Chia sẻ Download
Tài liệu Phân tích hoạt động kinh doanh Bài tập
/111 trang
Thành viên phuong040890

Phân tích hoạt động kinh doanh Bài tập

- 12 tháng trước
452
Báo lỗi

Một số bài tập Phân tích hoạt động kinh doanh.adslot-overlay {position: absolute; font-family: arial, sans-serif; background-color: rgba(0,0,0,0.65); border: 2px solid rgba(0,0,0,0.65); color: white !important; margin: 0; z-index: 2147483647; text-decoration: none; box-sizing: border-box; text-align: left;}.adslot-overlay-iframed {top: 0; left: 0; right: 0; bottom: 0;}.slotname {position: absolute; top: 0; left: 0; right: 0; font-size: 13px; font-weight: bold; padding: 3px 0 3px 6px; vertical-align: middle; background-color: rgba(0,0,0,0.45); text-overflow: ellipsis; white-space: nowrap; overflow: hidden;}.slotname span {text-align: left; text-decoration: none; text-transform: capitalize;}.revenue {position: absolute; bottom: 0; left: 0; right: 0; font-size: 11px; padding: 3px 0 3px 6px; vertial-align: middle; text-align: left; background-color: rgba(0,0,0,0.45); font-weight: bold; text-overflow: ellipsis; overflow: hidden; white-space: nowrap;}.revenue .name {color: #ccc;}.revenue .horizontal .metric {display: inline-block; padding-right: 1.5em;}.revenue .horizontal .name {padding-right: 0.5em;}.revenue .vertical .metric {display: block; line-height: 1.5em; margin-bottom: 0.5em;}.revenue .vertical .name, .revenue .vertical .value {display: block;}.revenue .square .metric, .revenue .button .metric {display: table-row;}.revenue .square .metric {line-height: 1.5em;}.revenue .square .name, .revenue .square .value, .revenue .button .value {display: table-cell;}.revenue .square .name {padding-right: 1.5em;}.revenue .button .name {display: block; margin-right: 0.5em; width: 1em; overflow: hidden; text-overflow: clip;}.revenue .button .name:first-letter {margin-right: 1.5em;}a.adslot-overlay:hover {border: 2px solid rgba(58,106,173,0.9);}a.adslot-overlay:hover .slotname {border-bottom: 1px solid rgba(81,132,210,0.9); background-color: rgba(58,106,173,0.9);}a.adslot-overlay:hover .revenue {border-top: 1px solid rgba(81,132,210,0.9); background-color: rgba(58,106,173,0.9);}div.adslot-overlay:hover {cursor: not-allowed; border: 2px solid rgba(64,64,64,0.9);}div.adslot-overlay:hover .slotname {border-bottom: 1px solid rgba(128,128,128,0.9); background-color: rgba(64,64,64,0.9);}div.adslot-overlay:hover .revenue {border-top: 1px solid rgba(128,128,128,0.9); background-color: rgba(64,64,64,0.9);}

Nội dung
Doanh nghiệp đương nhiên là một tập thể có tổ chức, gồm nhiều người, sinh hoạt và làm việc trong cùng một môi trường

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

XÂY D NG VÀ THAY Đ IỰ Ổ VĂN HOÁ DOANH NGHI PỆ

HCM, 01/2006

Version 1.0 1 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

L i nói đ uờ ầ

Trong th i gian v a qua, chúng ta th ng nghe nói nhi u đ n các khái ni m vănờ ừ ườ ề ế ệ hoá doanh nghi p, văn hoá doanh nhân…tuy nhiên, đ n nay các khái ni m này h u nhệ ế ệ ầ ư ch a đ c th ng nh t. Đi u này đã d n đ n nh ng quan ni m, t t ng và ph ngư ượ ố ấ ề ẫ ế ữ ệ ư ưở ươ h ng xây d ng văn hoá doanh nghi p ch a đ c đ y đ .ướ ự ệ ư ượ ầ ủ

V i ph ng th c ti p c n nh ng đ c tr ng văn hoá, nh t là đ c đi m c a văn hoáớ ươ ứ ế ậ ữ ặ ư ấ ặ ể ủ con ng i Vi t, sau đó là c s đ i chi u, so sánh nh n d ng văn hoá doanh nghi p.ườ ệ ơ ở ố ế ậ ạ ệ Ph n cu i là h ng d n th c hi n văn hoá doanh nghi p t khâu ho ch đ nh, th cầ ố ướ ẫ ự ệ ệ ừ ạ ị ự hi n, đánh giá và duy trì văn hoá doanh nghi p. Các ph l c kèm theo s là công c đệ ệ ụ ụ ẽ ụ ể các doanh nghi p có th tham kh o th c hi n văn hoá doanh nghi p mình.ệ ể ả ự ệ ệ

Tài li u l n đ u đ c biên so n và t p h p ch c r ng còn ch a đ y đ , đ c bi tệ ầ ầ ượ ạ ậ ợ ắ ằ ư ầ ủ ặ ệ là văn hoá doanh nghi p có m i quan h r t l n v i xây d ng và phát tri n th ngệ ố ệ ấ ớ ớ ự ể ươ hi u, chúng tôi s s m hoàn thành tài li u h ng d n này. M i ý ki n, r t vui lòngệ ẽ ớ ệ ướ ẫ ọ ế ấ g i theo h p th : nqcenter@gmail.comở ộ ư

Version 1.0 2 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

M c l cụ ụ

Stt N i dungộ Trang 1 Ph n I – Tìm hi u v văn hoáầ ể ề …………………………………….. 05 1.1 Khái ni m văn hoá……………………………………………………ệ 05 1.2 Các y u t văn hoá…………………………………………………..ế ố 06 1.3 Các tính ch t c a văn hoá……………………………………………ấ ủ 09 1.4 Nh n di n văn hoá:…………………………………………………..ậ ệ 11 1.5 Đ c đi m c a văn hoá và con ng i Vi t nam:……………………..ặ ể ủ ườ ệ 12 1.5.1 M t s y u t c a l nh s nh h ng đ văn hoá Vi t nam:ộ ố ế ố ủ ị ử ả ưở ế ệ

………… 12

1.5.2 u và nh c đi m c a ng i Vi t nam:……………………………..Ư ượ ể ủ ườ ệ 13 1.6 So sánh phong cách ng x ph ng đông và ph ng tây:…………..ứ ử ươ ươ 19 2 Ph n II – Văn hoá doanh nghi pầ ệ …………………………………. 20 2.1 Khai niêm Văn hoá doanh nghiêp:…………………………………..́ ̣ ̣ 20 2.2 Đ c đi m văn hoá doanh nghi p:…………………………………….ặ ể ệ 22 2.3 Ch th c a văn hoá Doanh nghi p:…………………………………ủ ể ủ ệ 23 2.4 Văn hoá Doanh nhân:……………………………………………….. 29

2.4.1 Doanh nhân là gì……………………………………………………. 30

2.4.2 Văn hóa doanh nhân………………………………………………… 30

2.4.3 Tính cách, đ c đi m c a doanh nhân?………………………………ặ ể ủ 32 2.4.4 Th c tr ng doanh nhân Vi t nam……………………………………ự ạ ệ 42 2.4.5 Các y u t c u thành văn hóa doanh nhân…………………………...ế ố ấ 51 2.5 Y u t c u thành c a văn hoá DN:………………………………….ế ố ấ ủ 54 2.6 Văn hoá DN v i các ki u văn hoá khác:…………………………….ớ ể 72 2.7 Gi i thi u văn hoá doanh nghi p c a m t s t ch c……………….ớ ệ ệ ủ ộ ố ổ ứ 75 2.8 Vai trò c a văn hoá doanh nghi p:…………………………………..ủ ệ 82 3 Xây d ng, duy trì và phát tri n VHDNự ể …………………………… 86 3.1 Các rào c n đ i v i quá trình xây d ng văn hóa doanh nghi p:……..ả ố ớ ự ệ 86 3.2 Qu n tr quá trình thay đ i VHDN:………………………………….ả ị ổ 86

Version 1.0 3 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

3.3 H ach đ nh xây d ng VHDN:.............................................................ọ ị ự 88 3.4 Th c thi quá trình xây d ng VHDN:...................................................ự ự 99 3.5 Duy trì và phát tri n VHDN:....................................ể ............................ 108 3.6 Ví d xây d ng văn hóa doanh nghi p:...............................................ụ ự ệ 109

Ph l c……………………………………………………………….ụ ụ 113

PH N I TÌM HI U V VĂN HOÁẦ Ể Ề

Trong nh ng năm g n đây, chúng đã và đang đữ ầ ư c nghe nh c nhi u v văn hóaợ ắ ề ề doanh nghi p. Đã có nh ng cu c tranh lu n gi a các nhà nghiên c u v vi c có t nệ ữ ộ ậ ữ ứ ề ệ ồ t i văn hóa doanh nhân, văn hóa doanh nghi p hay không. B n thân tôi cho r ng đã t nạ ệ ả ằ ồ t i m t t ch c, thì đó có m t “n n văn hóa” riêng, v n đ là n n văn hóa đó m nhạ ộ ổ ứ ở ộ ề ấ ề ề ạ y u hay nói cách khác “s c m nh” c a nó nh th nào mà thôi.ế ứ ạ ủ ư ế

Nghiên c u v văn hóa doanh nghi p, chúng ta không th nào b qua ph m tr vănứ ề ệ ể ỏ ạ ụ hóa, cái mà chúng ta đang nh c đ n hàng ngày, đã đ c các nhà nghiên c u ki mắ ế ượ ứ ể

Version 1.0 4 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

ch ng. M c đích c a nghiên c u v văn hóa là trên c s đó chúng ta s xây d ngứ ụ ủ ứ ề ơ ở ẽ ự đ c đ y đ các thành t , cũng nh m i quan h gi a văn hóa nói chung và văn hóaượ ầ ủ ố ư ố ệ ữ doanh nghi p nói riêng.ệ

1. Khái ni m văn hoá:ệ

1.1 Khái ni m văn hoá: ệ

Trong t đi n, t văn hóa đ c đ nh nghĩa là “hành vi c a nh ng năng l c đ o đ cừ ể ừ ượ ị ủ ữ ự ạ ứ và t duy phát tri n, đ c bi t thông qua giáo d c”. Văn hóa cũng có m t s đ nh nghĩaư ể ặ ệ ụ ộ ố ị khác nh “văn hóa là nh ng nguyên t c v đ o đ c, xã h i và hành vi ng x c a m tư ữ ắ ề ạ ứ ộ ứ ử ủ ộ t ch c d a trên nh ng tín ng ng, t tu ng và s u tiên c a nh ng thành viên c aổ ứ ự ữ ưỡ ư ở ự ư ủ ữ ủ t ch c y”. ổ ứ ấ Văn hoá đ c hiêu theo rât nhiêu cach khac nhau. m c chung nhât, coượ ̉ ́ ̀ ́ ́ Ơ ứ ́ ́ thê phân biêt hai cach hiêu: văn hoa theo nghia hep va văn hoa theo nghia rông.̉ ̣ ́ ̉ ́ ̃ ̣ ̀ ́ ̃ ̣

Xet vê pham ví ̀ ̣ thi văn hoá̀ theo nghia hep th ng đ c đông nhât v i văn hoá tinh̃ ̣ ườ ượ ̀ ́ ớ hoa. Văn hoá tinh hoa la môt ki u văn hoá ch a nh ng giá tr đap ng cac nhu câu bâc̀ ̣ ể ứ ữ ị ́ ứ ́ ̀ ̣ cao cua con ng i. Theo nghia nay, văn hoa th ng đ c đông nhât v i cac loai hinh̉ ườ ̃ ̀ ́ ườ ượ ̀ ́ ớ ́ ̣ ̀ nghê thuât, văn ch ng.̣ ̣ ươ

Xet vê hoat đônǵ ̀ ̣ ̣ thi văn hoá̀ theo nghia hep th ng đ c đông nhât v i văn hoá̃ ̣ ườ ượ ̀ ́ ớ ng xứ ử. Theo h ng nay, văn hoa th ng đ c hiêu la cach sông, cach nghi va cach đôiướ ̀ ́ ườ ượ ̉ ̀ ́ ́ ́ ̃ ̀ ́ ́

x v i ng i xung quanh.ử ớ ườ

Trong khoa hoc nghiên c u vê văn hoa, ̣ ứ ̀ ́ văn hoá đ c hiêu ượ ̉ theo nghia rông̃ ̣ . Theo nghia nay, ̃ ̀ đinh nghia văn hoa cung co rât nhiêu. Chăng han, ̣ ̃ ́ ̃ ́ ́ ̀ ̉ ̣ đ nh nghĩa ị đâu tiên cuà ̉ E.B.Tylor năm 1871 xem văn hoa la “môt ph c h p bao gôm tri th c, tin ng ng, nghế ̀ ̣ ứ ợ ̀ ứ ́ ưỡ ̣ thuât, đao đ c, luât phap, tâp quan, cung moi kha năng va thoi quen khac ma con ng ị ̣ ứ ̣ ́ ̣ ́ ̀ ̣ ̉ ̀ ́ ́ ̀ ườ nh môt thanh viên cua xa hôi đa đat đ c”. TS. Federico Mayor, Tông giam đôcư ̣ ̀ ̉ ̃ ̣ ̃ ̣ ượ ̉ ́ ́ UNESCO, thi xem “văn hoa bao gôm tât ca nh ng gi lam cho dân tôc nay khac v i dâǹ ́ ̀ ́ ̉ ữ ̀ ̀ ̣ ̀ ́ ớ tôc khac, t nh ng san phâm tinh vi hiên đai nhât cho đên tin ng ng, phong tuc tâp̣ ́ ừ ữ ̉ ̉ ̣ ̣ ́ ́ ́ ưỡ ̣ ̣ quan, lôi sông va lao đông.”́ ́ ́ ̀ ̣

Nh v y có th đ nh nghĩa Văn hoáư ậ ể ị la môt ̀ ̣ h th ngệ ố cua cac ̉ ́ giá trị do con ng iườ sang tao va ́ ̣ ̀ tich luy ́ ̃ qua qua trinh ́ ̀ hoat đông th c tiên, trong môi quan hê v i môi tr ng̣ ̣ ự ̃ ́ ̣ ớ ườ t nhiên va xa hôi.ự ̀ ̃ ̣

Version 1.0 5 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Là m t h th ng ý nghĩa, văn hoá bao g m nh ng bi u t ng, nh ng ni m tin vàộ ệ ố ồ ữ ể ượ ữ ề nh ng giá tr n n t ng đ d a theo đó, các thành viên trong c ng đ ng, v ph ngữ ị ề ả ể ự ộ ồ ề ươ di n nh n th c, có th di n t và đánh giá các ho t đ ng và các s ki n khác nhau, cóệ ậ ứ ể ễ ả ạ ộ ự ệ th phân bi t đ c cái đúng và cái sai, cái t t và cái x u, cái đ o đ c và cái vô luân,ể ệ ượ ố ấ ạ ứ cái có th và cái không th ch p nh n đ c; v ph ng di n th m m , phân bi t cáiể ể ấ ậ ượ ề ươ ệ ẩ ỹ ệ đ p và cái x u, cái hay và cái d , cái đáng yêu và cái đáng ghét, v.v... H th ng ý nghĩaẹ ấ ở ệ ố

y đóng vai trò ch đ o trong vi c hình thành c ng đ ng, đó, m i thành viên có thấ ủ ạ ệ ộ ồ ở ọ ể truy n thông v i nhau và c m th y có s i dây liên k t v i nhau.. Ði u này làm choề ớ ả ấ ợ ế ớ ề tính t p thậ ể tr thành m t trong nh ng đ c đi m n i b t nh t c a văn hoá: văn hoá làở ộ ữ ặ ể ổ ậ ấ ủ nh ng gì ng i ta có th nh n đ c b ng giáo d c và có th l u truy n t th h nàyữ ườ ể ậ ượ ằ ụ ể ư ề ừ ế ệ qua th h khác. Nh ng nh n m nh đ n vai trò c a giáo d c cũng là nh n m nh đ nế ệ ư ấ ạ ế ủ ụ ấ ạ ế hai tính ch t: m t, ấ ộ tính ch t th quy nấ ế ề th hi n qua vai trò c a nhà n c, y u tể ệ ủ ướ ế ố quy t đ nh chính sách, ch ng trình, và do đó, di n m o c a giáo d c; hai, ế ị ươ ệ ạ ủ ụ tính ch tấ tín ng ngưỡ : do đ c giáo d c t lúc v a m i l t lòng, ng i ta d ng các quy cượ ụ ừ ừ ớ ọ ườ ễ ỡ ướ văn hoá là nh ng đi u linh thiêng, c n ph i đ c ch p nh n m t cách vô đi u ki n. ữ ề ầ ả ượ ấ ậ ộ ề ệ

1.2 Các y u t c u thành c a văn hóa:ế ố ấ ủ

Trong ph n này tôi đ a ra m t s y u t c u thành văn hóa doanh ngh êp theo đ iầ ư ộ ố ế ố ấ ị ố t ng s d ng, ch y u là đ i t ng bên trong (ng i dân Vi t nam) và đ i t ngượ ử ụ ủ ế ố ượ ườ ệ ố ượ bên ngòai (ng i n c ngòai). Đây cũng là ph ng pháp phân l ai đ c s d ng trongườ ướ ươ ọ ượ ử ụ phân l ai VHDN.ọ

+ Công trình ki n trúcế : Các công trình ki n trúc nh đ n chùa, c u, nhà đ u nhế ư ề ầ ề ả h ng khá rõ nét ki n trúc Trung Hoa và c a Pháp. B n thân các ki n trúc này theo cácưở ế ủ ả ế vùng cũng khác nhau. M t ph n là do nh h ng c a t ng vùng theo đi u ki n v khíộ ầ ả ưở ủ ừ ề ệ ề h u, th i ti t…Tuy nhiên, nhìn qua các ki n trúc, m t ngôi trà tranh tre mái l a chúngậ ờ ế ế ộ ứ ta bi t đó là c a ng i Vi t. Các công trình ki n trúc t ng tr ng cho c m t dân t c,ế ủ ườ ệ ế ượ ư ả ộ ộ

trong công trình ki n trúc y, con ng i ta th y “xa nh , g n th ng”. Công trình làở ế ấ ườ ấ ớ ầ ươ cái gián ti p, cái thân thu c, cái t o c m giác, s thân thi n đ con ng i ta v ng vàngế ộ ạ ả ự ệ ể ườ ữ trong làm vi c, trong cu c s ng. Trong doanh nghi p, n u nh ng v t d ng ch là t mệ ộ ố ệ ế ữ ậ ụ ỉ ạ b , ch là nh t th i, nhem nhu c, ng i ta không kh i “chán ngán”, ng i ta đ n là vìợ ỉ ấ ờ ố ườ ỏ ườ ế mi ng c m manh áo, mu n mong chóng h t gi đ thóat kh i ch này. T i sao m tế ơ ố ế ờ ể ỏ ỗ ạ ở ộ

Version 1.0 6 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

s doanh nghi p, nhân viên coi ch ng i nh m t n i “b t kh xâm ph m”, m t n i ố ệ ỗ ồ ư ộ ơ ấ ả ạ ộ ơ ở yêu th ng c a mình. B i vì ch DN yêu quý h , cho h nh ng công v làm vi c t t,ươ ủ ở ủ ọ ọ ữ ụ ệ ố cho h th y, ch làm vi c cũng không khác gì c a h . Và t t nhiên là h s g ng s cọ ấ ỗ ệ ủ ọ ấ ọ ẽ ắ ứ làm cho ch y tr lên “đ p h n”. ỗ ấ ở ẹ ơ

+ Nh ng s n ph m có giá trữ ả ẩ ị: Vi t nam chúng ta xu t thân t n n văn minh lúa n c,ệ ấ ừ ề ướ các s n v t có t g o, trái cây…r t nhi u, đó là ni m t hào c a b t kỳ ng i dânả ậ ừ ạ ấ ề ề ự ủ ấ ườ Vi t nam nào. Tuy nhiên, hi n nay nh c đ n Vi t nam là ng i n c ngòai l i nóiệ ệ ắ ế ệ ườ ướ ạ đ n Ph , nói đ n Áo Dài, h cũng không nói nhi u đ n g o Vi t nam dù r ng chúngế ở ế ọ ề ế ạ ệ ằ ta luôn đ ng trong top các n c xu t kh u g o. Rò ràng khi nói đ n nh ng s n ph mứ ướ ấ ẩ ạ ế ữ ả ẩ c a m t qu c gia, ng i ta nói đ n y u t đ c tr ng, đi n hình, s khác bi t. Đâyủ ộ ố ườ ế ế ố ặ ư ể ự ệ cũng chính là m t trong nh ng chi n l c xây d ng th ng hi u c a doanh nghi p,ộ ứ ế ượ ự ươ ệ ủ ệ khác bi t hay là ch t.ệ ế

+ L ch s truy n th ng, phong t c t p quánị ử ề ố ụ ậ : Đ t n c ta t hào v i truy n th ngấ ướ ự ớ ề ố 4000 năm l ch s , nh ng Trung Qu c thì h n chúng ta r t nhi u, chúng ta t hào b iị ử ư ố ơ ấ ề ự ở chúng ta đã t ng chi n th ng 3 l n quân Nguyên, m t đ qu c m nh nh t th i b yừ ế ắ ầ ộ ế ố ạ ấ ờ ấ gi , chi n th ng 02 đ qu c l n nh t trong th i gian g n đây. Đây là ni m t hào c aờ ế ắ ế ố ớ ấ ờ ầ ề ự ủ b t kỳ ng oi dân nào. L ch s là nh ng cái đã qua, l ch s không th tr l i, nh ngấ ừ ị ử ữ ị ử ể ở ạ ữ ng i c u chi n binh M và con cái c a h , hai th h , v n còn in h n trong lòngườ ự ế ỹ ủ ọ ế ệ ẫ ằ minh nh ng v t th ng c a chi n tranh. Doanh nghi p n c ta m i b t đ u phátữ ế ươ ủ ế ệ ở ướ ớ ắ ầ tri n ch a dài, nh ng “v t th ong” có th s nh h ng r t l n đ n c m t th hể ư ữ ế ư ể ẽ ả ưở ấ ớ ế ả ộ ế ệ c a doanh nghi p, ni m t hào s b mai m t. Chính vì v y, g n v i nh ng thànhủ ệ ề ự ẽ ị ộ ậ ắ ớ ữ công, hành đ ng t t đ p trong quá kh và luôn đ c nh c đ n trong hi n t i và t ngộ ố ẹ ứ ượ ắ ế ệ ạ ươ lai s tr thành ni m tin, thúc đ y lý t ng trong m i nhân viên.ẽ ở ề ẩ ưở ỗ

+ Giá tr v văn hóa ngh thu t: ị ề ệ ậ

Bao g m tác ph m v văn xuôi, th ca, tác ph m l ch s , th ca, hôi ho …Cácồ ẩ ề ơ ẩ ị ử ơ ạ tác ph m này ph n ánh r t chân th c nh ng “công s c” c a c m t dân t c trong quáẩ ả ấ ự ữ ứ ủ ả ộ ộ kh , nó cũng là m t hình nh chân th c nh t v dân t c trong m i th i đi m trong l chứ ộ ả ự ấ ề ộ ỗ ờ ể ị

Version 1.0 7 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

s . Đ i v i doanh nghi p, các giá tr văn hoá ngh thu t cũng chính là h th ng vănử ố ớ ệ ị ệ ậ ệ ố b n n i b mà h t o ra, nó còn có th là nh ng tác ph m v văn xuôi, th ca… ả ộ ộ ọ ạ ể ữ ẩ ề ơ

Chúng ta còn nh khi m i thành l p FPT đã phát đ ng phong trào r ng rãi trongớ ớ ậ ộ ộ toàn th nhân viên vi t các truy t c i, nh h ng c a nó lan r ng sang c các doanhể ế ệ ườ ả ưở ủ ộ ả nghi p khác. Tuy nhiên sau m t th i gian, nh n th y nh ng y u t tiêu c u c a nó,ệ ộ ờ ậ ấ ữ ế ố ự ủ lãnh đ o FPT đã d ng nh ng ho t đ ng này l i. Th c t thì nh ng ho t đ ng này đãạ ừ ữ ạ ộ ạ ự ế ữ ạ ộ góp ph n t o b u không khí tho i mái trong khi làm vi c t i FPT, nh ng h cũngầ ạ ầ ả ệ ạ ư ọ không l ng h t đ c nh ng y u t tiêu c c c a nó. ườ ế ượ ữ ế ố ự ủ

+ Tín ng ng: ưỡ

Th c ch t tín ng ng chính là quan ni m c a con ng i v nhân sinh, v cáchự ấ ưỡ ệ ủ ườ ề ề hàng x c a h v i gia đình và xã h i. Tín ng ng m t m t nào đó t o ra ử ủ ọ ớ ộ ưỡ ộ ặ ạ ni m tinề cho con ng i, h bi t nh n th c đúng hay sai, tín ng ng m t ph n nào nó l i thườ ọ ế ậ ứ ưỡ ộ ầ ạ ể hi n đ o đ c c a m t nhóm ng i. ệ ạ ứ ủ ộ ườ

M c phát tri n cao h n c a ni m tin chính là lý t ng, m i con ng i có lýứ ể ơ ủ ề ưở ỗ ườ t ng, có ni m tin khác nhau d n đ n cách hàng x (thái đ ) c a h khác nhau. Ví dưở ề ẫ ế ử ộ ủ ọ ụ m t ng i có lý t ng tr thành m t chuyên gia trong lĩnh v c tài chính, nh v yộ ườ ưở ở ộ ự ư ậ nh ng y u t sau s nh h ng hành vi c a h :ữ ế ố ẽ ả ưở ủ ọ

- H có đ c làm vi c, th c hi n các công vi c t ng đ i đ y đ đ n tài chínhọ ượ ệ ự ệ ệ ươ ố ầ ủ ế không?

- H có đ c c h i đ doanh nghi p c đi h c các khoá v nâng cao tri th cọ ượ ơ ộ ể ệ ử ọ ề ứ không?

- X p tr c ti p c a h có gi i không đ h h c đu c nh ng kinb nghi m không…ế ự ế ủ ọ ỏ ể ọ ọ ợ ữ ệ

Cũng là m t nhân viên k toán, nh ng n u anh ta mong mu n ki m th t nhi u ti n,ộ ế ư ế ố ế ậ ề ề hành vi c a anh ta s khác.ủ ẽ

+ Các y u t khác c a văn hoá là trình đ , tri th c, l ai hình chính tr , tích cách conế ố ủ ộ ứ ọ ị ng i, giá tr đ o đ c, tườ ị ạ ứ rình đ s n xu t, công nghộ ả ấ ệ.

Version 1.0 8 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

1.3 Các tính ch t c a văn hoá:ấ ủ

a.Tinh hê thông cua văn hoá ̣ ́ ̉ ́

Nhiêu đinh nghia lâu nay coi văn hoa nh phep công cua nh ng tri th c r i rac t̀ ̣ ̃ ́ ư ́ ̣ ̉ ữ ứ ờ ̣ ừ nhiêu linh v c. Đinh nghia văn hoa cua E.B. Taylor (1871) cung thuôc loai nay: văn hoá̀ ̃ ự ̣ ̃ ́ ̉ ̃ ̣ ̣ ̀ = môt “ph c h p bao gôm tri th c, tin ng ng, nghê thuât, đao đ c, luât phap, phong̣ ứ ợ ̀ ứ ́ ưỡ ̣ ̣ ̣ ứ ̣ ́ tuc…”.̣

Do vây, cân thiêt nhân manh đên ̣ ̀ ́ ́ ̣ ́ tinh hê thông ́ ̣ ́ cua văn hoa. Cân xem xet moi gia trỉ ́ ̀ ́ ̣ ́ ̣ văn hoa trong môi quan hê mât thiêt v i nhau. Tinh hoan chinh cho phep phân biêt môt́ ́ ̣ ̣ ́ ớ ́ ̀ ̉ ́ ̣ ̣ nên văn hoa hoan chinh v i môt tâp h p r i rac cac gia tri văn hoa. B n thân các y u t̀ ́ ̀ ̉ ớ ̣ ̣ ợ ờ ̣ ́ ́ ̣ ́ ả ế ố văn hóa liên quan m t thi t v i nhau trong nh ng th i đi m l nh s cũng nh trongậ ế ớ ữ ờ ể ị ử ư m t th i gian dài. Do v y, vi c xem xét văn hóa mang tính h th ng giúp chúng ta cóộ ờ ậ ệ ệ ố cái nhìn, s nh n di n m t cách đ y đ nh t v văn hóa nói chung và văn hóa doanhự ậ ệ ộ ầ ủ ấ ề nghi p nói riêng. ệ

b.Tinh gia tri cua văn hoá ́ ̣ ̉ ́

Song, không phai moi ̉ ̣ h th ng đêuệ ố ̀ la văn hoa ma chi co nh ng ̀ ́ ̀ ̉ ́ ữ h th ng ệ ố gia trí ̣ m i la văn hoa. Văn hoa chi ch a cai h u ich, cai tôt, cai đep. No la th c đo m c đôớ ̀ ́ ́ ̉ ứ ́ ữ ́ ́ ́ ́ ̣ ́ ̀ ướ ứ ̣ nhân ban cua con ng i. ̉ ̉ ườ

Cuôc sông la qua trinh tim kiêm cac ̣ ́ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ́ giá trị đê thoa man cac ̉ ̉ ̃ ́ nhu câù . Gia tri la kêt́ ̣ ̀ ́ qua thâm đinh cua chu thê đôi v i đôi t ng theo môt hoăc môt sô thang đô nhât đinh̉ ̉ ̣ ̉ ̉ ̉ ́ ớ ́ ượ ̣ ̣ ̣ ́ ̣ ́ ̣ (nh “đung-sai”, “tôt-xâu”, “đep-xâu”...). ư ́ ́ ́ ̣ ́

Van vât đêu co tinh hai măt, đông th i ch a ca cai gia tri va phi gia tri. Ngay cạ ̣ ̀ ́ ́ ̣ ̀ ờ ứ ̉ ́ ́ ̣ ̀ ́ ̣ ̉ nh ng hiên t ng t ng nh xâu xa tôi tê nhât nh ma tuy, mai dâm, chiên tranh, ch iữ ̣ ượ ưở ư ́ ̀ ̣ ́ ư ́ ̣ ́ ử nhau... cung co nh ng măt gia tri cua no. Va ngay ca nh ng hiên t ng t ng nh tôt̃ ́ ữ ̣ ́ ̣ ̉ ́ ̀ ̉ ữ ̣ ượ ưở ư ́ đep nhât nh thanh t u y hoc, thuy điên... cung co nh ng măt phi gia tri cua no. ̣ ́ ư ̀ ự ̣ ̉ ̣ ̃ ́ ữ ̣ ́ ̣ ̉ ́

Do vây, gia tri la ̣ ́ ̣ ̀ khái ni mệ co tinh t ng đôi. No phu thuôc vao ́ ́ ươ ́ ́ ̣ ̣ ̀ chu thê, không̉ ̉ gian va ̀ th i gianờ . Vi vây, muôn xac đinh đ c gia tri cua môt s vât (khái ni m) thì ̣ ́ ́ ̣ ượ ́ ̣ ̉ ̣ ự ̣ ệ ̀

Version 1.0 9 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

phai xem xet s vât (khái ni m) trong bôi canh “không gian - th i gian - chu thê” cu thê,̉ ́ ự ̣ ệ ́ ̉ ờ ̉ ̉ ̣ ̉ trong môi t ng quan gi a m c đô “gia tri” va “phi gia tri” trong no. ́ ươ ữ ứ ̣ ́ ̣ ̀ ́ ̣ ́

Tinh gia tri la đăc tr ng quan trong nhât giup đi sâu vao ban chât cua khai niêm văń ́ ̣ ̀ ̣ ư ̣ ́ ́ ̀ ̉ ́ ̉ ́ ̣ hoa. No cho phep phân biêt văn hoa v i cai phi văn hoa, vô văn hoa; phân biêt văn hoá́ ́ ́ ̣ ́ ớ ́ ́ ́ ̣ thâp v i văn hoá́ ớ cao; phân biêt văn hoạ́ theo nghia hep va văn hoá̃ ̣ ̀ theo nghia rông. Nh̃ ̣ ờ tinh gia tri, ta co đ c cai nhin biên ch ng va khach quan trong viêc đanh gia tinh gia trí ́ ̣ ́ ượ ́ ̀ ̣ ứ ̀ ́ ̣ ́ ́ ́ ́ ̣ cua s vât, hiên t ng; tranh đ c nh ng xu h ng c c đoan – phu nhân sach tr n̉ ự ̣ ̣ ượ ́ ượ ữ ướ ự ̉ ̣ ̣ ơ hoăc tan d ng hêt l i. ̣ ́ ươ ́ ờ

c.Tinh nhân sinh cua văn hoá ̉ ́

Văn hoa la san phâm cua con ng i. Văn hoa va con ng i la hai khai niêm khônǵ ̀ ̉ ̉ ̉ ườ ́ ̀ ườ ̀ ́ ̣ tach r i nhau. Con ng i la chu thê sang tao ra văn hoa, đông th i chinh ban thân coń ờ ườ ̀ ̉ ̉ ́ ̣ ́ ̀ ờ ́ ̉ ng i cung la môt san phâm cua văn hoa. ườ ̃ ̀ ̣ ̉ ̉ ̉ ́

Tinh nhân sinh tao ra nh ng kha năng không co săn trong ban thân s vât (hiêń ̣ ữ ̉ ́ ̃ ̉ ự ̣ ̣ t ng) ma đ c con ng i gan cho đê đap ng cac nhu câu cua con ng i, đo la giá trượ ̀ ượ ườ ́ ̉ ́ ứ ́ ̀ ̉ ườ ́ ̀ ị biêu tr ng̉ ư . Tinh nhân sinh keo theo ́ ́ tinh biêu tr nǵ ̉ ư cua văn hoá̉ .

Tinh nhân sinh cho phep phân biêt văn hoá́ ́ ̣ v i t nhiên. Văn hoa la san phâm tr cớ ự ́ ̀ ̉ ̉ ự tiêp cua con ng i va gian tiêp cua t nhiên. Văn hoa la cai t nhiên đ c biên đôi b í ̉ ườ ̀ ́ ́ ̉ ự ́ ̀ ́ ự ượ ́ ̉ ở con ng i, la môt “t nhiên th hai”.ườ ̀ ̣ ự ứ

d.Tinh lich s cua văn hoá ̣ ử ̉ ́

T nhiên đ c biên thanh văn hoa la nh co hoat đông xa hôi - sang tao cua conự ượ ́ ̀ ́ ̀ ờ ́ ̣ ̣ ̃ ̣ ́ ̣ ̉ ng i. Nh co hoat đông nay ma cac giá tr đ c tich luy va tao thanh văn hoáườ ờ ́ ̣ ̣ ̀ ̀ ́ ị ượ ́ ̃ ̀ ̣ ̀ . Ban̉ thân cac ́ hoat đông̣ ̣ cung chinh la cac giá tr văn hoá. S ̃ ́ ̀ ́ ị ự tich luy ́ ̃ cac giá tr tao nên đăć ị ̣ ̣ điêm th ba cua văn hoá̉ ứ ̉ la tinh ̀ ́ l ch s .ị ử

Tinh l ch s tao ra ́ ị ử ̣ tinh ôn đinh́ ̉ ̣ cua văn hoá.̉

Tinh lich s cân đê phân biêt văn hoa nh cai đ c tich luy lâu đ i v i ́ ̣ ử ̀ ̉ ̣ ́ ư ́ ượ ́ ̃ ờ ớ văn minh nh cai chi trinh đô phat triên môt th i điêm nhât đinh.ư ́ ̉ ̀ ̣ ́ ̉ ở ̣ ờ ̉ ́ ̣

Version 1.0 10 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

1.4 Nh n di n văn hoá:ậ ệ

Đê nhân diên môt đôi t ng co phai la văn hoa hay không, cân phai d a vao đinh̉ ̣ ̣ ̣ ́ ượ ́ ̉ ̀ ́ ̀ ̉ ự ̀ ̣ nghia văn hoa v i bôn đăc tr ng nêu trên. Chúng ta xem xét trên các khía c nh sau:̃ ́ ớ ́ ̣ ư ạ

a> Theo s phân l ai các y u t c u thành văn hóa, trên c s đó phân tích, so sánhự ọ ế ố ấ ơ ở và nh n di n m t n n văn hóa ho c gi a các nên văn hóa v i nhau. Thu t ng này,ậ ệ ộ ề ặ ữ ớ ậ ữ chúng ta có th s d ng t ng đ ng đ i v i các ph ng pháp đ nh n di n th ngể ử ụ ươ ồ ố ớ ươ ể ậ ệ ươ hi u c a doanh nghi p.ệ ủ ệ

b) Theo khía c nh s khác bi t.ạ ự ệ

Theo khía c nh nàyạ , văn hoa đ c khác bi t v i khu biêt v i T Nhiên, Văn Minh́ ượ ệ ớ ̣ ớ ự các n n văn hóa khác. Văn hoa khu biêt v i ề ́ ̣ ớ t nhiênư la nh co ̀ ờ ́ tinh nhân sinh́ . Thiêu tinh́ ́ nhân sinh, t nhiên ch a phai la văn hoa. Văn hoa khu biêt v i ự ư ̉ ̀ ́ ́ ̣ ớ văn minh la nh co ̀ ờ ́ tinh́ lich ṣ ử. Thiêu tinh lich s , văn minh cung ch a phai la văn hoa. ́ ́ ̣ ử ̃ ư ̉ ̀ ́

Nh vây, đây la s khác biêt co hay không co chât văn hoa, co hay không co yêu tôư ̣ ̀ ự ̣ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ́ ́ văn hoa.́

Tuy nhiên, co chât văn hoa vân ch a hăn đa đu c s đê xêp môt s vât (hiên t ng)́ ́ ́ ̃ ư ̉ ̃ ̉ ơ ở ̉ ́ ̣ ự ̣ ̣ ượ vao văn hoa. Vinh Ha Long, hon Vong Phu,... đêu co ban tay va khôi oc cua con ng i,̀ ́ ̣ ̣ ̀ ̣ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ́ ̉ ườ chung đêu co tinh biêu tr ng. Nh ng đê khu biêt va quyêt đinh xêp đôi t ng nay vao t́ ̀ ́ ́ ̉ ư ư ̉ ̣ ̀ ́ ̣ ́ ́ ượ ̀ ̀ ự nhiên, đôi t ng kia vao văn hoa, cân so sanh ́ ượ ̀ ́ ̀ ́ m c đô ty lêư ̣ ̉ ̣ gi a “chât con ng i” vaữ ́ ườ ̀ “chât t nhiên” trong môi đôi t ng. ́ ự ̃ ́ ượ

Văn hoa đ ng gi a t nhiên va văn minh. Tinh nhân sinh ch a co hoăc qua it thí ứ ữ ự ̀ ́ ư ́ ̣ ́ ́ ̀ thuôc vê ̣ ̀ t nhiênư . Tinh nhân sinh (nhân tao) qua nhiêu thi thuôc vê ́ ̣ ́ ̀ ̀ ̣ ̀ văn minh. Khi tinh́ nhân sinh co liêu l ng thi thuôc vê ́ ̀ ượ ̀ ̣ ̀ văn hoá.

Văn hoa con phân biêt v i văn minh tinh gia tri, tinh dân tôc, đăc tr ng khu v c vá ̀ ̣ ớ ở ́ ́ ̣ ́ ̣ ̣ ư ự ̀ tô ch c xa hôi.̉ ứ ̃ ̣

c) Trên khía c nh giá trạ ị

Trên binh diên giá tr , văn hoa đ c phân biêt v i ̀ ̣ ị ́ ượ ̣ ớ Tâp h p gia trị ơ ́ ̣ va ̀Phan văn hoả .́

Version 1.0 11 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Văn hoa phân biêt v i ́ ̣ ớ tâp h p gia trị ơ ́ ̣ la nh co ̀ ờ ́ tinh hê thônǵ ̣ ́ . Môt ̣ tâp h p gia trị ơ ́ ̣ thiêu tinh hê thông thi vân đa thuôc văn hoa rôi, nh ng do r i rac, không co liên hê v í ́ ̣ ́ ̀ ̃ ̃ ̣ ́ ̀ ư ờ ̣ ́ ̣ ớ nhau nên no ch a tr thanh đ c môt đôi t ng (môt nên) văn hoa riêng biêt. ́ ư ở ̀ ượ ̣ ́ ượ ̣ ̀ ́ ̣

Văn hoa phân biêt v i ́ ̣ ớ phan văn hoả ́ la nh ̀ ờ tinh gia trí ́ ̣. Phan văn hoa không phai lả ́ ̉ ̀ không co chât văn hoa, không co tinh gia tri, ma la chô tinh gia tri cua no co thê bôc lố ́ ́ ́ ́ ́ ̣ ̀ ̀ ở ̃ ́ ́ ̣ ̉ ́ ́ ̉ ̣ ̣ trong môt toa đô văn hoa khac. Môt s vât, hiên t ng co thê co gia tri trong hê toa độ ̣ ̣ ́ ́ ̣ ự ̣ ̣ ượ ́ ̉ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ nay, nh ng lai la phan văn hoa trong môt hê toa đô khac.̀ ư ̣ ̀ ̉ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ ́

Nh vây, viêc môt tâp h p gia tri, môt phan văn hoa co la môt (nên) văn hoa hayư ̣ ̣ ̣ ̣ ợ ́ ̣ ̣ ̉ ́ ́ ̀ ̣ ̀ ́ không la do cac môi quan hê cua chung quyêt đinh.̀ ́ ́ ̣ ̉ ́ ́ ̣

1.5 Đ c đi m c a văn hoá và con ng i Vi t nam:ặ ể ủ ườ ệ (Nh ng đánh giá này đã đ c tham kh o t m t s nhà nghiên c u, đ quý v th oữ ượ ả ừ ộ ố ứ ề ị ả lu n, không mang tính chính th c).ậ ứ

1.5.1 M t s y u t c a l nh s nh h ng đ văn hoá Vi t nam:ộ ố ế ố ủ ị ử ả ưở ế ệ

 N n s n xu t nông nghi p nghèo nàn l c h u, tính ch t khép kín, thô s .ề ả ấ ệ ạ ậ ấ ơ  Ch u 1000 năm phong ki n ph ng b c, 100 năm d i ách đô h c a Pháp.ị ế ươ ắ ướ ộ ủ  2 cu c chi n tranh tàn phá, h i ch ng c a chi n tranh đ l i là r t l n.ộ ế ộ ứ ủ ế ể ạ ấ ớ  S phân chia văn hóa gi a ba mi n là r t l n.ự ữ ề ấ ớ  Nh ng t t ng, phong cách văn hóa ph ng tây tràn vào Vi t nam cũng nh m tữ ư ưở ươ ệ ư ộ

đ i ngũ tri th c VN n c ngoài đã nh h ng không nh đ n văn hoá Vi t namộ ứ ở ướ ả ưở ỏ ế ệ  N n kinh t đ t n c còn nh h ng r t l n t th i bao c p.ề ế ấ ướ ả ưở ấ ớ ừ ờ ấ  Có s phân hoá r t l n v nh n th c c a hai th h .ự ấ ớ ề ậ ứ ủ ế ệ

1.5.2 u và nh c đi m c a ng i Vi t nam:Ư ươ ể ủ ườ ệ

a> u đi m c a ng i Vi t namƯ ể ủ ườ ệ  T ng thân t ng áiươ ươ  Ch u khóị

Version 1.0 12 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

 Đoàn k t trong khó khăn.ế  Đ i khái thì trí tu minh m nạ ệ ẫ  H c chóng hi uọ ể  Khéo chân tay

 Nhi u ng i sáng d , nh lâu, l i có tính hi u h c, tr ng s h c th c, quí s lề ườ ạ ớ ạ ế ọ ọ ự ọ ứ ự ễ phép, m n đi u đ o đ c: l y s nhân, nghĩa, l , trí, tín, làm 5 đ o th ng cho sế ề ạ ứ ấ ự ễ ạ ườ ự ăn .ở

b> Nh c đi m c a ng i Vi t namượ ể ủ ườ ệ

b1> N n t ng dân trí th p.ề ả ấ

b2> Ng i Vi t không ham đ c sáchườ ệ ọ Ng i Vi t hi u h c ườ ệ ế ọ ư, cũng hi u h c đ y, nh ng v n ch là m t s nào đó, m tế ọ ấ ư ẫ ỉ ộ ố ộ

s l n v n ít h c, cho là ngh d y ngh , t c tùy ti n t i đâu hay t i đó. Mà đa số ớ ẫ ọ ề ạ ề ứ ệ ớ ớ ố trong s hi u h c y v n mang n ng tinh th n t ch ng, quan l i, tr ng b ng c p tố ế ọ ấ ẫ ặ ầ ừ ươ ạ ọ ằ ấ ừ ngàn x . H h c đ tìm s gi u có, phong l u cho b n thân và gia đình h n là giúpưạ ọ ọ ể ự ầ ư ả ơ đ i. H đ c g i là trí th c, nh ng ch bi t tri th c chuyên môn, h u nh h s ngờ ọ ượ ọ ứ ư ỉ ế ứ ầ ư ọ ố cách bi t, không dính gì t i đ i đa s đ ng h ng mà h cho là th p kém. Ki n th cệ ớ ạ ố ồ ươ ọ ấ ế ứ t ng quát c a h là m t m h i h t, th ng có đ c là qua nh ng bu i trà d t uổ ủ ọ ộ ớ ờ ợ ườ ượ ữ ổ ư ử h u, ch không qua sách v nghiêm túc. Nói chi t i dân th ng, có nhi u ng i cậ ứ ở ớ ườ ề ườ ả năm không mua m t cu n sách, m t t bá . H ch thích nghe lóm và ch đ c sách báoộ ố ộ ờ ọ ọ ỉ ỉ ọ khi có ai đó mua thì m n đ c ké thôi. Ng i mình l i suy nghĩ thi u khoa h c nên dượ ọ ườ ạ ế ọ ễ tin, đ c m t b n tin trên báo hay nghe truy n mi ng mà đã tin, nên d b k x u l a .ọ ộ ả ề ệ ễ ị ẻ ấ ừ

Khi tr l i ph ng v n c a đài BBC ngày 2/3/2005, nhà phê bình văn h c V ng Tríả ờ ỏ ấ ủ ọ ươ Nhàn Hà N i, Biên T p Viên nhà xu t b n H i Nhà Văn đã nói: "ở ộ ậ ấ ả ộ C nói ng i dânứ ườ mình thích đ c sách và ham h c l m, nh ng tôi có c m t ng không ph i nh th .ọ ọ ắ ư ả ưở ả ư ế Th c ra, dân mình mê khoa c , ki m chút b ng đ ki m ăn. Sách in ra đa s nh n r tự ử ế ằ ể ế ố ậ ấ ít ph n ngả ứ ... Vi c đ c sách ch a đ c xã h i hóa, hàng tháng không có thông tin vệ ọ ư ượ ộ ề

Version 1.0 13 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

sách m i ra, không gi i thi u, không ph n h i, không th ng kê, gi i vi t và đ c khôngớ ớ ệ ả ồ ố ớ ế ọ h i”.ộ

V y ng i Vi t b thua kém, t t h u vì nh ng khâu nào. T i sao đa s ng i Vi tậ ườ ệ ị ụ ậ ữ ạ ố ườ ệ mua th c ph m là món ăn v t ch t hàng ngày, có th mua nh c hàng tháng đ gi i tríự ẩ ậ ấ ể ạ ể ả mà có khi c năm m i mua m t cu n sách là món ăn tinh th n? T i sao, ng i Vi t dùả ớ ộ ố ầ ạ ườ ệ có 2 tri u h i ngo i hay 80 tri u qu c n i, m i t a sách (đ u sách) cũng ch inệ ở ả ạ ệ ở ố ộ ỗ ự ầ ỉ trung bình kho ng 1.000 cu n? Nh v y ng i Vi t có th c s chăm tìm tòi, h c h iả ố ư ậ ườ ệ ự ự ọ ỏ không? N u b o r ng sách đ t thì s ng i Vi t t i th vi n sao cũng không cao.ế ả ằ ắ ố ườ ệ ớ ư ệ

Nói chung, không có dân t c nào ti n m nh mà sách v l i nghèo nàn. B i chínhộ ế ạ ở ạ ở sách v là kho ki n th c, làm n n t ng đ phát tri n. Ng i Nh t ti n m nh đ c làở ế ứ ề ả ể ể ườ ậ ế ạ ượ nh h bi t tích lũy kinh nghi m. Ng i đi tr c khi h c h i, h ghi chép r t c nờ ọ ế ệ ườ ướ ọ ỏ ọ ấ ẩ th n, sau này nhi u ng i trong s đó vi t sách đ l i cho ng i đi sau và c th . Cóậ ề ườ ố ế ể ạ ườ ứ ế nh ng ng i Vi t gi i, nh ng không ch u khó vi t sách đ l i, n u ng i y m t điữ ườ ệ ỏ ư ị ế ể ạ ế ườ ấ ấ thì bao nhiêu kinh nghi m tích lũy hàng m y ch c năm cũng m t theo luôn, th t làệ ấ ụ ấ ậ u ng phí. H n n a, ai cũng rõ, n u hi u bi t ch đ c thu th p thu n b ng kinhổ ơ ữ ế ể ế ỉ ượ ậ ầ ằ nghi m ch a h n đã là chính xác và ph quát, lúc vi t sách, ng i vi t s ph i thamệ ư ẳ ổ ế ườ ế ẽ ả kh o r t nhi u, khi đó, t các suy nghĩ cho t i d ki n m i d n d n đ c hoàn ch nhả ấ ề ừ ớ ữ ệ ớ ầ ầ ượ ỉ h n.ơ

b3> Tính c ng đ ng c a ng i Vi t trong th i chi n cao nh ng trong th i bình l iộ ồ ủ ườ ệ ờ ế ư ờ ạ th pấ .

C ng đ ng dân t c Vi t -qua nhi u thiên niên k , dân t c Vi t đã hình thành và tộ ồ ộ ệ ề ỷ ộ ệ ự kh ng đ nh qua hai quá trình l ch s ti n tri n song song: quá trình chung đúc các t cẳ ị ị ử ế ể ộ ng i g c Môngôlôit và Nêgrôit bên trong, quá trình ti p bi n văn hóa v i các n nườ ố ở ế ế ớ ề văn hóa t ngoài vào (acculturation).ừ

Trong nh ng y u t đó, y u t so sánh tính cá th /tính c ng đ ngữ ế ố ế ố ể ộ ồ (individualism/collectivism) có t m quan tr ng đ c bi t. Hofstede x p B c M và Tâyầ ọ ặ ệ ế ắ ỹ Âu vào lo i văn hóa đ m tính cá th , các n c châu á, châu Phi và Nam M vào lo iạ ậ ể ướ ỹ ạ đ m tính c ng đ ng.ậ ộ ồ

Do đ a lý, l ch s , ng i Vi t đã ph i s m t p h p nhau ch ng thiên tai và ngo iị ị ử ườ ệ ả ớ ậ ợ ố ạ xâm, nên tính c ng đ ng cao. Tính c ng đ ng này, qua hàng nghìn năm, đ c nuôiộ ồ ộ ồ ượ

Version 1.0 14 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

d ng b i nhi u giá tr văn hóa t o ra nh ng truy n th ng g n bó ng i dân. Cóưỡ ở ề ị ạ ữ ề ố ắ ườ nh ng y u t văn hóa phi v t th , nh m t nhà nghiên c u Nh t nh n đ nh: gi ngữ ế ố ậ ể ư ộ ứ ậ ậ ị ố nh gió; chúng ta s ng trong gió nh ng không nhìn th y gió.ư ố ư ấ

"Tính c ng đ ng c a ng i Vi t", hi u theo nghĩa r ng, đó là ý th c và tình c mộ ồ ủ ườ ệ ể ộ ứ ả g n bó ng i t c Vi t v i nhau (t c là tính c ng đ ng dân t c Vi t), là h th ng tắ ườ ộ ệ ớ ứ ộ ồ ộ ệ ệ ố ư t ng yêu n c (Tr n Văn Gi u). Theo nghĩa h p c a b môn nhân h c văn hóaưở ướ ầ ầ ẹ ủ ộ ọ (cultural anthropology), tính c ng đ ng ch s g n bó v i t ng nhóm trong c ng đ ngộ ồ ỉ ự ắ ớ ừ ộ ồ dân t c l n... (in-group: gia đình, thân t c, tôn giáo...).ộ ớ ộ

Tuy nhiên trong th i gian g n đây, tính c ng đ ng c a ng i Vi t đang b tháchờ ầ ộ ồ ủ ườ ệ ị th c. Chúng ta có hai tri u ng i Vi t nam n c ngoài, s l ng ki u h i hàng nămứ ệ ườ ệ ở ướ ố ượ ề ố g i v hàng t USD, nh ng không đ c nh ng i Hoa, chúng ta có r t ít công tyở ề ỷ ư ượ ư ườ ấ ti ng tăm c a ng i Vi t h i ngo i. Tr l i trong n c, nhà n c đang hô hào cế ủ ườ ệ ở ả ạ ở ạ ướ ướ ổ ph n hoá, liên k t doanh nghi p, nh ng m i vi c đ u ti n tri n r t ch m ho c trênầ ế ệ ư ọ ệ ề ế ể ấ ậ ặ hình th c. Rõ ràng tính c ng đ ng c a ng i Vi t đang b thách th c.ứ ộ ồ ủ ườ ệ ị ứ

b.4> Tính tôn tr ng pháp lu t c a ng i Vi t nam c a chúng ta còn r t kém. ọ ậ ủ ườ ệ ủ ấ Nay đã là đ u th k 21, th nhìn vi c l u thông các thành ph l n Vi t Namầ ế ỷ ử ệ ư ở ố ớ ệ

xem. Th t là lo n không đâu b ngậ ạ ằ . Ng i ngo i qu c nào đ n Vi t Nam cũng s khiườ ạ ố ế ệ ợ ph i hòa mình vào dòng xe c đó, và nh t là khi băng qua đ ng. T l tai n n x y raả ộ ấ ườ ỷ ệ ạ ẩ r t cao, ai cũng ta thán, th mà bao năm qua v n m nh ai n y ch y, m nh ai n y đ .ấ ế ẫ ạ ấ ạ ạ ấ ị Nh ng ngã năm, ngã b y xe đông ngh t mà h u nh không chia làn đ ng, nhi u n iữ ả ẹ ầ ư ườ ề ơ không có b tròn đ đi vòng, không c nh sát h ng d n l u thông, T m i phía xe cệ ể ả ướ ẫ ư ừ ọ ứ đ d n th ng vào r i m nh ai ng i n y tìm đ ng ti n lên. Đã c m đ t pháo đ cổ ồ ẳ ồ ạ ườ ấ ườ ế ấ ố ượ mà sao t n n l u thông đ y r y, m i m t chuy n c i xe g n máy ph i đ i nón anệ ạ ư ầ ẫ ỗ ộ ệ ỡ ắ ả ộ toàn đã bao năm qua v n ch a gi i quy t đ c. S ng trong xã h i mà d ng nh cóẫ ư ả ế ượ ố ộ ườ ư r t đông ng i Vi t h u nh không mu n b t c m t lu t l nh nào ràng bu cấ ườ ệ ầ ư ố ấ ứ ộ ậ ệ ỏ ộ mình. C làm đ i, làm càn r i t i đâu hay t i đó!?ứ ạ ồ ớ ớ

b.5 > Tính t giác cũng kém.ư

Version 1.0 15 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

V b n thân ng i Vi t, thân hình nh bé, tu i th th p, s c l c kém, không b nề ả ườ ệ ỏ ổ ọ ấ ứ ự ề b , mà làm vi c l i hay qua loa, t c trách, đ i khái n u không nói là c u th , nên nóiỉ ệ ạ ắ ạ ế ẩ ả chung năng su t kém.ấ

Chúng ta th nhìn xem, trong b t c m t nhà ăn qu c t nh các tr ng Đ iử ấ ứ ộ ố ế ư ở ườ ạ H c có nhi u nhóm ng i thu c nhi u n c thì nhóm nào nh ng i nh t, l n x n vàọ ề ườ ộ ề ướ ỏ ườ ấ ộ ộ

n ào nh t có nhi u ph n ch c đó là nhóm ng i Vi t. Nhóm này còn thêm cái t t hútồ ấ ề ầ ắ ườ ệ ậ thu c, x rác khá b a bãi n a. Câu chuy n v ng i Vi t du l ch t i Singapo, khi đ nố ả ừ ữ ệ ề ườ ệ ị ạ ế khu du l ch, ng i ta h i t i sao l i xã rác ra th này, ng i qu n lý tr l i: có khị ườ ỏ ạ ạ ế ườ ả ả ờ ả năng có ng i Vi t đây.ườ ệ ở

b.6> T m nhìn ng n: ầ ắ L y m t ví d là m t ngõ nh , m i ng i bàn là m i nhà nên lùi vào m t met đấ ộ ụ ộ ỏ ọ ườ ỗ ộ ể

r ng ngõ, ô tô vào t n n i, ai cũng h ng ng vì nh v y ngõ s r ng h n, giá cũngộ ậ ơ ưở ứ ư ậ ẽ ộ ơ cao h n, nh ng căn h đ u ngõ nh t đ nh không ch u, vì cho r ng n u các h trongơ ư ộ ở ầ ấ ị ị ằ ế ộ lùi vào thì đ ng nhiên là mình đ c l i, thêm n a mình là đ u h i thì lùi vào đ làmươ ượ ợ ữ ầ ồ ể gì, quá l m ô tô v n đ u tr c c a đ c. Đó là t m nhìn ng n, vì m t căn h nhắ ẫ ậ ướ ử ượ ầ ắ ộ ộ ư v y làm bi n d ng c khu nhà v n đã đ c quy ho ch theo lô, và nh v y giá tr nhàậ ế ạ ả ố ượ ạ ư ậ ị c a chính h cũng b gi m đi r t nhi u... ủ ọ ị ả ấ ề

b.7> Tâm lý sành hang ngo i, chu ng hình th c:ạ ộ ư

T t nhiên làm ăn cá th thì ng i Vi t th ng ch m nh khâu buôn bán nhấ ể ườ ệ ườ ỉ ạ ở ỏ ho c kinh doanh hi u ăn l y công làm l i.ặ ệ ấ ờ Ngay khâu buôn bán, ng i bán th ng chúườ ườ tr ng mua hàng ngo i h ng nh t v bán ki m l i và ng i tiêu dùng cũng lo b raọ ạ ạ ấ ề ế ờ ườ ỏ th t nhi u ti n tìm mua hàng ngo i h ng nh t đ khoe mà nhi u khi không bi t dùngậ ề ề ạ ạ ấ ể ề ế ho c không c n dùng t i! T i sao l i chu ng "hàng ngo i" đ n nh v y? Hàng hóa ặ ầ ớ ạ ạ ộ ạ ế ư ậ ở Vi t Nam ngày nay khá nhi u, nh ng ng i Vi t không t s n xu t l y đ c kho ngệ ề ư ườ ệ ự ả ấ ấ ượ ả 10% trong c u thành s n ph m đó. "S n xu t" n u có, "hàng n i" n u có, th c ra chấ ả ẩ ả ấ ế ộ ế ự ỉ là đ t giai đo n, dùng máy ngo i qu c r i nh p v t li u và làm gia công. Sau này, khiố ạ ạ ố ồ ậ ậ ệ máy h h ng thì l i mua máy m i, không d n d n t ch máy thay th nh ng iư ỏ ạ ớ ầ ầ ự ế ế ư ườ Nh t hay Hoa đ c. ậ ượ

Version 1.0 16 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

b.8>Tuy v y, v n hay có tính khôn v t, cũng có khi q y quy tậ ẫ ặ ủ ệ , và hay bài bác ch nh o.ế ạ Th ng thì nhút nhát, hay khi p s và mu n có s hòa bình, nh ng mà đã đi tr n m cườ ế ợ ố ự ư ậ ạ thì cũng có can đ m, bi t gi k lu t. Ng i mình ph n đông th ng ranh v t, q yả ế ữ ỷ ậ ườ ầ ườ ặ ủ quy t, b t ch l phép mà hay khinh khi nh o báng. Tâm đ a nông n i, khoác lác, hi uệ ộ ị ễ ạ ị ổ ế danh.

c> M t s bi n pháp xây d ng văn hóa con ng i Vi t:ộ ố ệ ư ườ ệ

1- Kh i d y tinh th n yêu n c n ng nàn, tinh th n b t khu t cao đ , khi th t c n thìơ ậ ầ ướ ồ ầ ấ ấ ộ ậ ầ nhi u ng i s s n sàng hy sinh vì n c, tuy v y, nh m t thân h u đã nói, v n cònề ườ ẽ ẵ ướ ậ ư ộ ữ ẫ r t nhi u ng i “quá t n t y v i gia đình mà quá th v i đ t n c”. Nh ng ng iấ ề ườ ậ ụ ớ ờ ơ ớ ấ ướ ữ ườ đó s ng ch bi t mình ta, hay gia đình ta, h u nh không bao gi nhúng tay vào vi cố ỉ ế ầ ư ờ ệ chung nào! 2- Tinh th n yêu th ng, đùm b c trong gia đình đáng đ c đ cao, đây là n n t ngầ ươ ọ ượ ề ề ả c a xã h i Vi t Nam, tuy nhiên, c n có t m nhìn r ng ra xã h i và tình c m c n thăngủ ộ ệ ầ ầ ộ ộ ả ầ b ng v i lý trí.ằ ớ 3- Tình t ng lân, t ng tr b n bè khá chí tình, nh ng cũng d đi đ n thiên tr ngươ ươ ợ ạ ư ễ ế ọ không khách quan, không công b ng. D đi t i đ n óc bè phái, đ a ph ng, tôn giáo.ằ ễ ớ ầ ị ươ C n nghĩ đ n cái l i l n chung h n là cái l i nh c c b .ầ ế ợ ớ ơ ợ ỏ ụ ộ 4. Tình đ ng bào r t th m thi t, nh ng cũng c n m r ng ra thành tình nhân lo i, giúpồ ấ ắ ế ư ầ ở ộ ạ đ các dân t c kém may m n h n khi c n.ỡ ộ ắ ơ ầ 5- Tinh th n đoàn k t cùng lo vi c l n còn kém, n u ch “đoàn k t khi th t c n đ nầ ế ệ ớ ế ỉ ế ậ ầ ế nhau” nh trong truy n L c Long Quân và bà Âu C thì v n còn l ng l o, vì nguyênư ệ ạ ơ ẫ ỏ ẻ chuy n khi nào đ c coi là c n cũng có th có nhi u ý ki n khác nhau, thành chia r .ệ ượ ầ ể ề ế ẽ N u luôn luôn tôn tr ng, gìn gi tinh th n đoàn k t thì t t h n. Ph i c g ng lo i trế ọ ữ ầ ế ố ơ ả ố ắ ạ ừ tinh th n h p hòi c a phe phái, tôn giáo, ch ng t c, đ a ph ng… Nên tranh đua v iầ ẹ ủ ủ ộ ị ươ ớ ng i ngoài h n là tranh giành nhau.ườ ơ 6- Do b n năng sinh t n trong môi tr ng b t n, có tinh th n t l p và thích ng cao,ả ồ ườ ấ ổ ầ ự ậ ứ nh ng ng n h n. V chính tr , th ng có óc lãnh t , h p hòi, thi u tinh th n sinh ho tư ắ ạ ề ị ườ ụ ẹ ế ầ ạ dân ch , công b ng và tôn tr ng lu t pháp...ủ ằ ọ ậ 7- Tinh th n h c h i khá cao, nh ng còn n ng thói t ch ng, khoa b ng, bàn xuông,ầ ọ ỏ ư ặ ừ ươ ả

Version 1.0 17 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

do đó, c n đi sâu vào th c d ng, c n tri-hành h p nh t. C n thay tinh th n chăm h cầ ự ụ ầ ợ ấ ầ ầ ọ đ thi l y b ng c p h u đ c yên thân b ng tinh th n d n thân giúp đ i. C n đ yể ấ ằ ấ ầ ượ ằ ầ ấ ờ ầ ẩ m nh óc nghiên c u, t p tính ghi chép (thay vì ch dùng trí nh s d quên và d nh mạ ứ ậ ỉ ớ ẽ ễ ễ ầ l n), biên so n, biên kh o, vi t và đ c nhi u sách h n. C n m r ng ki n th c t ngẫ ạ ả ế ọ ề ơ ầ ở ộ ế ứ ổ quát, thay vì ch h c có sách v tr ng s . Ng i Vi t khéo b t ch c, nh ng th ngỉ ọ ở ườ ở ườ ệ ắ ướ ư ườ ch d ng l i m c 60-70%, không lên 80-90% nh ng i Hoa hay v t h n nhỉ ừ ạ ở ứ ư ườ ượ ơ ư ng i Nh t. ườ ậ 8- Tinh th n d n thân, m o hi m, khai phá, sáng t o v n còn r t gi i h n, c n d n nầ ấ ạ ể ạ ẫ ấ ớ ạ ầ ồ ỗ l c đ y m nh thêm lên. Nh ng ng i tiên phong t t có th kéo c qu n chúng hayự ẩ ạ ữ ườ ố ể ả ầ dân t c đi theo. Có nh th qu c gia m i ti n nhanh đ c.ộ ư ế ố ớ ế ượ 9- Ng i Vi t l c quan, vui tính, hay c i đùa, hòa nhã hay “chín b làm m i”…ườ ệ ạ ườ ỏ ườ nh ng cũng đôi khi vì v y mà làm vi c thi u nghiêm ch nh. Theo ghi nh n c a chúngư ậ ệ ế ỉ ậ ủ tôi, trong ti ng Vi t có đ n kho ng 500 t ng v c i (có l nhi u nh t th gi i),ế ệ ế ả ừ ữ ề ườ ẽ ề ấ ế ớ trong khi ch có kho ng 30 t ng v khóc.ỉ ả ừ ữ ề 10- C n s m lo i b tinh th n làm vi c đ i khái, tùy ti n, thi u trách nhi m, thi u kầ ớ ạ ỏ ầ ệ ạ ệ ế ệ ế ế ho ch hay ki u đ u voi đuôi chu t, chi u l , không chính xác, không đúng gi , khôngạ ể ầ ộ ế ệ ờ nghiêm ch nh gi l i h a hay cam k t. C n đ cao tinh th n th ng tôn lu t pháp dânỉ ữ ờ ứ ế ầ ề ầ ượ ậ ch , coi đó là ri ng m i duy trì tr t t xã h i. Càng y u kém v k thu t, càng thi uủ ề ố ậ ự ộ ế ề ỹ ậ ế tài chính, càng ph i bù l i b ng cách l y ch tín làm đ u.ả ạ ằ ấ ữ ầ 11- C n thoát ra kh i cung cách làm ăn theo quy mô cò con, cá nhân hay gia đình, d uầ ỏ ấ ngh ... mà s m ti n t i t p đoàn nh , r i t p đoàn l n, t đó m i tăng nhanh năngề ớ ế ớ ậ ỏ ồ ậ ớ ừ ớ su t đ c. Ph i đ y m nh óc th ng m i, qu n lý khoa h c… có t m nhìn th tr ngấ ượ ả ẩ ạ ươ ạ ả ọ ầ ị ườ r ng l n, t gia đình ra xã h i, t đ a ph ng ra toàn qu c, t toàn qu c t i toàn thộ ớ ừ ộ ừ ị ươ ố ừ ố ớ ế gi i.ớ 12- Ti n lên tinh th n ho t đ ng xí nghi p, làm ch c dây chuy n t v t li u đ nế ầ ạ ộ ệ ủ ả ề ừ ậ ệ ế s n xu t, đ n ti p th , đ n tái bi n ch đ b o v môi sinh…ả ấ ế ế ị ế ế ế ể ả ệ 13- Tính mê tín d đoan nh lên đ ng, đ t hàng mã, m t th i b nhà c m quy n ngănị ư ồ ố ộ ờ ị ầ ề c m, nay l i có khuynh h ng phát tri n m nh. Làng Đông H n i ti ng v i tranhấ ạ ướ ể ạ ồ ổ ế ớ m c b n, nh ng ch th c s phát lên nh làm hàng mãõ.ộ ả ư ỉ ự ự ờ 14- Tính đ th a, không nh n trách nhi m, t chuy n nh t i chuy n l n. Đa sổ ừ ậ ệ ừ ệ ỏ ớ ệ ớ ố ng i Vi t cho r ng s dĩ ngày nay Vi t Nam y u kém là vì chi n tranh, vì , vì Trungườ ệ ằ ở ệ ế ế Hoa, Pháp Qu c, Nh t B n, Hoa Kỳ, ... vì lãnh đ o, mà ít khi nào nói vì mình. Sinhố ậ ả ạ

Version 1.0 18 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

ho t c a ng i Vi t các n c Âu-M ngày nay ch a dân ch , ch a nghiêm ch nh,ạ ủ ườ ệ ở ướ ỹ ư ủ ư ỉ ch a đúng gi ... thì không th đ th a t i ai khác.ư ờ ể ổ ừ ạ 15- C n l u ý là ng i vi t thân hình nh và tu i th ch trung bình (nam 63 và n 67,ầ ư ườ ệ ỏ ổ ọ ỉ ữ trong khi Nh t B n v i nam 78,4 và n 85,3), vi c th xác cao l n h n và tu i th kéoậ ả ớ ữ ệ ể ớ ơ ổ ọ dài h n t l thu n v i s l u ý h n v v sinh và dinh d ng. S c kh e và tu i thơ ỷ ệ ậ ớ ự ư ơ ề ệ ưỡ ứ ỏ ồ ọ đ ng nhiên là y u t quan tr ng trong vi c t o d ng h nh phúc cá nhân và phát tri nươ ế ố ọ ệ ạ ự ạ ể qu c gia. Không có gì là phi lý c œ khi ng i ta v n ví “s c kh e là vàng”.ố ả ườ ẫ ứ ỏ

1.6 So sánh phong cách ng x ph ng đông và ph ng tây:ứ ử ươ ươ

Edward Hall đ a ra khái ni m hai lo i hình văn hóa: lo i hình văn hóa v i giao ti pư ệ ạ ạ ớ ế có b i c nh cao (high level context communication culture) và lo i hình văn hóa giaoố ả ạ ti p có b i c nh th p (low level context communication culture). Lo i hình th nh tế ố ả ấ ạ ứ ấ phù h p v i nh ng n n văn hóa đ m tính c ng đ ng thiên v c m xúc, th m ng,ợ ớ ữ ề ậ ộ ồ ề ả ơ ộ tr c giác, t ng h p, truy n th ng. Lo i hình th hai đ c tr ng cho các n n văn hóaự ổ ợ ề ố ạ ứ ặ ư ề đ m tính cá th thiên v logic, lý trí, phân tích.ậ ể ề

Không đi sâu vào lý lu n, ta có th x p văn hóa Vi t vào lo i hình văn hóa đ mậ ể ế ệ ạ ậ tính c ng đ ng. Cũng ph i nh c l i là khái ni m tính c ng đ ng này c a nhân h c vănộ ồ ả ắ ạ ệ ộ ồ ủ ọ hóa ch s g n bó v i nh ng nhóm (in-group): nh gia đình, làng xã, t ch c xã h i,ỉ ự ắ ớ ữ ư ổ ứ ộ tôn giáo... trong c ng đ ng dân t c l n, v i s tin t ng là s đ c nh ng nhóm yộ ồ ộ ớ ớ ự ưở ẽ ượ ữ ấ che ch cho s g n bó y.ở ự ắ ấ

Tiêu chí Ph ng đôngươ Ph ng tâyươ Nh n th cậ ứ C m tính, ng i ph ng đôngả ườ ươ

suy đoán m t cách c m tính,ộ ả m h , nói cách khác là khóơ ồ đ nh l ng thiên v hay – d ,ị ượ ề ở may – không may. Thiên về đ o đ cạ ứ

Lý tính, rõ rang. Thiên v phápề tr , mang tính đúng sai, ph i –ị ả trái.

Tính cách Tr m tĩnh, phòng th , gi u bài,ầ ủ ấ khó chia sẽ

Năng đ ng, sôi n i, khám phá,ộ ổ t n côngấ

Quan đi mể Đ cao s t n t i, h ng n iề ự ồ ạ ướ ộ Đ cao s phát tri n, đ u tranh,ề ự ể ấ

Version 1.0 19 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

v cái tôiề h ng ngo iướ ạ S đ uự ấ tranh

Đ cao s b o t n, mang tínhề ự ả ồ trung dung

Đ cao k t qu , tìm gi i pháp điề ế ả ả đ n s h p lýế ự ợ

M i quanố h ệ

Đ cao c ng đ ngề ộ ồ Đ cao y u t cá nhânề ế ố

PH N II VĂN HÓA DOANH NGHI PẦ Ệ

2.1 Khai niêm Văn hoá doanh nghiêp:́ ̣ ̣

M i t ch c đ u có văn hóa và nh ng giá tr đ c đáo riêng c a nó. H u h t các tọ ổ ứ ề ữ ị ộ ủ ầ ế ổ ch c đ u không t ý th c là ph i c g ng đ t o ra m t n n văn hóa nh t đ nh c aứ ề ự ứ ả ố ắ ể ạ ộ ề ấ ị ủ mình. Văn hóa c a m t t ch c th ng đ c t o ra m t cách vô th c, d a trên nh ngủ ộ ổ ứ ườ ượ ạ ộ ứ ự ữ tiêu chu n c a nh ng ng i đi u hành đ ng đ u hay nh ng ng i sáng l p ra tẩ ủ ữ ườ ề ứ ầ ữ ườ ậ ổ ch c đó. ứ

E.Heriôt t ng nói: "Cái gì còn l i khi t t c nh ng cái khác b quên đi - cái đó là vănừ ạ ấ ả ữ ị hoá". Ði u đó kh ng đ nh r ng, văn hoá doanh nghi p (VHDN) là m t giá tr tinh th nề ẳ ị ằ ệ ộ ị ầ và h n th n a, là m t tài s n vô hình c a DN. Nó là toàn b các giá tr văn hoá đ cơ ế ữ ộ ả ủ ộ ị ượ

Version 1.0 20 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

gây d ng nên trong su t quá trình t n t i và phát tri n c a m t DN (hay m t t ch c),ự ố ồ ạ ể ủ ộ ộ ổ ứ tr thành các giá tr , các quan ni m và t p quán, th hi n trong các ho t đ ng c a DNở ị ệ ậ ể ệ ạ ộ ủ

y và chi ph i tình c m, n p suy nghĩ và hành vi ng x c a m i thành viên c a DN.ấ ố ả ế ứ ử ủ ọ ủ

Theo TS Ð Minh C ng - Tr ng Ð i h c Th ng m i Hà N i: "Văn hoáỗ ươ ườ ạ ọ ươ ạ ộ doanh nghi p (văn hoá công ty) là m t d ng c a văn hoá t ch c bao g m nh ng giáệ ộ ạ ủ ổ ứ ồ ữ tr , nh ng nhân t văn hoá mà doanh nghi p t o ra trong quá trình s n xu t, kinhị ữ ố ệ ạ ả ấ doanh, t o nên cái b n s c c a doanh nghi p và tác đ ng t i tình c m, lý trí và hành viạ ả ắ ủ ệ ộ ớ ả c a t t c các thành viên c a nó".ủ ấ ả ủ

Ông Hoàng H i Ð ng, T ng giám đ c Công ty c ph n phát tri n bóng đáả ườ ổ ố ổ ầ ể VN )thì cho r ng: ằ “Chúng tôi nói nôm na: n u doanh nghi p là chi c máy tính thì vănế ệ ế hoá doanh nghi p là h đi u hành.”ệ ệ ề

Văn hoá doanh nghi p chính là chu n m c mà đó ng i ta s quay quanh cáiệ ẩ ự ở ườ ẽ chu n m c đó đ có hành vi ng x . M i nhân viên vào ho t đ ng trong h th ng c aẩ ự ể ứ ử ỗ ạ ộ ệ ố ủ chúng tôi đ u đ c nghe ít nh t hai ti ng đ ng h v văn hoá doanh nghi p.ề ượ ấ ế ồ ồ ề ệ

Có th th y rõ: văn hoá doanh nghi p bao g m các y u t pháp lu t và đ o đ c.ể ấ ệ ồ ế ố ậ ạ ứ Văn hoá doanh nghi p không th hình thành m t cách t phát mà ph i đ c hình thànhệ ể ộ ự ả ượ thông qua nhi u ho t đ ng c a b n thân m i doanh nghi p, m i doanh nhân, c a Nhàề ạ ộ ủ ả ỗ ệ ỗ ủ n c và các t ch c xã h i. ướ ổ ứ ộ

Tr c h t, c n ph i th ng nh t n t khái ni m chung v văn hoá doanh nghi p.ướ ế ầ ả ố ấ ộ ệ ề ệ Văn hoá doanh nghi p đ c hi u là toàn b các quy t c ng x , cách nghĩ, chu nệ ượ ể ộ ắ ứ ử ẩ m c, đ ng l i kinh doanh... có tác d ng đ t d u n t i hành vi, thái đ , ni m tin vàự ườ ố ụ ặ ấ ấ ớ ộ ế quan h c a các thành viên, cao h n n a là hình nh c a m t doanh nghi p trênệ ủ ơ ữ ả ủ ộ ệ th ng tr ng.ươ ườ

Văn hoa doanh nghiêp không chi gi i han đ n thuân trong pham tru văn hoa tố ̣ ̉ ớ ̣ ơ ̀ ̣ ̀ ́ ̉ ch c, hay trong căp quan hê “văn hoa trong kinh doanh” va “kinh doanh co văn hoa”.ứ ̣ ̣ ́ ̀ ́ ́ Văn hoa doanh nghiêp la môt ́ ̣ ̀ ̣ tiêu văn hoả ́(subculture).

- Văn hoá doanh nghiêp ̣ la môt ̀ ̣ h th ngệ ố cua cac ̉ ́ giá trị do doanh nghiêp̣ sang tao va ́ ̣ ̀ tich́ luy ̃ qua qua trinh ́ ̀ hoat đông kinh doanh, trong môi quan hê v i môi tr ng xa hôi va ṭ ̣ ́ ̣ ớ ườ ̃ ̣ ̀ ự nhiên cua minh.̉ ̀

Version 1.0 21 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

- VHDN là t ng th các truy n th ng, các c u trúc và bí quy t kinh doanh xác l p quiổ ể ề ố ấ ế ậ t c ng x c a m t doanh nghi p; ắ ứ ử ủ ộ ệ - VHDN là toàn b ph ng th c kinh doanh, qu n lý đi u hành kinh doanh, phong cáchộ ươ ứ ả ề

ng x trong quan h v i đ i tác và trong n i b doanh nghi p;ứ ử ệ ớ ố ộ ộ ệ - VHDN là nh ng qui t c ng x b t thành văn, là l c l ng vô hình tr thành qui đ nhữ ắ ứ ử ấ ự ượ ở ị c a pháp lu t, nh ng đ c các ch th tham gia th tr ng hi u và ch p nh n.ủ ậ ư ượ ủ ể ị ườ ể ấ ậ

2.2 Đ c đi m văn hoá doanh nghi p:ặ ể ệ

2.2.1 Văn hoá doanh nghi p t n t i khách quan:ệ ồ ạ

Văn hoá t n t i ngoài s nh n bi t c a chúng ta. Có con ng i, có gia đình, có xãồ ạ ự ậ ế ủ ườ h i là có văn hoá. Văn hoá r t quan tr ng, nó t n t i đ c l p v i chúng ta. Văn hoáộ ấ ọ ồ ạ ộ ậ ớ không có nghĩa là cái đ p. Dù ta có nh n th c hay không nh n th c thì nó v n tr ngẹ ậ ứ ậ ứ ẫ ườ t n. N u ta bi t nh n th c nó, xây d ng nó thì nó lành m nh, phát tri n. Có th có vănồ ế ế ậ ứ ự ạ ể ể hoá đ i tr y đi xu ng, văn hoá phát tri n đi lên, văn hoá m nh hay văn hóa y u, chồ ụ ố ể ạ ế ứ không th không có văn hoá. Ng i ta đ ng nghĩa gi a văn hoá doanh nhân, văn hoáể ườ ồ ữ kinh doanh và nhi u ng i nghĩ văn hoá giao ti p là văn hóa doanh nghi p. Nh ngề ườ ế ệ ư hoàn toàn không ph i nh v y. ả ư ậ

Bill Hawlett, ng i sáng l p ra t p đoàn HP đã t ng nói: “b t kỳ nhóm ng i nàoườ ậ ậ ừ ấ ườ đã cùng nhau làm vi c trong m t th i gian, b t kỳ t ch c nào đã t n t i m t th i kỳ,ệ ộ ờ ấ ổ ứ ồ ạ ộ ờ b t kỳ chính ph hay c quan nào c a qu c giaấ ủ ơ ủ ố

Đây là đ c đi m chung c a văn hoá doanh nghi p cũng nh b t kỳ lo i hình vănặ ể ủ ệ ư ấ ạ hoá nào khác. Văn hoá t n t i khi có m t nhóm ng i cùng s ng và làm vi c v i nhau,ồ ạ ộ ườ ố ệ ớ nh n đ nh này đã đ c nhi u nhà nghiên c u ch ng minh mà tôi không ti n ghi trongậ ị ượ ề ứ ứ ệ cu n sách này. V y v i t cách là ch doanh nghi p hay nhà qu n lý, b n thân chúngố ậ ớ ư ủ ệ ả ả ta c n nh n th c: văn hoá doanh nghi p v n t n t i và phát tri n dù ta không tác đ ngầ ậ ứ ệ ẫ ồ ạ ể ộ vào chúng. V y thì, t i sao chúng ta không tác đ ng đ nó mang l i nh ng hi u quậ ạ ộ ể ạ ữ ệ ả cho ho t đ ng c a chúng ta?ạ ộ ủ

Version 1.0 22 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

2.2.2 Văn hoá doanh nghi p hình thành trong m t th i gian khá dài: T c là VHDNệ ộ ờ ứ mang tinh ́ lich ṣ ử (th i gian văn hoa): ờ ́ Qua trinh ́ ̀ hoat đông kinh doanh.̣ ̣

2.2.3Văn hoá DN mang tính b n v ng.ề ữ Tinh ́ gia trí ̣: là s khác bi t c a môt doanh nghiêp co văn hoa v i môt doanhự ệ ủ ̣ ̣ ́ ́ ớ ̣

nghiêp phi văn hoa. Gia tri văn hoa cua doanh nghiêp co gia tri nôi bô; gia tri vung; giạ ́ ́ ̣ ́ ̉ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ́ ̣ ̀ ́ tri quôc gia; gia tri quôc tê. Doanh nghiêp cang tôn trong va theo đuôi nh ng gia trị ́ ́ ̣ ́ ́ ̣ ̀ ̣ ̀ ̉ ữ ́ ̣ chung cho nh ng công đông cang rông l n bao nhiêu thi vai tro cua no cang l n bâyữ ̣ ̀ ̀ ̣ ớ ̀ ̀ ̉ ́ ̀ ớ ́ nhiêu.

2.2.4Văn hoá doanh nghi p mang tính h th ng, th ng nh t. t ng t nh đ c tínhệ ệ ố ố ấ ươ ự ư ặ c a văn hóa nói chung (thao kh o thêm ph n 1.3).ủ ả ầ

2.3 Ch th c a văn hoá Doanh nghi p:ủ ể ủ ệ

2.3.1 Văn hoá doanh nhân:

Doanh nhân trong tài li u này đ c hi u là nh ng ch s h u chính c a doanhệ ượ ể ữ ủ ơ ữ ủ nghi p. Hi n nay v n còn nhi u quan đi m cho r ng văn hoá doanh nhân và văn hoáệ ệ ẫ ề ể ằ doanh nghi p là gi ng nhau. Th c t , văn hoá doanh nhân là m t b ph n c u thànhệ ố ự ế ộ ộ ậ ấ c a văn hoá doanh nghi p, nh ng văn hoá doanh nhân th hi n m t s đi m khác bi tủ ệ ư ể ệ ộ ố ể ệ và không thu c văn hoá doanh nghi p. Ví d , m t doanh nhân tham gia cu c ch iộ ệ ụ ộ ộ ơ tennis, nh v y ch a ch c anh ta đã đ i di n cho VHDN.ư ậ ư ắ ạ ệ

Doanh nhân là ng i đ a ra nh ng quy t đ nh trong vi c h ng doanh nghi p theoườ ư ữ ế ị ệ ướ ệ m t đ ng l i, ph ng h ng nh t đ nh. Chính vì v y, không ph nh n văn hoáộ ườ ố ươ ướ ấ ị ậ ủ ậ doanh nhân có ý nghĩa quy t đ nh đ i v i s t n t i và phát tri n c a văn hoá doanhế ị ố ớ ự ồ ạ ể ủ nghi p. Do v y, tôi đã đ m t m c riêng (2.4) đ vi t v văn hoá doanh nhân.ệ ậ ể ộ ụ ể ế ề

2.3.2 Nhà qu n tr :ả ị

Chúng ta không nghi ng gì khi cho r ng nhà qu n tr là m t tài s n cao c p c aờ ằ ả ị ộ ả ấ ủ doanh nghi p. Khi lãnh đ o doanh nghi p, chúng ta luôn ph i đ t và tr l i câu h i:ệ ạ ệ ả ặ ả ờ ỏ

Version 1.0 23 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

- Làm th nào t o đ c b khung cho công ty.ế ạ ượ ộ

- Làm th nào thu hút đ c nh ng nhà qu n tr gi i cho doanh nghi p.ế ượ ữ ả ị ỏ ệ

- Làm th nào gi đ c nhà qu n tr gi i.ế ữ ượ ả ị ỏ

- Gi i quy t xung đ t gi a nh ng nhà qu n tr .ả ế ộ ữ ữ ả ị

- Phân quy n và trách nhi m cho nhà qu n tr m c nào?ề ệ ả ị ở ứ

- Làm th nào đ h ng nhà qu n tr ph c v lâu dài cho DN.ế ể ướ ả ị ụ ụ

- Làm th nào đ đánh giá nhà qu n tr ?ế ể ả ị

Trong tài li u này chúng tôi không t p trung gi i quy t các câu h i trên, mà t pệ ậ ả ế ỏ ậ trung gi i quy t d i góc đ VHDN. ả ế ướ ộ

Môt trong nh ng yêu c u c a nhà lãnh đ o là tìm đ c các nhà qu n tr phù h pữ ầ ủ ạ ượ ả ị ợ v i phong cách qu n lý, quan đi m kinh doanh. ớ ả ể Đó cũng là lý do t i sao mà nh ng Ctyạ ữ l n M , khi tuy n lãnh đ o cao c p, nh ng ng i sáng l p Cty ho c HĐQT th ngớ ở ỹ ể ạ ấ ữ ườ ậ ặ ườ m i ng viên đi ch i golf, đi ch i xa vài ngày 1 khu bi t l p nào đó ho c đ n ch iờ ứ ơ ơ ở ệ ậ ặ ế ơ t i gia đình h đ ng m đánh giá set of values ( nh ng giá tr ) c a ng viên đó xem cóạ ọ ể ầ ữ ị ủ ứ phù h p v i VHDN hay không! ợ ớ

V n đ th hai là h u h t ch doanh nghi p đ u quan ni m, h đã tuy n các nhàấ ề ứ ấ ế ủ ệ ề ệ ọ ể qu n lý này v , tr l ng cao thì h ph i h t mình vì công ty. Th c t không ph iả ề ả ươ ọ ả ế ự ế ả nh v y, nhà qu n lý tr c h t cũng là m t nhân viên c a ôcng ty, do v y h đ cư ậ ả ướ ế ộ ủ ậ ọ ượ h ng các quy n l i nh m t nhân viên đi u đó là đ ng nhiên, nh ng h l i khôngưở ề ợ ư ộ ề ươ ư ọ ạ đ c h ng các ni m vui “c a m t nhân viên đ c x p mình quan tâm”. Th c t chượ ưở ề ủ ộ ượ ế ự ế ủ DN th c hi n hai ch c năng: chăm lo cho toàn th nhân viên trong công ty và th hai làự ệ ứ ể ứ chăm lo cho “lính” c a mình, nh ng đ i v i ch c năng này thì ch doanh nghi pủ ư ố ớ ứ ủ ệ th ng b quên.ườ ỏ

V i t cách là m t ch th đ c bi t c a VHDN, ch doanh nghi p ph i coi nhàớ ư ộ ủ ể ặ ệ ủ ủ ệ ả qu n lý cũng chính là nh ng nhân tài c a DN dù h thu c c p qu n lý nào. Đây chínhả ữ ủ ọ ộ ấ ả là b khung v ng ch c c a doanh nghi p. Bão có to, gió có l n nhộ ữ ắ ủ ệ ớ ưng n u b khungế ộ

y v n v ng vàng thì DN y còn t n t i.ấ ẫ ữ ấ ồ ạ

Version 1.0 24 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

2.3.3 Nhân viên và ngư i lao đ ng:ờ ộ

Khi b t đ u làm vi c, các nhân viên tr có ba cách ng x khác nhau v i nh ngắ ầ ệ ẻ ứ ử ớ ữ chu n m c văn hóa (thành văn và b t thành văn) c a công ty. Th nh t, h đánh giáẩ ự ấ ủ ứ ấ ọ cao nh ng chu n m c đó và hòa nh p vào công ty r t d dàng. Th hai là không thữ ẩ ự ậ ấ ễ ứ ể nào ch u n i và b ra đi. Và th ba là nh ng b n tr dù không thích nh ng chu n m cị ổ ỏ ứ ữ ạ ẻ ữ ẩ ự đó nh ng vì đ ng l ng, vì không mu n b m t vi c nên ph i ch p nh n và cam ch u. ư ồ ươ ố ị ấ ệ ả ấ ậ ị

VN ta, có l FPT là doanh nghi p có h th ng "văn hóa" t ng đ i rõ nét nh t.Ơ ẽ ệ ệ ố ươ ố ấ Anh ch em sinh viên m i ra tr ng r t thích đ c vào đ y vì tin t ng vào môiị ớ ườ ấ ượ ấ ưở tr ng doanh nghi p. T i sao m i ngườ ệ ạ ọ ư i thích làm vi c cho FPT???ờ ệ

Thu H ng, 23 tu i, lúc vào làm vi c m t công ty Đan M ch đã th t b t ng khiươ ổ ệ ở ộ ạ ậ ấ ờ th y công ty không khác gì m t cái...nhà . Cung cách, không khí làm vi c nh giaấ ộ ở ệ ư đình. Ông ch ngay t i công ty, c p b v i m t nhân viên r t l li u đ m i ng iủ ở ạ ặ ồ ớ ộ ấ ộ ễ ể ọ ườ khác đ u bi t. Công ty có qui đ nh t t c (h n 30) nhân viên đ u ph i nói ti ng Anhề ế ị ấ ả ơ ề ả ế nh ng nhi u l n đang nói chuy n m y ông Tây l i quay sang nói v i nhau b ng ti ngư ề ầ ệ ấ ạ ớ ằ ế Đan M ch. Đi u này khi n nh ng nhân viên khác khó ch u, có v nh h đang b “nóiạ ề ế ữ ị ẻ ư ọ ị x u”. Thu H ng k thêm: có l n ông ch g i cô lên phát l ng. Theo thói quen,ấ ươ ể ầ ủ ọ ươ H ng ch y lên l u và ông ch đ ng đ i trên kia v tay c i : “You are running!” (Côươ ạ ầ ủ ứ ợ ỗ ườ đang ch y kìa!), làm cô c m th y b xúc ph m. Ngay sau đó H ng ngh vi c.ạ ả ấ ị ạ ươ ỉ ệ

Công ty ti p theo d ng nh l i đ i ngh ch v i công ty trên. L ng cao nh ng vàoế ườ ư ạ ố ị ớ ươ ư công ty không ai chào ai, h t gi thì v . Công ty không quan h gi a con ng i v i conế ờ ề ệ ữ ườ ớ ng i, không m t l n đi du l ch, h p m t toàn th nhân viên. “Không t o đi u ki nườ ộ ầ ị ọ ặ ể ạ ề ệ cho nhân viên h c t p, nâng cao chuyên môn, không tăng l ng cũng không khenọ ậ ươ th ng, nói chung là l nh l o” – H ng b c xúc. S nhàm chán m i ngày khi nưở ạ ẽ ươ ứ ự ỗ ế H ng l i quy t đ nh ...ngh vi c, ch n con đ ng đi h c cao h c và đăng ký d yươ ạ ế ị ỉ ệ ọ ườ ọ ọ ạ thêm t i các trung tâm Anh ng .ạ ữ

Trái ng c v i H ng, m t b n gái tên Lài khi vào làm vi c cho phòng thi t kượ ớ ươ ộ ạ ệ ế ế m t hãng m ph m l n c a n c ngoài t i TP.HCM đã v i rút lui khi ch a m ch .ộ ỹ ẩ ớ ủ ướ ạ ộ ư ấ ỗ Nói ti ng Anh nh ...gió, c c kỳ năng đ ng và xinh t i – công ty này r t khoái m uế ư ự ộ ươ ấ ẫ ng i nh cô, nh ng Lài là ng i thích t do. Cô th a nh n văn hóa công ty...hoànườ ư ư ườ ự ừ ậ h o: t chuy n giao ti p gi a nhân viên cho đ n nguyên t c gi gi c đ u “r t qui cả ừ ệ ế ữ ế ắ ờ ấ ề ấ ủ và làm cho gu ng máy công ty ch y ngon lành”. Tuy v y cô l i không ch u n i nh ngồ ạ ậ ạ ị ổ ữ

Version 1.0 25 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

“k lu t” đó. “Tôi th y tù túng” – Lài nghĩ v y và xin vào làm vi c m t công ty xu tỷ ậ ấ ậ ệ ở ộ ấ nh p kh u c a Nhà n c, l ng ít h n nh ng tho i mái h n. ậ ẩ ủ ướ ươ ơ ư ả ơ

Đ c cái ph n trên chúng ta đ t ra các câu h i?ọ ầ ặ ỏ

- T i sao h làm vi c cho đ n v khác hay t i sao h ch n chúng ta mà không ch nạ ọ ệ ơ ị ạ ọ ọ ọ đ n v khác?ơ ị

- T i sao h không hòa nh p đ c v i chúng ta?ạ ọ ậ ượ ớ

Nhi u Giám đ c công ty than phi n nhân viên c a anh th ng xuyên b xáo tr n,ề ố ề ủ ườ ị ộ m c dù đã áp d ng đ m i bi n pháp v l ng th ng…tuy nhiên m t s y u t màặ ụ ủ ọ ệ ề ươ ưở ộ ố ế ố doanh nghi p Vi t nam hi n nay v n ch a th c hi n ho c th hi n ch a tri t đ .ệ ệ ệ ẫ ư ự ệ ặ ự ệ ư ệ ể

Th nh t là doanh nghi p ch a có ho c ch a th hi n đ y đ v đ nh h ngư ấ ệ ư ặ ư ư ệ ầ ủ ề ị ướ ngh nghi p cho nhân viênề ệ .

Doanh nghi p ch a có đ kh năng đ đ nh h ng ngh nghi p cho nhânệ ư ủ ả ể ị ướ ề ệ viên.H at đ ng đ nh h ng m i ch d ng l i m c c đi h c các khóa đào t o ho cọ ộ ị ướ ớ ỉ ừ ạ ở ứ ử ọ ạ ặ cao h n n a là đ ra các k năng phù h p cho v trí công tác nh t đ nh và th c hi nơ ữ ề ỹ ợ ị ấ ị ự ệ ch ng trình hu n luy n nhân viên. ươ ấ ệ

Đó m i là đi u ki n c n mà ch a đ , b n thân m i nhân viên đ u có đ nh h ngớ ề ệ ầ ư ủ ả ỗ ề ị ướ riêng v ngh nghi p c a mình, t t nhiên có th đ nh h ng c a nhân viên ch a đúng.ề ề ệ ủ ấ ể ị ướ ủ ư

Doanh nghi p ph i ki m tra các ph m ch t c a nhân viên cùng v i nh ng ki nệ ả ể ẩ ấ ủ ớ ữ ế th c, kinh nghi m, k năng mà h có đ c, t v n cho nhân viên m t ngh nghi pứ ệ ỹ ọ ượ ư ấ ộ ề ệ nào là t t nh t v i nh ng ph m ch t c a nhân viên. Khi nhân viên đã đ ng thu n, DNố ấ ớ ữ ẩ ấ ủ ồ ậ cam k t đ a ra m t l trình đ đào t o nhân viên. Th c t không ph i nhân viên nàoế ư ộ ộ ể ạ ự ế ả cũng có th ti n thân b ng con đ ng thăng ch c, do v y m t ch ng trình đ nhể ế ằ ườ ứ ậ ộ ươ ị h ng ngh nghi p s làm cho nhân viên g n bó v i doanh nghi p h n.ướ ề ệ ẽ ắ ớ ệ ơ

Th hai là v môi tr ng văn hóa doanh nghi p, h u h t các doanh nghi p ch aứ ề ườ ệ ầ ế ệ ư đ a ra m t môi tr ng văn hóa, môi tr ng làm vi c đ g n bó và thu nh t nhân viên.ư ộ ườ ườ ệ ể ắ ấ Có nh ng doanh nghi p đ a ra l i ch mang tính hình th c, nói m t đ ng làm m tữ ệ ư ạ ỉ ứ ộ ườ ộ n o.ẻ

Version 1.0 26 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Th ba, các doanh nghi p đ c bi t là doanh nghi p v a và nh do quá trình phátứ ệ ặ ệ ệ ừ ỏ tri n mang tính ch t vá víu do v y các c ch l ng đã đ nh hình t tr c, r t khóể ấ ậ ơ ế ươ ị ừ ướ ấ thay đ i, trong khi đó ngân sách l ng c a doanh nghi p đã “k ch tr n”. H u nh cácổ ươ ủ ệ ị ầ ầ ư ch DN đ u ng i thay đ i, th c t ph ng th c c i t cũng không phù h p v i vănủ ề ạ ổ ự ế ươ ứ ả ổ ợ ớ hóa và phong cách Vi t nam, các doanh nghi p h u nh đ u quen v i vi c c i ti n vàệ ệ ầ ư ề ớ ệ ả ế ít ch p nh n c i t .ấ ậ ả ổ

Th t là v quan tâm đ n gia đình c a nhân viên. Th c t , m i quan h gi aứ ư ề ế ủ ự ế ố ệ ữ ng i Vi t nam v i nhau đ c xây d ng r t d dàng. Nhân viên làm vi c không hãnườ ệ ớ ượ ự ấ ễ ệ cho h mà còn ph i cho gia đình c a h n a. H u nh các ch doanh nghi p ch aọ ả ủ ọ ữ ầ ư ủ ệ ư quan tâm nhi u đ n khía c nh này, n u nh quan tâm t t đ n gia đình c a h , đây sề ế ạ ế ư ố ế ủ ọ ẽ là m t l i th không nh trong vi c gi nhân tài cho doanh nghi p. M t ví d nh , đ iộ ợ ế ỏ ệ ữ ệ ộ ụ ỏ ố v i nam nhân viên, khi v h đ , n u doanh nghi p cho h ngh 2 ngày h ng nguyênớ ợ ọ ẻ ế ệ ọ ỉ ưở l ng (lu t lao đ ng không có yêu c u này) thì chi phí doanh nghi p ph i b ra khôngươ ậ ộ ầ ệ ả ỏ là bao nhiêu nh ng l i ích thu l i r t l n. ư ợ ạ ấ ớ

2.3.4 Khách hàng:

D i con m t khách hàng, văn hoá Doanh nghi p đóng vai trò h t s c quan tr ng,ướ ắ ệ ế ứ ọ t o nên l i th c nh tranh cho doanh nghi p.ạ ợ ế ạ ệ

Văn hoá DN đóng hai vai trò:

 Là ngu n l c, l i th c nh tranh, l i th so sánh khi khách hàng quy t đ nh l aồ ự ợ ế ạ ợ ế ế ị ự ch n các nhà cung c p khác nhau.ọ ấ

 Văn hoá DN là c s duy trì và phát tri n m i quan h khách hàng.ơ ở ể ố ệ

Khi khách hàng ti p xúc, ký h p đ ng/mua hàng thì nh ng y u t c a văn hóaế ợ ồ ữ ế ố ủ doanh nghi p s làm cho khách hàng yên tâm đây là m t t ch c r t chuyên nghi p, cóệ ẽ ộ ổ ứ ấ ệ tâm. Đây s làm m t l i th c nh tranh khác so v i cùng đ i th n u nh có cùng l iẽ ộ ợ ế ạ ớ ố ủ ế ư ợ th v s n ph m, ch t l ng, d ch v ..ế ề ả ẩ ấ ượ ị ụ

Khi khách hàng đã mua hàng, h s đ c ti p xét nhi u h n v i doanh nghi p tọ ẽ ượ ế ề ơ ớ ệ ừ ch tín, phong cách giao ti p, bi u t ng….qua đó ch tín càng đ c cũng c . Nóiữ ế ể ượ ữ ượ ố không quá r ng VHDN là c s đ duy trì khách hàng trung thành c a doanh nghi p.ằ ơ ở ể ủ ệ

Version 1.0 27 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

2.3.5 Nhà cung c p.ấ

T ng t nh đ i v i khách hàng, nhà cung c p s tin t ng h n khi bán hàng choươ ự ư ố ớ ấ ẽ ưở ơ doanh nghi p. Sau khi bán hàng, m c đ tin nhi m càng nâng lên, nhà cung c p s coiệ ứ ộ ệ ấ ẽ doanh nghi p là nh ng khách hàng trung thành đ c bi t và có nh ng ch đ quan tâmệ ữ ặ ệ ữ ế ộ đ c bi t nh ng ngày giao hàng, chi t kh u tài chính…ặ ệ ư ế ấ

2.3.6 V i C ng đ ng xã h i, c quan nhà n c, c quan truy n thông, t ch cớ ộ ồ ộ ơ ướ ơ ề ổ ứ tài chính, ngân hàng…:

Cũng nh đ i v i khách hàng và nhà cung c p, C ng đ ng xã h i, c quan nhàư ố ớ ấ ộ ồ ộ ơ n c, c quan truy n thông, t ch c tài chính, ngân hàng…, doanh nghi p s đ cướ ơ ề ổ ứ ệ ẽ ượ nh ng l i th đ c bi t khi xây d ng đ c văn hóa doanh nghi p vìữ ợ ế ặ ệ ự ượ ệ

+ T o ra s chuyên nghi p.ạ ự ệ

+ T o ra tâm lý xem doanh nghi p làm ăn đàng hòang lâu dài.ạ ệ

+ Đ c c ng c ti p sau m t th i gian h at đ ngượ ủ ố ế ộ ờ ọ ộ

K t qu là công đ ng s h n ch “công kích” khi doanh nghi p g p r i ro, khóế ả ồ ẽ ạ ế ệ ặ ủ khăn. Các t ch c tài chính s cho doanh nghi p vay v i lãi su t th p h n vì mu nổ ứ ẽ ệ ớ ấ ấ ơ ố thi t l p quan h làm ăn lâu dài v i doanh nghi p.ế ậ ệ ớ ệ

2.4 Văn hoá Doanh nhân:

M t y u t không th ph nh n đó là s nh h ng c a ng i lãnh đ o t i vănộ ế ố ể ủ ậ ự ả ưở ủ ườ ạ ớ hoá DN, th m chí có ý ki n còn cho r ng văn hoá DN chính là văn hoá c a ng i lãnhậ ế ằ ủ ườ đ o. Nh ng gì mà lãnh đ o quan tâm, khuy n khích th c hi n, cách th c mà ng iạ ữ ạ ế ự ệ ứ ườ lãnh đ o đánh giá, khen th ng ho c khi n trách nhân viên s th hi n cách suy nghĩạ ưở ặ ể ẽ ể ệ và hành vi cũng ng i lãnh đ o và đi u đó s tr c ti p nh h ng t i hành vi c aườ ạ ề ẽ ự ế ả ưở ớ ủ m i nhân viên d i quy n. ọ ướ ề

Trong th c t , có nh ng ng i lãnh đ o có kh năng làm thay đ i h n văn hoáự ế ữ ườ ạ ả ổ ẳ c a DN và t o ra m t s c s ng m i, t o b c nh y v t trong ho t đ ng c a DN màủ ạ ộ ứ ố ớ ạ ướ ả ọ ạ ộ ủ

Version 1.0 28 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

câu chuy n v Lou Gerstner c a IBM, hay Lee Iococca c a Chrysler là nh ng ví dệ ề ủ ủ ữ ụ đi n hình. Ð xây d ng văn hoá DN, tr c h t, DN c n ph i xác đ nh rõ nh ng giá trể ể ự ướ ế ầ ả ị ữ ị văn hoá c a mình, hi n nhiên là chúng ta không th xây d ng lên m t cái mà chínhủ ể ể ự ộ chúng ta cũng không th mô t đ c.ể ả ượ

Trên th gi i này, có th nói có bao nhiêu doanh nhân thì cũng có b y nhiêu conế ớ ể ấ đ ng d n h đ n nh ng thành đ t đ đ c ng i đ i bi t đ n. Đ ng đi c a m iườ ẫ ọ ế ữ ạ ể ượ ườ ờ ế ế ườ ủ ỗ con ng i m t khác nhau, nh ng ch c ch n có m t đi m chung t t c h , đó là đườ ộ ư ắ ắ ộ ể ở ấ ả ọ ể tr thành m t doanh nhân thành đ t h đ u ph i tr i qua r t nhi u th thách và th tở ộ ạ ọ ề ả ả ấ ề ử ấ b i, có khi ph i tr b ng máu và n c m t. Có nh ng ng i tr thành doanh nhân doạ ả ả ằ ướ ắ ữ ườ ở truy n th ng c a gia đình đã s p đ t t tr c, có nh ng ng i do s rui r i c a sề ố ủ ắ ặ ừ ướ ữ ườ ự ủ ủ ố ph n, l i có ng i có c m cháy b ng t thu thi u th i, khát khao mu n tr thànhậ ạ ườ ướ ơ ỏ ừ ở ế ờ ố ở m t doanh nhân t m c , ni m m c cháy b ng y thôi thúc h v n lên đ trộ ầ ỡ ề ơ ướ ỏ ấ ọ ươ ể ở thành con ng i thành đ t, th c hi n đ c c m . Có ng i vì nhi m v đ c giaoườ ạ ự ệ ượ ướ ơ ườ ệ ụ ượ mà tr thành doanh nhân và còn bi t bao ng i khác tr thành doanh nhân hoàn toànở ế ườ ở không có d đ nh tr c mà ch là s đ a đ y c a cu c s ng. Vì v y, không ph i aiự ị ướ ỉ ự ư ẩ ủ ộ ố ậ ả cũng chu n b cho mình m t hành trang, nh ng ti n đ đ tr thành m t ng i doanhẩ ị ộ ữ ề ề ể ở ộ ườ nhân v i các chu n m c văn hoá đ y đ mà xã h i đòi h i. ớ ẩ ự ầ ủ ộ ỏ

2.4.1 Văn hoá Doanh nhân:

Theo tôi doanh nhân là ng i ch m t doanh nghi p, doanh nghi p y bao g m cườ ủ ộ ệ ệ ấ ồ ả vi c s n xu t buôn bán (c xu t nh p kh u) nh m t o ra l i nhu n cho chính h vàệ ả ấ ả ấ ậ ẩ ằ ạ ợ ậ ọ thúc đ y s phát tri n c a xã h i. Đi u này T đi n ti ng Vi t đ nh nghĩa ng n g nẩ ự ể ủ ộ ề ừ ể ế ệ ị ắ ọ là: "Doanh nhân là ng i làm ngh kinh doanh ". Bách khoa th Oxford v buôn bán thìườ ề ư ề đ nh nghĩa: Doanh nhân là m t ng i đ m nhi m cung c p m t hàng hoá hay d ch vị ộ ườ ả ệ ấ ộ ị ụ cho th tr ng đ thu l i nhu n cá nhân, th ng thì h đ u t v n cá nhân vào vi cị ườ ể ợ ậ ườ ọ ầ ư ố ệ kinh doanh, ch p nh n r i ro liên quan đ n s đ u t đó.ấ ậ ủ ế ố ầ ư

Doanh nhân hi u theo nghĩa r ng g m ch doanh nghi p, ng i kinh doanh cá th ,ể ộ ồ ủ ệ ườ ể các nhà qu n tr . Hi n nay doanh nhân thả ị ệ ư ng đờ ư c hi u là ng i lãnh đ o cao nh tợ ể ườ ạ ấ c a doanh nghi p. Tùy tr ng h p c th , t doanh nhân s đ c di n gi i chi ti tủ ệ ườ ợ ụ ể ừ ẽ ượ ễ ả ế trong tài li u này.ệ

Version 1.0 29 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Ng i ta cho r ng nh ng vi c kh i x ng t m t doanh nhân th ng t o ra c aườ ằ ữ ệ ở ướ ừ ộ ườ ạ ủ c i xã h i và vì v y chính ph nên t o đi u ki n môi tr ng đ cho h ph n đ uả ộ ậ ủ ạ ề ệ ườ ể ọ ấ ấ .Các tác gi c a công trình: Các nhà doanh nhân: tài năng, tính khí và k thu t ả ủ ỹ ậ thì cho r ng: Doanh nhân là ng i có thói quen sáng t o và đ i m i đ t o d ng đ c cái gìằ ườ ạ ổ ớ ể ạ ự ượ đó có giá tr đ c th a nh n t vi c n m b t đ c nh ng c h i xu t hi n trongị ượ ừ ậ ừ ệ ắ ắ ượ ữ ơ ộ ấ ệ cu c s ng xung quanh .ộ ố Còn theo Bách khoa th Anh ng Collin thì đ nh nghĩa: Doanhư ữ ị nhân là ng i s h u hay đi u hành m t doanh nghi p, h ph n đ u làm ra l i nhu nườ ở ữ ề ộ ệ ọ ấ ấ ợ ậ b ng chách ch p nh n r i ro và tièm ra nh ng sáng ki n m i.ằ ấ ậ ủ ữ ế ớ

T m t s đ nh nghĩa này, đi u quan tr ng mà chúng tôi mu n rút ra đây đó là vaiừ ộ ố ị ề ọ ố ở trò cá nhân c a m t con ng i đ c g i là doanh nhân. Nh ng ph m ch t và năng l củ ộ ườ ượ ọ ữ ẩ ấ ự c a h s là s quy t đ nh s thành b i c a doanh nghi p mà h s h u hay đ ngủ ọ ẽ ự ế ị ự ạ ủ ệ ọ ở ữ ứ đ u.ầ

2.4.2 Văn hóa doanh nhân Vi c xác l p nh ng tiêu chí, chu n m c c a m t doanh nhân văn hoá là c nệ ậ ữ ẩ ự ủ ộ ầ

thi t, nh t là đ t n c ta, m t đ t n c v n không có truy n th ng buôn bán, l iế ấ ở ấ ướ ộ ấ ướ ố ề ố ạ v a ch p ch ng b c vào n n kinh t th tr ng thì đi u đó l i càng c n thi t. Ngòaiừ ậ ữ ướ ề ế ị ườ ề ạ ầ ế ra, tâm lý chung c a dân t c t tr c đ n nay v n đã ch ng có c m tình gì v i nghủ ộ ừ ướ ế ố ẳ ả ớ ề này, ngh buôn v n đ c coi là h ng cu i trong t dân:ề ẫ ượ ạ ố ứ " S , nông, công, th ng". Dùỹ ươ r ng, xã h i luôn nh n th y m t đi uằ ộ ậ ấ ộ ề "phi th ng b t phú", nh ng ai cũng ng i vì " viươ ấ ư ạ phú" l i s "b t b n". Tâm lý này có ph n nào nh h ng không nh đ n s phátạ ợ ấ ầ ầ ả ưở ỏ ế ự tri n c a n n công th ng n c ta. ể ủ ề ươ ướ

V n đ văn hóa đã kh i sâu thêm dòng ch y tâm linh trong lòng các doanh nhân,ấ ề ơ ả giúp cho h bình tĩnh h n l y l i đ o tín nghĩa c a nghi p tr ng. Cái "l i nhu n" yọ ơ ấ ạ ạ ủ ệ ườ ợ ậ ấ th c s tr thành "l i ích" nh Kh ng T đã nói "l i vi l i". ự ự ở ợ ư ổ ử ợ ợ

T phía các nhà kinh doanh, m c dù đã có đ c nh ng b c phát tri n v từ ặ ượ ữ ướ ể ượ b c h v n ch a thoát kh i tình tr ng kinh doanh manh mún, không chuyên nghi p,ậ ọ ẫ ư ỏ ạ ệ không có chi n l c dài h n. M t s kinh doanh theo l i ch p gi t, phi pháp và khôngế ượ ạ ộ ố ố ụ ậ th c hi n đúng nghĩa v c a mình v i Nhà n c xã h i. Đó chính là m t trong nh ngự ệ ụ ủ ớ ướ ộ ộ ữ lý do khi n cho hình nh c a nhà kinh doanh b bóp méo. Ngoài ra, cũng ph i nói r ngế ả ủ ị ả ằ v m t tâm lý, chính các nhà doanh nghi p nhi u khi không dám tin t ng vào vai tròề ặ ệ ề ưở s m ng c a mình, m t s thi u dũng c m ho c ý chí đ quy t đ nh đ u t dài h n.ứ ạ ủ ộ ố ế ả ặ ể ế ị ầ ư ạ

Version 1.0 30 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Nh ng cu c s ng s không cho phép chúng ta d ng l i. Đôi m i hay là ch t –aiư ộ ố ẽ ừ ạ ớ ế đó nêu lên kh u hi u này. Trong m t thê gi i bi n đ i mau l nh thẩ ệ ộ ớ ế ổ ẹ ư ế gi i ngày nay,ớ đ t n t i và phat tri n chúng ta ph i có kh năng thích ng, t hoàn thi n đ có thể ồ ạ ể ả ả ứ ự ệ ể ể h p tác, h i nh p và n m b t các c h i m t cách k p th i. Chúng ta đang xây d ngợ ộ ậ ắ ắ ơ ộ ộ ị ờ ự n n kinh t th tr ng, mà trong n n kinh t th tr ng, nòng c t chính là các nhàề ế ị ườ ề ế ị ườ ố doanh nghi p.Vì v y, hi n nay vai trò c a doanh nhân là quan tr ng h n bao gi h t.ệ ậ ệ ủ ọ ơ ờ ế

Đ hoàn thành t t s m ng c a mình, nhà công nghi p c n ph i đ t t i nh ngể ố ứ ạ ủ ệ ầ ả ạ ớ ữ tiêu chu n nh t đ nh, và đ n l t mình, các c s đó l i ch có th đ c xây d ng trênẩ ấ ị ế ượ ơ ở ạ ỉ ể ượ ự c s m t n n văn hoá kinh doanh tiên ti n. Nhi m v chúng ta chính là xây d ng hơ ở ộ ề ế ệ ụ ự ệ tiêu chu n doanh nhân Vi t nam và n n văn hoá kinh doanh nh th .ẩ ệ ề ư ế

Th c ra v n đ này không hoàn toàn m i. Con ng i nói nh Mác, là: “t ngự ấ ề ớ ườ ư ổ hoà nh ng quan hữ ệ xã h i”. Dù ho t đ ng trong lĩnh v c nào, ng iộ ạ ộ ự ườ ta cũng c n ph iầ ả có nh ng quy t c chung đ chung s ng, và h n n a, đ phát tri n. Vai trò c a các quyữ ắ ể ố ơ ữ ể ể ủ t c chung đó là đ nh h ng các ho t đ ng c a con ng i, sao cho ho t đ ng c a m iắ ị ướ ạ ộ ủ ườ ạ ộ ủ ỗ cá nhân ph i phù h p hay ít nh t là không đi ng c l i ích chung.ả ợ ấ ượ ợ

N n văn hoá doanh nhân đ c th hi n và ch có th th hi n qua các doanhề ượ ể ệ ỉ ể ể ệ nhân. Xây d ng h th ng tiêu chu n doanh nhân là m t công vi c l n, c n có s đóngự ệ ố ẩ ộ ệ ớ ầ ự góp c a nhi u c quan, t ch c và cá nhân..ủ ề ơ ổ ứ

2.4.3 Tính cách, đ c đi m c a doanh nhân?ặ ể ủ a. Đ o đ c doanh nhânạ ư

Đi u này xu t phát t cái tâm c a ng i doanh nhân. Đ c bi t là đ i v i ng i áề ấ ừ ủ ườ ặ ệ ố ớ ườ đông nói chung và ng i Vi t Nam nói riêng, do cu c s ng c ng đ ng v n có c a nóườ ệ ộ ố ộ ồ ố ủ trong l ch s . M t m t do thiên tai bão l t luôn rình r p, m t khác là n n ngo i xâmị ử ộ ặ ụ ậ ặ ạ ạ luôn đ ng hành v i s phát tri n c a đ t n c. Vì v y l t thì l t c làng nên vi cồ ớ ự ể ủ ấ ướ ậ ụ ụ ả ệ cùng nhau góp s c, chia s và đùm b c là nhu c u c a ng i Vi t. ứ ẻ ọ ầ ủ ườ ệ

Con ng i có đ o đ c là ng i bi t chia s , giúp đ nh ng ng i khác trongườ ạ ứ ườ ế ẻ ỡ ữ ườ nh ng lúc khó khăn, không th , lãnh c m tr c đ ng lo i theo l i cháy nhà hàngữ ờ ơ ả ướ ồ ạ ố xóm bình chân nh v i. Đ c bi t là khi anh đã ăn nên làm ra thì vi c chia s l i càngư ạ ặ ệ ệ ẻ ạ c n thi t. B ng s h o tâm công đ c vào các công vi c t thi n giúp đ nh ng ng iầ ế ằ ự ả ứ ệ ừ ệ ỡ ữ ườ thân h hàng c a mình, công đ c vào các công trình phúc l i c a quê h ng.ọ ủ ứ ợ ủ ươ

Version 1.0 31 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Th c t cho th y, càng nh ng doanh nhân nào đã tr i qua m t quá kh v t v thìự ế ấ ữ ả ộ ứ ấ ả h tham gia vào vi c này càng tích c c. Do th u hi u n i nh c nh n, c c nh c c a sọ ệ ự ấ ể ỗ ọ ằ ự ọ ủ ự thi u th n, nghèo đói và nh ng m t mát nên s đ ng c m c a h v i nh ng ng iế ố ữ ấ ự ồ ả ủ ọ ớ ữ ườ không may m n càng l n.ắ ớ

Ng i ta th ng nói, khi cái tâm c a anh trong sáng thì m i ng x và hành đ ngườ ườ ủ ọ ứ ử ộ c a anh luôn minh b ch, rõ ràng và luôn h ng thi n. M t khi nó đen t i s d n t iủ ạ ướ ệ ộ ố ẽ ẫ ớ nh ng hành đ ng, ng x không lành m nh, phi đ o đ c. Ch ng h n nh vi c l iữ ộ ứ ử ạ ạ ứ ẳ ạ ư ệ ợ d ng các vi c làm t thi n đ ăn c p ti n công qu theo l i dùng ti n chùa đ banụ ệ ừ ệ ể ắ ề ỹ ố ề ể phát kh p n i. Ho c vi c l i d ng các vi c làm t thi n đ buôn l u, r a ti n; làm tắ ơ ặ ệ ợ ụ ệ ừ ệ ể ậ ử ề ừ thi n đ khuy ch tr ng uy tín hay b m t c a doanh nghi p đ r i bên trong đó làmệ ể ế ươ ộ ặ ủ ệ ể ồ nh ng vi c m ám, đen t i. Bi t bao nhiêu v án đã x y ra trong nh ng năm g n đây,ữ ệ ờ ố ế ụ ả ữ ầ mà m i nh t là hi n t ng t ng giám đ c Pjco Tr n Nghĩa Vinh, con ng i mà có lúcớ ấ ệ ượ ổ ố ầ ườ đ c báo gi i xem nh m t doanh nhân thành đ t và đ c nh n m t gi i th ng cao.ượ ớ ư ộ ạ ượ ậ ộ ả ưở

Tr c s c m nh c a đ ng tìên và s quy n rũ c a nh ng giá tr v t ch t, s c đ p,ướ ứ ạ ủ ồ ự ế ủ ữ ị ậ ấ ắ ẹ m t ng i doanh nhân không có b n lĩnh r t d b sa ngã b i s h p d n y. Trongộ ườ ả ấ ễ ị ở ự ấ ẫ ấ tay anh ta v a có ti n l i có quy n thì s tha hoá s là đi u r t d x y ra n u là ng iừ ề ạ ề ự ẽ ề ấ ễ ả ế ườ không có b n lĩnh. Chính lúc này nh ng giá tr văn hoá và đ o đ c là cái quy t đ nhả ữ ị ạ ứ ế ị ph n th ng đ níu kéo ph n "ng i" mà xua đu i ph n "con" ng i doanh nhânầ ắ ể ầ ườ ổ ầ ở ườ

y.M t ng i đ t ng n m tr i nh ng gian nan v t v c a cu c s ng, th u hi u n iấ ộ ườ ừ ế ả ữ ấ ả ủ ộ ố ấ ể ỗ đau c a đ ng lo i, th u hi u s v t v c a vi c m u sinh, đ ki m ra đ ng ti n ph iủ ồ ạ ấ ể ự ấ ả ủ ệ ư ể ế ồ ề ả đ m hôi, sôi n c m t th m chí c b ng máu. Khi đó tr c lúc "vung tay quá tránổ ồ ướ ắ ậ ả ằ ướ ho c đ nh "ném ti n qua c a s , nh ng giá tr văn hoá kia tr i d y răn đe, c nh cáo vàặ ị ề ử ổ ữ ị ỗ ậ ả th c t nh anh ta d ng l i. B i cái tâm, cái s t ng tr i và ki n th c mà anh ta h cứ ỉ ừ ạ ở ự ừ ả ế ứ ọ đ c trên đ ng đ i, trong sách v nh nh ng s i dây vô hình níu kéo ngăn ch nượ ườ ờ ở ư ữ ợ ặ nh ng hành vi thi u văn hoá y c a anh ta.ữ ế ấ ủ

Còn đ i v i nh ng ng i không có văn hoá th ng là nh ng k không có bố ớ ữ ườ ườ ữ ẻ ề d yầ c a v n s ng c a t ng tr i, thi u s hi u bi t ki n th c c v khoa h c l nủ ố ố ủ ừ ả ế ự ể ế ế ứ ả ề ọ ẫ cu c s ng, không có n n t ng đ o đ c níu kéo s r t d b sa ngã. Đ i v i h s giàuộ ố ề ả ạ ứ ẽ ấ ễ ị ố ớ ọ ự lên nhanh b ng các phi v làm ăn b t chính, s thi u văn hoá do không đ c rèn luy nằ ụ ấ ự ế ượ ệ d y d trong m t môi tr ng s ng nh t đ nh đã t o ra tâm lý ph t lên đ c là do sạ ỗ ộ ườ ố ấ ị ạ ấ ượ ố ph n, do tài năng c a cá nhân nên bây gi đ c quy n h ng th , phá phách, x láng.ậ ủ ờ ượ ề ưở ụ ả Xu t hi n nh ng ki u tr c phú, nh ng ông ch m i c a n n kinh t th tr ng nh ngấ ệ ữ ể ọ ữ ủ ớ ủ ề ế ị ườ ữ

Version 1.0 32 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

năm g n đây cũng là đi u d hi u. Đ ng ti n ki m ra quá d đ i v i nh ng ng iầ ề ễ ể ồ ề ế ễ ố ớ ữ ườ không có m t trình đ văn hoá, đ o đ c nh t đ nh t s gây nên nh ng tai h a khôngộ ộ ạ ứ ấ ị ắ ẽ ữ ọ ch cho cá nhân mà còn cho c xã h i chúng ta.ỉ ả ộ

Ng i doanh nhân hành đ ng phi đ o đ c s nh h ng đ n hành vi c a nhânườ ộ ạ ứ ẽ ả ưở ế ủ viên và c a các thành viên trong gia đình, ng i ta nói c m dao có ngày đ t tay là v y.ủ ườ ầ ứ ậ Doanh nhân là ph i ng i làm g ng, t m g ng c a doanh nhân s ph n chi u toànả ườ ươ ấ ươ ủ ẽ ả ế doanh nghi p, ng c l i h u qu chăng khá gì “đ i cha ăn m n, đ i con khát n cệ ượ ạ ậ ả ờ ặ ờ ướ v y”.ậ

Vì v y, đ o đ c là m t tiêu chí c n đ c đ cao đ i v i ng i doanh nhân, đâyậ ạ ứ ộ ầ ượ ề ố ớ ườ không ph i là v n đ m i nh ng luôn luôn ph i đ c chú tr ng. Đ xây d ng đ cả ấ ề ớ ư ả ượ ọ ể ự ượ tiêu chí này ngoài vi c t ng i doanh nhân ph i ph n đ u thì tác đ ng xã h i cũng vôệ ự ườ ả ấ ấ ộ ộ cùng quan tr ng. Làm sao đ khi nói đ n vi c tôi là doanh nhân, dù ch là m t cái tênọ ể ế ệ ỉ ộ khiêm t n nh ng nó ch a đ ng s sang tr ng, kính ph c và vì n c a ng i đ i. Doố ư ứ ự ự ọ ụ ể ủ ườ ờ đó đòi h i d lu n xã h i (v i s đ n th i, truy n tai nhau) hay báo chí và các ph ngỏ ư ậ ộ ớ ự ồ ổ ề ươ ti n thông tin đ i chúng c n có cái nhìn khách quan, đúng đ n và công minh, có tínhệ ạ ầ ắ xây d ng ch không áp đ t, gán ép hay đánh đ ng cá mè m t l a, nh t là nh ng thóiự ứ ặ ồ ộ ứ ấ ữ x u, làm m nh t hình nh c a m t ng i doanh nhân văn hoá. Ch ng h n nh hi nấ ờ ạ ả ủ ộ ườ ẳ ạ ư ệ t ng mà đ o di n Đ ng Nh t Minh đã nh c đ n khi nói v m t th c m c c a m tượ ạ ễ ặ ậ ắ ế ề ộ ắ ắ ủ ộ v doanh nhân mà ông đã g p trên m t chuy n bay r ng : "T i sao trong các phim Vi tị ặ ộ ế ằ ạ ệ Nam h c có ông giám đ c là t ph i b b ch v i cô th ký xinh đ p, là nh u nh t,ễ ứ ố ắ ả ồ ị ớ ư ẹ ậ ẹ ch i b i, tham nhũng" . Cũng c n ph i nói thêm r ng, trong th gi i hi n đ i cácơ ờ ầ ả ằ ế ớ ệ ạ ph ng ti n thông tin đ i chúng là m t quy n l c khá m nh (n u không nói là r tươ ệ ạ ộ ề ự ạ ế ấ m nh) đôi khi có th chi ph i hay lái d lu n xã h i sang m t h ng tiêu c c. Nóiạ ể ố ư ậ ộ ộ ướ ự v y đ th y đ o đ c không ch c n đ i v i doanh nhân mà c n cho t t c m i ng iậ ể ấ ạ ứ ỉ ầ ố ớ ầ ấ ả ọ ườ trong xã h i, tuy nhiên nó đ c đ cao trong doanh nhân b i l có liên quan đ n nhi uộ ượ ề ở ẽ ế ề b ph n l n trong xã h i.ộ ậ ớ ộ

Ng i doanh nhân có đ o đ c t t cũng c n đ c xem xét góc đ đ i s ng hàngườ ạ ứ ố ầ ượ ở ộ ờ ố ngày trong gia đình c a h . Quan h v ch ng con cái t vi c t ch c gia đình, nuôiủ ọ ệ ợ ồ ừ ệ ổ ứ d y con cái, đ i x v i v và nh ng ng i thân trong gia đình có trách nhi m, có tìnhạ ố ử ớ ợ ữ ườ ệ c m. Đó là nh ng vi c nh nh t, thi t th c nh t đ t o nên nét văn hoá c a ng iả ữ ệ ỏ ấ ế ự ấ ể ạ ủ ườ doanh nhân. S đ i x đúng m c, có tình v i v con, cha m , anh em, bè b n và xómự ố ử ự ớ ợ ẹ ạ gi ng c a ng i doanh nhân cũng là c s n n t ng tinh th n cho h trong cu c s ngề ủ ườ ơ ở ề ả ầ ọ ộ ố

Version 1.0 33 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

th ng tr ng. Ng c l i cái h u ph ng y l i là n i đ h đ m mình th giãn,ươ ườ ượ ạ ậ ươ ấ ạ ơ ể ọ ắ ư chia s sau nh ng cu c v n l n căng th ng trên th ng tr ng, nó là n i ti p s c,ẻ ữ ộ ậ ộ ẳ ươ ườ ơ ế ứ c ng c s c m nh cho ng i doanh nhân vào nh ng thách th c m i đang đ i phíaủ ố ứ ạ ườ ữ ứ ớ ợ ở tr c. Đ c bi t đ i v i m t s ng i ch ng may th t b i thì gia đình, bè b n, vướ ặ ệ ố ớ ộ ố ườ ẳ ấ ạ ạ ợ con..là nh ng ng i an i, chia s s thông c m, đ ng viên vô cùng quý giá đ i v iữ ườ ủ ẻ ự ả ộ ố ớ ng i doanh nhân.ườ

Th t ng t ng, sau nh ng gi làm vi c v t v , nh ng cu c v n l n v i th ngử ưở ượ ữ ờ ệ ấ ả ữ ộ ậ ộ ớ ươ tr ng nh "chi n tr ng", ng i doanh nhân tr v th y gia đình đ m m, con cáiườ ư ế ườ ườ ở ề ấ ầ ấ kho m nh h c hành ti n b , k t qu cao v i nh ng ph n th ng c a nhà tr ng,ẻ ạ ọ ế ộ ế ả ớ ữ ầ ưở ủ ườ ng i v hi n đ m đang và nh ng ng i thân thi t khác đ u hoà thu n, yêu m nườ ợ ề ả ữ ườ ế ề ậ ế nhau, thì đó qu là m t b đ cho nh ng sáng t o tuy t v i cho ng i doanh nhân. Nóả ộ ệ ỡ ữ ạ ệ ờ ườ là ngu n đ ng viên, c vũ, làm ti m năng t o nên cho anh ta s c b t m i. Ng c l i,ồ ộ ổ ề ạ ứ ậ ớ ượ ạ n u là ng i thi u văn hoá khi thành đ t lao vào nh ng cu c ăn ch i, b m c gia đình,ế ườ ế ạ ữ ộ ơ ỏ ặ quăng v nhà m t đ ng ti n t ng nh v y đã là t t , song h đâu bi t đ n con h ,ề ộ ố ề ưở ư ậ ử ế ọ ế ế ư v h ng. Ch đ n khi c nh sát g i m i bi t con nghi n ng p hay th h n vào đ ngợ ỏ ỉ ế ả ọ ớ ế ệ ậ ả ồ ộ l c, các ch n ăn ch i...Th h i trong tâm tr ng nh v y li u ng i doanh nhân y cònắ ố ơ ử ỏ ạ ư ậ ệ ườ ấ đ u óc nào mà sáng t o, mà phát tri n!ầ ạ ể

b. S trung th c và ch " tín"ư ư ữ Có m t th c t khá ph bi n hi n nay trong tình hình kinh t n c ta khi đang ộ ự ế ổ ế ệ ế ướ ở

giai đo n n đ nh d n vào n n kinh t th tr ng đó là s trung th c và ch tín trongạ ổ ị ầ ề ế ị ườ ự ự ữ kinh doanh, cho nên nhà n c lên k ho ch cho các đ a ph ng, nhà máy s n xu tướ ế ạ ị ươ ả ấ t ng m t hàng khác nhau. Sau đó nh ng hàng hoá đó đ c phân ph i cho m i ng i,ừ ặ ữ ượ ố ọ ườ m i t ch c xã h i. Hàng s n xu t không m y khi đáp ng đ c nhu c u s d ng. Doọ ổ ứ ộ ả ấ ấ ứ ượ ầ ử ụ đó dù có x u xí, kém ch t l ng m t tí v n bán đ c h t ấ ấ ượ ộ ẫ ượ ế th m chí không có mà bán.ậ Tâm lý làm ăn ch nh m ng, kém ch t l ng c a s n ph m khá ph bi n. Vì v y, khiể ả ấ ượ ủ ả ẩ ổ ế ậ đi vào kinh t th tr ng l i làm ăn cũ v n r i r t kh p n i. ế ị ườ ố ẫ ơ ớ ở ắ ơ

Tâm lý làm ăn ph i có lãi th m chí lãi b ng b t c giá nào cho th t nhanh đã thúcả ậ ằ ấ ứ ậ đ y không ít nh ng doanh nhân ch p nh n s n xu t các m t hàng kém ch t l ng,ẩ ữ ấ ậ ả ấ ặ ấ ượ hàng gi , hàng nhái nh m thu l i nhu n nhanh. Đ i v i ng i tiêu dùng khi b l a m tả ằ ợ ậ ố ớ ườ ị ừ ộ l n là l n sau h t b ch cũ và c nh giác v i ch m i s mua. Tuy nhiên, nh ngầ ầ ọ ừ ỏ ỗ ả ớ ỗ ớ ẽ ữ

Version 1.0 34 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

ng i s n xu t cũng nh kinh doanh thi u trung th c thì ch hy v ng l a đ c kháchườ ả ấ ư ế ự ỉ ọ ừ ượ hàng m t l n là h đã có l i.ộ ầ ọ ợ

Ngày nay, khi m c a làm ăn v i n c ngoài, quy mô kinh doanh đã đ t t i m cở ử ớ ướ ạ ớ ứ cao h n tr c r t nhi u, s c nh tranh ngày m t kh c li t h n, cho nên thói làm ănơ ướ ấ ề ự ạ ộ ố ệ ơ không trung th c và không đ m b o ch tín s b tr giá. Vì v y, s trung th c và giự ả ả ữ ẽ ị ả ậ ự ự ữ ch tín v i khách hàng ph i là chu n m c văn hoá c a b t kỳ m t doanh nhân nào.ữ ớ ả ẩ ự ủ ấ ộ

Trong m i tr ng h p s trung th c và ch tín c n đ c gi gìn, không vì cái l iọ ườ ợ ự ự ữ ầ ượ ữ ợ nh tr c m t mà làm nh h ng đ n ti ng tăm c a doanh nghi p cũng nh b m tỏ ướ ắ ả ưở ế ế ủ ệ ư ộ ặ c a c n c. M t ví d mà đã đ c tr i nghi m c n đ c trình bày đây. M t kháchủ ả ướ ộ ụ ượ ả ệ ầ ượ ở ộ du l ch k l i: “ năm 1997, khi có d p công tác huy n đ o Vân Đ n, khi ngh thị ể ạ ị ở ệ ả ồ ỉ ở ị tr n Cái R ng, chúng tôi đ n m t s nhà ngh đó tham kh o giá khách s n. Th i đóấ ồ ế ộ ố ỉ ở ả ạ ờ khách du l ch đây còn r t ít. Khi h i giá chúng tôi đ c bi t v i khách trong n c làị ở ấ ỏ ượ ế ớ ướ 30.000 - 50.000đ/ng i m t đêm, khách n c ngoài t 6USDườ ộ ướ ừ - 8 USD/ng i m t đêm.ườ ộ Hôm sau tình c khi g p hai du khách ng i Pháp, h nói h đi t Pháp qua Trungờ ặ ườ ọ ọ ừ Qu c, Thái Lan, Campuchia và Lào r i m i đ n Vi t Nam mà không ch nào nh ố ồ ớ ế ệ ỗ ư ở n c ta. Qua nh ng ng i b n Vi t Nam h cũng bi t giá phòng khách s n nh chúngướ ữ ườ ạ ệ ọ ế ạ ư tôi k trên, nh ng khi h đ n giá đó đã tăng lên thành 15 USD cho m t ng i m tể ư ọ ế ộ ườ ộ đêm, dù khách s n r t v ng khách. y là ch a k các d ch v khác th p kém nh thạ ấ ắ ấ ư ể ị ụ ấ ư ế nào. V n đ mu n nói đây là s trung th c trong kinh doanh, đ ng ý là ph i ăn lãiấ ề ố ở ự ự ồ ả nh ng không th lãi b ng b t c giá nào đ d n t i b t bí khách hàng nh t là nh ngư ể ằ ấ ứ ể ẫ ớ ắ ấ ữ ch đi u ki n không thu n l i. (Th i kỳ 1997 ch a có c u C a Ông nên ra Vân Đ nỗ ề ệ ậ ợ ờ ư ầ ử ồ v n ph i qua phà, giao thông cách tr )”.ẫ ả ở

Nh ng ng i làm ăn chân chính vi c gi ch tín v i khách hàng là tiêu chu n hàngữ ườ ệ ữ ữ ớ ẩ đ u ng i ta ph i đ t ra. Trong quá kh đã có không ít nh ng t m g ng làm ăn nhầ ườ ả ặ ứ ữ ấ ươ ư v y, th i hi n t i đi u này c n đ c coi tr ng. Ngày nay không nh ng thông tin c aậ ờ ệ ạ ề ầ ượ ọ ữ ủ khách hàng có r t nhi u, mà s c nh tranh c a ng i bán còn nhi u h n g p b i, chấ ề ự ạ ủ ườ ề ơ ấ ộ ỉ c n m t s th t tín v i khách hàng có th d n t i nh ng h u qu khôn l ng, ng iầ ộ ự ấ ớ ể ẫ ớ ữ ậ ả ườ ườ x a đã nói "m t l n m t tínư ộ ầ ấ v n l n m t tin", đó là vi c mà m i doanh nhân luôn ph iạ ầ ấ ệ ỗ ả chú ý.

c. Tôn tr ng pháp lu tọ ậ

Version 1.0 35 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Ý th c tôn tr ng pháp lu t trong văn hoá doanh nhân là m t tiêu chu n b t bu cứ ọ ậ ộ ẩ ắ ộ nhà doanh nhân nào cũng ph i có. M i m t doanh nhân có ý th c làm vi c theo phápả ỗ ộ ứ ệ lu t s t o nên ho t đ ng kinh t đ ng b trong c n c.Khi bi t tôn tr ng pháp lu t,ậ ẽ ạ ạ ộ ế ồ ộ ả ướ ế ọ ậ các doanh nhân làm ăn v i nhau tr c h t là trên c s lu t pháp sau đó m i là b nớ ướ ế ơ ở ậ ớ ạ hàng v i nh ng m i quan h làm ăn. Có nh v y ho t đ ng kinh t s tr nên thôngớ ữ ố ệ ư ậ ạ ộ ế ẽ ở thoáng, không ách t c, trì tr làm khó d cho nhau và đ ng th i là s phát tri n kinh tắ ệ ễ ồ ờ ự ể ế chung c a c n c. ủ ả ướ

Vi c tôn tr ng pháp lu t nh vi c th c hi n nh ng nghĩa v thu đ i v i nhàệ ọ ậ ư ệ ự ệ ữ ị ế ố ớ n c, kinh doanh đúng theo lu t pháp không vi ph m lu t (nh buôn l u, tr n thu ,ướ ậ ạ ậ ư ậ ố ế kinh doanh không đúng m t hàng đăng ký v...v...) không nh ng t o ra m t môi tr ngặ ữ ạ ộ ườ kinh doanh lành m nh mà còn t o ra s tăng tr ng kinh t chung cho c n c.ạ ạ ự ưở ế ả ướ

Đó là nh ng đòi h i t phía các nhà doanh nhân và các doanh nghi p c a h . Tuyữ ỏ ừ ệ ủ ọ nhiên, không th đòi h i các doanh nhân ph i tôn tr ng pháp lu t khi m t môi tr ngể ỏ ả ọ ậ ộ ườ lu t pháp không lành m nh. Do đó v phía chính quy n các c p cũng c n ph i cóậ ạ ề ề ấ ầ ả nh ng n l c l n. Đ i v i ng i l p pháp ph i hi u bi t và c p nh p nh ng tìnhữ ỗ ự ớ ố ớ ườ ậ ả ể ế ậ ậ ữ hình m i nh t, nh ng v n đ n y sinh đ đ ra nh ng b lu t phù h p v i hoàn c nhớ ấ ữ ấ ề ả ể ề ữ ộ ậ ợ ớ ả tình hình th c t . V phía các nhà hành pháp ph i có m t b máy công quy n v a cóự ế ề ả ộ ộ ề ừ trình đ nghi p v cao, có s hi u bíêt và có văn hoá đ th c hi n vi c qu n lý cácộ ệ ụ ự ể ể ự ệ ệ ả doanh nghi p. Tránh gây phi n hà, sách nhi u, tham nhũng và c n tr s phát tri n c aệ ề ễ ả ở ự ể ủ doanh nghi p. C ch không nghiêm túc và thông thoáng s d n đ n đ các lo i tệ ơ ế ẽ ẫ ế ủ ạ ệ n n làm ô nhi m môi tr ng kinh doanh và c n tr s phát tri n c a đ t n c.ạ ễ ườ ả ở ự ể ủ ấ ướ

Nh ng v tiêu c c kinh t th i gian qua cho th y bên c nh s l ng l o c a hữ ụ ự ế ờ ấ ạ ự ỏ ẻ ủ ệ th ng lu t pháp c a chúng ta, thì v n đ nh c nh i là h th ng t ch c các c quanố ậ ủ ấ ề ứ ố ệ ố ổ ứ ơ công quy n là n i t o đi u ki n nhi u nh t cho các doanh nhân thi u văn hoá l iề ơ ạ ề ệ ề ấ ế ợ d ng, không ít nh ng công ch c và c quan nhà n c đã b lôi kéo vào nh ng ho tụ ữ ứ ơ ướ ị ữ ạ đ ng kinh doanh b t chính đó. L i d ng nh ng đi m y u này c a chúng ta mà khôngộ ấ ợ ụ ữ ể ế ủ ít các doanh nhân n c ngoài, Vi t ki u đã lũng đo n và làm th t thoát nh ngướ ệ ề ạ ấ ữ kh iố l ng tài s n l n c a đ t n c.ượ ả ớ ủ ấ ướ

Vì v y, tôn tr ng pháp lu t ph i đ c nhìn nh n t c hai phía chính quy n vàậ ọ ậ ả ượ ậ ừ ả ề doanh nhân (v i t cách là m t công dân).ớ ư ộ

d. Trình đ h c v n và ngo i ngộ ọ ấ ạ ữ

Version 1.0 36 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Trong th i đ i toàn c u hoá và n i m ng toàn c u hi n nay không th nói là doanhờ ạ ầ ố ạ ầ ệ ể nhân mà không có trình đ hay ch c n có năng khi u kinh doanh n a. Cũng không làộ ỉ ầ ế ữ lúc các v doanh nhân s m cho mình m t b máy vi tính hi n đ i nh là m t đ trangị ắ ộ ộ ệ ạ ư ộ ồ s c cho văn phòng giám đ c n a. Th i bu i thông tin m ng hi n nay đòi h i nhàứ ố ữ ờ ổ ạ ệ ỏ doanh nghi p ph i n m đ c nh ng thông tin k p th i nh t đ đ ra nh ng quy tệ ả ắ ượ ữ ị ờ ấ ể ề ữ ế đ nh s n xu t và kinh doanh cho doanh nghi p mình. Th ng tr ng th c s là chi nị ả ấ ệ ươ ườ ự ự ế tr ng khi cu c c nh tranh ngày càng kh c li t h n. Ho t đ ng kinh doanh không cònườ ộ ạ ố ệ ơ ạ ộ bó h p trong không gian m t t nh, m t khu v c hay m t n c, mà c n ph i v n xa raẹ ộ ỉ ộ ự ộ ướ ầ ả ươ ngoài c biên gi i. Mu n nh v y ng i lãnh đ o doanh nghi p không ch c nả ớ ố ư ậ ườ ạ ệ ỉ ầ có h c v n chuyên môn, mà còn c n t i s hi u bi t v nhi u lĩnh v c khác nhau vàọ ấ ầ ớ ự ể ế ề ề ự ngo i ng .ạ ữ

M t th i gian ng i Nh t đánh b i ng i M trong lĩnh v c s n xu t ô tô khôngộ ờ ườ ậ ạ ườ ỹ ự ả ấ ch vì giá r , xe t t và ti n l i mà còn ch ng i Nh t n m đ c th hi u v màuỉ ẻ ố ệ ợ ở ỗ ườ ậ ắ ượ ị ế ề s c c a ng i M . Th c t n c ta cũng th y rõ đi u đó, nh ng năm 80 c a th kắ ủ ườ ỹ ự ế ở ướ ấ ề ữ ủ ế ỷ tr c chi c xe máy Honda 82 màu xanh n c bi n, sau đó là chi c DD màu đ bi tướ ế ướ ể ế ỏ ệ hi u n hoàng, r i đ n chi c xe Dream màu m n chín là nh ng tài s n bi u th cho sệ ữ ồ ế ế ậ ữ ả ể ị ự sang tr ng c a dân thành ph . Cùng chi c xe có ch t l ng nh v y nh ng ch khácọ ủ ố ế ấ ượ ư ậ ư ỉ màu là giá đ m t đi r t nhi u. Nh v y, v n đ là s hi u bi t v văn hoá, tâm lý,ấ ấ ề ư ậ ấ ề ự ể ế ề phong t c, t p quán c a các nhà kinh doanh đ i v i khu v c dân c khác nhau. Mu nụ ậ ủ ố ớ ự ư ố v y h ph i có trình đ h c v n và s hi u bi t nh t đ nh n i h s ti n hành kinhậ ọ ả ộ ọ ấ ự ể ế ấ ị ơ ọ ẽ ế doanh. "Nh p gia tuỳ t c", ng i ta đ n m t n i khác hi u bi t phong t c, t p quán,ậ ụ ườ ế ộ ơ ể ế ụ ậ l i s ng, tâm lý th hi u c a đ a ph ng đó, thì vi c làm ăn tr lên thu n l i vô cùng.ố ố ị ế ủ ị ươ ệ ở ậ ợ

y là ch a k n m đ c ngôn ng c a h đ nghe đ c, nói đ c và hi u đ c t tấ ư ể ắ ượ ữ ủ ọ ể ượ ượ ể ượ ấ c nh ng nguy n v ng th c m c c a khách hàng thì l i th còn l n h n. M t khác,ả ữ ệ ọ ắ ắ ủ ợ ế ớ ơ ặ ngo i ng s giúp ng i doanh nhân có th tr c ti p trao đ i, tr c ti p l ng nghe,ạ ữ ẽ ườ ể ự ế ổ ự ế ắ tranh lu n và chia s cùng khách hàng, có nh v y nh ng ý t ng, nh ng sáng ki nậ ẻ ư ậ ữ ưở ữ ế đ c xu t hi n nhanh nh t t nh ng cu c trao đ i tr c ti p y. ượ ấ ệ ấ ừ ữ ộ ổ ự ế ấ

Cũng nh v y, v i m t trình đ hi u bi t ngo i ng t t, doanh nhân có th tr cư ậ ớ ộ ộ ể ế ạ ữ ố ể ự ti p tìm hi u l l i, pháp lu t cũng nh t t c các v n đ đ t ra trong ho t đ ng kinhế ể ề ố ậ ư ấ ả ấ ề ặ ạ ộ doanh c a đ i tác. Đi u này s tránh đ c nhi u r i ro không c n thi t, đành r ng cácủ ố ề ẽ ượ ề ủ ầ ế ằ công ty hi n nay đi u có lu t s riêng, song vi c n m b t nhanh do trình đ h c v nệ ề ậ ư ệ ắ ắ ộ ọ ấ và ngo i ng c a nhà doanh nghi p t s tránh đ c nh ng s vi c đáng ti c nhạ ữ ủ ệ ắ ẽ ượ ữ ự ệ ế ư

Version 1.0 37 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

tr ng h p mà liên đoàn bóng đá Vi t Nam và Vi t Nam Airline v a g p th i gianườ ợ ệ ệ ừ ặ ờ g n đây. Câu nói "Ngo i ng là c a s m ra m t th gi i m i" hoàn toàn v n cònầ ạ ữ ử ổ ở ộ ế ớ ớ ẫ nguyên v n ý nghĩa c a nó. C n ph i nói thêm r ng vi c đi n c ngoài đ tr c ti pẹ ủ ầ ả ằ ệ ướ ể ự ế đàm phán, trao đ i c a m t doanh nhân còn có l i ích ti t ki m kha khá chi phí n uổ ủ ộ ợ ế ệ ế ph i kèm theo ng i phiên d ch và th ký. Nói nh m t doanh nhân: "N u l i nhu nả ườ ị ư ư ộ ế ợ ậ chia c t con ng i, phân hoá xã h i, thì văn hoá l i đóng vai trò k t n i con ng i v iắ ườ ộ ạ ế ố ườ ớ nhau". Vì v y, ngày nay v n đ h c v n và ngo i ng ph i đ c coi là m t tiêuậ ấ ề ọ ấ ạ ữ ả ượ ộ chu n c a ng i doanh nhân văn hoá.ẩ ủ ườ

e. Phát tri n b n v ng, sáng t o và vì quy n l i qu c giaể ề ữ ạ ề ơ ố C ba v n đ này v a tác đ ng và h tr l n nhau trong tâm th c, trong t t ngả ấ ề ừ ộ ỗ ợ ẫ ứ ư ưở

c a ng i doanh nhân và có s k t h p nhu n nhuy n đ thành nh ng tiêu chu nủ ườ ự ế ợ ầ ễ ể ữ ẩ trong s nghi p c a h . T ch ng i doanh nhân có tâm, có tài, làm ăn đúng đ n vàự ệ ủ ọ ừ ỗ ườ ắ trung th c thì t h n h s có m t c s kinh doanh t t. T đó t o ra m t s phátự ắ ẳ ọ ẽ ộ ơ ở ố ừ ạ ộ ự tri n b n v ng, lâu dài và n đ nh ch không ph i là kinh doanh ch p gi t, b t ch pể ề ữ ổ ị ứ ả ụ ậ ấ ấ m i th đ đ t đ c lãi xu t cao và nhi u l i nhu n. Chính nh ng giá tr chu n m cọ ứ ể ạ ượ ấ ề ợ ậ ữ ị ẩ ự trên đã t o nên m t s b n v ng cho s phát tri n c a m t doanh nghi p mà ng iạ ộ ự ề ữ ự ể ủ ộ ệ ườ doanh nhân lãnh đ o. ạ

V i cái tâm và tài năng c a mình ng i doanh nhân bi t l a ch n cho h nh ngớ ủ ườ ế ự ọ ọ ữ c ng s t t, phát huy nh ng kh năng, ph m giá c a nh ng ng i giúp vi c cho mình.ộ ự ố ữ ả ẩ ủ ữ ườ ệ "M i ng i đ u có s tr ng riêng, n u ta khéo léo đ a s tr ng c a t ng ng iỗ ườ ề ở ườ ế ư ở ườ ủ ừ ườ vào vi c làm, t t s đ t đ c "công s c ít, hi u qu cao", nh nguyên t c dùng ng iệ ấ ẽ ạ ượ ứ ệ ả ư ắ ườ c a t p đoàn Plastic Đài Loan: "dùng đúng tài, đ t đúng ch ". M t doanh nghi p v iủ ậ ặ ỗ ộ ệ ớ m t v doanh nhân làm ch mà có đ y đ các ph m ch t đ o đ c và tài năng, cóộ ị ủ ầ ủ ẩ ấ ạ ứ m tộ quá trình xây d ng doanh nghi p nghiêm túc v i m t đ i ngũ cán b đ c phát huyự ệ ớ ộ ộ ộ ượ tuy t đ i kh năng c a m i ng i, t s t o nên m t s phát tri n b n v ng.ệ ố ả ủ ỗ ườ ắ ẽ ạ ộ ự ể ề ữ

Đ c ng c s phát tri n b n v ng y thì nh ng ý t ng sáng t o luôn luôn ph iể ủ ố ự ể ề ữ ấ ữ ưở ạ ả đ c phát hi n và tri n khai. Nh đ nh nghĩa v doanh nhân đã nói trên, h là nh ngượ ệ ể ư ị ề ở ọ ữ ng i có thói quen sáng t o và đ i m i đ t o d ng đ c cái gì đó có giá tr đ cườ ạ ổ ớ ể ạ ự ượ ị ượ th a nh n. H là nh ng ng i bi t phát hi n ra nh ng cái ng i khác không th y vàừ ậ ọ ữ ườ ế ệ ữ ườ ấ dám ch p nh n r i ro đ th c hi n đi u đó. Nói nh nhà th Tr n Đăng Khoa khi anhấ ậ ủ ể ự ệ ề ư ơ ầ vi t đ i ý có ng i thì húc ra ti n, có ng i thì làm ra ti n còn có ng i nhìn quái gìế ạ ườ ề ườ ề ườ

Version 1.0 38 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

cũng ra ti n. Doanh nhân là nh ng con ng i trong s nh ng ng i th ba y. Nh ngề ữ ườ ố ữ ườ ứ ấ ữ ý t ng sáng t o luôn luôn là nh ng suy nghĩ th ng tr c trong đ u các doanh nhân.ưở ạ ữ ườ ự ầ H luôn ph i đi tr c m t b c n u mu n v t lên các doanh nghi p khác t ch tọ ả ướ ộ ướ ế ố ượ ệ ừ ấ l ng s n ph m, m t hàng m i, m u mã , ki u dáng hay nh ng phát minh m i. ượ ả ẩ ặ ớ ẫ ể ữ ớ

Vào nh ng năm 90 c a th k tr c, khi đi thăm các n c Đông Âu, ch t ch t pữ ủ ế ỷ ướ ướ ủ ị ậ đoàn Sony khi đ c h i v vi c các s n ph m c a Sony đang b nhi u hÂng l n c aượ ỏ ề ệ ả ẩ ủ ị ề ớ ủ Hàn Qu c, Đ c, Pháp, M , v.v..c nh tranh, ông ta tr l i m t cách bình tĩnh r ng khiố ứ ỹ ạ ả ờ ộ ằ h đ t đ c v trí c a chúng tôi bây gi thì chúng tôi đã v t xa lên phía tr c r i. Rõọ ạ ượ ị ủ ờ ượ ướ ồ ràng mu n có b c nh y xa y thì các doanh nhân, v i t cách là ng i ch các doanhố ướ ả ấ ớ ư ườ ủ nghi p, lãnh đ o các công ty ph i là ng i phát hi n, ti p s c cho s sáng t o liên t cệ ạ ả ườ ệ ế ứ ự ạ ụ c a b n thân h và nh ng ng i c ng s . S thăng ti n và phát tri n b n v ng c aủ ả ọ ữ ườ ộ ự ự ế ể ề ữ ủ công ty ph thu c r t nhi u vào nh ng sáng t o này.ụ ộ ấ ề ữ ạ

M t tiêu chu n khác c a ng i doanh nhân văn hoá đó là vi c ph i bi t đ t quy nộ ẩ ủ ườ ệ ả ế ặ ề l i qu c gia lên trên h t. H luôn hi u r ng m t qu c gia có ti m l c m nh là nh cácợ ố ế ọ ể ằ ộ ố ề ự ạ ờ công ty, các doanh nghi p c a qu c gia đó. Doanh nghi p m nh là do qu c gia m nh,ệ ủ ố ệ ạ ố ạ có vai trò, có uy tín trên tr ng qu c t l i h tr cho các công ty phát tri n m nh h nườ ố ế ạ ỗ ợ ể ạ ơ n a. Vì v y, ta th y t p đoàn Microshop, IBM, Boing, LG, Shell, BP, Sony,ữ ậ ấ ậ Toyota...đ u là ni m t hào c a các qu c gia có ti m l c kinh t l n. Ng c l i d aề ề ự ủ ố ề ự ế ớ ượ ạ ự và ti m năng y c a các qu c gia hùng m nh mà các t p đoàn l i có đi u ki n phátề ấ ủ ố ạ ậ ạ ề ệ tri n bành tr ng th l c c a h ra kh p th gi i. H có s canh tranh quy t li t gi aể ướ ế ự ủ ọ ắ ế ớ ọ ự ế ệ ữ h v i nhau, gi a h v i các công ty n c ngoài, song quy n l i c a qu c gia, quy nọ ớ ữ ọ ớ ướ ề ợ ủ ố ề l i c a dân t c luôn đ c h chú tr ng h t m c. Vì v y khi x y ra các cu c c nhợ ủ ộ ượ ọ ọ ế ứ ậ ả ộ ạ tranh v i bên ngoài c chính ph và công ty đ u h p l c l i v i nhau vì quy n l i đ tớ ả ủ ề ợ ự ạ ớ ề ợ ấ n c. Thí d đi n hình cho đi u này có th th y qua m t cu c c nh tranh c a Airbusướ ụ ể ề ể ấ ộ ộ ạ ủ c a châu Âu và Boing c a M v a qua. Bao gi Vi t Nam chúng ta có th ng ng caoủ ủ ỹ ừ ờ ệ ể ẩ đ u tr c th gi i, đó là nh vào tài năng c a các nhà doanh nhân Vi t Nam .ầ ướ ế ớ ờ ủ ệ

f. Ho t đ ng xã h i m t tiêu chu n c a văn hoá doanh nhânạ ộ ộ ộ ẩ ủ Đây là m t chu n m c mà gi i doanh nhân Vi t Nam có th phát huy thành b nộ ẩ ự ớ ệ ể ả

s c văn hoá c a mình. Xu t phát t cái tâm, t đ o đ c c a ng i Vi t t xa x aắ ủ ấ ừ ừ ạ ứ ủ ườ ệ ừ ư "B u i th ng l y bí cùng" t hai ti ng " đ ng bào " (cùng chung m t b c), màầ ơ ươ ấ ừ ế ồ ộ ọ th ng yêu giúp đ đ ng lo i c a mình khi mình ăn nên làm ra, có bát ăn bát đ . Trongươ ỡ ồ ạ ủ ể

Version 1.0 39 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

quá khứ đã có không ít nh ng t m g ng nh gia đình nhà kinh doanh Tr nh Văn Bô:ữ ấ ươ ư ị "Buôn bán đ c 10 đ ng lãi thì gi l i 7, còn l i thì giúp đ ng i nghèo và làmượ ồ ữ ạ ạ ỡ ườ nh ng vi c phúc đ c. Khi c n đ nuôi n n đ c l p thì c ng hi n t t c ". Ho t đ ngữ ệ ứ ầ ể ề ộ ậ ố ế ấ ả ạ ộ t thi n ngày nay đã tr thành m t tiêu chu n đ o đ c c a t t c các doanh nhân vàừ ệ ở ộ ẩ ạ ứ ủ ấ ả doanh nghi p c a h trên toàn th gi i. H u h t các n c đ u có nh ng chính sáchệ ủ ọ ế ớ ầ ế ướ ề ữ đ khuy n khích các ho t đ ng này. B i vì th gi iể ế ạ ộ ở ế ớ ngày nay đang đ ng tr c nh ngứ ướ ữ v n đ h t s c to l n đòi h i s đóng góp v v t ch t tinh th n m nh m m i có thấ ề ế ứ ớ ỏ ự ề ậ ấ ầ ạ ẽ ớ ể gi i quy t đ c. ả ế ượ

H n th , ho t đ ng t thi n không ph i d ng l i các công vi c đ n thu n làơ ế ạ ộ ừ ệ ả ừ ạ ở ệ ơ ầ góp ti n c a giúp nh ng ng i nghèo, ng i khuy t t t mà còn t m cao h n. Nóiề ủ ữ ườ ườ ế ậ ở ầ ơ nh Alvin Toffler: Các công ty không ph i ch làm lãi ho c s n xu t hàng hoá mà cònư ả ỉ ặ ả ấ ph i đóng góp gi i quy t các v n đ ph c t p v sinh thái, luân lý, chính tr , ch ngả ả ế ấ ề ứ ạ ề ị ủ t c, gi i tính và xã h i ". Nh v y, v n đ t thi n không còn đóng khung nghĩaộ ớ ộ ư ậ ấ ề ừ ệ ở h p c a nó n a mà đã có ý nghĩa toàn c u r i. Vi c làm t thi n đ c coi nh m tẹ ủ ữ ầ ồ ệ ừ ệ ượ ư ộ chu n m c đ o đ c b t bu c c a m t doanh nhân văn hoá. Đúng nh m t nhà nghiênẩ ự ạ ứ ắ ộ ủ ộ ư ộ c u Indonexia đã vi t : " Ho t đ ng kinh doanh ph i đ c đánh giá theo kỳ v ng đ oứ ế ạ ộ ả ượ ọ ạ đ c c a toàn th xã h i và n n văn hoá c a nó. Nói cách khác, b t c lo i hình kinhứ ủ ể ộ ề ủ ấ ứ ạ doanh nào cũng ph i có trách nhi m xã h i, trách nhi m xã h i tr thành nhân t quanả ệ ộ ệ ộ ở ố tr ng hàng đ u c a đ o đ c kinh doanh ".ọ ầ ủ ạ ứ

g. Ch nghĩa yêu n c và ý th c công dân ủ ướ ư Nói đ n doanh nhân là nói đ n khát v ng làm giàu, nh ng tr c khi là doanh nhânế ế ọ ư ướ thì doanh nhân ph i là ng i công dân, h n n a, là m t công dân yêu n c. Chúng taả ườ ơ ữ ộ ướ t ng nói nhi u l i văn hoa bóng b y v ch nghĩa yêu n c nh ng c th yêu n c làừ ề ờ ả ề ủ ướ ư ụ ể ướ gì?Theo chúng tôi, trong th i đ i hi n nay, khi đ t n c đã đ c l pờ ạ ệ ấ ướ ộ ậ và th ng nh t, yêuố ấ n c chính là làm cho “dân giàu, n c m nh”, nh kh u hi u mà Đ ng đ ra. M tướ ướ ạ ư ẩ ệ ả ề ộ doanh nhân yêu n c ph i bi t k t h p l i ích cá nhân v i l i ich đ t n c. Nh ngướ ả ế ế ợ ợ ớ ợ ấ ướ ữ k vì l i ích c a cá nhân và gây h i cho môi tr ng và c nh quan đ t n c, nh ng kẻ ợ ủ ạ ườ ả ấ ướ ữ ẻ thông qua đ u c , tham nhũng đ nhanh chóng đ t l y s giàu có v t ch t b ng m iầ ơ ể ạ ấ ự ậ ấ ằ ọ giá không th là nh ng doanh nhân yêu n c. Ng c l i chúng ta ph i tôn vinh nh ngể ữ ướ ượ ạ ả ữ ng i làmườ giàu chính đáng. B i chính h đem đ n s th nh v ng cho đ t n c.ở ọ ế ự ị ượ ấ ướ

Version 1.0 40 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Tóm l i, v chu n m c đ i v i doanh nhân văn hoá có th còn nói đ n m t sạ ề ẩ ự ố ớ ể ế ộ ố nh ng đi u khác n a. Ch ng h n nh lòng khao khát làm giàu cho đ t n c qua sữ ề ữ ẳ ạ ư ấ ướ ự phát tri n c a công ty, ng i doanh nhân ph i có m o hi m đ v n lên, ph i có t mể ủ ườ ả ạ ể ể ươ ả ầ nhìn xa, n m b t đ c nh ng v n đ và xu th phát tri n c a Công ty, ng i doanhắ ắ ượ ữ ấ ề ế ể ủ ườ nhân ph i có m o hi m đ v n lên, ph i có t m nhìn xa, n m b t đ c nh ng v nả ạ ể ể ươ ả ầ ắ ắ ượ ữ ấ đ và xu th phát tri n c a th i đ i; c nh tranh lành m nh; có ý th c v n lên, b n bề ế ể ủ ờ ạ ạ ạ ứ ươ ề ỉ và không khu t ph c tr c r i ro, th t b i; bi t h ng xa h i theo nh ng ho t đ ngấ ụ ướ ủ ấ ạ ế ướ ộ ữ ạ ộ lành m nh b ng ho t đ ng s n xu t và các s n ph m c a doanh nghi p mình v.v Tuyạ ằ ạ ộ ả ấ ả ẩ ủ ệ nhiên, h u h t nh ng đi m này đây đó đã th hi n nh ng chu n m c mà chúng tôiầ ế ữ ể ể ệ ở ữ ẩ ự đã nói trên. V l i, cũng nh cu c s ng c a con ng i, không ai có th b o đ mở ả ạ ư ộ ố ủ ườ ể ả ả r ng mình su t đ i s không sai, không có khuy t đi m và toàn v n m i b . Cho nênằ ố ờ ẽ ế ể ẹ ọ ề không ph i b t k m t doanh nhân nào cũng ph i đ t đ c t t c nh ng tiêu chu nả ấ ể ộ ả ạ ượ ấ ả ữ ẩ

y m i g i là doanh nhân văn hoá. Song đ tr thành doanh nhân văn hoá thì có nh ngấ ớ ọ ể ở ữ chu n m c không th thi u đ c nh đ o đ c, s trung th c, tôn tr ng pháp lu t,ẩ ự ể ế ượ ư ạ ứ ự ự ọ ậ h c v n và t m lòng t thi n.ọ ấ ấ ừ ệ

2.4.4 Th c tr ng doanh nhân Vi t namự ạ ệ Trong th i gian v a qua doanh nhân chúng ta đã phât tri n v t b c, nhi u doanhờ ừ ể ượ ậ ề

nhân đ t đ c các gi i thạ ượ ả ư ng cao quý trong và ngoài nở ư c, đi u đó ch ng t , chúngớ ề ứ ỏ ta đang ti n g n đ n t m c a doanh nhân các nế ầ ế ầ ủ ư c tiên ti n trong khu v c. Doanhớ ế ự nghi p cà phê Trung Nguyên đã đ t đệ ạ ư c gi i thợ ả ư ng doanh nhân hàng đ u c aở ầ ủ Asean. Bên c nh đó, m t h h m i đạ ộ ế ệ ớ ư c trang b đ y đ ki n th c, h c h i kinhợ ị ầ ủ ế ứ ọ ỏ nghi m t nh ng nhà qu n lý trên th gi i trong các công ty nệ ừ ừ ả ế ớ ư c ngoài t i Vi t namớ ạ ệ hay h c t p nọ ậ ở ư c ngoài h a h n m t t ng l p doanh nhân m i đ y tri n v ng. ớ ứ ẹ ộ ầ ớ ớ ầ ể ọ Ưu như c di m đ u có, trong tài li u này, chúng tôi đ c p đ n hai nhợ ể ề ệ ề ậ ế ư c đi m khá cợ ể ố h u c a ngữ ủ ư i Vi t nam.ờ ệ a> Kinh doanh m i quan h :ố ệ

M i đây trên m t di n đàn qu n tr trên m ng, chúng tôi có nh n đ c m t câuớ ộ ễ ả ị ạ ậ ượ ộ h i c a m t b n nh sau:ỏ ủ ộ ạ ư

Ng i h i :ườ ỏ

Version 1.0 41 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Chào các anh, các ch !ị Em cùng m t nhóm b n SV đang l p m t d án kinh doanh đ xin tài tr , lĩnh v cộ ạ ậ ộ ự ể ợ ự kinh doanh mà chúng em tham gia là m t ho t đ ng d ch v môi gi i "t ng đ i nh yộ ạ ộ ị ụ ớ ươ ố ạ c m".ả Theo kinh nghi m mà chúng em thu th p đ c t các doanh nghi p đi tr c, thì trongệ ậ ượ ừ ệ ướ lĩnh v c này Khách hàng ch y u tìm đ n doanh nghi p qua các m i quan h .ự ủ ế ế ệ ố ệ V i năng l c tài chính hi n có,chúng em ch a đ s c đ ti n hành các chi n d chớ ự ệ ư ủ ứ ể ế ế ị Marketing quy mô l n, vì th nên trong s r t nhi u gi i pháp Tìm ki m khách hàngớ ế ố ấ ề ả ế đ c đ a ra thì ượ ư Vi c Khai thác tri t đ các m i quan h s n có và ch đ ng thi tệ ệ ể ố ệ ẵ ủ ộ ế l p các m i quan h m iậ ố ệ ớ đ c đ xu t.ượ ề ấ Tuy nhiên, cũng có ko ít ý ki n cho r ng, vi c đ c p t i y u t "quan h " s gây nế ằ ệ ề ậ ớ ế ố ệ ẽ ấ t ng ko t t v i Nhà đ u t , vì đây là ho t đ ng có ý nghĩa XH l n.ượ ố ớ ầ ư ạ ộ ớ V y, xin h i các anh, các ch đánh giá th nào v ậ ỏ ị ế ề vai trò c a y u t m r ng quanủ ế ố ở ộ h trong kinh doanh, nh t là đ i v i các Doanh nghi p còn đang trong giai đo nệ ấ ố ớ ệ ạ "kh i nghi p",ở ệ [I] thi u nhi u quan h v v i đ i tác, v i khách hàng và v i các đ iế ề ệ ả ớ ố ớ ớ ố th .ủ

Ng i tr l i 1:ườ ả ờ B n nói rõ h n kinh doanh trong lĩnh v c nào đi?ạ ơ ự không bi t quan h c a b n nói là quan h làm ăn bình th ng hay là "phong bì" nh ?ế ệ ủ ạ ệ ườ ỉ m t đ án kinh doanh mà ch d a vào quan h đ phát tri n thì không đ c tài tr đâu,ộ ề ỉ ự ệ ể ể ượ ợ ch ng ai m o hi m v i b n c . ẳ ạ ể ớ ạ ả Th i kinh t quan h đã qua, đ n bây giờ ế ệ ế ờ là n n kinh t trí th c. nh ng li u khôngcó quan h thì có làm ănề ế ứ ư ệ ệ đ c không nh ? Hìượ ỉ

Trên đây là nguyên văn câu h i và câu tr l i c a m t b n, tôi trích nguyên văn vàỏ ả ờ ủ ộ ạ c fonts, ki u ch n a, ch ng t , trong giai đo n hi n nay, quan h v n là m t trongả ể ữ ữ ứ ỏ ạ ệ ệ ẫ ộ nh ng y u t quan tr ng nh t khi kh i s kinh doanh t i Vi t namữ ế ố ọ ấ ở ự ạ ệ

Doanh nhân n c ta th ng ch a c n thuê lu t s so n th o đi u l thành l pướ ườ ư ầ ậ ư ạ ả ề ệ ậ công ty; m t b h s v i b n đi u l m u giá không quá 20.000 đ ng d ng nh độ ộ ồ ơ ớ ả ề ệ ẫ ồ ườ ư ủ

Version 1.0 42 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

đ cho m i lo i hình công ty ho t đ ng. Nh ng v kinh doanh l n, đ c th c hi nể ọ ạ ạ ộ ữ ụ ớ ượ ự ệ trong m t th i gian dài, không hi m khi ch đ c ghi nh n b ng m t b n h p đ ngộ ờ ế ỉ ượ ậ ằ ộ ả ợ ồ so n th o s sài, th m chí tho thu n mi ng. Nh ng ng i buôn ti n ch Móngạ ả ơ ậ ả ậ ệ ữ ườ ề ở ợ Cái, v i đi n tho i c m tay và cu n s nhàu nát, mua bán hàng t đ ng ti n Vi t Namớ ệ ạ ầ ố ổ ỷ ồ ề ệ sang ti n Trung Qu c mà không c n đ n m t văn b n h p đ ng nào. Lu t pháp cóề ố ầ ế ộ ả ợ ồ ậ nh ng gi i h n c a nó.ữ ớ ạ ủ

M c cho gi i lu t s c nh t nh, kinh t t nhân v n tăng tr ng nhanh chóng,ặ ớ ậ ư ả ỉ ế ư ẫ ưở ch a th y d u hi u đ v lan r ng vì thi u hi u bi t pháp lu t. Nh ng quan sát th cư ấ ấ ệ ổ ỡ ộ ế ể ế ậ ữ ự nghi m này cho th y gi i lu t h c c n ph i hi u bi t l c a ng i kinh doanh. M tệ ấ ớ ậ ọ ầ ả ể ế ệ ủ ườ ộ lu t s t v n, không ch c n hi u Lu t th ng m i và Lu t doanh nghi p, mà cònậ ư ư ấ ỉ ầ ể ậ ươ ạ ậ ệ ph i bi t „kích c u tiêu th “, làm cho gi i kinh doanh n c ta có nhu c u c n t iả ế ầ ụ ớ ướ ầ ầ ớ nh ng tri th c đó. Mu n v y anh ta ph i hi u th tr ng mà anh ta mu n ph c v .ữ ứ ố ậ ả ể ị ườ ố ụ ụ

Quan h là gì:ệ Đi u s ng còn đ i v i doanh nhân n c ta, cũng nh nhi u n cề ố ố ớ ướ ư ề ướ khác, là ph i có “quan h “. Ch “quan h “ vay m n t ti ng Hán (quanxi) ám ch sả ệ ữ ệ ượ ừ ế ỉ ự trao đ i, quen bi t ho c tin t ng gi a hai ho c nhi u ng i. Không ch nh n m nhổ ế ặ ưở ữ ặ ề ườ ỉ ấ ạ vào tình c m, “quan h “ ngày càng mang tính trao đ i, có đi, có l i. M r ng giao l uả ệ ổ ạ ở ộ ư và th t ch t các m i quan h đã có, làm cho nó ngày càng tr nên có ích h n tr thànhắ ắ ố ệ ở ơ ở m t chi n l c kinh doanh c a doanh nghi p. Nh ng m i quan h s n có cũng có thộ ế ượ ủ ệ ữ ố ệ ẵ ể đ c chuy n giao, nhân r ng – t đó xu t hi n nh ng ng i chuyên hành ngh ch pượ ể ộ ừ ấ ệ ữ ườ ề ắ m i này. Nhi u ng i có cùng quan h th ng t o ra m t h i, hay còn g i là nhóm,ố ề ườ ệ ườ ạ ộ ộ ọ dây kinh doanh: h chia s thông tin, c h i kinh doanh và tr giúp khi c n thi t. Vàọ ẻ ơ ộ ợ ầ ế cũng không hi m khi, các dây kinh doanh này b o v l i ích c a thành viên và đóng kínế ả ệ ợ ủ v i ng i ngoài. V y nên, mu n b t đ u kinh doanh, ng i Vi t Nam ph i tìm ki mớ ườ ậ ố ắ ầ ườ ệ ả ế c h i đ gia nh p m t dây kinh doanh. ơ ộ ể ậ ộ

T cách nhìn c a Ph ng Tây, ng i ta không ng n ng i cho r ng các m i “quanừ ủ ươ ườ ầ ạ ằ ố h “ là m t ngu n t b n quan tr ng bên c nh đ t đai, nhà x ng, máy móc, tài chính,ệ ộ ồ ư ả ọ ạ ấ ưở công ngh và uy tín – t b n xã h i. Đ u t vào Vi t Nam, ngay l p t c ng i ta h cệ ư ả ộ ầ ư ệ ậ ứ ườ ọ cách t ch c các ti c tùng, thăm h i xã giao, quà t ng, nh ng chuy n du l ch và cungổ ứ ệ ỏ ặ ữ ế ị c p ti n ích cho nh ng ng i c n quan tâm. Đó ch là m t cách bi u hi n s sài c aấ ệ ữ ườ ầ ỉ ộ ể ệ ơ ủ cái g i là “quan h “ trong tri t lý s ng c a ng i Vi t Nam. Các quan h c a ng iọ ệ ế ố ủ ườ ệ ệ ủ ườ Vi t Nam th ng đ c b t đ u b ng đ ng c m các giá tr chung. Không ng cệ ườ ượ ắ ầ ằ ồ ả ư ị ạ nhiên khi ch n ng i kh i s , ng i ta tìm đ n ng i trong gia đình, dòng h , b n bè.ọ ườ ở ự ườ ế ườ ọ ạ

Version 1.0 43 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Khi thuê m n nhân công, ng i ta cũng u tiên cho nh ng ng i đ ng h ng. Đướ ườ ư ữ ườ ồ ươ ể duy trì các m i quan h thân thi n v i công ch c hành chính, ng i ta c n tình thânố ệ ệ ớ ứ ườ ầ h u. Nói tóm l i, mu n làm ch doanh nghi p, ng i Vi t Nam tr c h t ph i h cữ ạ ố ủ ệ ườ ệ ướ ế ả ọ các k năng và chi n l c giao ti p cũng nh duy trì quan h . Ti c r ng các tr ngỹ ế ượ ế ư ệ ế ằ ườ đ i h c n c ta d ng nh ch a chú tr ng đào t o ngu n v n li ng th c ti n này choạ ọ ướ ườ ư ư ọ ạ ồ ố ế ự ễ doanh nhân.

Ni m tin S c m nh c b n c a quan h : Khi đã có quan h , nh ng ng i kinhề ư ứ ạ ơ ả ủ ệ ệ ữ ườ doanh g n bó v i nhau không ph i b i h p đ ng, mà b i m t tr t t các giá tr có tắ ớ ả ở ợ ồ ở ộ ậ ự ị ừ hàng nghìn năm nay. Cách hành x truy n th ng c a ng i Vi t Nam là gi gìn thử ề ố ủ ườ ệ ữ ể di n cho mình và ng i khác, “m t m t ng i b ng m i m t c a“. “M t m t“ làệ ườ ộ ặ ườ ằ ườ ặ ủ ấ ặ m t s tôn tr ng và ni m tin c a ng i khác, trong kinh doanh đi u y đ ng nghĩa v iấ ự ọ ề ủ ườ ề ấ ồ ớ phá s n. “Th di n“ c a m t doanh nhân không đo đ c b ng v t ch t, mà là các giáả ể ệ ủ ộ ượ ằ ậ ấ tr đ o đ c mà ng i ta soi vào nhân cách con ng i đó. N u không bi t kính trên,ị ạ ứ ườ ườ ế ế nh ng d i, chung thu v i b n bè, không bi t đ n phúc đ c và nh n nh n, xem raườ ướ ỷ ớ ạ ế ế ứ ẫ ị m t doanh nhân còn thi u “nhân cách“, và vì th không có đ c s tôn tr ng và ni mộ ế ế ượ ự ọ ề tin c a ng i khác. Nh ng giá tr trên đ c cô đ ng l i t tri t lý c a Kh ng giáo,ủ ườ ữ ị ượ ọ ạ ừ ế ủ ổ tri t lý nhân qu và l i s ng quen ch u đ ng c a ng i dân n c ta.ế ả ố ố ị ự ủ ườ ướ

Trong b i c nh pháp lu t và các thi t ch th c thi đ u kém hi u qu , thì ni mố ả ậ ế ế ự ề ệ ả ề tin tr thành c s b o đ m th c hi n các giao d ch gi a doanh nhân. N u bi t cáchở ơ ở ả ả ự ệ ị ữ ế ế xây d ng ni m tin này, r i ro trong kinh doanh s đ c kh ng ch , chi phí giao d chự ề ủ ẽ ượ ố ế ị gi m và vi c kinh doanh có th tr nên có hi u qu . Mu n v y, ng i ta c n có quanả ệ ể ở ệ ả ố ậ ườ ầ h đ ki m tra đ tin c y và kh năng c a đ i tác, cũng nh dùng các s c ép t p thệ ể ể ộ ậ ả ủ ố ư ứ ậ ể khi c n thi t đ đ m b o th c hi n cam k t. Thói quen kinh doanh này đ c tr ng choầ ế ể ả ả ự ệ ế ặ ư ki u kinh doanh n c ta, ch có l không ph bi n khi làm ăn v i đ i tác n cể ở ướ ứ ẽ ổ ế ớ ố ướ ngoài. Khi xu t hàng sang M , b t kỳ m t s h , ch a rõ ràng ho c d u hi u sai l chấ ỹ ấ ộ ơ ở ư ặ ấ ệ ệ h p đ ng nào cũng có th tr thành nguyên nhân cho m t v ki n. Đi u này không cóợ ồ ể ở ộ ụ ệ ề nghĩa là gi i kinh doanh M thi u ni m tin, mà trái l i, h đ t ni m tin vào n i phánớ ỹ ế ề ạ ọ ặ ề ơ quy t c a toà án. Thêm n a, h cũng không nghĩ kh i ki n là làm m t th di n c aế ủ ữ ọ ở ệ ấ ể ệ ủ đ i tác. ố

Pháp lu t c a n c ta, ph n vì còn lu m thu m, ph n cũng vì ch a minh b ch vàậ ủ ướ ầ ộ ộ ầ ư ạ khó l ng, đôi khi ch a khuy n khích ng i kinh doanh ngay th ng. Trong nhi u nămườ ư ế ườ ẳ ề qua, Pháp l nh v h p đ ng kinh t 1989 là m t ví d đi n hình cho tình tr ng này.ệ ề ợ ồ ế ộ ụ ể ạ

Version 1.0 44 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Các quy đ nh v h p đ ng vô hi u c a văn b n này t i t đ n m c k gian (và cị ề ợ ồ ệ ủ ả ồ ệ ế ứ ẻ ả th m phán gian) có th tuỳ ti n tuyên b h p đ ng vô hi u, b t ch p l i ích c aẩ ể ệ ố ợ ồ ệ ấ ấ ợ ủ ng i ngay. Chi n tranh, s đói nghèo, ch đ đãi ng mang tính bình quân d i th iườ ế ự ế ộ ộ ướ ờ bao c p và nhi u lý do khác đã làm cho các giá tr tích c c c a Kh ng giáo cũng nhấ ề ị ự ủ ổ ư truy n th ng văn hoá c a ng i Vi t Nam b bi n d ng, xói mòn, đôi khi nghiêmề ố ủ ườ ệ ị ế ạ tr ng. Cung cách làm ăn ch p gi t, thi u ni m tin và thi u đoàn k t c a gi i doanhọ ụ ậ ế ề ế ế ủ ớ nhân n c ta, có l m t ph n cũng ph n ánh tình tr ng xu ng c p chung c a đ o đ cướ ẽ ộ ầ ả ạ ố ấ ủ ạ ứ xã h i. Thi u ni m tin thì không th có s c m nh. N u tình tr ng này kéo dài, thì cácộ ế ề ể ứ ạ ế ạ doanh nhân Vi t Nam không th h c đ c cách t ch c kinh doanh hi u qu c aệ ể ọ ượ ổ ứ ệ ả ủ ng i Nh t, ng i Hàn; vi c thua ngay trên sân nhà và b t l c tr c th tr ng n cườ ậ ườ ệ ấ ự ướ ị ườ ướ ngoài s là đi u khó tránh kh i.ẽ ề ỏ

M t vài k t lu n:ộ ế ậ Nhìn l i thành công c a các n c Đông á, có th th y ng iạ ủ ướ ể ấ ườ Nh t, ng i Nam Hàn và ng i Hoa đ u tìm cách khu ch tr ng nh ng đi m tíchậ ườ ườ ề ế ươ ữ ể c c trong văn hoá truy n th ng thành m t nhân t quy t đ nh s thành công, nâng caoự ề ố ộ ố ế ị ự tính c nh tranh c a doanh nhân n c h . S th nh v ng c a các dân t c này có đ cạ ủ ướ ọ ự ị ượ ủ ộ ượ cũng b i doanh nhân n c h bi t đoàn k t và bi t hun đúc tinh th n kinh doanh. N uở ướ ọ ế ế ế ầ ế không làm đ c nh v y, thì k xây, ng i phá, chúng ta đông mà y u, chúng ta làượ ư ậ ẻ ườ ế ch mà ph i ch u làm đ y t ngay trong ngôi nhà c a mình. S liên k t đ t o nên s củ ả ị ầ ớ ủ ự ế ể ạ ứ m nh c a các doanh nghi p Vi t Nam ph i tr thành m i quan tâm c a toàn xã h i. ạ ủ ệ ệ ả ở ố ủ ộ

Lu t pháp đ ng nhiên có th nh h ng đ n tinh th n kinh doanh, b i lu t thayậ ươ ể ả ưở ế ầ ở ậ đ i đ c l , l thay đ i đ c hành vi, hành vi thay đ i đ c tinh th n con ng i. Chổ ượ ệ ệ ổ ượ ổ ượ ầ ườ ỉ ti c r ng trong hàng nghìn năm qua, lu t pháp c a n c ta thay vì khuy n khích, đãế ằ ậ ủ ướ ế kìm hãm tinh th n kinh doanh c a doanh nhân. Nay mu n thay đ i, qu là m t vi cầ ủ ố ổ ả ộ ệ làm khó khăn và c n nhi u th i gian. Kh ng giáo trong m t th i gian quá dài ch đ cầ ề ờ ổ ộ ờ ỉ ượ t n khai thác làm h c thuy t cai tr , áp đ t quy n uy và đòi h i s ph c tùng, mà ch aậ ọ ế ị ặ ề ỏ ự ụ ư đ c nghiên c u đ khuy ch tr ng nh ng y u t tích c c nh m t o ra s c m nhượ ứ ể ế ươ ữ ế ố ự ằ ạ ứ ạ c nh tranh n c ta. T ng công ty, t p đoàn hay các bi n t ng c a nó có m t ch cạ ở ướ ổ ậ ế ướ ủ ộ ứ năng đi u ph i các ngu n l c, làm cho c nh tranh không mang tính hu di t và lãngề ố ồ ự ạ ỷ ệ phí, mà có m t s phân công cao đ . Các nhà ho ch đ nh chính sách n c ta đang thíộ ự ộ ạ ị ướ đi m mô hình công ty m – công ty con, thành công c a mô hình này ch a th d bàoể ẹ ủ ư ể ự tr c đ c. Tuy nhiên, ch c ch n các y u t văn hoá s đóng m t vai trò đáng kướ ượ ắ ắ ế ố ẽ ộ ể trong vi c đ nh hình m ng l i kinh doanh n c ta. Nh ng “quan h “ kinh doanh làệ ị ạ ướ ở ướ ữ ệ

Version 1.0 45 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

s liên k t d a trên ni m tin, s đ ng c m, trách nhi m, t ng tr và b o v l nự ế ự ề ự ồ ả ệ ươ ợ ả ệ ẫ nhau. n sau nh ng giá tr đó có hình bóng c a trung, hi u, ti t, nghĩa; c a tri t lý nhânẩ ữ ị ủ ế ế ủ ế qu , c a tính c ng đ ng trong con ng i Vi t Nam. Nh ng dây kinh doanh này gópả ủ ộ ồ ườ ệ ữ ph n b o v ng i kinh doanh và t o cho h nh ng l i th c nh tranh nh t đ nh trongầ ả ệ ườ ạ ọ ữ ợ ế ạ ấ ị m t môi tr ng pháp lu t ch a có hi u l c cao. Pháp lu t v t ch c doanh nghi p,ộ ườ ậ ư ệ ự ậ ề ổ ứ ệ huy đ ng v n, h p đ ng hay gi i quy t kinh doanh n c ta ch có th hi u đ cộ ố ợ ồ ả ế ở ướ ỉ ể ể ượ trong b i c nh văn hoá kinh doanh nh v yố ả ư ậ

b> Tính liên k t c a doanh nhân Vi t:ế ủ ệ

“Doanh nghi p Vi t Nam, đ c bi t là doanh nghi p d t may c n liên k t v iệ ệ ặ ệ ệ ệ ầ ế ớ nhau đ đáp ng nh ng đ n hàng l n trong làm ăn v i khách hàng M ”. Đó là l iể ư ữ ơ ớ ớ ỹ ờ khuyên c a Ch t ch Phòng Th ng m i và Công nghi p Vi t Nam Vũ Ti n L c sauủ ủ ị ươ ạ ệ ệ ế ộ chuy n tháp tùng Th t ng Phan Văn Kh i thăm M . ế ủ ướ ả ỹ

Trên th c t B tr ng Th ng m i Tr ng Đình Tuy n đã ch x ng kêu g iự ế ộ ưở ươ ạ ươ ể ủ ướ ọ các doanh nghi p d t may liên k t t o thành các chu i đ giành các h p đ ng l n tệ ệ ế ạ ỗ ể ợ ồ ớ ừ khách hàng M . Tuy nhiên r t nhi u doanh nghi p đã không m n mà v i vi c liên k tỹ ấ ề ệ ặ ớ ệ ế này. Đ th c hi n l i kêu g i liên k t chu i c a B tr ng Th ng m i Tr ngể ự ệ ờ ọ ế ỗ ủ ộ ưở ươ ạ ươ Đình Tuy n, m t s doanh nghi p đã b t tay nhau t o thành liên k t “ o” (không liênể ộ ố ệ ắ ạ ế ả k t theo ngành hàng mà liên k t gi a các doanh nghi p “ch i” v i nhau đ l y quota)ế ế ữ ệ ơ ớ ể ấ còn th c t thì v n m nh ai n y làm. Dù có là thành viên c a m t liên k t chu i v iự ế ẫ ạ ấ ủ ộ ế ỗ ớ m c đích ban đ u là chia s nh ng đ n hàng v i nhau nh ng trên th c t m i doanhụ ầ ẻ ữ ơ ớ ư ự ế ỗ nghi p v n gi k nh ng m i hàng c a mình, s l thông tin s b doanh nghi p khácệ ẫ ữ ẽ ữ ố ủ ợ ộ ẽ ị ệ có kh năng đàm phán m nh h n hay ch đ n gi n nh trình đ Anh ng trôi ch yả ạ ơ ỉ ơ ả ư ộ ữ ả h n s tranh th m t m i hàng c a mình.ơ ẽ ủ ấ ố ủ

Qua kinh nghi m c a các n c, liên k t doanh nghi p là m t h ng đi phù h pệ ủ ướ ế ệ ộ ướ ợ v i s phát tri n kinh t . D t may là ngành xu t kh u mũi nh n c a Vi t Nam.Trongớ ự ể ế ệ ấ ẩ ọ ủ ệ 3 năm g n đây, ngành này đã tăng tr ng xu t kh u trung bình 20%/năm, đ t 4,3 tầ ưở ấ ẩ ạ ỷ USD năm 2004, song trong 6 tháng đ u năm 2005, sau khi ch đ h n ng ch đ c dầ ế ộ ạ ạ ượ ỡ b cho xu t kh u d t may các n c thành viên WTO, ngành d t may Vi t Nam chỏ ấ ẩ ệ ướ ệ ệ ỉ đ t tăng tr ng 0,1%. Tr c s li u trên đã th y rõ đ tăng tr ng xu t kh u, ngoàiạ ưở ướ ố ệ ấ ể ưở ấ ẩ

Version 1.0 46 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

nh ng h tr c a Nhà n c, chính các doanh nghi p d t may ph i liên k t v i nhauữ ỗ ợ ủ ướ ệ ệ ả ế ớ đ giành nh ng đ n hàng và th ph n l n n c ngoài. Nh v y, h n lúc nào h t đâyể ữ ơ ị ầ ớ ở ướ ư ậ ơ ế là th i đi m doanh nghi p d t may Vi t Nam ph i t p b đ c thói quen c h u c aờ ể ệ ệ ệ ả ậ ỏ ượ ố ữ ủ mình là m nh ai n y làm tr c s c m nh liên k t c a các công ty, t p đoàn các n c. ạ ấ ướ ứ ạ ế ủ ậ ướ

Tr c Trung Qu c, ng i Nh t, ng i Nam Hàn, Đài Loan, Singapore cũng đãướ ố ườ ậ ườ thành công trong vi c liên k t nh ng h t cát r i thành nh ng đ i t p đoàn, liên t c làmệ ế ữ ạ ờ ữ ạ ậ ụ cho gi i t b n ph ng Tây kinh ng c. Lu t pháp ki u ph ng Tây cho ng i taớ ư ả ươ ạ ậ ể ươ ườ quy n tài s n, quy n t do kinh doanh, t do l p h i, song s d ng cái quy n đó,ề ả ề ự ự ậ ộ ử ụ ề khu ch tr ng s c n cù, tính t ng ái và ý chí kinh doanh l i di n ra theo nh ngế ươ ự ầ ươ ạ ễ ữ phong cách Châu á . T 150 năm nay, cung cách kinh doanh c a ng i Nh t, ng iừ ủ ườ ậ ườ Nam Hàn, ng i Trung Qu c đ u có nh ng đi m khác v i ph ng Tây; nh ng x sườ ố ề ữ ể ớ ươ ữ ứ ở này không c n nhi u lu t s , th m phán, không th ng xuyên tranh t ng nh n cầ ề ậ ư ẩ ườ ụ ư ướ M .ỹ

Tri t lý s ng c a ng i Ph ng Đông làm cho chi phí giám sát (agency cost)ế ố ủ ườ ươ không tr thành tr ng tâm c a doanh nghi p dân doanh. T ng t nh v y, s hìnhở ọ ủ ệ ươ ự ư ậ ự thành các t p đoàn c a doanh nhân Vi t Nam ch c s có nh ng b n s c riêng, màậ ủ ệ ắ ẽ ữ ả ắ không th sao chép nguyên v n các-ten c a ng i Đ c, trust, conglomerates c a ng iể ẹ ủ ườ ứ ủ ườ M , keiretsu c a ng i Nh t hay cheabol c a ng i Nam Hàn. Đâu đó cũng đã cóỹ ủ ườ ậ ủ ườ nh ng nhà ho ch đ nh chính sách m c t i m t mô hình trong đó doanh nghi p nhàữ ạ ị ơ ướ ớ ộ ệ n c là tr ng tâm, còn doanh nghi p v a và nh c a t nhân làm các v tinh, đ u tướ ọ ệ ừ ỏ ủ ư ệ ầ ư v n s h u đan chéo theo mô hình holding (công ty m – công ty con) .ố ở ữ ẹ

N u m t công ty ch có hai v ch ng và m t vài thành viên khác trong gia đìnhế ộ ỉ ợ ồ ộ tham gia, thì các quy đ nh c a Lu t doanh nghi p 1999 v quy n c a thành viên côngị ủ ậ ệ ề ề ủ ty, h i đ ng thành viên, b o v thành viên thi u s , s tr nên xa l và th a thãi. Đi uộ ồ ả ệ ể ố ẽ ở ạ ừ ề này cũng có th đúng cho nh ng công ty khác, khi các thành viên c x v i nhau nhể ữ ư ử ớ ư ng i thân trong m t gia đình l n, pháp lu t kinh doanh ph i d a vào truy n th ngườ ộ ớ ậ ả ự ề ố văn hoá dân t c, k t h p cái văn minh, hi n đ i c a pháp lu t Ph ng Tây v i tri t lýộ ế ợ ệ ạ ủ ậ ươ ớ ế s ng Ph ng Đông. K t h p t duy pháp lu t d phòng r i ro c a ng i Ph ng Tâyố ươ ế ợ ư ậ ự ủ ủ ườ ươ v i g c r b n v ng c a nh ng quan h 1 kinh doanh theo ki u Ph ng Đông – có lớ ố ễ ề ữ ủ ữ ệ ể ươ ẽ s là ph ng châm ch đ o đ nh h ng cho ng i h c và hành ngh lu t chân chínhẽ ươ ủ ạ ị ướ ườ ọ ề ậ

n c ta.ở ướ

Version 1.0 47 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Áp l c ph i đ i m i, c i t , liên k t đ ch ng l i áp l c c nh tranh đã tr thànhự ả ổ ớ ả ổ ế ể ố ạ ự ạ ở m t đ tài nóng h i trong th i gian v a qua. Tuy nhiên, nh đã phân tích trong ph nộ ề ổ ờ ừ ư ầ tính cách c a ng i Vi t nam cũng nh trong ph n ví d trên, s c liên k t c a ng iủ ườ ệ ư ầ ụ ứ ế ủ ườ Vi t nam chúng ta r t y u. Liên k t doanh nghi p, đó là trách nhi m c a m i doanhệ ấ ế ế ệ ệ ủ ỗ nhân Viêt nam, đây là m t công vi c khó, ộ ệ c n ph i có doanh nh n nh n tráchầ ả ậ ậ nhi m đi tiên phong tr c xã h i.ệ ướ ộ

c> Văn hóa doanh nghi p c a các doanh nghi p chúng ta ch a hòan thi n:ệ ủ ệ ư ệ T i sao chúng ta ch a có văn hoá doanh nghi p hoàn thi n? M t s nguyênạ ư ệ ệ ộ ố

nhân khách quan d n t i tình tr ng n n văn hoá doanh nghi p trong các công ty t nhânẫ ớ ạ ề ệ ư hi n nay còn y u ho c ch a hoàn thi n:ệ ế ặ ư ệ

1. Văn hoá doanh nghi p, không th tách r i văn hoá c a c ng đ ng xã h i vìệ ể ờ ủ ộ ồ ộ các thành viên c a các doanh nghi p cũng đ ng th i là các thành viên c a gia đình vàủ ệ ồ ờ ủ xã h i. ộ

M t trong nh ng b t c p đó là ch p l ng c a h th ng giáo d c. S n ph mộ ữ ấ ậ ấ ượ ủ ệ ố ụ ả ẩ c a h th ng giáo d c là các k s , c nhân, công nhân lành ngh m i ra tr ng.ủ ệ ố ụ ỹ ư ử ề ớ ườ Ph n đông h r t thi u ki n th c xã h i. Ý th c c ng đ ng doanh nghi p c a r tầ ọ ấ ế ế ứ ộ ứ ộ ồ ệ ủ ấ nhi u ng iề ườ trong s h d i đi m trung bình. H có th r t quan tâm t i b n thân,ố ọ ướ ể ọ ể ấ ớ ả b n bè, gia đình, th m chí nh ng v n đ l n c a qu c gia, th gi i nh ng l i th ạ ậ ữ ấ ề ớ ủ ố ế ớ ư ạ ờ ơ v i ho c không bi t cách th hi n s quan tâm v i s s ng còn, t n t i hay không t nớ ặ ế ể ệ ự ớ ự ố ồ ạ ồ t i, hi u qu hay lãng phí c a cái c ng đ ng mà h g n bó su t tám ti ng quý giáạ ệ ả ủ ộ ồ ọ ắ ố ế nh t c a m t ngày.ấ ủ ộ

Đi u này th t phi lý. H qu c a nó là nhi u master, k s , c nhân l i làmề ậ ệ ả ủ ề ỹ ư ử ạ vi c kém h n các nhân viên có b ng c p th p nh ng nhi t tình trong công vi c. Đi uệ ơ ằ ấ ấ ư ệ ệ ề này gi i thích t i sao có m t s l ng l n các k s , c nhân th t nghi p trong xã h iả ạ ộ ố ượ ớ ỹ ư ử ấ ệ ộ hi n nay.ệ

2. Xã h i ch a quan tâm t i vi c h tr các doanh nghi p trong vi c xây d ngộ ư ớ ệ ỗ ợ ệ ệ ự n n văn hóa c a h . Ph n nhi u n u có quan tâm thì đ u mày mò h c h i c a nhau.ề ủ ọ ầ ề ế ề ọ ỏ ủ Các hi p h i n u có ho t đ ng theo ki u hình th c. Các c quan qu n lý nhà n cệ ộ ế ạ ộ ể ứ ơ ả ướ quan tâm t i doanh nghi p khía c nh tìm hi u xem h có tr n thu không? Có buônớ ệ ở ạ ể ọ ố ế l u không?ậ

Version 1.0 48 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Hi n ch a có c quan nào quan tâm t i vi c h tr ho t đ ng c a các doanhệ ư ơ ớ ệ ỗ ợ ạ ộ ủ nghi p ho c n u có, s h tr c a h quá vĩ mô.ệ ặ ế ự ỗ ợ ủ ọ

Các doanh nghi p t nhân c a Vi t Nam h u nh không coi tr ng th ti n c ,ệ ư ủ ệ ầ ư ọ ư ế ử gi i thi u c a doanh nghi p cũ n i ng i lao đ ng làm vi c tr c khi n p đ n vàoớ ệ ủ ệ ơ ườ ộ ệ ướ ộ ơ ch mình. M c dù khi ph ng v n m i ng viên đ u nghĩ ra nh ng lý do r t hay ho choỗ ặ ỏ ấ ỗ ứ ề ữ ấ vi c b vi c công ty cũ. Các c quan nhà n c cũng không coi lo i gi y t này nhệ ỏ ệ ở ơ ướ ạ ấ ờ ư m t ch ng ch có giá tr . T p quán này t o cho nh ng nhân viên không đ c giáo d cộ ứ ỉ ị ậ ạ ữ ựơ ụ t t m t tâm lý coi th ng ng i lãnh đ o cũng nh doanh nghi p mà mình làm vi c.ố ộ ườ ườ ạ ư ệ ệ Nh ng ph n t nh th s là l c c n r t l n trong vi c xây d ng văn hóa doanhữ ầ ử ư ế ẽ ự ả ấ ớ ệ ự nghi p.ệ

Đài Loan, n u b n đi xin vi c và mu n đ c công nh n là có kinh nghi mƠ ế ạ ệ ố ượ ậ ệ làm vi c b n s ph i có Ch ng ch ngh nghi p và “Th ti n c ” do c quan cũ c aệ ạ ẽ ả ứ ỉ ề ệ ư ế ử ơ ủ b n c p. ạ ấ

N u h th ng công nghi p và các công ty c a chúng ta coi tr ng vi c nh n xétế ệ ố ệ ủ ọ ệ ậ h s cá nhân c a các Công ty t nhân tôi tin r ng tình hình ch t l ng lao đ ng, ýồ ơ ủ ư ằ ấ ượ ộ th c ng i lao đ ng s đ c c i thi n r t nhi u và s thu n l i r t nhi u cho cácứ ườ ộ ẽ ượ ả ệ ấ ề ẽ ậ ợ ấ ề giám đ c coi tr ng v n đ Văn hoá doanh nghi p.ố ọ ấ ề ệ

3. B n thân các giám đ c ph i là nh ng ng i coi tr ng vi c xây d ng văn hoáả ố ả ữ ườ ọ ệ ự doanh nghi p. Nh ng ng i v n hành doanh nghi p nên đ c h tr , đào t o đ cóệ ữ ườ ậ ệ ượ ỗ ợ ạ ể đ c m t ph ng h ng đúng đ n khi xây d ng doanh nghi p c a mình. Tôi đ cượ ộ ươ ướ ắ ự ệ ủ ượ bi t có giám đ c mu n t o ra s thân tình v i nhân viên đã ph i dành qu th i gianế ố ố ạ ự ớ ả ỹ ờ trong ngày đ đánh ph m v i nhân viên. Than ôi, m t n n văn hoá doanh nghi p quáể ỏ ớ ộ ề ệ đ c thù! C n có s đ nh h ng cho các giám đ c đ h nh n th c đúng đ n v n đặ ầ ự ị ướ ố ể ọ ậ ứ ắ ấ ề văn hoá đ c thù c a doanh nghi p đ h xây d ng nh ng môi tr ng văn hoá đ c thùặ ủ ệ ể ọ ự ữ ườ ặ c a doanh nghi p nh ng không xa l v i c ng đ ng xã h i.ủ ệ ư ạ ớ ộ ồ ộ

4. C n ph i tuyên truy n sâu r ng v văn hoá doanh thu. Ng i Vi t Nam đãầ ả ề ộ ề ườ ệ r t đoàn k t g n bó trong đ u tranh ch ng l i s nô d ch, xâm l n c a các th l cấ ế ắ ấ ố ạ ự ị ấ ủ ế ự ngo i bang nh ng truy n th ng đó d ng nh m đi trong th i kỳ m c a. C n có sạ ư ề ố ườ ư ờ ờ ở ử ầ ự tuyên truy n giáo d c đ khôi ph c l i. ề ụ ể ụ ạ

Ngay trong gia đình, nhà tr ng các em h c sinh đã c n đ c giáo d c đ hườ ọ ầ ượ ụ ể ọ hi u r ng không th s ng tách r i c ng đ ng. Bên c nh xã h i r ng l n và môiể ằ ể ố ờ ộ ồ ạ ộ ộ ớ tr ng gia đình thân th ng h ph i bi t tôn tr ng c ng đ ng nh n i h s làm vi cườ ươ ọ ả ế ọ ộ ồ ỏ ơ ọ ẽ ệ

Version 1.0 49 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

là các công s ho c doanh nghi p. Các b c làm cha m không nên đem các câu chuy nở ặ ệ ậ ẹ ệ b c mình n i công s v nhà k cho con cái nghe khi h ch a đ tr ng thành. Đ ngự ơ ở ề ể ọ ư ủ ưở ừ đ nh ng b c xúc v i đ ng nghi p, x p, công vi c, khách hàng nh h ng t i tâmể ữ ứ ớ ồ ệ ế ệ ả ưở ớ h n non n t c a các em đ r i các em s l n lên v i nh ng t duy l ch l c trong đ u.ồ ớ ủ ể ồ ẽ ớ ớ ữ ư ệ ạ ầ

2.4.5 Các y u t c u thành văn hóa doanh nhânế ố ấ a> Phong cách lãnh đ oạ

Nhi u nhà qu n lý mu n đi tìm cho mình m t phong cách qu n lý hoàn h o đ ápề ả ố ộ ả ả ể d ng v i t t c các nhân viên c a mình? Đ ng phí công l a ch n b i t t c cácụ ớ ấ ả ủ ừ ự ọ ở ấ ả chuyên gia qu n lý hàng đ u đ u đi đ n th ng nh t r ng, không có phong cách nào làả ầ ề ế ố ấ ằ t t nh t. Th c t , vi c qu n lý hi u qu đòi h i nhi u phong cách qu n lý khác nhau.ố ấ ự ế ệ ả ệ ả ỏ ề ả

Cách ti p c n nh v y g i là "lãnh đ o theo tình hu ng". Hi u qu c a vi c qu nế ậ ư ậ ọ ạ ố ệ ả ủ ệ ả lý d i góc đ m t nhà qu n lý (ch không đo d i góc đ hi u qu công vi c) đ cướ ộ ộ ả ứ ướ ộ ệ ả ệ ượ quy t đ nh không ph i b i phong cách nhà qu n lý đó a thích mà b i s phù h p c aế ị ả ở ả ư ở ự ợ ủ phong cách qu n lý v i nhu c u c a nhân viên.ả ớ ầ ủ

Lãnh đ o theo tình hu ng bao g m vi c s d ng 4 phong cách qu n lý khác nhauạ ố ồ ệ ử ụ ả

- Qu n lý ki u h ng d nả ể ướ ẫ : V i phong cách này, nhà qu n lý s h ng d n nhânớ ả ẽ ướ ẫ viên làm th nào đ hoàn thành công vi c, ki m tra ch t ch ho t đ ng c a nhân viênế ể ệ ể ặ ẽ ạ ộ ủ và t mình đ a ra h u h t quy t đ nh. Đây là phong cách thích h p nh t đ qu n lýự ư ầ ế ế ị ợ ấ ể ả nhân viên m i vào ngh ho c đ i v i nh ng ng i th c hi n công vi c không t t.ớ ề ặ ố ớ ữ ườ ự ệ ệ ố Tuy nhiên, n u nhà qu n lý ch s d ng m t phong cách này thì s tr thành ti u ti t,ế ả ỉ ử ụ ộ ẽ ở ể ế đ c đoán.ộ

- Qu n lý ki u t v n, hay ki u "ông b u"ả ể ư ấ ể ầ : V i phong cách này, nhà qu n lý sớ ả ẽ liên t c đ a ra các đ nh h ng và bu c nhân viên cùng tham gia gi i quy t v n đ vàụ ư ị ướ ộ ả ế ấ ề tham gia vào quá trình ra quy t đ nh. Đ th c hi n đ c đi u này, c n lôi kéo ý ki nế ị ể ự ệ ượ ề ầ ế c a nhân viên, tr l i các câu h i đ c nêu ra và th hi n s h ng thú bàn b c v iủ ả ờ ỏ ượ ể ệ ự ứ ạ ớ t ng cá nhân. Phong cách này thích h p khi nhân viên không còn là nh ng ng i m iừ ợ ữ ườ ớ đ i v i công vi c nh ng cũng ch a đ k n ng ho c s t tin v kh n ng th c hiênố ớ ệ ư ư ủ ỹ ǎ ặ ự ự ề ả ǎ ự công vi c c a mìnhệ ủ

Version 1.0 50 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

- Qu n lý ki u h trả ể ỗ ợ : Nhà qu n lý s d ng phong cách này khi nhân viên c a anh taả ử ụ ủ đã có kh n ng th c hi n m t công vi c đ c giao nh ng còn thi u t tin. Theoả ǎ ự ệ ộ ệ ượ ư ế ự phong cách này, nhà qu n lý nh là n i đ nhân viên nêu ra nh ng lo ng i và đ bànả ư ơ ể ữ ạ ể b c v nh ng khó kh n. Tuy nhiên, thay vì gi i quy t h h nh ng khó kh n đó, nhàạ ề ữ ǎ ả ế ộ ọ ữ ǎ qu n lý ch h tr h . Làm nh v y s t ng c ng tính đ c l p và s t tin c a nhânả ỉ ỗ ợ ọ ư ậ ẽ ǎ ườ ộ ậ ự ự ủ viên.

- Phong cách phân c p hay u quy n ấ ỷ ề : B n s d ng phong cách này v i nh ng nhânạ ử ụ ớ ữ viên có c k n ng và s t tin trong kh n ng th c hi n m t công vi c. Xét trênả ỹ ǎ ự ự ả ǎ ự ệ ộ ệ nhi u giác đ , nhân viên nh v y t qu n lý mình và ch yêu c u b n nh ng m cề ộ ư ậ ự ả ỉ ầ ở ạ ữ ụ tiêu ho c d án m i, ho c khi c n s tr giúp b n. Tuy nhiên, c n nh r ng, n uặ ự ớ ặ ầ ự ợ ở ạ ầ ớ ằ ế b n s d ng phong cách này tr c khi nhân viên đã s n sàng trong công vi c thì h cóạ ử ụ ướ ẵ ệ ọ th c m th y r ng, b n đã b r i h . ể ả ấ ằ ạ ỏ ơ ọ

b> K năng giao ti p.ỹ ế

M t nghiên c u m i đ c ti n hành M đ i v i 20.000 ng i ph ng v n choộ ứ ớ ượ ế ở ỹ ố ớ ườ ỏ ấ th y: lý do s 1 làm cho ng i ta r i b công vi c chính là "cách đ i x không t t c aấ ố ườ ờ ỏ ệ ố ử ố ủ ông ch ". Nói cách khác, đó là vì h đã g p ph i nh ng ông ch t i. M t trong nh ngủ ọ ặ ả ữ ủ ồ ộ ữ nguyên nhân đ c nêu lên nhi u nh t là do... k n ng giao ti p kém. Ng i ta th ngượ ề ấ ỹ ǎ ế ườ ườ đ c khuy n khích đ hoàn thành t t công vi c n i làm vi c, nh ng không có m tượ ế ể ố ệ ở ơ ệ ư ộ đánh giá nào v k n ng giao ti p c a h . N u b n không th nói l u loát trongề ỹ ǎ ế ủ ọ ế ạ ể ư nh ng cu c h p, thì b n đã m t đi s tín nhi m và tin c y mà m t nhà qu n lý c n có.ữ ộ ọ ạ ấ ự ệ ậ ộ ả ầ Hay nói đ n gi n là n u b n không ph i là m t ng i bi t truy n đ t có hi u qu , thìơ ả ế ạ ả ộ ườ ế ề ạ ệ ả có l b n không nên làm ông ch . V y làm th nào đ các nhà qu n lý ngày nayẽ ạ ủ ậ ế ể ả truy n đ t t t, k c s d ng e-mail? ề ạ ố ể ả ử ụ

D i đây là vài đi m c n thi t mà các chuyên gia đã t ng k t đáng đ l u ý.ướ ể ầ ế ổ ế ể ư

+ C n ph i chú ý l ng nghe. ầ ả ắ Quan tâm đ n nh ng ng i làm công . Đi u này m i nghe có v đ n gi n, nh ng đóế ữ ườ ề ớ ẻ ơ ả ư

Version 1.0 51 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

là l i phàn nàn ph bi n và cũng là ý ki n c a nhi u chuyên gia v ngu n con ng i.ờ ổ ế ế ủ ề ề ồ ườ H nh n m nh nhi u nh t trong các cu c h i th o c a các nhà qu n lý là "h c cáchọ ấ ạ ề ấ ộ ộ ả ủ ả ọ l ng nghe sao cho t t h n". Có câu chuy n v m t ông ch đã ch ng tay d i c m vàắ ố ơ ệ ề ộ ủ ố ướ ằ l ng nghe ch m chú b t c ai nói. Nh ng n u nhìn k , thì ra m t ông ta đã nh m m tắ ǎ ấ ứ ư ế ỹ ắ ắ ắ l i d i c p kính m u. Ông ta th ng dùng các cu c h p đ tranh th ng m t gi cạ ướ ặ ầ ườ ộ ọ ể ủ ủ ộ ấ ng n.ắ

+ Dành th i gian cho nh ng ng i làm.ờ ữ ườ Th ng xuyên nên có nh ng cu c g p t ng ng i - thành viên đ i công tác - là r tườ ữ ộ ặ ừ ườ ộ ấ quan tr ng. N u h làm vi c n i xa, thì g p qua đi n tho i. N u b n không th g pọ ế ọ ệ ở ơ ặ ệ ạ ế ạ ể ặ hàng tu n, thì ít ra cũng ph i g p m t tháng hai l n, và đ ng có g i đi n tho i cho aiầ ả ặ ộ ầ ừ ọ ệ ạ trong khi đang g p nhau, tr phi c c kỳ c n thi t. Đi u này ch ng t cho nh ng ng iặ ừ ự ầ ế ề ứ ỏ ữ ườ làm bi t r ng h luôn đ c ông ch chú ý. Nên nói v con đ ng ngh nghi p c aế ằ ọ ượ ủ ề ườ ề ệ ủ h và b n hình dung h đang phát tri n công vi c ra sao. M t khác, nh ng ng i laoọ ạ ọ ể ệ ặ ữ ườ đ ng cũng c n nh n th y nh ng s c ép th i gian c a ông ch .ộ ầ ậ ấ ữ ứ ờ ủ ủ

+ Nêu ra m t thông đi p nh t quán v nh ng giá tr c a b n. ộ ệ ấ ề ữ ị ủ ạ

Nh n bi t rõ b n là ai và b n đ i di n cho nh ng gì, đi u đó có th giúp cho nh ngậ ế ạ ạ ạ ệ ữ ề ể ữ ng i làm c a b n có nh ng quy t đ nh t t h n c a chính h (ho c ít ra là nh ngườ ủ ạ ữ ế ị ố ơ ủ ọ ặ ữ quy t đ nh mà b n s v a lòng h n).ế ị ạ ẽ ừ ơ

+ C n có thông tin ph n h i th ng xuyên, tránh nh ng b t ng . ầ ả ồ ườ ữ ấ ờ Nh ng ng i làm công tr c h t không nên bi t v nh ng v n đ công vi c hoànữ ườ ướ ế ế ề ữ ấ ề ệ thành có ý nghĩa trong m t đánh giá hàng n m. Mà h nên s n sàng tr c đ đ i m tộ ǎ ọ ẵ ướ ể ố ặ cho t t (và càng nhân đ o càng t t) r ng có nh ng đi u mà h c n c i ti n.ố ạ ố ằ ữ ề ọ ầ ả ế

+ C n gây đ c n t ng và có k t qu khi nói v i các nhóm. ầ ượ ấ ượ ế ả ớ T i đây, không ph i là nói v i Phòng th ng m i đ a ph ng - m c dù đi u đó cũngạ ả ớ ươ ạ ị ươ ặ ề t t - nh ng tác gi mu n nói đ n các nhóm ng i làm công. N u b n không th nóiố ư ả ố ế ườ ế ạ ể l u loát trong nh ng cu c h p, thì b n đã m t đi s tín nhi m và tin c y mà m t nhàư ữ ộ ọ ạ ấ ự ệ ậ ộ qu n lý c n có. Hãy h c đ bi t cách nói ng n g n nh ng có s c thuy t ph c. Vàả ầ ọ ể ế ắ ọ ư ứ ế ụ

Version 1.0 52 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

cũng ph i hi u qu nh th khi b n vi t e-mail cho nhóm.ả ệ ả ư ế ạ ế

+ Đ ng che gi u đ ng sau e-mail. ừ ấ ằ Ph n l n nh ng v n đ t nh ph i đ c th o lu n v i cá nhân. H u h t nh ng mâuầ ớ ữ ấ ề ế ị ả ượ ả ậ ớ ầ ế ữ thu n ph i đ c gi i quy t v i cá nhân, ho c ít ra ph i b ng đi n tho i, khi đã dínhẫ ả ượ ả ế ớ ặ ả ằ ệ ạ líu đ n nh ng xúc đ ng thì e-mail cũng tr thành c xe không còn phù h p đ truy nế ữ ộ ở ỗ ợ ể ề tin và giao ti p. Và e-mail cũng ch ng bao gi là m t ph ng pháp thích h p đ nóiế ẳ ờ ộ ươ ợ ể v i ai đó r ng anh hay ch đã b sa th i. Tuy nhiên, e-mail v n là m t công c truy nớ ằ ị ị ả ẫ ộ ụ ề đ t quan tr ng, b i v y đây là nh ng l i khuyên làm th nào đ truy n đ t thông tinạ ọ ở ậ ữ ờ ế ể ề ạ b ng e-mail đ c t t nh t.ằ ượ ố ấ

+ Có đ c s đánh giá c a chính bượ ự ủ ạn. B n nên tìm thông tin ph n h i t nh ng ng i làm v k t qu công vi c c a b nạ ả ồ ừ ữ ườ ề ế ả ệ ủ ạ v i t cách là m t giám đ c. Đi u đó s làm cho b n tr thành ông ch t t h n vàớ ư ộ ố ề ẽ ạ ở ủ ố ơ cũng khi n nhân viên c p d i c a b n khâm ph c h n. B n có bao gi kh n kho nế ấ ướ ủ ạ ụ ơ ạ ờ ẩ ả yêu c u m t thông tin ph n h i nh th ch a? Nh ng công ty càng l n (nhầ ộ ả ồ ư ế ư ữ ớ ư Microsoft) đ u có nh ng hình th c ph n h i thông tin v giám đ c hàng n m và đ uề ữ ứ ả ồ ề ố ǎ ề đ c tr l i tho đáng. ượ ả ờ ả

Tuy nhiên, đ ng làm vi c này qua e-mail mà ph i g p tr c ti p m t ng i đừ ệ ả ặ ự ế ộ ườ ể nghe h v m t v n đ riêng ho c có liên quan đ n phong cách qu n lý c a b n. Hãyọ ề ộ ấ ề ặ ế ả ủ ạ c g ng làm cho ng i ta h t b c t c hay tiêu tan nghi ng càng nhi u càng t t, c ngố ắ ườ ế ự ứ ờ ề ố ộ v i chút hài h c đ gi cho không khí không bao gi c ng th ng. B n c n thành th tớ ướ ể ữ ờ ǎ ẳ ạ ầ ậ trong cách quan tâm v nh ng gì mà anh y hay ch y đang nói. Đi u đó có th khóề ữ ấ ị ấ ề ể ch u cho b n nh ng th m chí có th còn khó ch u h n n u ng i ta không nói ra. Vàị ạ ư ậ ể ị ơ ế ườ k t qu cu i cùng th ng có th t o nên m t m i quan h t t h n. ế ả ố ườ ể ạ ộ ố ệ ố ơ

Đi u t t nh t cho b n là duy trì đ c đ i tho i, đ ng làm cho ng i lao đ ng m cề ố ấ ạ ượ ố ạ ừ ườ ộ ấ ứ trong lòng. R i th i gian qua đi, h s đ tin b n đ có th k cho b n nghe m t đi uồ ờ ọ ẽ ủ ạ ể ể ể ạ ộ ề còn gi kín và giãi b y tâm s v i b n. ữ ầ ự ớ ạ

+ Hành đ ng qua thông tin ph n h i c a ng i làm.ộ ả ồ ủ ườ

Version 1.0 53 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

B n x s ra sao khi m t ng i làm ch trích b n? B n hãy l ng nghe nh ng gì màạ ử ự ộ ườ ỉ ạ ạ ắ ữ ng i ta ph i nói, h i nh ng câu h i n i thích h p ti p nh n nh ng g i ý c a hườ ả ỏ ữ ỏ ở ơ ợ ế ậ ữ ợ ủ ọ v vi c b n có th c i ti n nh th nào r i sau đó h a suy xét nó. ề ệ ạ ể ả ế ư ế ồ ứ

B n có th không đ ng ý v i m i đi u ng i ta nói, ít ra là ban đ u. Th nh ngạ ể ồ ớ ọ ề ườ ầ ế ư hãy ti p thu nó đ suy nghĩ cho th n tr ng. B i vì ph n ng ban đ u c a b n có thế ể ậ ọ ở ả ứ ầ ủ ạ ể th tiêu h t t t c nh ng thông tin ph n h i. Nên nói v i ng i phê bình r ng b n sủ ế ấ ả ữ ả ồ ớ ườ ằ ạ ẽ dành th i gian đ suy nghĩ k nh ng đi u ch trích này và tr l i cho h sau. C h i làờ ể ỹ ữ ề ỉ ả ờ ọ ơ ộ b n s đánh giá đúng nh ng gì mà nh ng ng i làm ph i nói, cho dù - sau khi đã m tạ ẽ ữ ữ ườ ả ấ nhi u th i gian đ suy nghĩ v chuy n này - b n v n không đ ng ý. Hãy g p l iề ờ ể ề ệ ạ ẫ ồ ặ ạ ng i đó và h a làm nh ng gì b n c m th y c n thi t đ đ cao m i quan h .ườ ứ ữ ạ ả ấ ầ ế ể ề ố ệ (TBKT)

c>Tính cách doanh nhân.

+ Kiên trì: Ti n hành các ho t đ ng khác nhau ho c l p l i đ v t qua nh ng trế ạ ộ ặ ặ ạ ể ượ ữ ở ng i trong kinh doanh. Không t b sau l n th t b i l n đ u đ gi i quy t v n đ .ạ ừ ỏ ầ ấ ạ ầ ầ ể ả ế ấ ề Hy sinh cá nhân ho c th c hi n các c g ng phi th ng đ hoàn thành công vi c. ti pặ ự ệ ố ắ ườ ể ệ ế t c giũ v ng l p tr ng c a mình tr c đ i th ho c nh ng d u hi u ít có thành côngụ ữ ậ ườ ủ ướ ố ủ ặ ữ ấ ệ

phút ban đ u. ở ầ

+ Ch p nh n r i roấ ậ ủ : Có kh năng ch p nh n nh ng gì mà mình cho là nh ng r i roả ấ ậ ữ ữ ủ v a ph i. Th ng nên có m t bi n pháp thích ng cho nh ng tình hu ng có y u t r iừ ả ườ ộ ệ ứ ữ ố ế ố ủ ro. Tính toán r i ro trong các quy t đ nh kinh doanh. ủ ế ị

+ T tinự : Hi u chính b n thân minh và tin t ng ch c ch n vào chính mình và khể ả ưở ắ ắ ả năng c a chính mình. Th hi n s t tin trong kh năng c a b n đ hoàn thành cácủ ể ệ ự ự ả ủ ạ ể nhi m v khó khăn ho c đáp ng nh ng th thách.ệ ụ ặ ứ ữ ử

d> Tri th c doanh nhân.ứ Có hai kh i ki n th c mà m i doanh nhân c n ph i có. M t là ki n th c k năngố ế ứ ỗ ầ ả ộ ế ứ ỹ

chuyên môn c th v ngh nghi p. Hai là ki n th c t ng quát v doanh nghi p,ụ ể ề ề ệ ế ứ ổ ề ệ ngành, các ho t đ ng liên quan, ki n th c v môi tr ng kinh doanh, pháp lý, chính tr ,ạ ộ ế ứ ề ườ ị kinh t và xã h i, các ki n th c v môi tr ng kinh doanh qu c t và các xu h ngế ộ ế ứ ề ườ ố ế ướ

Version 1.0 54 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

phát tri n ch đ o. C n l u ý ki n th c là khái ni m đ ng, nó luôn thay đ i, do đóể ủ ạ ầ ư ế ứ ệ ộ ổ nhà qu n lý ph i liên t c c p nh t và ch đ ng trong tích lũy ki n th c. ả ả ụ ậ ậ ủ ộ ế ứ

“H c t p su t đ i” đã tr thành m t ph m ch t quan tr ng c a m i nhà qu n lý.ọ ậ ố ờ ở ộ ẩ ấ ọ ủ ỗ ả H c t p không nh t thi t t nhà tr ng mà có th t t t c m i n i nh t h c, h cọ ậ ấ ế ừ ườ ể ừ ấ ả ọ ơ ư ự ọ ọ t b n bè, h c t kinh nghi m, h c t các khóa hu n luy n ng n h n... Hi n nay, vănừ ạ ọ ừ ệ ọ ừ ấ ệ ắ ạ ệ hóa h c t p trong các doanh nghi p và doanh nhân VN ta ch a m nh. M t s thìọ ậ ệ ở ư ạ ộ ố thiên v khoa c b ng c p, m t s l n khác thì ch y theo s v h ng ngày mà b bêề ử ằ ấ ộ ố ớ ạ ự ụ ằ ỏ vi c tích lũy ki n th c.ệ ế ứ

e> Đ o đ c doanh nhânạ ứ

Nói đ n đ o đ c là nói đ n cách ng x , thái đ c a doanh nhân đ i v i các chế ạ ứ ế ứ ử ộ ủ ố ớ ủ th khác, đ o đ c có th đ c hi u theo các khía c nh khác nhau, nh ng đ làm sangể ạ ứ ể ượ ể ạ ư ể t h n ph n đ o đ c kinh doanh và trách nhi m xã h i, tôi phân tích đ o đ c doanhỏ ơ ầ ạ ứ ệ ộ ạ ứ nhân theo các khía c nh sau:ạ

+ Trách nhi m đ i v i khách hàngệ ố ớ

Chào bán s n ph m có ch t l ng t t v i giá c ph i chăng. Ph i trung th c v iả ẩ ấ ượ ố ớ ả ả ả ự ớ khách hàng c a b n, đ m b o có các d ch v sau bán hàng, có kh năng b o hành s nủ ạ ả ả ị ụ ả ả ả ph m ho c d ch v c a b n và b o đ m m i quan h lâu dài v i khách hàng . Trongẩ ặ ị ụ ủ ạ ả ả ố ệ ớ m t n n kinh t lành m nh, khách hàng ph i đ c tôn tr ng không ch v i ý nghĩa làộ ề ế ạ ả ượ ọ ỉ ớ nh ng ng iữ ườ tr ti n đ mua hàng hoá, d ch v . Doanh nhân ph i có trách nhi m đ iả ề ể ị ụ ả ệ ố v i hàng hoá, d ch v và b o v khách hàng, coi đó không ch nh nghĩa v h p đ ngớ ị ụ ả ệ ỉ ư ụ ợ ồ mà còn là nghĩa v đ o đ c.ụ ạ ứ

+Trách nhi m v i nhân viênệ ớ

Nh ng ng i làm vi c t t có th là tài s n t t nh t trong doanh nghi p c a b n. B nữ ườ ệ ố ể ả ố ấ ệ ủ ạ ạ có th tăng c ng s đóng góp c a ng i lao đ ng b ng cách chăm sóc h t t h n vàể ườ ự ủ ườ ộ ằ ọ ố ơ đ m b o s b n v ng cho gia đình c a h . Đ ng c c a ng i lao đ ng là có vi cả ả ự ề ữ ủ ọ ộ ơ ủ ườ ộ ệ làm đ m b o, đ c đào t o tay ngh trong công vi c, và đ c tr đ y đ ti n côngả ả ượ ạ ề ệ ượ ả ầ ủ ề x ng đáng.ứ

Version 1.0 55 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

+Trách nhi m đ i v i xã h iệ ố ớ ộ

Xã h i ph thu c vào n n t ng kinh t đ nâng cao m c s ng. Đi u đó còn ph thu cộ ụ ộ ề ả ế ể ứ ố ề ụ ộ vào s đóng góp c a b n. T nh hay khu v c (huy n, th ) đóng góp đ có tài chính choự ủ ạ ỉ ự ệ ị ể tr ng h c c a nh ng đ a tr con cái c a b n, b nh vi n cho gia đình b n, v n t iườ ọ ủ ữ ứ ẻ ủ ạ ệ ệ ạ ậ ả và c s h t ng giao thông liên l c, h th ng c p n c s ch, và s đ m b o an ninhơ ở ạ ầ ạ ệ ố ấ ướ ạ ự ả ả xã h i cho gia đình c a b n.ộ ủ ạ

+Trách nhi m đ i v i môi tr ng t nhiên.ệ ố ớ ườ ự

Môi tr ng t nhiên không có kh năng t b sung. T t c nh ng gì chúng ta phá hu ,ườ ự ả ự ổ ấ ả ữ ỷ t t c nh ng gi mà chúng ta lãng phí do thi u hi u bi t ho c không hi u bi t đã làmấ ả ữ ế ể ế ặ ể ế m t đi hàng trăm năm ho c s là mãi mãi. M i m t cây xanh góp vào không khí choấ ặ ẽ ỗ ộ chúng ta đang hít th và trong b u khí quy n mà th h mai sau s cùng hít th .ở ầ ể ế ệ ẽ ở

+Các quan h trong n i b c ng đ ng doanh nhân, đ i th c nh tranhệ ộ ộ ộ ồ ố ủ ạ Ho tạ đ ng kinh doanh đòi h i các doanh nhân nâng cao vai trò c nh tranh, và đóộ ỏ ạ

chính là đ ng l c đ nâng cao hi u qu c a n n kinh t . Nh ngộ ự ể ệ ả ủ ề ế ư c nh tranh gi a cácạ ữ doanh nghi p không th là th c nh tranh b ng m i giá. Qúa trình c nh tranh ph iệ ể ứ ạ ằ ọ ạ ả lành m nh, d a trên c s các quy đ nh pháp lu t .ạ ự ơ ở ị ậ

C nh tranh trong th ng tr ng, ng i Vi t th ng tìm cách h nhau, coi thànhạ ươ ườ ườ ệ ườ ạ công c a ng i khác là thi t h i c a mìnhủ ườ ệ ạ ủ ; nh b y cua trong r , c k p nhau đ r iư ầ ọ ứ ẹ ể ồ k t qu là không con nào ra kh i r đ c. Ng i Hoa Kỳ có châm ngôn làm ăn đ i ýế ả ỏ ọ ượ ườ ạ r ng: "C nh tranh là t c i ti n s n ph m c a mình ch không ph i b thu c đ c vàoằ ạ ự ả ế ả ẩ ủ ứ ả ỏ ố ộ hàng c a ng i khác.". Ng i Nh t thì ch tr ng: "Khách là nh t. Khách nuôi nhânủ ườ ườ ậ ủ ươ ấ viên ch không ph i ch , ph i làm sao cho v a lòng kháchứ ả ủ ả ừ

+Quan h v i các t ch c xã h i và các t ng l p xã h i khácệ ớ ổ ứ ộ ầ ớ ộ Bên c nh các ho t đ ng kinh doanh thu n tuý, các doanh nhân, v i t cách là nh ngạ ạ ộ ầ ớ ư ữ ng i có ti m l c v v t ch t trong xã h i c n ph i có trách nhi m đóng góp vào cácườ ề ự ề ậ ấ ộ ầ ả ệ ho t đ ng chung. Doanh nhân ph i đóng thu m t cách đ y đ và minh b ch, đ ngạ ộ ả ế ộ ầ ủ ạ ồ th i tuỳ theo kh năng mà tham gia các ho t đ ng t thi n ho c tr thành các nhàờ ả ạ ộ ừ ệ ặ ở M nh Th ng Quân trong các ho t đ ng xã h i khác. C n ph i hi u r ng đó cũng làạ ườ ạ ộ ộ ầ ả ể ằ

Version 1.0 56 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

các nhà đ u t dài h n. b i l m t xã h i phát tri n n đ nh và ph n vinh, có trình đầ ư ạ ở ẽ ộ ộ ể ổ ị ồ ộ t ch c và văn hoá cao chính là đi u c n thi t đ kinh doanh thu n l i.ổ ứ ề ầ ế ể ậ ợ

2.4.6 Trách nhi m xã h i c a doanh nghi p Vi t Namệ ộ ủ ệ ệ Trong th i gian v a qua h i nh p kinh t qu c t là quá trình v a h p tác v aờ ừ ộ ậ ế ố ế ừ ợ ừ

đ u tranh và c nh tranh, v a có nhi u c h i và không ít thách th c. Đi u này đãấ ạ ừ ề ơ ộ ứ ề mang l i cho các doanh nghi p Vi t Nam nhi u c h i cũng nh thách th c m iạ ệ ệ ề ơ ộ ư ứ ớ cùng v i nh ng "lu t ch i" m i. M t trong nh ng lu t ch i m i đó là th c hi nớ ữ ậ ơ ớ ộ ữ ậ ơ ớ ự ệ "Trách nhi m c a Xã h i c a Doanh nghi p" liên quan đ n m t s n i dung ch y uệ ủ ộ ủ ệ ế ộ ố ộ ủ ế thu c lĩnh v c lao đ ng và môi tr ng, thông qua nh ng "B Quy t c ng x " (Codeộ ự ộ ườ ữ ộ ắ ứ ử of Conduct vi t t t CoC). ế ắ

Các doanh nghi p Vi t nam th c hi n các đ n hàng cho các đ i tác M v d tệ ệ ự ệ ơ ố ỹ ễ ệ may, g …ph i th c hi n các quy đ nh v trách nhi m xã h i theo các b quy tác ngỗ ả ự ệ ị ề ệ ộ ộ ứ x c a các khách hàng. H u nh các khách hàng đ u yêu c u doanh nghi p ph iử ủ ầ ư ề ầ ệ ả th c hi n ho c cam k t th c hi n thì m i đ t hàng.ự ệ ặ ế ự ệ ớ ặ

V y nh ng b tiên chu n này là gì, m c đích đ hình thành các tiêu chu n này?ậ ữ ộ ẩ ụ ể ẩ

Đ i v i m t s n c t b n phát tri n thì các nghi p đòan c a ng i lao đ ngố ớ ộ ố ướ ư ả ể ệ ủ ườ ộ r t l n m nh và có nh h ng r t l n đ i v i các ch s d ng lao đ ng. Ngoài raấ ớ ạ ả ưở ấ ớ ố ớ ủ ử ụ ộ h th ng báo chí phát tri n m c cao. N u ch s d ng lao đ ng có hành vi sệ ố ể ở ứ ế ủ ử ụ ộ ử d ng không đúng đ i v i ng i lao đ ng nh phân bi t đ i x , làm thêm gi …s nụ ố ớ ườ ộ ư ệ ố ử ờ ả ph m c a h s b ng i tiêu dùng t y chay. Chính vì v y các khách hàng M đ t raẩ ủ ọ ẽ ị ườ ẩ ậ ỹ ặ các tiêu chu n v quy t c ng x và yêu c u nhà cung c p th c hi n.ẩ ề ắ ứ ử ầ ấ ự ệ

N i dung b quy t c ng x có th g m các ph n sau (t ng t tiêu chu n SAộ ộ ắ ứ ử ể ồ ầ ươ ự ẩ 8000). 1. Lao đ ng tr em;ộ ẻ 2. Lao đ ng c ng b c;ộ ưỡ ứ 3. An toàn và v sinh lao đ ng;ệ ộ 4. T do hi p h i và quy n tho c lao đ ng t p th ;ự ệ ộ ề ả ướ ộ ậ ể 5. Phân bi t đ i x ;ệ ố ử 6. X ph t;ử ạ

Version 1.0 57 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

7. Gi làm vi c;ờ ệ 8. Tr công;ả 9. H th ng qu n lý.ệ ố ả

L i ích c a các bên khi th c hi n trách nhi m xã h i:ợ ủ ự ệ ệ ộ - Đ i v i bên mua :ố ớ + B o v th ng hi u không b xã h i ch trích;ả ệ ươ ệ ị ộ ỉ + Nâng cao uy tín c a s n ph m m t cách b n v ng; m r ng th tr ng và u thủ ả ẩ ộ ề ữ ở ộ ị ườ ư ế v giá c ;ề ả + Đ c tham gia các ch ng trình đ u t vì Trách nhi m xã h i ;ượ ươ ầ ư ệ ộ - Đ i v i bên bán :ố ớ + Duy trì ho c ký thêm h p đ ng;ặ ợ ồ + Tăng năng su t và ch t l ng s n ph m;ấ ấ ượ ả ẩ + Gi m s công nhân b vi c;ả ố ỏ ệ + Tăng uy tín xã h i đ d dàng ho t đ ng h n.ộ ể ễ ạ ộ ơ Cùng v i l i ích này, theo Nigel Twose, l i ích v phát tri n cũng r t rõ nh c iớ ợ ợ ề ể ấ ờ ả thi n các tiêu chu n lao đ ng, c th là:ệ ẩ ộ ụ ể + Tăng ch t l ng cu c s ng và c i thi n s c kho cho ng i lao đ ng và gia đìnhấ ượ ộ ố ả ệ ứ ẻ ườ ộ h ;ọ + Là công c h tr đ th c hi n t t h n lu t pháp lao đ ng;ụ ỗ ợ ể ự ệ ố ơ ậ ộ + Tăng kh năng c nh tranh qu c gia.ả ạ ố

Nh ng đi m c n l u ý khi áp d ng Trách nhi m xã h i:ữ ể ầ ư ụ ệ ộ Th c hi n "Trách nhi m xã h i c a Doanh nghi p Vi t Nam" là s c n thi t kháchự ệ ệ ộ ủ ệ ệ ự ầ ế quan trong quá trình h i nh p, tuy nhiên đây là v n đ r t m i và trên th c t nhi uộ ậ ấ ề ấ ớ ự ế ề khi có s nh n th c và v n d ng r t khác nhau. B i v y, theo nghiên c u c a cácự ậ ứ ậ ụ ấ ở ậ ứ ủ chuyên gia B Lao đ ng - Th ng binh và Xã h i, đ áp d ng Trách nhi m xã h iộ ộ ươ ộ ể ụ ệ ộ vào các doanh nghi p Vi t Nam c n thi t ph i có nh n th c đúng và l u ý các đi mệ ệ ầ ế ả ậ ứ ư ể sau: 1. Tr c h t c n kh ng đ nh là vi c g n tiêu chu n lao đ ng v i th ng m i qu cướ ế ầ ẳ ị ệ ắ ẩ ộ ớ ươ ạ ố t đã không đ c th a nh n t i WTO cũng nh các di n đàn qu c t khác. B i v y,ế ượ ừ ậ ạ ư ễ ố ế ở ậ các CoC không ph i là các công c qu c t , cũng không ph i tho thu n gi a chínhả ướ ố ế ả ả ậ ữ

Version 1.0 58 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

ph v i chính ph mà ch là tho thu n gi a doanh nghi p v i doanh nghi p (bênủ ớ ủ ỉ ả ậ ữ ệ ớ ệ bán và bên mua hàng hoá, d ch v ).ị ụ 2. Các CoC không thay th , không đ ng trên lu t qu c gia. Vi c th c hi n các CoC ế ứ ậ ố ệ ự ệ ở b t c qu c gia nào ph i phù h p v i lu t qu c gia và h tr vi c th c hi n lu tấ ứ ố ả ợ ớ ậ ố ỗ ợ ệ ự ệ ậ qu c gia.ố 3. Ph n l n n i dung c a CoC d a trên các công c và thông l qu c t (ví d ILO)ầ ớ ộ ủ ự ướ ệ ố ế ụ và lu t qu c gia. Tuy nhiên v n đ quan tr ng các CoC là đ a ra cách th c qu n lý,ậ ố ấ ề ọ ở ư ứ ả theo dõi, ki m tra và đánh giá vi c th c hi n nh ng quy đ nh này (các công ty b nể ệ ự ệ ữ ị ạ hàng hay công ty đánh giá đ c l p).ộ ậ 4. Vi c th c hi n các CoC là t nguy n, hoàn toàn không mang tính b t bu c. Tuyệ ự ệ ự ệ ắ ộ nhiên, có th m t công ty b n hàng n c ngoài nào đó quy đ nh vi c th c hi n m tể ộ ạ ướ ị ệ ự ệ ộ b CoC nào đó là b t bu c đ có th ký k t h p đ ng th ng m i thì đó là quan hộ ắ ộ ể ể ế ợ ồ ươ ạ ệ gi a doanh nghi p v i doanh nghi p, không ph i là s b t bu c t phía chính ph sữ ệ ớ ệ ả ự ắ ộ ừ ủ ở t i cũng nh chính ph n c nh p hàng.ạ ư ủ ướ ậ 5. Trách nhi m xã h i c a doanh nghi p đ c quy đ nh trong các CoC đ c hi u làệ ộ ủ ệ ượ ị ượ ể trách nhi m c a doanh nghi p đ i v i ệ ủ ệ ố ớ toàn xã h i ộ thông qua s n ph m c a mình.ả ẩ ủ Đây là vi c làm th ng xuyên, liên t c, ch y u ngay t i n i làm vi c. Đó cũngệ ườ ụ ủ ế ạ ơ ệ chính là quá trình chuy n t m i quan tâm thu n tuý đ n ể ừ ố ầ ế tăng tr ng ưở c a m i doanhủ ỗ nghi p, c a m i n n kinh t sang m i quan tâm đ n s phát tri n mà m i doanhệ ủ ỗ ề ế ố ế ự ể ỗ nghi p đóng góp vào s phát tri n chung c a xã h i.ệ ự ể ủ ộ 6. Vi c th c hi n các quy đ nh th hi n th hi n Trách nhi m xã h i c a doanhệ ự ệ ị ể ệ ể ệ ệ ộ ủ nghi p trong các CoC là m t kho n chi phí mang tính c t đ u t c a doanh nghi p,ệ ộ ả ấ ầ ư ủ ệ đ c th c hi n tr c và trong khi làm ra s n ph m, ch không ph i là m t đóng gópượ ự ệ ướ ả ẩ ứ ả ộ cu doanh nghi p mang tính ch t nhân đ o, t thi n đ c ả ệ ấ ạ ừ ệ ượ trích ra t l i nhu nừ ơ ậ c aủ doanh nghi p sau khi đã bán s n ph m.ệ ả ẩ 7. N u CoC đ c hi u đúng và th c hi n đúng, phù h p v i lu t pháp qu c gia thìế ượ ể ự ệ ợ ớ ậ ố vi c th c hi n CoC chính là m t vi c làm mà các bên đ u có l i: ệ ự ệ ộ ệ ề ợ th nh tư ấ là uy tín và tính c nh tranh c a doanh nghi p đ c tăng lên;ạ ủ ệ ượ th haiư là quy n l i và nhânề ợ ph m c a ng i lao đ ng đ c b o đ m t t h n; và ẩ ủ ườ ộ ượ ả ả ố ơ th baư là vi c th c hi n lu tệ ự ệ ậ pháp qu c gia cũng đ c t t h n, tính c nh tranh c a c n n kinh t cũng cao h n,ố ượ ố ơ ạ ủ ả ề ế ơ môi tr ng đ u t t t h n.ườ ầ ư ố ơ

Version 1.0 59 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

8. Vi c th c hi n Trách nhi m xã h i chính là vi c c th hoá m t s quy đ nh chínhệ ự ệ ệ ộ ệ ụ ể ộ ố ị c a B lu t Lao đ ng và m t s văn b n lu t pháp khác ch không đ ng nghĩa v iủ ộ ậ ộ ộ ố ả ậ ứ ồ ớ vi c doanh nghi p ph i l y ch ng ch nào đó. Vi c đi l y m t ch ng ch c a m t bệ ệ ả ấ ứ ỉ ệ ấ ộ ứ ỉ ủ ộ ộ tiêu chu n c th nào đó s l a ch n và t quy t đ nh c a doanh nghi p trong quanẩ ụ ể ự ự ọ ự ế ị ủ ệ h v i b n hàng.ệ ớ ạ 9. C s lu t pháp, h th ng thi t ch c a Vi t Nam có th th c hi n đ c m cơ ở ậ ệ ố ế ế ủ ệ ể ự ệ ượ ụ tiêu c a các CoC sao cho phù h p v i lu t pháp c a Vi t Nam và hài hoà l i ích c aủ ợ ớ ậ ủ ệ ợ ủ các bên tham gia.

Doanh nghi p s n xu t bán tr c ti p hay th ng m i áp d ng CoC nh th nào?ệ ả ấ ự ế ươ ạ ụ ư ế V nguyên tác các quy đ nh CoC t ng t nh lu t lao đ ng Vi t nam, tuy nhiênề ị ươ ự ư ậ ộ ệ

đi m khác bi t là CoC đ c t ch c t ng t nh mô hình c a tiêu chu n ISO 9000,ể ệ ượ ổ ứ ươ ự ư ủ ẩ do v y vi c áp d ng các CoC này (ho c theo tiêu chu n v trách nhi m xã h i SAậ ệ ụ ặ ẩ ề ệ ộ 8000), giúp cho DN h ach đ nh đ y đ các quy đ nh, quy trình mà mình ph i th c hi nọ ị ầ ủ ị ả ự ệ nh m th c hi n đúng theo yêu c u c a lu t lao đ ng cũng nh là công c đ kíchằ ự ệ ầ ủ ậ ộ ư ụ ể thích ng i lao đ ng m t cách chuyên nghi p.ườ ộ ộ ệ

T m g ng doanh nhân Vi tấ ươ ệ

M t hình nh doanh nhân và văn hoá doanh nhân đã đi vào l ch s n c Vi t nhộ ả ị ử ướ ệ ư m t bi u t ng mà chúng ta không th không nh c đ n đó là nhà t s n dân t c B chộ ể ượ ể ắ ế ư ả ộ ạ Thái B i.ưở

Ông sinh năm 1874 trong m t gia đình nông dân nghèo h Đ . Cha m t s m nênộ ọ ỗ ấ ớ t nh ông đã ph i giúp m sinh s ng b ng ngh bán rong. Th y ông thông minh vàừ ỏ ả ẹ ố ằ ề ấ lanh l i, m t hào phú h B ch nh n ông làm con nuôi và đ i sang h B ch. B ch tháiợ ộ ọ ạ ậ ổ ọ ạ ạ B i đ c đi h c qu c ng , ti ng Pháp r i đi làm chân ký l c (nhân viên th ký) choưở ượ ọ ố ữ ế ồ ụ ư m t hãng buôn c a ng i Pháp ph Tràng Ti n (Hà N i), sau đó sang làm cho m tộ ủ ườ ở ố ề ộ ộ hãng th u công chính. Năm 21 tu i, ông đ c Ph th ng s B c Kỳ ch n làm ng iầ ổ ượ ủ ố ứ ắ ọ ườ gi i thi u s n ph m hàng Vi t Nam t i h i ch Bordeaux (năm 1895). Qua đó, giúpớ ệ ả ẩ ệ ạ ộ ợ cho B ch Thái B i h c đ c cách t ch c, qu n lý s n xu t kinh doanh và ti p xúcạ ưở ọ ượ ổ ứ ả ả ấ ế v i các thi t b máy móc hi n đ i.ớ ế ị ệ ạ

Version 1.0 60 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Khi th c dân Pháp xây d ng c u Long Biên, B ch Thái B i làm Giám đ c choự ự ầ ạ ưở ố công trình này. Nh n th y ng i Pháp đang c n gôc r t l n trong vi c m đ ng s tậ ấ ườ ầ ấ ớ ệ ở ườ ắ n i li n B c Nam, B ch Thái B i đã cùng m t s ng i Pháp hùn v n làm đ i lýố ề ắ ạ ưở ộ ố ườ ố ạ cung c p tà v t g cho S Ho xa Đông D ng. Sau 3 năm kinh doanh ,ấ ẹ ỗ ở ả ươ ông đã thu đ c s ti n l i trên m y v n đ ng. Th y làm ăn hi u qu , B ch Tháiượ ố ề ờ ấ ạ ồ ấ ệ ả ạ B i đ ng ra kinh doanh đ c l p nh ng th i gian đ u ông th t b i tr ng vi c buônưở ứ ộ ậ ư ờ ầ ấ ạ ọ ệ bán ngô. Không ch u lùi b c tr c khó khăn, B ch Thái B i chuy n sang m hi uị ướ ướ ạ ưở ể ở ệ c m đ Nam Đ nh. M c dù lĩnh v c này có s c nh tranh m nh m c a gi iầ ồ ở ị ặ ở ự ự ạ ạ ẽ ủ ớ th ng nhân ng i Hoa s ng t i đây nh ng hi u c m đ c a ông v n phát tri nươ ườ ố ạ ư ệ ầ ồ ủ ẫ ể m nh, thu đ c nhi u l i nhu n. ạ ượ ề ợ ậ

Trên đà phát tri n đó, B ch Thái B i chuy n sang lĩnh v c kinh doanh v n t iể ạ ưở ể ự ậ ả đ ng sông r i t đó tr thành doanh nhân l n. Năm 1909 ông thuê l i 3 chi c tàu Phiườ ồ ừ ở ớ ạ ế Ph ng, Phi Long và Khoái T Long c a hãng tàu A.R. Marty c a Pháp đ ch y haiụ ử ủ ủ ể ạ tuy n v n t i đ ng thu Nam Đ nhế ậ ả ườ ỷ ị " Hà N i và Nam Đ nhộ ị - B n Thu (Vinh). Vàoế ỷ th i đi m này ông th t s b t đ u ph i đ i m t v i s c nh tranh kh c li t c aờ ể ậ ự ắ ầ ả ố ặ ớ ự ạ ố ệ ủ nh ng đ i th n ng ký nh t ng i Pháp và ng i Hoa có th l c m nh, ti m năngữ ố ủ ặ ấ ườ ườ ế ự ạ ề v n và gi u kinh nghi m. Gi i kinh doanh ng i Hoa và ng i Pháp đã có lúc ph iố ầ ệ ớ ườ ườ ả k t h p đ âm m u đánh b i B ch Thái B i. Trong th c nh tranh không cân s c,ế ợ ể ư ạ ạ ưở ế ạ ứ B ch Thái B iạ ưở đã bi t v n lên b ng vi c s d ng s c m nh tinh th n dân t c đế ươ ằ ệ ử ụ ứ ạ ầ ộ ể th ng l i đ i ph ng trên th ng tr ng. Ông đã v n đ ng, kêu g i m i ng i ngắ ạ ố ươ ươ ườ ậ ộ ọ ọ ườ ủ h công cu c kinh doanh c a ng i Vi t. B ch Thái B i đã thành công và th ng l i.ộ ộ ủ ườ ệ ạ ưở ắ ợ Đ i tàu c a ông không nh ng v t qua "sóng gió" mà còn n l c b i s b sung c aộ ủ ữ ượ ỗ ự ở ự ổ ủ nh ng đ i tàu c a công ty Pháp, Hoa không còn kh năng kinh doanh do b đánh b i vàữ ộ ủ ả ị ạ phá s n. ả

Năm 1915, B ch Thái B i đã quy t đ nh mua l i x ng s a ch a và đóng tàuạ ưở ế ị ạ ưở ử ữ c a A.R. Marty, m t trong nh ng x ng đóng tàu đ u tiên c a Pháp H i Phòng. Sauủ ộ ữ ưở ầ ủ ở ả 7 năm k t khi b c vào lĩnh v c kinh doanh đ ng thu , ông đã t o d ng đ c m tể ừ ướ ự ườ ỷ ạ ự ượ ộ công ty hàng h i l ng danh mang tên "Giang H i Luân thuy n B ch Thái B i Côngả ừ ả ề ạ ưở ty" v i bi u t ng là lá c hi u màu vàng có hình chi c m neo và ba ngôi sao đ .ớ ể ượ ờ ệ ế ỏ ỏ Công ty c a ông ho t đ ng theo m t chu trình khép kín t đóng tàu, ch y tàu và s aủ ạ ộ ộ ừ ạ ử ch a tàu v i nhi u chi nhánh kh p n i. Sang năm 1917, hãng Deschwanden c a Phápữ ớ ề ở ắ ơ ủ ti p t c b phá s n, B ch Thái B i ti p t c mua l i 6 chi c tàu c a hãng này làm choế ụ ị ả ạ ưở ế ụ ạ ế ủ

Version 1.0 61 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

công ty ho t đ ng ngày càng l n m nh. Bên c nh đó, ông còn làm r ng danh nghànhạ ộ ớ ạ ạ ạ hàng h i Vi t Nam b i ngày 7-9-1919 con tàu Bình Chu n hoàn toàn do ng i Vi tả ệ ở ẩ ườ ệ thi t k và thi công v i chi u dài 42m, r ng 7,2m, cao 3,6m tr ng t i 600 t n, đ ng cế ế ớ ề ộ ọ ả ấ ộ ơ ComPound 450 mã l c v n t c 8 h i lý/gi đã đi t H i Phòng, c p c ng S i Gònự ậ ố ả ờ ừ ả ậ ả ả ngày 17-9-1920 trong s đón chào n ng nhi t c a gi i th ng nhân và ng i dân Sàiự ồ ệ ủ ớ ươ ườ Gòn.

T ch còn non kém v kinh nghi m, thi u th n v v n c a nh ng năm đ u khiừ ỗ ề ệ ế ố ề ố ủ ữ ầ b c vào kinh doanh thì đ n nh ng năm 20 c a th k XX, Công ty c a B ch Tháiướ ế ữ ủ ế ỷ ủ ạ B i đã l n m nh và kh ng đ nh v th c a mình v i h n 40 chi c tàu, xà lan ch yưở ớ ạ ẳ ị ị ế ủ ớ ơ ế ạ kh p các tuy n đ ng sông B c Kỳ và các lãnh th lân c n nh H ng Kông, Trungắ ế ườ ắ ổ ậ ư ồ Qu c, Nh t B n. S l ng nhân viên trong công ty c a B ch Thái B i ngày m tố ậ ả ố ượ ủ ạ ưở ộ nhi u, có lúc lên t i 2500 ng i. Ông đã đ c gi i t s n đ ng th i t ng bi t danhề ớ ườ ượ ớ ư ả ươ ờ ặ ệ là "Chúa sông Mi n B c" Ngoài s thành công lĩnh v c đ ng thu , B ch Tháiề ắ ự ở ự ườ ỷ ạ B i còn thành công c lĩnh v c khai thác h m m đ B ch Thái B i tr thànhưở ở ả ự ầ ỏ ể ạ ưở ở "Vua m n c Vi t". Cùng v i s thành công trên th ng tr ng kinh doanh, B chỏ ướ ệ ớ ự ươ ườ ạ Thái B i còn có đóng góp l n vào lĩnh v c văn hóa dân t c. Ông đã cho xây nhà inưở ớ ự ộ Đông kinh n quán (sau nh ng l i cho ng i em r là Lê Văn Phúc qu n lý) và xu tấ ườ ạ ườ ể ả ấ b n t báo Khai Hoá, góp ph n nâng cao dân trí, c đ ng phong trào th c nghi p vàả ờ ầ ổ ộ ự ệ đ c bi t chú ý vi c b o v quy n l i cho n n công th ng Vi t Nam . M c dù s ngặ ệ ệ ả ệ ề ợ ề ươ ệ ặ ố gi a th i kỳ b th c dân Pháp chèn ép nh ng doanh nhân B ch Thái B i, v i tinhữ ờ ị ự ư ạ ưở ớ th n dân t c làm nên s thành công vang d i cho gi i th ng nhân Vi t Nam trênầ ộ ự ộ ớ ươ ệ th ng tr ng. Ông m t năm M u Thân (1932), m táng t i vùng m Đông Tri u, n iươ ườ ấ ậ ộ ạ ỏ ề ơ ông đã t ng khai thác m than. Khi ông m t, h c gi ng Hoè Nguy n Văn T vi từ ỏ ấ ọ ả ứ ễ ố ế trên t p chí Đông Thanh, g i ông là: "B c anh hùng kinh t th nh t trong kinh t gi iạ ọ ậ ế ứ ấ ế ớ n c nhà".ướ

B ch Thái B i là m t daonh nhân có t m lòng n ng nhi t đ i v i các ho tạ ưở ộ ấ ồ ệ ố ớ ạ đ ng văn hoá xã h i. ông là m t trong nh ng sáng l p viên và là m t tr s đ c l c c aộ ộ ộ ữ ậ ộ ị ự ắ ự ủ H i Khai Trí Ti n Đ c, và nhi u năm đ c c làm Phó H i tr ng. Nhi u nhân sĩộ ế ứ ề ượ ử ộ ưở ề B c Hà danh ti ng đ ng th i đ u là ch b n bè v i B ch Thái B i nh : Giá S nắ ế ươ ờ ề ỗ ạ ớ ạ ưở ư ơ Ki u Oánh M u, Đông Châu Nguy n H u Ti n, T n Đà Nguy n Kh c Hi u... màề ậ ễ ữ ế ả ễ ắ ế trong văn th c a h v n vang lên d âm và hình bóng c a nh ng cu c lu n đàm,ơ ủ ọ ẫ ư ủ ữ ộ ậ x ng ho . Sau đây là các bài h c v văn hoá doanh nhân mà B ch Thái B i đ l iướ ạ ọ ề ạ ưở ể ạ

Version 1.0 62 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

cho h u th :ậ ế - S d ng s c m nh và tinh th n đoàn k t dân t c đ th ng l i đ i ph ngử ụ ứ ạ ầ ế ộ ể ắ ạ ố ươ trên th ng tr ng.ươ ườ - S d ng logo và các kh u hi u ho c tên s n ph m g i l i l ch s và tinh th nử ụ ẩ ệ ặ ả ẩ ợ ạ ị ử ầ Vi t Nam.ệ - C suý cho văn hoá, góp ph n nâng cao dân trí, c đ ng cho s phát tri n c aổ ầ ổ ộ ự ể ủ các nghành ngh và b o v cho n n công th ng Vit Nam.ề ả ệ ề ươ

2.5 Y u t c u thành c a văn hoá DN:ế ố ấ ủ

Có nhi u cách đ phân VHDN thành các y u t khác nhau nh v t th , phi v t th ,ề ể ế ố ư ậ ể ậ ể giá tr …Tuy nhiên trong cu n sách này, tôi đ ng ý phân VHDN nh quan đi m c aị ố ồ ư ể ủ Schein thành các y u t : Nh ng quá trình và c u trúc h u hình c a DN, nh ng giá trế ố ữ ấ ữ ủ ữ ị đ c ch p nh n và nh ng quan ni m chung.ượ ấ ậ ữ ệ

Lý do c a vi c phân chia này do văn hoá DN ph c v hai ch th chính là ch thủ ệ ụ ụ ủ ể ủ ể bên ngoài và ch th bên trong. Ch th bên ngoài là khách hàng, nhà cung c p, ng iủ ể ủ ể ấ ườ lao đ ng…Ch th bên trong là nhà qu n tr , nhân viên công ty…Vi c phân lo i nhộ ủ ể ả ị ệ ạ ư v y s giúp chúng ta hi u rõ b n ch t cũng nh các bi n pháp đ xây d ng VHDN.ậ ẽ ể ả ấ ư ệ ể ự

2.5.1 Nh ng quá trình và c u trúc h u hình c a DN:ữ ấ ữ ủ

Đó là nh ng cái d nhìn th y, nghe th y, c m nh n đữ ễ ấ ấ ả ậ c khi ti p xúc v i doanhươ ế ớ nghi p, đây là nh ng bi u hi n bên ngoài c a h th ng văn hoá doanh nghi p. Nh ngệ ữ ể ệ ủ ệ ố ệ ư y u t này đ c phân thành các ph n nhế ố ươ ầ ư:

Nh ng quá trình và c u trúc h u hình g m: các v t th h u hình và g m các giá trữ ấ ữ ồ ậ ể ữ ồ ị h u hình. Các v t th h u hình (nh văn phòng, bàn gh , tài li u...) là môi tr ng màữ ậ ể ữ ư ế ệ ườ nhân viên làm vi c. Chúng có nh h ng tr c ti p lên phong cách làm vi c, cách raệ ả ưở ự ế ệ quy t đ nh, phong cách giao ti p và đ i x v i nhau. Ví d : đi u ki n làm vi c t tế ị ế ố ử ớ ụ ề ệ ệ ố h n thì vi c giao ti p cũng s thu n l i h n...Các giá tr h u hình nh : phong cáchơ ệ ế ẽ ậ ợ ơ ị ữ ư giao ti p, ng x (nh ng giá tr h u hình khác là do ng i bên ngoài không nhìn th yế ứ ử ữ ị ữ ườ ấ đ c nh phong cách lãnh đ o…).ượ ư ạ

Các v t th h u hình (nh văn phòng, bàn gh , tài li u...) là môi tr ng mà nhânậ ể ữ ư ế ệ ườ viên làm vi c. Chúng có nh h ng tr c ti p lên phong cách làm vi c, cách ra quy tệ ả ưở ự ế ệ ế

Version 1.0 63 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

đ nh, phong cách giao ti p và đ i x v i nhau. Ví d : đi u ki n làm vi c t t h n thìị ế ố ử ớ ụ ề ệ ệ ố ơ vi c giao ti p cũng s thu n l i h n...ệ ế ẽ ậ ợ ơ

Còn môi tr ng nhân văn bên ngoài chính là hành vi, cách ng x c a ch th qu nườ ứ ử ủ ử ể ả lý doanh nghi p (giám đ c) đ i v i khách hàng, đ i tác, đ i th c nh tranh, th tr ng,ệ ố ố ớ ố ố ủ ạ ị ườ lu tậ pháp, môi tr ng và y u t văn hoá dân t c. V i m i hành vi, cách ng x khácườ ế ố ộ ớ ỗ ứ ử nhau s có k t qu khác nhau. ẽ ế ả

Môi tr ng nhân văn bên trong c a doanh nghi p s t o ra ngu n l c n i sinh c aườ ủ ệ ẽ ạ ồ ự ộ ủ doanh nghi p, t o ra b n s c riêng c a doanh nghi p. Còn môi tr ng nhân văn bênệ ạ ả ắ ủ ệ ườ ngoài c a doanh nghi p s t o h ng phát tri n c a doanh nghi p. Vì v y, xây d ngủ ệ ẽ ạ ướ ể ủ ệ ậ ự văn hoá doanh nghi p ngày càng tr thành c p thi t cho m i doanh nghi p, đ c bi tệ ở ấ ế ọ ệ ặ ệ trong quá trình h i nh p n c ta. Văn hoá doanh nghi p không ph i t nhiên mà có,ộ ậ ở ướ ệ ả ự ph i tr i qua c m t quá trình xây d ng. Quá trình này dài hay ng n hoàn toàn phả ả ả ộ ự ắ ụ thu c vào nh n th c c a xã h i và tr c tiên là nh ng ng i làm ngh giám đ c cácộ ậ ứ ủ ộ ướ ữ ườ ề ố ở doanh nghi p. ệ

Đ c đi m c a nh ng y u t này là d nh n th y nh ng khó nh n bi t giá tr , ýặ ể ủ ữ ế ố ễ ậ ấ ư ậ ế ị nghĩa đích th c bên trong. Tuy v y, nh ng giá tr này có th t o cho ng i ti p xúcự ậ ữ ị ể ạ ườ ế nh ng nh n xét đánh giá ban đ u cũng nh ng i ta th ng nói: trông m t b t hìnhữ ậ ầ ư ườ ườ ặ ắ dong là v y.ậ

Nh ng quá trình và c u trúc hũu hình này bao g m:ữ ấ ồ

a> Ki n trúc c a Doanh nghi p bao g m các y u t nh m t b ng, c ng, cây c i,ế ủ ệ ồ ế ố ư ặ ằ ổ ố qu y, bàn gh , l i đi, nhà x ng, các b c tranh, b ng khen…t t c đ c s d ngầ ế ố ưở ứ ằ ấ ả ượ ử ụ t o c m giác thân quen v i khách hàng, nhân viên cũng nh t o môi tr ng làmạ ả ớ ư ạ ườ vi c t t nh t cho nhân viên. Ki n trúc ch c đ ng l ch s v s hình thành và phátệ ố ấ ế ứ ự ị ử ề ự tri n c a t ch c, tr thành bi u t ng cho s phát tri n c a t ch c, ngôi nhà c aệ ủ ổ ứ ở ể ượ ự ể ủ ổ ứ ủ toàn th nhân viên công ty.ể

b> S n ph m: gi ng nh n n văn minh lúa n c, chúng ta ch a nói đ n t t x uả ẩ ố ư ề ướ ư ế ố ấ nh ng nghe đ n ph là ng i ta nh c đ n ng i Vi t. V y thì thi s n ph m, d chư ế ở ườ ắ ế ườ ệ ậ ả ẩ ị v phát tr ên đ n m c cao, tr thành th ng h êu, nó s là bi u t ng l n nh t c aụ ỉ ế ứ ở ươ ị ẽ ể ượ ớ ấ ủ doanh nghi p, xét v m t giá tr , nó cũng là m t y u t c a văn hoá doanh nghi p..ệ ề ặ ị ộ ế ố ủ ệ

Version 1.0 64 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

c> Máy móc, công ngh .ệ

d> Các nghi l : Đây là các ho t đ ng t tr c và đ c chu n b k l ng g m cácễ ạ ộ ừ ướ ượ ẩ ị ỹ ưỡ ồ ho t đ ng, s ki n văn hoá chính tr …đ c th c hi n chính th c hay b t th ngạ ộ ự ệ ị ượ ự ệ ứ ấ ườ nh m th t ch t m i quan h t ch c…Các nghi l g m các lo i sau đây:ằ ắ ặ ố ệ ổ ứ ễ ồ ạ

- Nghi l chuy n giao: M c đích chính là đ gi i thi u các thành viên m i, bễ ể ụ ể ớ ệ ớ ổ nh êm, ra m t…Tác d ng c a chúng là t o th n l i cho c ng v m i, vai tròị ắ ụ ủ ạ ụậ ợ ươ ị ớ m i.ớ

- Nghi l c ng c : là các l phát ph n th ng, m c đích là cũng c hình thành b nễ ủ ố ễ ầ ưở ụ ố ả s c văn hoá DN và tôn thêm v th c a các thành viên.ắ ị ế ủ

- Ngh l nh c nh : g m các ho t đ ng sinh ho t văn hoá , chuyên môn, khoa h c.ỉ ẽ ắ ở ồ ạ ộ ạ ọ M c đích c a nghi l này là duy trì c c u xã h i và làm tăng thêm năng l c tácụ ủ ễ ơ ấ ộ ự nghi p c a t ch c. Các cu c h i h p th ng kỳ c a công ty cũng mang tính ch tệ ủ ổ ứ ộ ộ ọ ườ ủ ấ này.Ngày thành l p Doanh nghi p, Ngày gi t ngành…cũng thu c d ng này.ậ ệ ỗ ổ ộ ạ

- Ngh l liên k t: g m l , t t, liên hoan, dã ngo i, các cu c thi đ u th thao…m cỉ ễ ế ồ ễ ế ạ ộ ấ ể ụ đích là khôi ph c và khích l , chia s tình c m và s c m thông g n bó gi a cácụ ệ ẽ ả ự ả ắ ữ thành viên trong t ch c.ổ ứ

e> Giai tho i: giai tho i th ng đ c thêu d t t các s ki n có th c c a t ch c,ạ ạ ườ ượ ệ ừ ự ệ ự ủ ổ ứ đ c m i thành viên chia s và nh c l i v i các thành viên m i…Nh ng câuượ ọ ẽ ắ ạ ớ ớ ữ chuy n, truy n thuy t, giai tho i v các năm tháng gian kh và vinh quang c aệ ề ế ạ ề ổ ủ doanh nghi p, v nhân v t anh hùng c a doanh nghi p (nh t là hình t ng ng iệ ề ậ ủ ệ ấ ượ ườ th lĩnh kh i nghi p)ủ ở ệ

f> Bi u t ng: g m logo, ki u ch , đ ng ph c, th nhân viên…B n thân các y u tể ượ ồ ể ữ ồ ụ ẻ ả ế ố khác nh l nghi, ki n trúc cũng truy n đ t các giá tr , ý nghĩa ti m n bên trongư ễ ế ề ạ ị ề ẩ v t ch c.ề ổ ứ

g> Ngôn ng , kh u hi u: Nhi u t ch c s d ng các câu ch đ c bi t, kh u hi u hayữ ẩ ệ ề ổ ứ ử ụ ữ ặ ệ ẩ ệ m t ngôn t đ truy n t i m t ý nghĩa c th c a nhân viên mình và nh ng ng iộ ừ ể ề ả ộ ụ ể ủ ữ ườ h u quan, các kh u hi u mà chúng ta th ng hay ữ ẩ ệ ườ

h> Phong cách giao ti p.ngôn ng c a nhân viên v i nhau, v i khách hàng, c p trên…ế ữ ủ ớ ớ ấ M i cá nhân có phong cách giao ti p khác nhau, chính vì v y s nh h ng rât l nỗ ế ậ ẽ ả ưở ớ

Version 1.0 65 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

đ n hình nh và cách nhìn nh n c a khách hàng, nhà cung c p…đ i v i công ty.ế ả ậ ủ ấ ố ố Xây d ng m t phong cách giao ti p chu n cho toàn th CNV là m t tiêu chính vôự ộ ế ẩ ể ộ cùng quan tr ng trong vi c xây d ng văn hoá và th ng hi u cho DN.ọ ệ ự ươ ệ

2.5.2 Nh ng giá tr đ c ch p nh n:ữ ị ượ ấ ậ

Nh ng giá tr ch p nh n là các chi n l c, m c tiêu, tri t lý, “pháp lu t” c aữ ị ấ ậ ế ượ ụ ế ậ ủ doanh nghi p. Nh ng giá tr ch p nh n ph n nhi u đ c mang tính lu t pháp, t c làệ ữ ị ấ ậ ầ ề ượ ậ ứ nó yêu c u các thành viên tuân theo m t cách tri t đ . ầ ộ ệ ể Các giá tr đ c th hi n đ cị ượ ể ệ ượ chia thành hai thành ph n. Thành ph n th nh t là các giá tr t n t i m t cách t phát.ầ ầ ứ ấ ị ồ ạ ộ ự M t s trong các giá tr đó đ c coi là đ ng nhiên chúng ta g i đó là các ng m đ nh.ộ ố ị ượ ươ ọ ầ ị Thành ph n th hai là các giá tr ch a đ c coi là đ ng nhiên và các giá tr mà lãnhầ ứ ị ư ượ ươ ị đ o mong mu n đ a vào doanh nghi p mình. Nh ng giá tr đ c các thành viên ch pạ ố ư ệ ữ ị ượ ấ nh n thì s ti p t c đ c duy trì theo th i gian và d n d n đ c coi là đ ng nhiên. ậ ẽ ế ụ ượ ờ ầ ầ ượ ươ

Các giá tr đ c ch p nh n g m các lo i sau:ị ượ ấ ậ ồ ạ

a> S m ng c a t ch c, tri t lý kinh doanh nh tri t lý v s n ph m d ch v , c nhứ ạ ủ ổ ứ ế ư ế ề ả ẩ ị ụ ạ tranh, trách nhi m xã h i, ngu n nhân l c, khách hang, ph ng pháp làm vi c…ệ ộ ồ ự ươ ệ

Nh ng ng i lãnh đ o công ty còn ph i nêu ra nhi m v , chi n l c và nh ngữ ườ ạ ả ệ ụ ế ượ ữ tuyên b v m c tiêu c a công ty và cũng nên đ c chú tr ng trong các ch ng trìnhố ề ụ ủ ượ ọ ươ đào t o cũng nh các ho t đ ng ngo i giao c a công ty. Nh ng tuyên b đó nên baoạ ư ạ ộ ạ ủ ữ ố g m: ồ

+ Kinh doanh có hi u qu kinh t (ai cũng mu n làm vi c các công ty ăn nên làm raệ ả ế ố ệ ở nh v y) ư ậ + Ch p nh n s đa d ng trong văn hóa công ty ấ ậ ự ạ + Khuy n khích nhân viên có th i gian ngh ng i sau nh ng gi làm vi c ( tr c pế ờ ỉ ơ ữ ờ ệ ợ ấ v a đ cho các ho t đ ng ngh ng i và khuy n khích h t n d ng th i gian đó)…ừ ủ ạ ộ ỉ ơ ế ọ ậ ụ ờ

b> Tri th c c a doanh nghi p g m có tri th c hi n h u liên quan đ n trình đứ ủ ệ ồ ứ ệ ữ ế ộ CBCNV, tri th c đ c k th a: tri th c, s chia x tri th c, các trí tr văn hoá h cứ ượ ế ừ ứ ự ẻ ứ ị ọ

Version 1.0 66 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

h i đ c: Nh ng kinh nghi p c a t p th c a DN có đ c khi x lý các v n đỏ ượ ữ ệ ủ ậ ể ủ ượ ử ấ ề chung. Nh ng giá tr h c h i đ c t các DN khác. Nh ng giá tr văn hoá đ cữ ị ọ ỏ ượ ừ ữ ị ượ ti p c n khi giao l u n n văn hoá khác. Nh ng giá tr do m t hay nhi u thành viênế ậ ư ề ữ ị ộ ề m i đem l i. Nh ng xu h ng hay trào l u xã h i.ớ ạ ữ ướ ư ộ

c> Quy trình, th t c, h ng d n, các bi u m u c a doanh nghi p liên quan đ n quáủ ụ ướ ẫ ể ẫ ủ ệ ế trình tác nghi p, h ng d n th c hi n các ho t đ ng s n xu t kinh doanh.ệ ướ ẫ ự ệ ạ ộ ả ấ

d> Phong cách lãnh đ o.ạ e> S phân chia quy n l c.ự ề ự

Các tài li u th hi n các giá tr đ c ch p nh n nh : Tài li u qu ng cáo, nệ ể ệ ị ượ ấ ậ ư ệ ả ấ ph m, trang web… Logo, slogan, brochure, cardvisit, s tay, các quy trình và h ngẩ ổ ướ d n công vi c. M t s giá tr ch p nh n khác đ c công nh n do ban lãnh đ o tẫ ệ ộ ố ị ấ ậ ượ ậ ạ ổ ch c tuyên b , nh ng không ghi thành văn b n.ứ ố ư ả

2.5.3 Nh ng quan ni m chung:ữ ệ

Nh ng quan ni m chung là nh ng ni m tin, nh n th c và tình c m có tính vô th c,ữ ệ ữ ề ậ ứ ả ứ đ c m c nhiên công nh n trong doanh nghi p. Trong b t kỳ xã h i nào, c p b c vănượ ặ ậ ệ ấ ộ ấ ậ hoá nào cũng đ u t n t i quan ni m chung, đ c hình thành và t n t i trong th i gianề ồ ạ ệ ượ ồ ạ ờ dài, tr thành nh ng đi u m c nhiên đ c công nh n. Chúng ta có th g i đây là cácở ữ ề ặ ượ ậ ể ọ “t p quán”. S khác bi t gi a các giá tr đ c ch p nh n và nh ng quan ni m chungậ ự ệ ữ ị ượ ấ ậ ữ ệ th hi n ngay b n thân hai t giá tr và quan ni m. ể ệ ở ả ừ ị ệ Giá tr th hi n nh ng tài s nị ể ệ ữ ả c a m t doanh nghi p còn quan ni m l i th hi n xu h ng chung v nh n th c, ýủ ộ ệ ệ ạ ể ệ ướ ề ậ ư th c, v cách hành x trong doanh nghi p.ư ề ử ệ

Nh ng quan ni m chung ph n nhi u đã b t ngu n t văn hoá dân t c, ví d nhữ ệ ầ ề ắ ồ ừ ộ ụ ư khái ni m tr ng nam khinh n v n t n t i trong doanh nghi p… hay đ i v i các doanhệ ọ ữ ẫ ồ ạ ệ ố ớ nghi p ph ng đông thì công ty là gia đình thì M l i quan ni m t do cá nhân, conệ ươ ở ỹ ạ ệ ư ng i đ c đánh giá qua ch t l ng công vi c thì ph ng đông, con ng i có thườ ượ ấ ượ ệ ở ươ ướ ể đánh giá qua m i quan h hay là nh ng kh năng v th thao, văn ngh , c x khéo…ố ệ ữ ả ề ể ệ ư ử

Đ c đi m c a nh ng quan ni m chung là r t khó thay đ i, b i vì nó đã là m tặ ể ủ ữ ệ ấ ổ ở ộ ph n trong tính cách, l i s ng c a c m t t p th . Thay đ i VHDN b ng cách thayầ ố ố ủ ả ộ ậ ể ổ ằ

Version 1.0 67 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

đ i các quan ni m chung là vi c r t khó khăn, gây tâm lý hoang mang, b t an cho nhânổ ệ ệ ấ ấ viên.

Đ i v i nh ng giá tr ch p nh n đ c, n u m t thành viên m i không ch p nh n,ố ớ ữ ị ấ ậ ượ ế ộ ớ ấ ậ có nghĩa anh ta lo i mình ra kh i đ i s ng doanh nghi p, vì anh ta không ch p nh nạ ỏ ờ ố ệ ấ ậ lu t ch i. Còn n u anh ta ch p nh n lu t ch i, nh ng đi ng c l i nh ng quan ni mậ ơ ế ấ ậ ậ ơ ữ ượ ạ ữ ệ chung thì th t khó mà hoà nh p v i t p th đó. ậ ậ ớ ậ ể

Đó là nh ng ni m tin, nh n th c, suy nghĩ và xúc c m đ c coi là đ ng nhiên ănữ ề ậ ứ ả ượ ươ sâu trong ti m th c m i cá nhân trong doanh nghi p. Các ng m đ nh này là n n t ngề ứ ỗ ệ ầ ị ề ả cho các giá tr và hành đ ng c a m i thành viên. Nh ng quan ni m chung th hi nị ộ ủ ỗ ữ ệ ể ệ g m các y u t sau: ồ ế ố

a> Tính cách c a doanh nghi p:ủ ệ

+ Tính cách a m o hi mư ạ ể Trong tính cách này, nhân viên đ c hu n luy n, khuy n khích vi c ch p nh n r iượ ấ ệ ế ệ ấ ậ ủ

ro, s n sàng m o hi m. H đu c h c h i s n s ng đ ng đ u v i nh ng b t ch c,ẵ ạ ể ọ ợ ọ ỏ ẵ ằ ươ ầ ớ ữ ấ ắ th nghi m nh ng cách làm m i. ử ệ ữ ớ

Tính cách này th ng xu t hi n trong các t ch c mà các ho t đ ng kinh doanhườ ấ ệ ổ ứ ạ ộ thay đ i th ng xuyên. Nhân viên là ng i đ c giao nhi u quy n quy t đ nh h n,ổ ườ ườ ượ ề ề ế ị ơ b i n u s phân quy n th p, ng i ch s ôm đ m quá nhi u công vi c. M t s linhở ế ự ề ấ ườ ủ ẽ ồ ề ệ ộ ự đ ng đ c ví d là nhân viên đ c quy n quy t đ nh ký h p đ ng trong m t biên độ ượ ụ ượ ề ế ị ợ ồ ộ ộ giá nh t đ nh.ấ ị

+ Tích cách chú tr ng chi ti t.ọ ế Đ i v i m t s t ch c, ng i ta quan tâm đ n t ng khía c nh chi ti t. Nh ng tố ớ ộ ố ổ ứ ườ ế ừ ạ ế ữ ổ

ch c này th ng là nh ng t ch c s n xu t. Đ c thù c a các t ch c này là th i gianứ ườ ữ ổ ứ ả ấ ặ ủ ổ ứ ờ kh u hao máy móc cao, s n ph m g m nhi u chi ti t và th ng ph i đ m b o m tấ ả ẩ ồ ề ế ườ ả ả ả ộ “m c ch t l ng” nh t đ nh.ứ ấ ượ ấ ị

Nh ng t ch c đòi h i m c ch t l ng th ng ph i có tính cách này, không thữ ổ ứ ỏ ứ ấ ượ ườ ả ể đ m b o ch t l ng v i nh ng ng i c u th , thích “bay b ng”.ả ả ấ ượ ớ ữ ườ ẩ ả ổ

+ Tính cách chú tr ng k t quọ ế ả

Version 1.0 68 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

M t s t ch c l i chú tr ng vào k t qu công vi c. Tính cách này có th phù h pộ ố ổ ứ ạ ọ ế ả ệ ể ợ đ c bi t v i các t ch c nh , t i đó nhân viên ph i làm nhi u vi c và ch u tráchặ ệ ớ ổ ứ ỏ ạ ả ề ệ ị nhi m v k t qu cu i cùng c a công vi c. Các t ch c l n h n ít áp d ng ph ngệ ề ế ả ố ủ ệ ổ ứ ớ ơ ụ ươ th c này h n. Do nhi u công vi c không th đo l ng đ c k t qu công vi c (ch đoứ ơ ề ệ ể ườ ượ ế ả ệ ỉ l ng đ u vào – đ u ra), nên các t ch c có xu h ng qu n lý công vi c c a nhânườ ầ ầ ổ ứ ướ ả ệ ủ viên theo ph ng pháp qu n tr theo quá trình MBP (management by process).ươ ả ị

+ Tính cách chú tr ng con ng iọ ườ Nhi u t ch c cho r ng con ng i là tài li u quan tr ng nh t c a doanh nghi p vàề ổ ứ ằ ườ ệ ọ ấ ủ ệ

tin r ng tri th c, kinh nghi m và s sang t o c a nhân viên là nhân t quy t đ nh sằ ứ ệ ự ạ ủ ố ế ị ự thành công c a h . Đ i v i các t ch c này, con ng i đ c đ t vào trung tâm trongủ ọ ố ớ ổ ứ ườ ượ ặ quá trình ho ch đ nh và th c hi n chi n l c c a doanh nghi p.ạ ị ự ệ ế ượ ủ ệ

+ Tính cách chú tr ng t p thọ ậ ể Ngày nay các t ch c càng ngày càng chú tr ng vào xây d ng phong cách qu n lýổ ứ ọ ự ả

theo nhóm, đ i. Tính ch t t ng đ ng trong công vi c giúp các thành viên trong tộ ấ ươ ồ ệ ổ ch c d g n v i nhau h n, các thành viên luôn c g ng duy trì tinh th n đ ng đ i vàứ ễ ầ ớ ơ ố ằ ầ ồ ộ h êu qu làm vi c c a nhóm. Nh ng t ch c nh hay các b ph n c a các công ty l nị ả ệ ủ ữ ổ ứ ỏ ộ ậ ủ ớ có xu h ng xây d ng thành các nhóm làm vi c.ướ ự ệ

+ Tính cách chú tr ng s nhi t tình c a ng i lao đ ngọ ự ệ ủ ườ ộ Nhi u t ch c cho r ng, s nhi t tình c a nhân viên chính là y u t quan tr ngề ổ ứ ằ ự ệ ủ ế ố ọ

nh t c a s sáng t o và nâng cao năng su t lao đ ng. Nh ng t ch c nh v y th ngấ ủ ự ạ ấ ộ ữ ổ ứ ư ậ ườ có tính t l c, t c ng cao, luôn kiên quy t trong c nh tranh, t l c t c ng trongự ự ự ườ ế ạ ự ự ự ườ vi c b o v th ng h êu c a mình.ệ ả ệ ươ ị ủ

+ Tính cách chú tr ng s n đ nh.ọ ự ổ ị M t trong nh ng m c đích c a các t ch c là s n đ nh và phát tri n. Nhi u t ch cộ ữ ụ ủ ổ ứ ự ổ ị ể ề ổ ứ cho r ng s tăng tr ng n đ nh là chía khoá cho s phát tri n b n v ng c a t ch c.ằ ự ưở ổ ị ự ể ề ữ ủ ổ ứ Phát tri n ch m, không phát tri n hay phát tri n nóng đ c coi là d u h êu c a s suyể ậ ể ể ượ ấ ị ủ ự thoái.

Version 1.0 69 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

b> Lý t ng: ưở

Là nh ng đ ng l c, giá tr , ý nghĩa cao c , sâu s c, giúp con ng i c m thông, chiaữ ộ ự ị ả ắ ườ ả s và d n d t h trong nh n th c. c m nh n và xúc đ ng tr c s v t và hi n t ngẽ ẫ ắ ọ ậ ứ ả ậ ộ ướ ự ậ ệ ượ (theo Schein). Lý t ng c a t ch c có th là s m ng là l i nhu n, là đ nh cao côngưở ủ ổ ứ ể ứ ạ ợ ậ ỉ ngh …trong khi lý t ng c a nhân viên là ki m đ c nhi u ti n, là danh ph n….Doệ ưở ủ ế ượ ề ề ậ v y, nhi u t ch c đã c k t h p lý t ng c a t ch c và c a nhân viên làm m t quaậ ề ổ ứ ố ế ợ ưở ủ ổ ứ ủ ộ tho mãn các nhu c u c a nhân viên. ả ầ ủ

c> Ni m tin: ề

Là khái ni m đ c p đ n m i ng i cho r ng th nào là đúng là sai. Ni m tin khácệ ề ậ ế ọ ườ ằ ế ề lý t ng ch , nó hình thành m t cách có ý th c, đ c xét đoán và rõ rang, trong khiưở ở ỗ ộ ứ ượ lý t ng thì khó gi i thích h n, lý t ng có th đ n t sau trong ti m th c…. Ni mưở ả ơ ưở ể ế ừ ề ứ ề tin đ c hình thành t m c đ nh n th c đ n gi n trong khi lý t ng đ c hìnhượ ừ ở ứ ộ ậ ứ ơ ả ưở ượ thành không ch ni m tin mà con bao g m c các giá tr v c m xúc và đ o đ c c aỉ ở ề ồ ả ị ề ả ạ ứ ủ h . Xây d ng ni m tin trong doanh nghi p đòi h i các nhà qu n lý ph i có trình đọ ự ề ệ ỏ ả ả ộ ki n th c và kinh nghi m. Th t khó đ truy n ni m tin khi mà nhà qu n lý ch m i raế ứ ệ ậ ể ề ề ả ỉ ớ tr ng cho nh ng ng i đã có 3-4 năm kinh nghi m làm vi c.ườ ữ ườ ệ ệ

d> Chu n m c đ o đ c: ẩ ự ạ ứ

Đây là quan ni m c a m i nhân viên v các giá tr đ o đ c. Đó là quan ni m vệ ủ ỗ ề ị ạ ứ ệ ề nhân, nghĩa, l , trí, tín v s bình đ ng, s th ng yêu đùm b c l n nhau. Các y u tể ề ự ẳ ự ươ ọ ẫ ế ố này thu c văn hoá dân t c, khi hành x các y u t này đ c coi nh y u t đ ngộ ộ ử ế ố ượ ư ế ố ươ nhiên trong các m i quan h trong doanh nghi p. Trong doanh nghi p, cũng nh trongố ệ ệ ệ ư xã h i luôn t n t i các hành đ ng t t – x u, v n đ là doanh nghi m s th ch hoá,ộ ồ ạ ộ ố ấ ấ ề ệ ẽ ể ế xây d ng quan đi m chính th c nh th nào đ xây d ng các chu n m c đ o đ cự ể ứ ư ế ể ự ẩ ự ạ ứ chính th c cho doanh nghi p c a mình. ứ ệ ủ

e> Thái đ : ộ

Là ch t g n k t ni m tin và chu n m c đ o đ c thông qua tình c m, thái đ ph nấ ắ ế ề ẩ ự ạ ứ ả ộ ả nh thói quen theo t duy, kinh nghi m đ ph n ánh mong mu n hay không mongả ư ệ ể ả ố

mu n đ i v i s v t hi n t ng. Nh v y thái đ luôn c n đ n nh ng phán xét d aố ố ớ ự ậ ệ ượ ư ậ ộ ầ ế ữ ự trên c m giác, tình c m. đây ta th ng nói ý ki n, thái đ c a m t ng i xét đ nả ả Ơ ườ ế ộ ủ ộ ườ ế khía c nh nào đó có th cùng nghĩa v i khái ni m ý ki n. ạ ể ớ ệ ế

Version 1.0 70 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

2.6 Văn hoá DN v i các ki u văn hoá khác:ớ ể

2.6.1 Văn hoá dân t cộ

Văn hóa doanh nghi p, không th tách r i văn hóa c a c ng đ ng xã h i vì cácệ ể ờ ủ ộ ồ ộ thành viên c a các doanh nghi p cũng đ ng th i là các thành viên c a gia đình và xãủ ệ ồ ờ ủ h i. Nh ng bên c nh đó, xã h i ta còn nhi u b t c p. ộ ư ạ ộ ề ấ ậ

M t trong nh ng b t c p đó là ch t l ng c a h th ng giáo d c. S n ph m c aộ ữ ấ ậ ấ ượ ủ ệ ố ụ ả ẩ ủ h th ng giáo d c là các k s , c nhân, công nhân lành ngh m i ra tr ng. Ph nệ ố ụ ỹ ư ử ề ớ ườ ầ đông h r t thi u ki n th c xã h i. Ý th c c ng đ ng doanh nghi p c a r t nhi uọ ấ ế ế ứ ộ ứ ộ ồ ệ ủ ấ ề trong s h d i đi m trung bình! H có th r t quan tâm t i b n thân, b n bè, giaố ọ ướ ể ọ ể ấ ớ ả ạ đình, th m chí nh ng v n đ l n c a qu c gia, th gi i nh ng l i th v i ho cậ ữ ấ ề ớ ủ ố ế ớ ư ạ ờ ơ ớ ặ không bi t cách th hi n s quan tâm v i s s ng còn, t n t i hay không t n t i, hi uế ể ệ ự ớ ự ố ồ ạ ồ ạ ệ qu hay lãng phí c a cái c ng đ ng mà h g n bó su t tám ti ng quý giá nh t c a m tả ủ ộ ồ ọ ắ ố ế ấ ủ ộ ngày. H qu c a nó là nhi u master, k s c nhân l i làm vi c kém h n các nhânệ ả ủ ề ỹ ư ử ạ ệ ơ viên có b ng c p th p nh ng nhi t tình trong công vi c. Đi u này gi i thích t i sao cóằ ấ ấ ư ệ ệ ề ả ạ m t s l ng l n các K s c nhân th t nghi p trong xã h i ta hi n nay. ộ ố ượ ớ ỹ ư ử ấ ệ ộ ệ

2.6.2 Văn hoá các b ph n trong DN.ộ ậ

Trong các công ty thư ng hình thành các nhóm không chính th c. Các nhóm nàyờ ứ có th là phong ban, m t nhóm c a nh ng ngể ộ ủ ữ ư i tr - già, ngờ ẻ ư i hay nh u, c a nh ngờ ậ ủ ữ ngư i cùng quê, cùng m t dân t c..Nh ng nhóm này hình thành nh ng “ti u văn hoá”ờ ộ ộ ữ ữ ể trong công ty (th c ra chúng không th g i là văn hoá b ph n đ c). Nh ng nhómự ể ọ ộ ậ ượ ữ này có l i và cũng có h i cho công ty, vi c nghiên c u chúng đ tác đ ng, giúp chúngợ ạ ệ ứ ể ộ tr thành nh ng nhân t đ y m nh văn hoá công ty là r t c n thi t.ở ữ ố ẩ ạ ấ ầ ế

2.6.3 Văn hoá v i Th ng hi u:ớ ươ ệ

M i s n ph m đ u có nhãn hi u, ch có đi u s n ph m có nhãn hi u đó ho t đ ngọ ả ẩ ề ệ ỉ ề ả ẩ ệ ạ ộ trong th ng tr ng qua kênh bán và mua thì m i đ c g i là th ng hi u. Giá tr vàươ ườ ớ ượ ọ ươ ệ ị

Version 1.0 71 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

cái b n th c a Th ng hi u cũng có ba đi u: M t, nó đ c hình thành t các tri th cả ể ủ ươ ệ ề ộ ượ ừ ứ c a con ng i và cái tâm c a con ng i. Hai: Nó là b n ch t đ p đ nh t c a th ngủ ườ ủ ườ ả ấ ẹ ẽ ấ ủ ươ tr ng. Ba: nh h ng và s c t a c a nó t n t i r t lâu dài, b i nh ng ti n b khôngườ ả ưở ứ ỏ ủ ồ ạ ấ ở ữ ế ộ ng ng v ph m ch t c a s n ph m có th ng hi uừ ề ẩ ấ ủ ả ẩ ươ ệ

Trong m t cu c đi u tra g n đây c a gi i phân tích Anh, c 6 ng i tiêu dùng thìộ ộ ề ầ ủ ớ ứ ườ có m t ng i cho bi t h quy t đ nh không mua s n ph m n u cách ng x c a nhânộ ườ ế ọ ế ị ả ẩ ế ứ ử ủ viên công ty đó “không ra gì”. Th c t cho th y, nh ng doanh nghi p thành côngở ự ế ấ ữ ệ đ u xem th ng hi u nh m t nguyên t c t ch c quan tr ng cho t t c các ho tề ươ ệ ư ộ ắ ổ ứ ọ ấ ả ạ đ ng c a công ty ch không đ n gi n ch là m t món hàng mà h đang bán cho ng iộ ủ ứ ơ ả ỉ ộ ọ ườ tiêu dùng.

Theo các chuyên gia, m t th ng hi u có thành công hay không, đi u đó ph thu cộ ươ ệ ề ụ ộ vào nh ng hành đ ng h ng ngày c a ng i lãnh đ o và t t c nhân viên c a h . Vănữ ộ ằ ủ ườ ạ ấ ả ủ ọ hóa công ty đ c xây d ng b i th ng hi u s n ph m nh ng s n ph m mu n có m tượ ự ở ươ ệ ả ẩ ư ả ẩ ố ộ th ng hi u t t nh t thi t ph i đ c xây d ng b i chính đ i ngũ nhân viên c a doanhươ ệ ố ấ ế ả ượ ự ở ộ ủ nghi p đó.ệ

Chúng ta đang nh n m nh vi c t o d ng và b o v th ng hi u c a doanhấ ạ ệ ạ ự ả ệ ươ ệ ủ nghi p; đó là vì th ng hi u là m t b ph n không th thi u c a văn hoá doanhệ ươ ệ ộ ộ ậ ể ế ủ nghi p, th hi n uy tín, v th c a s n ph m, c a doanh nghi p, là tài s n đ c xâyệ ể ệ ị ế ủ ả ẩ ủ ệ ả ượ d ng, tích t m t cách có ý th c trong quá trình phát tri n c a doanh nghi p. Th ngự ụ ộ ứ ể ủ ệ ươ hi u là ni m t hào c a doanh nghi p, t o ra ni m tin c a ng i tiêu dùng đ i v iệ ề ự ủ ệ ạ ề ủ ườ ố ớ s n ph m và d ch v mà doanh nghi p cung ng; trong quá trình h i nh p kinh tả ẩ ị ụ ệ ứ ộ ậ ế qu c t hi n nay vi c xây d ng và b o v th ng hi u càng có ý nghĩa c p bách.ố ế ệ ệ ự ả ệ ươ ệ ấ

Các nhà kinh t cho r ng, con ng i làm nên th ng hi u và th ng hi u chínhế ằ ườ ươ ệ ươ ệ là y u t làm nên nét văn hóa riêng bi t c a công ty. Còn khách hàng s là ng i bế ố ệ ủ ẽ ườ ỏ ti n ra không ph i đ mua s n ph m mà là th ng th c nh ng giá tr văn hóa đó.ề ả ể ả ẩ ưở ứ ữ ị

Nói cách khác, m t th ng hi u n i ti ng h a h n mang l i cho khách hàng sộ ươ ệ ổ ế ứ ẹ ạ ự tin c y thì ch nhân làm lên th ng hi u này ph i là ng i đáng tin t ng. Và vănậ ủ ươ ệ ả ườ ưở hóa c a m t t ch c, doanh nghi p, công ty đ c xem nh y u t căn b n t o nênủ ộ ổ ứ ệ ượ ư ế ố ả ạ s khác bi t c a th ng hi u đó.ự ệ ủ ươ ệ

Gi i chuyên môn cho r ng, không ph i doanh nghi p nào cũng xây d ng cho mìnhớ ằ ả ệ ự đ c m t nét văn hóa riêng bi t. B i ch ng có nhà qu n tr nào dám ch c, công tyượ ộ ệ ở ẳ ả ị ắ

Version 1.0 72 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

c a h là n i mà t t c các “b ph n ch c năng'' cùng chung m t s m nh xây d ngủ ọ ơ ấ ả ộ ậ ứ ộ ứ ệ ự th ng hi u hay ch là m t môi tr ng mà m i ng i ch mu n ''làm cho xong vi c''.ươ ệ ỉ ộ ườ ọ ườ ỉ ố ệ

V i h vi c xây d ng th ng hi u không đ n gi n là m t k ho ch c a phòngớ ọ ệ ự ươ ệ ơ ả ộ ế ạ ủ marketing. Các qu n tr viên c p cao ph i th ng xuyên ''t soi g ng'', đ nhìn l iả ị ấ ả ườ ự ươ ể ạ năng l c lãnh đ o c a mình, kh năng t o nên m t môi tr ng làm vi c có thự ạ ủ ả ạ ộ ườ ệ ể “truy n đi” hình nh t t nh t c a m t th ng hi u. Đi u này cũng có nghĩa là cáchề ả ố ấ ủ ộ ươ ệ ề hành x c a các qu n tr viên c p cao là n n t ng đ xây d ng m t n n văn hóaử ủ ả ị ấ ề ả ể ự ộ ề công ty h tr cho s phát tri n c a m t th ng hi u.ỗ ợ ự ể ủ ộ ươ ệ

Ch ng h n, t i T p đoàn Tesco, “thông đi p n i b '' c a b ph n qu n lý c pẳ ạ ạ ậ ệ ộ ộ ủ ộ ậ ả ấ cao g i đ n nhân viên toàn công ty là: "N u b n mu n đ c ng i khác c x v iử ế ế ạ ố ượ ườ ư ử ớ mình th nào thì hãy c x v i h nh th y. N u khách hàng h i m t món hàngế ư ử ớ ọ ư ế ấ ế ỏ ộ nào đó thì hãy đ a h đ n t n n i đ t món hàng thay vì ch đ ng t i ch và ch choư ọ ế ậ ơ ặ ỉ ứ ạ ỗ ỉ h ".ọ

Nh ng ki u khuy n khích nhân viên nh th này góp ph n làm cho l i h a màữ ể ế ư ế ầ ờ ứ th ng hi u Tesco cam k t mang đ n cho khách hàng: ''Chúng tôi luôn quan tâm đ nươ ệ ế ế ế b n dù là nh ng đi u nh nh t nh t” tr nên có giá tr .ạ ữ ề ỏ ặ ấ ở ị

Tuy nhiên trên th c t , không ph i lúc nào các qu n tr viên c p cao cũng ý th cự ế ả ả ị ấ ứ đ c r ng cách hành x và phong cách lãnh d o c a h có nh h ng l n đ n tinhượ ằ ử ạ ủ ọ ả ưở ớ ế th n h p tác trong công ty. H có th vô tình t o nên m t rào ch n đ i v i c ng sầ ợ ọ ể ạ ộ ắ ố ớ ộ ự và làm nh h ng đ n vi c chuy n t i thông đi p mà th ng hi u mu n mang đ nả ưở ế ệ ể ả ệ ươ ệ ố ế cho khách hàng. H th ng nhìn doanh nghi p c a mình nh m t “b c tranh l n''ọ ườ ệ ủ ư ộ ứ ớ ch không ph i là m t “b c tranh t ng th ”.ứ ả ộ ứ ổ ể

Nh v y, chúng ta có th k t lu n r ng xây d ng th ng hi u chính là xây d ng:ư ậ ể ế ậ ằ ự ươ ệ ự

+ S n ph m d ch vả ẩ ị ụ

+ Văn hoá doanh nghi p.ệ

S khác bi t gi a các đ i th ngoài y u t v s n ph m, d ch v đ c tr ng thìự ệ ữ ố ủ ế ố ề ả ẩ ị ụ ặ ư văn hoá doanh nghi p là y u t đ c bi t, đ i th có th sao chép s n ph m nh ngệ ế ố ặ ệ ố ủ ể ả ẩ ư không th sao chép đ c văn hoá.ể ượ

Version 1.0 73 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

2.7 Gi i thi u văn hoá doanh nghi p c a m t s t ch cớ ệ ệ ủ ộ ố ổ ứ

a>Văn hoá c a Hewlett-Packard:ủ

Hewlett-Packard là m t công ty mà trong m t th i gian dài đã ý th c v văn hóa c aộ ộ ờ ứ ề ủ công ty mình và cũng đã c g ng h t s c đ duy trì nó. Văn hóa c a công ty Hewlett-ố ắ ế ứ ể ủ Packard đ c d a trên:1. S tôn tr ng đ i v i nh ng ng i khác, 2. Tinh th n c ngượ ự ự ọ ố ớ ữ ườ ầ ộ đ ng, 3. Tính làm vi c chăm ch (theo T p chí Fortune ra ngày 15/5/1995).Văn hóa nàyồ ệ ỉ ạ đã đ c phát tri n và duy trì qua nhi u th h qu n lý và đ i ngũ nhân viên c a côngượ ể ề ế ệ ả ộ ủ ty. S phát tri n và nh ng thành công trong nh ng năm v a qua ph n l n có s đóngự ể ữ ữ ừ ầ ớ ự góp c a văn hóa công ty c a công ty này. ủ ủ

b>Văn hoá c a Viettelủ

Ngày 1/6 v a qua, Công ty Vi n thông Quân đ i (Viettel) đã long tr ng t ch c kừ ễ ộ ọ ổ ứ ỷ ni m 15 năm ngày thành l p và đón nh n ph n th ng cao quý c a Đ ng và Nhàệ ậ ậ ầ ưở ủ ả n c: Huân ch ng Lao đ ng h ng Nh t. 15 năm, th i gian ch a ph i là dài cho hànhướ ươ ộ ạ ấ ờ ư ả trình xây d ng th ng hi u và kh ng đ nh nó trên m t th tr ng cao c p và đ y tháchự ươ ệ ẳ ị ộ ị ườ ấ ầ th c nh th tr ng vi n thông, nh ng cũng đã đ đ Viettel ghi d u n c a mình. Đóứ ư ị ườ ễ ư ủ ể ấ ấ ủ chính là v th c a nhà cung c p d ch v vi n thông l n th 2 trên th tr ng, sauị ế ủ ấ ị ụ ễ ớ ứ ị ườ VNPT, là m t trong 3 doanh nghi p đ c xây d ng m ng đ ng tr c qu c gia và trênộ ệ ượ ự ạ ườ ụ ố th c t là m t trong 2 doanh nghi p đang kinh doanh đ y đ các d ch v vi n thông. ự ế ộ ệ ầ ủ ị ụ ễ

Còn nh th i đi m năm 2000, s ki n Viettel chính th c cung c p d ch v VoIPớ ờ ể ự ệ ứ ấ ị ụ (đi n tho i 178) v i giá c c lúc đó ch b ng 1/2 giá c c đi n tho i truy n th ngệ ạ ớ ướ ỉ ằ ướ ệ ạ ề ố c a VNPT có th coi là “phát súng m màn” cho th i đ i c nh tranh trên th tr ngủ ể ở ờ ạ ạ ị ườ vi n thông, dù m i ch cái nghĩa s khai và ch a đ y đ nh t c a khái ni m này. ễ ớ ỉ ở ơ ư ầ ủ ấ ủ ệ Ch ít ngày n a, d ch v đi n tho i di đ ng mang nhãn hi u Viettel v i mã sỉ ữ ị ụ ệ ạ ộ ệ ớ ố 098xxxxxxx s chính th c có m t trên th tr ng, đánh d u m t cái m c quan tr ngẽ ứ ặ ị ườ ấ ộ ố ọ trong hành trình đi lên c a Viettel, đ ng th i cũng t o nên b c phát tri n đáng ghiủ ồ ờ ạ ướ ể nh n c a th tr ng vi n thông Vi t Nam. ậ ủ ị ườ ễ ệ

Tuy nhiên, v t lên trên nh ng s ki n, nh ng con s là n l c c a Viettel trên conượ ữ ự ệ ữ ố ỗ ự ủ đ ng tìm tòi và kh ng đ nh tri t lý kinh doanh, và cao h n là xây d ng b n s c vănườ ẳ ị ế ơ ự ả ắ hoá doanh nghi p mang tên: Văn hoá Viettel. ệ

Version 1.0 74 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

B n s c đó th hi n tr c h t phong cách riêng c a m t doanh nghi p quân đ i,ả ắ ể ệ ướ ế ở ủ ộ ệ ộ c a nh ng ng i lính làm kinh doanh. Đó tính k lu t và tinh th n đ ng đ i, là sủ ữ ườ ỷ ậ ầ ồ ộ ự th ng nh t cao v ý chí và hành đ ng, là kh năng v t qua m i khó khăn và tháchố ấ ề ộ ả ượ ọ th c đ hoàn thành nhi m v . ứ ể ệ ụ

Tuy nhiên, ng i lính làm kinh doanh không ch b ng ý chí và tinh th n. N i dungườ ỉ ằ ầ ộ c t lõi c a Văn hoá Viettel, đó là tính sáng t o, m t yêu c u không th thi u c a kinhố ủ ạ ộ ầ ể ế ủ doanh nói chung, càng không th thi u đ i v i lĩnh v c kinh doanh công ngh cao.ể ế ố ớ ự ệ Tri t lý sáng t o đ c th hi n rõ nét trong kh u hi u kinh doanh (slogan) đ c ghiế ạ ượ ể ệ ẩ ệ ượ ngay d i logo c a Viettel: “Hãy nói theo cách c a b n” (Say it your way). Đ cóướ ủ ủ ạ ể đ c câu kh u hi u này, Viettel cùng đ i tác v ti p th , qu ng bá th ng hi u ph iượ ẩ ệ ố ề ế ị ả ươ ệ ả qua m t quá trình tìm tòi khá công phu v i yêu c u v m t câu kh u hi u nêu đ cộ ớ ầ ề ộ ẩ ệ ượ đ c tr ng c a vi n thông, không quá tr u t ng cũng không quá tr c quan, c th .ặ ư ủ ễ ừ ượ ự ụ ể “Hãy nói theo cách c a b n” đã đáp ng đ c yêu c u đó. Đó là tuyên ngôn c aủ ạ ứ ượ ầ ủ Viettel v i khách hàng: tôn tr ng và đ cao khách hàng, hay đúng h n là tôn tr ng cáớ ọ ề ơ ọ tính và s thích c a khách hàng. Đ ng th i, đó cũng l i Viettel t nói v i chính b nở ủ ồ ờ ờ ự ớ ả thân mình, t lãnh đ o đ n t ng cán b nhân viên bình th ng: hãy sáng t o. ừ ạ ế ừ ộ ừơ ạ

c>Văn hoá Mobifone

Ngày nay, trong ti n trình h i nh p n n kinh t th gi i c m t văn minh, văn hoáế ộ ậ ề ế ế ớ ụ ừ doanh nghi p th ng đ c nh c t i nhi u. Theo các nhà nghiên c u kinh t thì đây làệ ườ ươ ắ ớ ề ư ế s c m nh c nh tranh c a doanh nghi p trong t ng lai, là s c s n xu t v i lo i hìnhư ạ ạ ủ ệ ươ ư ả ấ ớ ạ m i. VMS-Mobifone là m t trong nh ng doanh nghi p đ u tiên xây d ng văn hoáớ ộ ữ ệ ầ ư doanh nghi p-văn hoá Mobifone.ệ

Văn hoá là m t khái ni m r ng, văn hoá doanh nghi p tuy c th h n nh ng có n iộ ệ ộ ệ ụ ể ơ ư ộ hàm l n. M i lo i hình s n xu t kinh doanh đ u mang tính đ c thù riêng chính vì thớ ỗ ạ ả ấ ề ặ ế cho đ n nay ch a có đ nh nghĩa, mô hình chung nào v văn hoá doanh nghi p, tuyế ư ị ề ệ nhiên m t đi u không th khác r ng đã là văn hoá thì tiêu chí đ u tiên ph i là có ph mộ ề ể ằ ầ ả ẩ ch t đ o đ c. Đ o đ c trong kinh doanh bao hàm c ch t l ng s n ph m, d ch v ,ấ ạ ứ ạ ứ ả ấ ượ ả ẩ ị ụ cách c x văn minh, l ch s , trung th c, uy tín...trong cácư ử ị ự ự m i quan h gi a ng iố ệ ữ ườ kinh doanh v i ng i tiêu dùng, s d ng. ớ ườ ử ụ

Version 1.0 75 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Là m t trong nh ng doanh nghi p tiên phong xây d ng văn hoá doanh nghi p t tộ ữ ệ ự ệ ấ nhiên ph i tr i nghi m nhi u khó khăn th thách, nh ng VMS-Mobifone đã xây d ngả ả ệ ề ử ư ự cho mình đ c phong cách, m t mô hình riêng và xem đó là "vũ khí" h ng n ng đượ ộ ạ ặ ể c nh tranh. Ông Nguy n Thanh Tuy n, Tr ng phòng Kinh doanh, Trung tâm TTDĐạ ễ ề ưở khu v c 3 cho bi t, "Văn hoá VMS-Mobifone có th nói đã gói g n trong m t s tiêuự ế ể ọ ộ ố chí ho t đ ng c a chúng tôi là: D ch v ch t l ng cao; l ch s và vui v ; l ng ngheạ ộ ủ ị ụ ấ ượ ị ự ẻ ắ và h p tác; nhanh chóng và chính xác; t n tu và sáng t o. Trên c s s đó Mobifoneợ ậ ỵ ạ ơ ở ở đã xây d ng đ c 8 cam k t c a cán b công nhân viên ch c Mobifone khi ti p xúcự ượ ế ủ ộ ứ ế khách hàng, xem đó là tiêu chu n ph c v : Đón ti p m i khách hàng v i l i chào, cẩ ụ ụ ế ỗ ớ ờ ử ch , n c i, ánh m t thân thi n. N u có th , g i tên khách hàng; L ng nghe và ph cỉ ụ ườ ắ ệ ế ể ọ ắ ụ v khách hàng v i thái đ tôn tr ng; C g ng tìm hi u và d đoán nhu c u c a kháchụ ớ ộ ọ ố ắ ể ự ầ ủ hàng nh m đáp ng h n nh ng mong đ i c a h ;ằ ứ ơ ữ ợ ủ ọ Cung c p thông tin đúng v t t cấ ề ấ ả các d ch v và s n ph m c a Mobifone và tr l i nh ng câu h i c a khách hàng nhanhị ụ ả ẩ ủ ả ờ ữ ỏ ủ chóng, chính xác; Khi khách hàng có yêu c u ho c g p khó khăn v s d ng d ch vầ ặ ặ ề ử ụ ị ụ ph i có trách nhi m gi i quy t ho c liên h v i nh ng ng i có trách nhi m, đ ngả ệ ả ế ặ ệ ớ ữ ườ ệ ồ th i đích thân theo dõi k t qu đ ch c ch n r ng khách hàng hài lòng; Gi l i h a vàờ ế ả ể ắ ắ ằ ữ ờ ứ trung th c; Đích thân xin l i khách hàng khi h không hài lòng v i d ch v c aự ỗ ọ ớ ị ụ ủ Mobifone dù chúng ta có l i hay không; C m n khách hàng và khuy n khích kháchỗ ả ơ ế hàng đóng góp ý ki n v vi c cung c p d ch v Mobifone. ế ề ệ ấ ị ụ

Ngoài ra còn r t nhi u quy đ nh ch c ch khác t trang ph c nhân viên, hình th cấ ề ị ặ ẽ ừ ụ ứ tr ng bày c a hàng, phong cách giao ti p bán hàng, thu ngân...đ n ch t l ng k thu tư ử ế ế ấ ượ ỹ ậ ph c v ". Nh ng đi u t ng ch ng nh đ n gi n nh ng l i r t sâu s c. Đ đ nụ ụ ữ ề ưở ừ ư ơ ả ư ạ ấ ắ ể ế đ c s thành công, ngoài nh ng y u t khoa h c c n thi t nh c ch và năng l cượ ự ữ ế ố ọ ầ ế ư ơ ế ự qu n lý, đi u ki n phát tri n, đ u t công ngh ...thì văn hóa doanh nghi p là đi uả ề ệ ể ầ ư ệ ệ ề ki n đ , làm ti n đ cho các m c tiêu khác. Ông Tr nh H ng Kim, Phó GĐ Cty TTDĐ,ệ ủ ề ề ụ ị ồ kiêm GĐ Trung tâm chân th t: "Nói là đi tr c, đón đ u v khoa h c công ngh ,ậ ướ ầ ề ọ ệ nh ng th c ti n chúng ta ch a đu i k p các n c tiên ti n khác trên th gi i. Đã ph iư ự ễ ư ổ ị ướ ế ế ớ ả nh p kh u công ngh ng d ng thì ai đ u t cũng nh nhau. V ngu n v n tuy quanậ ẩ ệ ứ ụ ầ ư ư ề ồ ố tr ng nh ng đó là đi u ki n t t y u khi hình thành doanh nghi p, đ c bi t đ i v i lĩnhọ ư ề ệ ấ ế ệ ặ ệ ố ớ v c kinh doanh s n xu t c n đ u t ít v n, thu h i nhanh nh lĩnh v c TTDĐ thì vi cự ả ấ ầ ầ ư ố ồ ư ự ệ huy đ ng không khó. Đi u khác nhau c b n là qu n lý t ch c s n xu t kinh doanh,ộ ề ơ ả ả ổ ứ ả ấ hay nói khác đi là con ng i. C ch qu n lý, hình th c t ch c s n xu t và nh ngườ ơ ế ả ứ ổ ứ ả ấ ữ

Version 1.0 76 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

con ng i đó ph i đ t tiêu chí chung, có đ nh h ng, quy ho ch đó là văn hoá doanhườ ả ạ ị ướ ạ nghi p, t o ra s khác bi t v t tr i-bí quy t c a m i thành công".ệ ạ ự ệ ượ ộ ế ủ ọ

d>Văn hoá doanh nghi p Nh t b n:ệ ậ ả

Tr c th p k 70, m c tiêu qu n lý doanh nghi p Nh t B n là nâng cao doanhướ ậ ỷ ụ ả ệ ở ậ ả s bán hàng, tăng l i nhu n. Th i đó, đ i v i nhân viên, các công ty Nh t B n th cố ợ ậ ờ ố ớ ậ ả ự hi n ch đ s d ng su t đ i. Ngu n v n ch y u dùng cho s n xu t, kinh doanh làệ ế ộ ử ụ ố ờ ồ ố ủ ế ả ấ ti n vay t ngân hàng. Trình đ qu n lý doanh nghi p đã đ t t i m c cao, thúc đ y sề ừ ộ ả ệ ạ ớ ứ ẩ ự phát tri n c c kỳ nhanh chóng c a kinh t Nh t B n.ể ự ủ ế ậ ả

Tuy nhiên, trong th p k 90, kinh t Nh t B n đã tr i qua m t giai đo n phátậ ỷ ế ậ ả ả ộ ạ tri n t theo ki u bong bóng. Sau khi qu bong bóng đó x p xu ng, n n kinh tể ồ ạ ể ả ẹ ố ề ế Nh t B n đã trì tr trong 10 năm. Và đi u này bu c các t p đoàn kinh t , các công tyậ ả ệ ề ộ ậ ế Nh t B n ti n hành đ i m i v qu n lý trong kinh doanh. ậ ả ế ổ ớ ề ả

I. Nh ng nét văn hóa doanh nghi p truy n th ng Nh t B n ữ ệ ề ố ậ ả

Nét văn hoá doanh nghi p Nh t B n đã t ng t o nên bí quy t c a qu n lý Nh t B nệ ậ ả ừ ạ ế ủ ả ậ ả g m: ồ

1. Ch n gi i pháp kinh t t i u: ọ ả ế ố ư

Ph ng tây, thông qua quy t đ nh có nghĩa là tr l i tr c ti p cho m t v n đƠ ươ ế ị ả ờ ự ế ộ ấ ề c th . Trong khi đó, Nh t B n, th th c này r ng l n h n nhi u. Tr c h t, ng iụ ể ở ậ ả ể ứ ộ ớ ơ ề ướ ế ườ ta xem xét b n thân lĩnh v c nêu v n đ r i sau đó m i nghiên c u th c ch t c a gi iả ự ấ ề ồ ớ ứ ự ấ ủ ả pháp nh n đ c. T t c nh ng ai đ c coi là c n thi t cho vi c tri n khai th c hi nậ ượ ấ ả ữ ượ ầ ế ệ ể ự ệ quy t đ nh trong t ng lai đ u đ c tri u t p trong các cu c th o lu n n i mà ng iế ị ươ ề ượ ệ ậ ộ ả ậ ơ ườ ta cân nh c m i ph ng án n y sinh. ắ ọ ươ ả

Tr ng h p b t đ ng ý ki n, h s ph i tho hi p đ đi đ n m t gi i pháp t iườ ợ ấ ồ ế ọ ẽ ả ả ệ ể ế ộ ả ố u. Ngoài m c tiêu dân ch , vi c làm này nh m g n ch t trách nhi m cho t ng ng iư ụ ủ ệ ằ ắ ặ ệ ừ ườ

th c hi n. ự ệ

M t nét khác bi t n a là, trong khi nhà qu n lý ph ng Tây b gi i h n trongộ ệ ữ ả ươ ị ớ ạ hàng rào c a pháp lu t, c a các quy ch và ch th , thì Nh t B n nh ng quy ch nhủ ậ ủ ế ỉ ị ở ậ ả ữ ế ư

Version 1.0 77 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

v y đ c so n th o l ng l o t i m c nh ng ng i thi hành có th làm theo ý mìnhậ ượ ạ ả ỏ ẻ ớ ứ ữ ườ ể mà v n không sai l ch. ẫ ệ

Th nh ng, nh ng tr ng h p l m d ng l i vô cùng hi m. Nh ng ng i lãnhế ư ữ ườ ợ ạ ụ ạ ế ư ườ đ o đ c m c sai l m, b i l h luôn tìm tòi cái m i. Ch có đi u nh ng sai l m nàyạ ượ ắ ầ ở ẽ ọ ớ ỉ ề ữ ầ không đ c l p l i và đ c đánh giá trong nh ng k t qu cu i cùng. ượ ặ ạ ượ ữ ế ả ố

2. Đ i nhân x th khéo léo ố ử ế

M t trong nh ng đóng góp quan tr ng vào kho c a c i d i dào c a Nh t B n làộ ữ ọ ủ ả ồ ủ ậ ả lòng t n t y c a cá nhân và t p th công nhân viên đ i v i Công ty c a h . Đó là k tậ ụ ủ ậ ể ố ớ ủ ọ ế qu c a chính sách coi tr ng nh ng giá tr đ o đ c, tinh th n và ph ng pháp đ iả ủ ọ ữ ị ạ ứ ầ ươ ố nhân x th r t tinh vi mà lâu nay Nh t B n v n theo đu i. Ng i Nh t không chử ế ấ ậ ả ẫ ổ ườ ậ ỉ trích th ng th n nhân viên, vì làm nh v y s làm gi m năng su t lao đ ng, gây h iẳ ắ ư ậ ẽ ả ấ ộ ạ cho công ty. Gi gìn g ng m t cho nhân viên, phát hi n, đ ng viên nh ng m t m nh,ữ ươ ặ ệ ộ ữ ặ ạ trung hoà nh ng m t y u là nhi m v b t bu c c a nh ng nhà lãnh đ o Nh t B n. ữ ặ ế ệ ụ ắ ộ ủ ữ ạ ậ ả

Ng i Nh t cho r ng, ch nên khi n trách trong nh ng tr ng h p sau đây: ườ ậ ằ ỉ ể ữ ườ ợ

- N u ng i khi n trách có uy tín và đ c ng i khi n trách kính tr ng ế ườ ể ượ ườ ể ọ

- N u ng i khi n trách có uy tín ế ườ ể

- N u l i khi n trách đ a ra trong không khí hòa h p, không thô b o, không gây ra sế ờ ể ư ợ ạ ự đ i đ u. ố ầ

3. Phát huy tích c c c a nhân viên ự ủ

Nh t B n, bình quân hàng năm m i lao đ ng đ xu t t 60 đ n 80 sáng ki nƠ ậ ả ỗ ộ ề ấ ừ ế ế h p lý hoá, đ ng đ u th gi i trong lĩnh v c này. Bí quy t là ch , ng i Nh tợ ứ ầ ế ớ ự ế ở ỗ ườ ậ th ng c nh ng sáng ki n không có hi u qu (chi m quá n a kho sáng ki n c a h ).ưở ả ữ ế ệ ả ế ử ế ủ ọ Cái lý c a ng i Nh t là làm sao có th thu đ c vàng, mà không m t công tinhủ ườ ậ ể ượ ấ luy n. ệ

Giám đ c hãng truy n hình Sharp cho bi t, c n ph i th ng cho t t c nh ng aiố ề ế ầ ả ưở ấ ả ữ có sáng ki n, n u không s làm thui ch t ni m say mê c a h . hãng chúng tôi, nhi uế ế ẽ ộ ề ủ ọ ở ề

Version 1.0 78 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

ng i sau hàng lo t th t b i, đã có nh ng phát minh vô cùng quý giá, mang l i m tườ ạ ấ ạ ữ ạ ộ ngu n l i kh ng l cho hãng. ồ ợ ổ ồ

4. T ch c s n xu t năng đ ng, đ c đáo ổ ứ ả ấ ộ ộ

Theo th ng kê c a b Công nghi p và ngo i th ng Nh t B n, 99% s xíố ủ ộ ệ ạ ươ ậ ả ố nghi p đang ho t đ ng n c này là các xí nghi p v a và nh s n xu t m t l ngệ ạ ộ ở ướ ệ ừ ỏ ả ấ ộ ượ hàng hoá có giá tr 98.000 t Yên (52,2% trong s t ng 1.843.000 t Yên ngu n hàngị ỷ ố ổ ỷ ồ c n c). Trong ngành th ng m i, tr giá ti n bán (doanh s ) do các xí nghi p lo iả ướ ươ ạ ị ề ố ệ ạ này đ m nhi m, chi m 65,3% hay 227.000 t Yên. ả ệ ế ỷ

Các xí nghi p đó luôn c đ ng trong s n xu t, đ c đáo trong k thu t ch bi n,ệ ơ ộ ả ấ ộ ỹ ậ ế ế có kh năng c i thi n ch t l ng, gi m giá thành và khai thác m t hàng m i đ luônả ả ệ ấ ượ ả ặ ớ ể luôn t n t i, và h n th n a đ phát tri n. ồ ạ ơ ế ữ ể ể

5. Xí nghi p nh m t c ng đ ng sinh s ng ệ ư ộ ộ ồ ố

Đ i v i m t ng i dân bình th ng, xí nghi p là m t môi tr ng sinh ho t,ố ớ ộ ườ ườ ệ ộ ườ ạ trong đó h s ng, phát tri n và ph c v . Do ý th c trung thành v i xí nghi p, đ ngọ ố ể ụ ụ ứ ớ ệ ươ nhiên các nhân viên nh n vi c làm nhi u ăn ít, chia s nh ng khó khăn mà xí nghi pậ ệ ề ẻ ữ ệ g p ph i. ặ ả

Xí nghi p Nh t B n, trong quá trình hi n đ i hoá, đ t đ n v trí ngày nay, đ uệ ậ ả ệ ạ ạ ế ị ề xu t phát t nh ng t ch c nh , kinh doanh gia đình. Ng i ch m n ng i làm, loấ ừ ữ ổ ứ ỏ ườ ủ ướ ườ c vi c v ch ng con cái cho nhân viên. Đ i v i nhân viên có kh năng, đôi khi còn cóả ệ ợ ồ ố ớ ả đ c giúp v n, t o ph ng ti n cho làm ăn riêng, nh ng v n gi m i qua h v kinhượ ố ạ ươ ệ ư ẫ ữ ố ệ ề t nào đó v i xí nghi p. ế ớ ệ

Rõ ràng, xí nghi p Nh t B n đã khéo léo k t h p c 2 m t, v a là m t t ch cệ ậ ả ế ợ ả ặ ừ ộ ổ ứ t o ra l i nhu n, v a là m t c ng đ ng b o đ m đ i s ng cho m i nhân viên, t o raạ ợ ậ ừ ộ ộ ồ ả ả ờ ố ọ ạ c h i t i thi u đ m i ng i đ u tích c c làm vi c, đ u có đi u ki n ti n thân vàơ ộ ố ể ể ọ ườ ề ự ệ ể ề ệ ế thành công.

6. Ch đ thu d ng su t đ i ế ộ ụ ố ờ

Version 1.0 79 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Vì nh n th c xí nghi p là m t c ng đ ng sinh s ng, n c này ít th y các xíậ ứ ệ ộ ộ ồ ố ở ướ ấ nghi p sa th i công nhân. N u xí nghi p làm ăn thua l , thì h th ng gi i quy t nhệ ả ế ệ ỗ ọ ườ ả ế ư sau:

- Gi m l ng ban giám đ c và t ng l p qu n lý ả ươ ố ầ ớ ả

- Gi m ti n th ng c a t t c m i ng i ả ề ưở ủ ấ ả ọ ườ

- Gi m t l tăng tr ng hàng năm ả ỷ ệ ưở

Vì ch đ thu d ng su t đ i v i các ch đ l ng b ng, tăng tr ng, lên ch c theoế ộ ụ ố ờ ớ ế ộ ươ ổ ưở ứ ch đ thâm niên, b o đ m và t o ra c s làm ăn v ng ch c, do đó, hi n t ng tíchế ộ ả ả ạ ơ ở ữ ắ ệ ượ lũy v k thu t, v bí quy t nhà ngh trong xí nghi p di n ra càng ngày càng nhanh,ề ỹ ậ ề ế ề ệ ễ càng sâu, t o nh ng viên g ch ch c ch n, làm c s n đ nh xã h i, đ a đ n nh ngạ ữ ạ ắ ắ ơ ở ổ ị ộ ư ế ữ thành công vô cùng nhanh chóng trong s nghi p ph c h i kinh t sau chi n tranh vàự ệ ụ ồ ế ế s nghi p khai phá nh ng chân tr i m i v khoa h c - k thu t c a Nh t B n.ự ệ ữ ờ ớ ề ọ ỹ ậ ủ ậ ả

2.8 Vai trò c a văn hoá doanh nghi p:ủ ệ

a> VHDN là ngu n l c t o ra l i th c nh tranh:ồ ự ạ ợ ế ạ L i th c nh tranh c a doanh nghi p đ c xem xét trên các khía c nh nh : ch tợ ế ạ ủ ệ ượ ạ ư ấ

l ng s n ph m, chi phí, s linh ho t (tr c ph n ng c a th tr ng), th i gian giaoượ ả ẩ ự ạ ướ ả ứ ủ ị ườ ờ hàng… Đ có đ c nh ng l i th này doanh nghi p ph i có nh ng ngu n l c nhể ượ ữ ợ ế ệ ả ữ ồ ự ư nhân l c, tài chính, công ngh , máy móc, nguyên v t li u, ph ng pháp làm vi cự ệ ậ ệ ươ ệ (ph ng pháp 5 M: man, money, material, machine, method). Ngu n l c tài chính, máyươ ồ ự móc, nguyên v t li u đóng vai trò l i th so sánh v i đ i th c nh tranh tr c kháchậ ệ ợ ế ớ ố ủ ạ ướ hàng. Ngu n nhân l c đóng vai trò tham gia toàn b quá trình chuy n hoá các ngu nồ ự ộ ể ồ l c khác thành s n ph m đ u ra, vì v y có ý nghĩa quan tr ng trong vi c quy t đ nhự ả ẩ ầ ậ ọ ệ ế ị t o ra nh ng l i th c nh tranh nh ch t l ng s n ph m, th i gian giao hàng..ạ ữ ợ ế ạ ư ấ ượ ả ẩ ờ

Tính hi u qu c a doanh nghi p ph thu c r t l n vào y u t văn hoá (VHDN.ệ ả ủ ệ ụ ộ ấ ớ ế ố Nó nh h ng tr c ti p to l n đ n vi c hình thành m c tiêu, chi n l c và chínhả ưở ự ế ớ ế ệ ụ ế ượ sách, nó t o ra tính đ nh h ng có tính ch t chi n l c cho b n thân doanh nghi p,ạ ị ướ ấ ế ượ ả ệ đ ng th i cũng t o thu n l i cho vi c th c hi n thành công chi n l c đã l a ch nồ ờ ạ ậ ợ ệ ự ệ ế ượ ự ọ c a doanh nghi p. Môi tr ng văn hoá c a doanh nghi p còn có ý nghĩa tác đ ngủ ệ ườ ủ ệ ộ quy t đ nh đ n tinh th n, thái đ , đ ng c lao đ ng c a các thành viên và vi c sế ị ế ầ ộ ộ ơ ộ ủ ệ ử

Version 1.0 80 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

d ng đ i ngũ lao đ ng và các y u t khác. Môi tr ng văn hoá càng tr nên quanụ ộ ộ ế ố ườ ở tr ng h n trong các doanh nghi p liên doanh, b i vì đó có s k t h p gi a văn hoáọ ơ ệ ở ở ự ế ợ ữ c a các dân t c, các n c khác nhau.ủ ộ ướ

b> văn hoá doanh nghi p là m t ngu n l c c a doanh nghi p: ệ ộ ồ ự ủ ệ M c tiêu c a văn hoá doanh nghi p là nh m xây d ng m t phong cách qu n trụ ủ ệ ằ ự ộ ả ị

hi u qu đ a ho t đ ng c a doanh nghi p vào n n p và xây d ng m i quan h h pệ ả ư ạ ộ ủ ệ ề ế ự ố ệ ợ tác thân thi n gi a các thành viên c a doanh nghi p , làm cho doanh nghi p tr thànhệ ữ ủ ệ ệ ở m t c ng đ ng làm vi c trên tinh th n h p tác, tin c y, g n bó, thân thi n và ti n th .ộ ộ ồ ệ ầ ợ ậ ắ ệ ế ủ Trên c s đó hình thành tâm lý chung và lòng tin vào s thành công c a doanh nghi p.ơ ở ự ủ ệ Do đó nó xây d ng m t n n p văn hoá lành m nh ti n b trong t ch c, đ m b o sự ộ ề ế ạ ế ộ ổ ứ ả ả ự phát tri n c a m i cá nhân trong doanh nghi p. Văn hoá càng m nh bao nhiêu, nó càngể ủ ỗ ệ ạ đ nh h ng t i th tr ng, văn hoá và s đ nh h ng t i th tr ng càng m nh baoị ướ ớ ị ườ ự ị ướ ớ ị ườ ạ nhiêu thì công ty càng c n ít ch th , m nh l nh, s đ t ch c, ch d n c th hayầ ỉ ị ệ ệ ơ ồ ổ ứ ỉ ẫ ụ ể đi u l b y nhiêu. Các công ty xu t s c đ u có m t h th ng giá tr , m t b n s cề ệ ấ ấ ắ ề ộ ệ ố ị ộ ả ắ riêng không ai b t ch c đ c. Đó là “C g ng cung c p c h i cho m t s phát tri nắ ướ ượ ố ắ ấ ơ ộ ộ ự ể nhanh chóng” c a hãng Intel; “Qu n lý theo tinh th n ch ái” c a công ty Trungủ ả ầ ữ ủ C ng; “Ph c v T qu c thông qua buôn bán” c a hãng Samsung.ươ ụ ụ ổ ố ủ

c> Thu hút nhân tài , tăng c ng s g n bó ng i lao đ ng:ườ ự ắ ườ ộ

d> văn hoá doanh nghi p t o nên b n s c c a doanh nghi p. ệ ạ ả ắ ủ ệ Văn hoá doanh nghi p là tài s n tinh th n c a doanh nghi p và phân bi t doanhệ ả ầ ủ ệ ệ

nghi p v i các doanh nghi p khác t o nên b n s c (phong thái, s c thái, n n n p, t pệ ớ ệ ạ ả ắ ắ ề ế ậ t c) c a doanh nghi p văn hoá doanh nghi p di truy n, b o t n cái b n s c c a doanhụ ủ ệ ệ ề ả ồ ả ắ ủ nghi p qua nhi u th h thành viên, t o ra kh năng phát tri n b n v ng c a doanhệ ề ế ệ ạ ả ể ề ữ ủ nghi p. Văn hoá doanh nghi p nh là “b gen” c a doanh nghi p. ệ ệ ư ộ ủ ệ

Nh ng doanh nghi p thành công th ng là nh ng doanh nghi p chú tr ng xâyữ ệ ườ ữ ệ ọ d ng, t o ra môi tr ng văn hoá riêng bi t khác v i các doanh nghi p khác.. B n s cự ạ ườ ệ ớ ệ ả ắ văn hoá không ch là t m căn c c đ nh n di n doanh nghi p mà còn là ph ng th cỉ ấ ướ ể ậ ệ ệ ươ ứ sinh ho t và ho t đ ng chung c a doanh nghi p. Nó t o ra l i ho t đ ng, kinh doanhạ ạ ộ ủ ệ ạ ố ạ ộ c a doanh nghi p. Đó là b u không khí, là tình c m, s giao l u, m i quan h và ýủ ệ ầ ả ự ư ố ệ

Version 1.0 81 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

th c trách nhi m, tinh th n hi p tác ph i h p trong th c hi n công vi c. Ví d nhứ ệ ầ ệ ố ợ ự ệ ệ ụ ư trong ngành đi n dân d ng, t x a ng i ta đã đ t tên cho t ng xí nghi p theo m tệ ụ ừ ư ườ ặ ừ ệ ộ phong cách riêng nh : Hitachi : Võ sĩ hoang dã (Nobushi), Matsushita: Th ng nhânư ươ (Shonin), Mitsubisi: Quý nhân (Donosama), Toshiba : Võ sĩ đ o (Samurai)ạ

e> Văn hoá nh h ng t i ho ch đ nh chi n l c:ả ướ ớ ạ ị ế ượ

Văn hoá t ch c có nh h ng tr c ti p đ n ho ch đ nh chi n l c phát tri nổ ứ ả ưở ự ế ế ạ ị ế ượ ể c a t ch c thông qua vi c ch n l c thông tin thích h p (áp d ng kinh nghi m, môủ ổ ứ ệ ọ ọ ợ ụ ệ hình phù h p), đ t ra nh ng m c tiêu chu n theo giá tr c a t ch c, cung c p nh ngợ ặ ữ ứ ẩ ị ủ ổ ứ ấ ữ tiêu chu n, nguyên t c cho các ho t đ ng. Ho ch đ nh chi n l c phát tri n c a tẩ ắ ạ ộ ạ ị ế ượ ể ủ ổ ch c s giúp cho các thành viên th y h t vai trò c a h trong t ch c, cung c p nh ngứ ẽ ấ ế ủ ọ ổ ứ ấ ữ c s quan tr ng đ các thành viên t ch c hi u đ c môi tr ng c a h và v trí c aơ ở ọ ể ổ ứ ể ượ ườ ủ ọ ị ủ DN trong môi tr ng đó. ườ

Văn hoá t ch c cũng s có nh h ng t i hi u qu th c hi n chi n l c c a tổ ứ ẽ ả ưở ớ ệ ả ự ệ ế ượ ủ ổ ch c. B i vì m t văn hoá m nh, t c là t o đ c m t s th ng nh t và tuân th caoứ ở ộ ạ ứ ạ ượ ộ ự ố ấ ủ đ i v i giá tr , ni m tin c a t ch c s là c s quan tr ng đ th c hi n thành côngố ớ ị ề ủ ổ ứ ẽ ơ ở ọ ể ự ệ chi n l c c a t ch c. Văn hoá t ch c v i ch c năng t o đ c cam k t cao c a cácế ượ ủ ổ ứ ổ ứ ớ ứ ạ ượ ế ủ thành viên trong t ch c, y u t quy t đ nh đ nâng cao hi u qu ho t đ ng, năngổ ứ ế ố ế ị ể ệ ả ạ ộ su t lao đ ng c a t ch c. Văn hoá t ch c, chính vì v y s góp ph n quan tr ng t oấ ộ ủ ổ ứ ổ ứ ậ ẽ ầ ọ ạ nên m t “công th c thành công” cho các DN trên con đ ng h i nh p.ộ ứ ườ ộ ậ

f> T o ra nh n d ng riêng cho t ch c đó, đ nh n bi t s khác nhau gi a t ch cạ ậ ạ ổ ứ ể ậ ế ự ữ ổ ứ này và t ch c khác.ổ ứ

g> Truy n t i ý th c, giá tr c a t ch c t i các thành viên trong t ch c đó.ề ả ứ ị ủ ổ ứ ớ ổ ứ

h> Văn hoá t o nên m t cam k t chung vì m c tiêu và giá tr c a t ch c, nó l n h nạ ộ ế ụ ị ủ ổ ứ ớ ơ l i ích c a t ng cá nhân trong t ch c đó. ợ ủ ừ ổ ứ

I> Văn hoá t o nên s n đ nh c a t ch c: Chính vì v y có th nói r ng văn hoá nhạ ự ổ ị ủ ổ ứ ậ ể ằ ư m t ch t keo k t dính các thành viên trong t ch c, đ giúp vi c qu n lý t ch c b ngộ ấ ế ổ ứ ể ệ ả ổ ứ ằ cách đ a ra nh ng chu n m c đ h ng các thành viên nên nói gì và làm gì. ư ữ ẩ ự ể ướ

Version 1.0 82 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

j>Văn hoá t o ra nh m t c ch kh ng đ nh m c tiêu c a t ch c, h ng d n vàạ ư ộ ơ ế ẳ ị ụ ủ ổ ứ ướ ẫ u n n n nh ng hành vi và ng x c a các thành viên trong t ch c. Nh m t nhàố ắ ữ ứ ử ủ ổ ứ ư ộ nghiên c u v văn hoá t ch c có nói r ng “văn hoá xác đ nh lu t ch i”.ứ ề ổ ứ ằ ị ậ ơ

k> Nguyên nhân d n đ n s suy y u c a doanh nghi p, rào c n cho s phát tri n:ẫ ế ự ế ủ ệ ả ự ể

+ Ngăn c n s thay đ i: văn hoá t ch c có th t o m t l c c n đ i v i nh ng mongả ự ổ ổ ứ ể ạ ộ ự ả ố ớ ữ mu n thay đ i đ thúc đ y hi u qu c a t ch c. Đi u này s t n t i trong m t môiố ổ ể ẩ ệ ả ủ ổ ứ ề ẽ ồ ạ ộ tr ng t ch c năng đ ng. Khi môi tr ng đang ch u s thay nhanh chóng . Văn hoá tườ ổ ứ ộ ườ ị ự ổ ch c có th không th kéo dài s t n t i, b i vì tính v ng ch c c a cách ng x chứ ể ể ự ồ ạ ở ữ ắ ủ ứ ử ỉ t o ra đ c đ i v i m t t ch c có môi tr ng n đ nh. Văn hoá t ch c lúc đó có thạ ượ ố ớ ộ ổ ứ ườ ổ ị ổ ứ ể tr thành l c c n đ i v i s thay đ i. ở ự ả ố ớ ự ổ

+ Ngăn c n tính đa d ng c a t ch c: Vi c tuy n d ng nh ng thành viên m i cóả ạ ủ ổ ứ ệ ể ụ ữ ớ ngu n g c đa d ng v kinh nghi m, xu t x , dân t c hay trình đ h c v n d ng nhồ ố ạ ề ệ ấ ứ ộ ộ ọ ấ ườ ư làm gi m b t nh ng giá tr văn hoá mà m i thành viên c a t ch cđang c g ng đả ớ ữ ị ọ ủ ổ ứ ố ắ ể phù h p và đáp ng. Văn hoá t ch c vì v y có th t o ra rào c n s c m nh đa d ngợ ứ ổ ứ ậ ể ạ ả ứ ạ ạ mà nh ng ng i v i nh ng kinh nghi m khác nhau mu n đóng góp cho t ch c. ữ ườ ớ ữ ệ ố ổ ứ

+ Ngăn c n s đoàn k t và hi p l c c a vi c h p tác gi a các DN, n u nh tr cả ự ế ệ ự ủ ệ ợ ữ ế ư ướ đây s hoà h p v các y u t c b n trong kinh doanh có th là c s t t cho m t liênự ợ ề ế ố ơ ả ể ơ ở ố ộ doanh, nh ng ngày nay đi u đó ch a đ n u chúng ta không tính đ n y u t văn hoáư ề ư ủ ế ế ế ố t ch c. Nhi u liên doanh đã v p ph i th t b i do s đ i ngh ch c a văn hoá hai tổ ứ ề ấ ả ấ ạ ự ố ị ủ ổ ch c thành viên.ứ

Version 1.0 83 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

PH N III: XÂY D NG, DUY TRÌ VÀ PHÁT TRI N VĂN HOÁ DNẦ Ự Ể

3.1 Các rào c n đ i v i quá trình xây d ng văn hóa doanh nghi p:ả ố ớ ự ệ

Xây d ng văn hoá DN, tr c h t không ph i là ngày m t ngày hai, nhi u ch DNự ướ ế ả ộ ề ủ và c các nhà t v n đ u chung quan đi m: r t khó đ xây d ng văn hoá DN, vì nóả ư ấ ề ể ấ ề ự t n quá nhi u ti n.ố ề ề

Văn hoá DN ph c v nhi u đ i t ng khác nhau, xong khách hàng c a công ty làụ ụ ề ố ượ ủ m t trong nh ng đi m quan tr ng nh t khi xác đ nh các y u t văn hoá DN. Đ xâyộ ữ ể ọ ấ ị ế ố ề d ng đ c VHDN, c n phân bi t nh ng v n đ sau:ự ượ ầ ệ ữ ấ ề

 Chi phí th c hi n.ự ệ

 Th i gian th c hi n.ờ ự ệ

Đúng là có nhi u v n đ c n xác đ nh đ xây d ng văn hoá DN, xong hai y u tề ấ ề ầ ị ể ự ế ố chi phí và th i gian là hai y u t quan tr ng nh t quy t đ nh hi u qu c a ch ngờ ế ố ọ ấ ế ị ệ ả ủ ươ trình th c hi n. V n đ gây đau đ u nh t v i các ch DN là không có ti n th c hi nự ệ ấ ề ầ ấ ớ ủ ề ự ệ ho t đ ng kinh doanh, l y đâu ra ti n đ th c hi n ch ng trình? Vi c th c hi nạ ộ ấ ề ể ự ệ ươ ệ ự ệ VHDN không ph i ngày m t ngày hai, mà là m t quá trình lâu dài g m các b c th cả ộ ộ ồ ướ ự hi n khác nhau, th c hi n cái nào tr c, cái nào sau. H n n a, th i gian c a DN cònệ ự ệ ướ ơ ữ ờ ủ đ th c hi n kinh doanh, l y đâu th i gian đ th c hi n văn hoá? Chính vì v y áp l cể ự ệ ấ ờ ể ự ệ ậ ự v chi phí và th i gian r t l n, là rào c n chính cho vi c th c hi n văn hoá hay không.ề ờ ấ ớ ả ệ ự ệ

Gi i pháp cho v n đ này là ph i phân chi phí th c hi n thành nhi u “gói” khácả ấ ề ả ự ệ ề nhau, xác đ nh các lo i chi phí h p lý nh t. Ngoài ra, ph i ti n hành t ch c, ki m traị ạ ợ ấ ả ế ổ ứ ể quá trình th c hi n đ y đ và chuyên nghi p.ự ệ ầ ủ ệ

3.2 Qu n tr quá trình thay đ i VHDN:ả ị ổ

M t xu h ng ph bi n hi n nay đ i v i các công ty là tái t ch c l i b máyộ ướ ổ ế ệ ố ớ ổ ứ ạ ộ công ty. Vi c này đòi h i c s n l c thay đ i văn hóa c a công ty đó, mà thôngệ ỏ ả ự ỗ ự ổ ủ th ng là thay đ i thành văn hóa công ty mang tính đ nh h ng t p th . Nh trình bàyườ ổ ị ướ ậ ể ư trong các tin c a ACA (Hi p h i B i th ng Mĩ), các nghiên c u đã ch ra r ng cácủ ệ ộ ồ ườ ứ ỉ ằ

Version 1.0 84 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

y u t sau đây là c n thi t đ i v i m t công ty khi ti n hành thay đ i văn hóa công tyế ố ầ ế ố ớ ộ ế ổ mình.

• Nh ng m c tiêu nh t quán và lâu dàiữ ụ ấ • Cam k t c a công ty ế ủ • S rõ ràng v vai trò c a các thành viên trong công ty ự ề ủ • Đ i ngũ lãnh đ o công ty ộ ạ • Trách nhi m gi a cá nhân và t p th ệ ữ ậ ể • Nh ng kĩ năng và ki n th c b tr ữ ế ứ ổ ợ • Nâng cao kh năng ng x b t bu c ả ứ ử ắ ộ • Quy n h n (th c t và đ c nhìn nh n) ề ạ ự ế ượ ậ • Nh ng khen th ng chungữ ưở

Tuy nhiên, các thành viên r t nh y c m v i s thay đ i môi tr ng làm vi c vàấ ạ ả ớ ự ổ ườ ệ các giá tr mà lãnh đ o đ a vào. Thông th ng s thay đ i này th ng b t ch i. Cácị ạ ư ườ ự ổ ườ ị ừ ố giá tr không đ c nhân viên th c hi n s ph i thay đ i ho c lo i b kh i danh sáchị ượ ự ệ ẽ ả ổ ặ ạ ỏ ỏ các giá tr c n đ a vào.ị ầ ư

Các ng m đ nh th ng khó thay đ i và nh h ng r t l n đ n phong cách làmầ ị ườ ổ ả ưở ấ ớ ế vi c, quy t đ nh, giao ti p và đ i x . S nh h ng c a các ng m đ nh còn l n h nệ ế ị ế ố ử ự ả ưở ủ ầ ị ớ ơ r t nhi u so v i s nh h ng c a các giá tr đ c th hi n.ấ ề ớ ự ả ưở ủ ị ượ ể ệ

M t khi các giá tr đ c ki m nghi m qua phong cách làm vi c, ra quy t đ nh,ộ ị ượ ể ệ ệ ế ị giao ti p, đ i x , n u các giá tr đó là phù h p và t ng b c d n d n đ c coi làế ố ử ế ị ợ ừ ướ ầ ầ ượ đ ng nhiên thì nó s tr thành ng m đ nh. Và đ n đây vi c đ a m t giá tr mongươ ẽ ở ầ ị ế ệ ư ộ ị mu n vào doanh nghi p thành công.ố ệ

Ví d : M t doanh nghi p mu n t t c nhân viên c a doanh nghi p khi làm vi cụ ộ ệ ố ấ ả ủ ệ ệ đ u khoác áo đ ng ph c. Ban đ u có th s có m t s ng i ph n đ i. Các bi n phápề ồ ụ ầ ể ẽ ộ ố ườ ả ố ệ khuy n khích, ép bu c đ c th c hi n m t cách thích h p s t o ra m t n n p (m cế ộ ượ ự ệ ộ ợ ẽ ạ ộ ề ế ặ dù có đôi chút ép bu c). ộ

Version 1.0 85 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Theo th i gian, vi c khoác áo đ ng ph c d n tr thành thói quen. Cho đ n khi nóờ ệ ồ ụ ầ ở ế tr thành ph n x t nhiên và m i ng i c m th y hãnh di n khi khoác đ ng ph c.ở ả ạ ự ọ ườ ả ấ ệ ồ ụ Lúc đó giá tr này đã tr thành ng m đ nh. Các nhân viên m i vào doanh nghi p cũngị ở ầ ị ớ ệ th y ngay đ c vi c khoác áo đ ng ph c là m t hãnh di n, th hi n mình là thànhấ ượ ệ ồ ụ ộ ệ ể ệ viên c a doanh nghi p.ủ ệ

Qua mô hình này ta đã có th hình dung ra ngay cách xây d ng văn hoá doanhể ự nghi p. T t nhiên đây là m t quá trình đòi h i n l c không ch t phía lãnh đ o màệ ấ ộ ỏ ỗ ự ỉ ừ ạ ph i t t t c các thành viên trong doanh nghi p.ả ừ ấ ả ệ

Tóm l i, xây d ng văn hoá doanh nghi p không đ n thu n là li t kê ra các giá trạ ự ệ ơ ầ ệ ị mình mong mu n mà đòi h i s n l c c a t t c các thành viên, s kh i x ng, cố ỏ ự ỗ ự ủ ấ ả ự ở ướ ổ vũ, đ ng viên c a lãnh đ o. V i cách hi u đúng đ n t ng th v văn hoá doanhộ ủ ạ ớ ể ắ ổ ể ề nghi p, v i mô hình t ng th và cách th c đ đ a m t giá tr mong mu n vào doanhệ ớ ổ ể ứ ể ư ộ ị ố nghi p trình bày trên dây s giúp các doanh nghi p t ng b c xây d ng thành côngệ ẽ ệ ừ ướ ự văn hoá cho mình.”

3.3 H ach đ nh xây d ng VHDN:ọ ị ự

Quá trình ho ch đ nh vi c xây d ng văn hoá doanh nghi p bao g m các quá trìnhạ ị ệ ự ệ ồ sau đây k t h p v i k t qu phân tích hi n tr ng văn hoá doanh nghi p.ế ợ ớ ế ả ệ ạ ệ

a> Đ t ra m t đ nh h ng và t m nhìn mang tính chi n l c ặ ộ ị ướ ầ ế ượ

Xây d ng văn hóa công ty h p lý thì không ch d ng l i vi c h p hành đ xu t ýự ợ ỉ ừ ạ ở ệ ọ ề ấ ki n trong m y ngày ngh cu i tu n t i m t khu ngh nào đó c a công ty. Trái l i c nế ấ ỉ ố ầ ạ ộ ỉ ủ ạ ầ ph i có m t cam k t lâu dài ghi nh nh ng n i dung c t y u và bu c m i ng i trongả ộ ế ớ ữ ộ ố ế ộ ọ ườ công ty th c hi n chúng nh m đem l i nh ng k t qu nh mong mu n. Tuy nhiênự ệ ằ ạ ữ ế ả ư ố nh ng n l c b ra đ làm đ c vi c này cũng khá là đáng k .ữ ỗ ự ỏ ể ượ ệ ể

Vai trò tr c tiên c a nh ng ng i lãnh đ o đ ng đ u công ty là xác đ nh m t kướ ủ ữ ườ ạ ứ ầ ị ộ ế ho ch rõ ràng và đ t ra m t đ nh h ng chi n l c cho công ty c a mình. K ho chạ ặ ộ ị ướ ế ượ ủ ế ạ và đ nh h ng này giúp cho công ty y có th c nh tranh trên th tr ng và phát tri nị ướ ấ ể ạ ị ườ ể ho t đ ng c a mình trong m t th i gian dài.ạ ộ ủ ộ ờ

Version 1.0 86 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Vi c làm này c n ph i giúp công ty trong vi c đ a ra quy t đ nh nên t p trungệ ầ ả ệ ư ế ị ậ ngu n l c c a công ty vào đâu, đ u t vào đâu thì có th đem l i l i nhu n t i đa. Nóồ ự ủ ầ ư ể ạ ợ ậ ố cũng ph i là m t quá trình mà qua đó nh ng ng i đi u hành công ty phát hi n raả ộ ữ ườ ề ệ đ c nh ng ý t ng m i trong khi tìm ra đi m y u, đi m m nh c a công ty, nh ngượ ữ ưở ớ ể ế ể ạ ủ ữ c h i và khó khăn mà công ty đã, đang và s ph i đ i m t. ơ ộ ẽ ả ố ặ

Vai trò c a nh ng ng i lãnh đ o công ty không ch d ng vi c v ch ra k ho chủ ữ ườ ạ ỉ ừ ở ệ ạ ế ạ chi n l c mà còn ph i ti p xúc trao đ i v i nhân viên c a mình và thay đ i suy nghĩế ượ ả ế ổ ớ ủ ổ c a h nh m th c hi n đ c nh ng cam k t c a mình v h ng phát tri n m i c aủ ọ ằ ự ệ ượ ữ ế ủ ề ướ ể ớ ủ công ty.

Nh ng ng i lãnh đ o cũng ph i gi i thích t ng t n nh ng giá tr và ni m tinữ ườ ạ ả ả ườ ậ ữ ị ề chung mà m i nhân viên trong công ty c n ph i ghi nh đ đ t đ c k ho ch m cọ ầ ả ớ ể ạ ượ ế ạ ụ tiêu c a công ty. Đi u này ch c ch n s tác đ ng đ n cách th c làm vi c c a h .ủ ề ắ ắ ẽ ộ ế ứ ệ ủ ọ

b> Xây d ng các tri t lý kinh doanh cho doanh nghi p:ự ế ệ

Các tri t lý kinh doanh th hi n quan đi m c a doanh nghi p v khách hàng, nhàế ẻ ệ ể ủ ệ ề cung c p, đ i th c nh tranh, v vi c tuân th lu t pháp, v con ng i, trách nhi mấ ố ủ ạ ề ệ ủ ậ ề ườ ệ xã h i v s n ph m và d ch v ….ộ ề ả ẩ ị ụ

c> Sáng t o logo, kh u hi u, màu s c ch đ oạ ẩ ệ ắ ủ ạ

Các lôgô, kh u hi u, ngôn ng , huy n tho i trong công ty, ki n trúc và màu s cẩ ệ ữ ề ạ ế ắ trang trí… cũng nh h ng đáng k đ n hành vi ng x c a nhân viên, đ n đ i s ngả ưở ể ế ứ ử ủ ế ờ ố văn hoá c a DN. Có hai s n ph m th ng cho ta hi u sâu vào c c u c a văn hoá m tủ ả ẩ ườ ể ơ ấ ủ ộ t ch c là lôgô và nh ng tuyên b v nhi m v . Lôgô c a hãng Volvo dùng hình nhổ ứ ữ ố ề ệ ụ ủ ả tay n m c tay, bi u hi n không che gi u giá tr c a các m i quan h h p tác. Hãngắ ổ ể ệ ấ ị ủ ố ệ ợ Apple dùng hình nh nhi u màu s c c a qu táo c m Eden, có m t đi m t mi ng -ả ề ắ ủ ả ấ ấ ộ ế t ng tr ng cho s sinh thành m t tri th c m i. ượ ư ự ộ ứ ớ

Các DN c a chúng ta ph n l n ch a nh n th c ra nh h ng c a các y u t trênủ ầ ớ ư ậ ứ ả ưở ủ ế ố trong vi c t o ra nét văn hoá riêng, n t ng riêng c a DN trong m t th gi i c nhệ ạ ấ ượ ủ ộ ế ớ ạ tranh. Lôgô c a Mai Linh có th ch a t o ra n t ng trong khách hàng c a h song rõủ ể ư ạ ấ ượ ủ ọ

Version 1.0 87 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

ràng màu xanh cây lá (màu áo lính sau chi n tranh gác súng cùng nhau gây d ng côngế ự ty, màu c a môi tr ng trong s ch) trên t m các giao d ch, trên phù hi u, trên cà v tủ ườ ạ ấ ị ệ ạ nhân viên, trên màu s n ôtô… cùng cung cách ng x t n tình chu đáo th hi n trongơ ở ứ ử ậ ể ệ l i nói, trong hành đ ng đã g i nh v Mai Linh. ờ ộ ợ ớ ề

Bi u t ng m i là c i ngu n c a m t tinh th n m i và đ ng l c đ toàn th cánể ượ ớ ộ ồ ủ ộ ầ ớ ộ ự ể ể b nhân viên Techcombank đóng góp tích c c h n n a vào quá trình đ i m i và tái cộ ự ơ ữ ổ ớ ơ c u ngân hàng. Ngày 9 tháng 6 năm 2004, Ngân hàngTh ng m i C ph n K th ngấ ươ ạ ổ ầ ỹ ươ Vi t Nam (Techcombank) s chính th c ra m t bi u t ng m i. Đây là s ki n b cệ ẽ ứ ắ ể ượ ớ ự ệ ướ ngo t, đánh d u m t ch ng đ ng 11 năm l n m nh cũng nh m t th i kỳ phát tri nặ ấ ộ ặ ườ ớ ạ ư ộ ờ ể m i c a ngân hàng, v i các kh năng c nh tranh m i và chi n l c phát tri n m i.ớ ủ ớ ả ạ ớ ế ượ ể ớ Đ c ghép l i t 3 hình vuông màu đ và tr ng, nh ng hình kh i ch c kh e và ki uượ ạ ừ ỏ ắ ữ ố ắ ỏ ể ch hi n đ iữ ệ ạ ,bi u t ng m i th hi n hình nh c a m t ể ượ ớ ể ệ ả ủ ộ Techcombank tr trung,ẻ năng đ ng và chuyên nghi pộ ệ , ph n ánh sâu s c các đ nh h ng chi n l c, tri t lýả ắ ị ướ ế ượ ế kinh doanh và văn hoá doanh nghi p “ệ V ng ch c, Tin c y, Chuyên nghi p, Hi nữ ắ ậ ệ ệ đ i, Nhi t thành, Chăm loạ ệ ”mà Techcombank đã l a ch n đ đ t t i m c tiêu trự ọ ể ạ ớ ụ ở thành m t trong nh ng ngân hàng th ng m i c ph n đ c a thích nh t.ộ ữ ươ ạ ổ ầ ượ ư ấ Bi uể t ng m i là c i ngu n c a m t tinh th n m i và đ ng l c đ toàn th cán b nhânượ ớ ộ ồ ủ ộ ầ ớ ộ ự ể ể ộ viên Techcombank đóng góp tích c c h n n a vào quá trình đ i m i và tái c c u ngânự ơ ữ ổ ớ ơ ấ hàng. Bên c nh đó, v i các ch ng trình qu n lý hình nh bi u t ng nghiêm ng t,ạ ớ ươ ả ả ể ượ ặ hình nh m i c a Techcombank s đ c nh t quán t i m i n i, m i ch , t o nên m tả ớ ủ ẽ ượ ấ ạ ọ ơ ọ ỗ ạ ộ hi u ng truy n thông cao nh t cho ngân hàng.ệ ứ ề ấ

d> Đ ng ph c cho nhân viên:ồ ụ

Lo i đ ng ph c: áo dài, vest, ..Song trên th c t thì riêng chuy n đ ng ph c áoạ ồ ụ ự ế ệ ồ ụ dài cũng đã có bao nhiêu chuy n đ bàn ch ch a nói đ n các lo i đ ng ph c cho cácệ ể ứ ư ế ạ ồ ụ ch c danh khác. ? Trăm hoa đua n ? là hi n tr ng đ ng ph c áo dài c a các doanhứ ở ệ ạ ồ ụ ủ nghi p hi n nay. Vi c may áo dài đa màu, đa ki u cách m i ch là cách m c áo dàiệ ệ ệ ể ớ ỉ ặ truy n th ng đi làm ch ch a th g i là đ ng ph c áo dài đ c. B i vì chi c áo dàiề ố ứ ư ể ọ ồ ụ ượ ở ế truy n th ng đ c ngành ngành khai thác, nhà nhà khai thác?. Do v y, n u ch n đ ngề ố ượ ậ ế ọ ồ

Version 1.0 88 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

ph c áo dài thì th ng nh t m t màu trên toàn qu c (nh Vi t Nam Airlines, nhụ ố ấ ộ ố ư ệ ư ngành Giáo d c, t t c h c sinh ph i m c áo dài tr ng, ch giáo viên m i đ c phépụ ấ ả ọ ả ặ ắ ỉ ớ ượ m c áo dài màu).ặ Khi tri n khai đ ng ph c, m t s câu h i đ t ra:ể ồ ụ ộ ố ỏ ặ

o Có tri n khai đ ng b không?ể ồ ộ o Màu s c so v i màu truy n th ng.ắ ớ ề ố o Ch t li uấ ệ o Ph i màuố o Các ký hi u kèm theoệ o Th i gian c p phátờ ấ o Quy đ nh vi c s d ngị ệ ử ụ o S khác bi t gi a ch c danh, các b ph n không?ự ệ ữ ứ ộ ậ o S khác bi t so v i các đ n v cùng ngành, cùng trong khu v c công tác.ự ệ ớ ơ ị ự

Trong th c t , vi c th c hi n đ ng ph c t i các doanh nghi p còn nhi u vi c đángự ế ệ ự ệ ồ ụ ạ ệ ề ệ bàn. Ví d , t i các b u đi n đ c trang b áo dài truy n th ng. Nh ng hi n t i ph nụ ạ ư ệ ượ ị ề ố ư ệ ạ ở ầ l n các B u c c trung tâm c a các B u đi n t nh thành, giao d ch viên v n m c áo dài.ớ ư ụ ủ ư ệ ỉ ị ẫ ặ Nh ng các B u c c nh , l thì m c cũng đ c mà không m c cũng ch ng sao? nênư ở ư ụ ỏ ẻ ặ ượ ặ ẳ tuỳ ti n. Còn l i thì c qu n áo ta may ta m c là tho i mái nh t. ệ ạ ứ ầ ặ ả ấ

V m u b o h lao đ ng: Theo quan đi m c a các nhà nghiên c u và qu n lý thìề ẫ ả ộ ộ ể ủ ứ ả vi c nghiên c u th ng nh t m u đ ng ph c và qu n áo b o h lao đ ng cho t ngệ ứ ố ấ ẫ ồ ụ ầ ả ộ ộ ừ ch c danh trong đó có giao d ch viên là vi c làm c n thi t đ đ m b o an toàn v sinhứ ị ệ ầ ế ể ả ả ệ cho ng i lao đ ng, góp ph n nâng cao hi u qu qu n lý lao đ ng và t o tác phongườ ộ ầ ệ ả ả ộ ạ hi n đ i văn minh c a cán b công nhân viên khi giao d ch v i khách hàng, làm n i b tệ ạ ủ ộ ị ớ ổ ậ văn hoá doanh nghi p. ệ

e> Xây d ng c c u t ch c:ự ơ ấ ổ ứ

Có nh ng can thi p h ng vào các b ph n c a DN, công vi c và c c u t ch c.ữ ệ ướ ộ ậ ủ ệ ơ ấ ổ ứ Hoàn thi n c c u t ch c phù h p v i đ nh h ng giá tr , nhi m v DN. Trong th cệ ơ ấ ổ ứ ợ ớ ị ướ ị ệ ụ ự t , có không ít tr ng h p ng i ta đ a ra nh ng tuyên b v nhi m v m i c a tế ườ ợ ườ ư ữ ố ề ệ ụ ớ ủ ổ ch c nh ng l i không đ u t thích đáng cho vi c rà soát l i c c u t ch c, dòngứ ư ạ ầ ư ệ ạ ơ ấ ổ ứ

Version 1.0 89 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

ch y c a công vi c. H qu x y ra là m c tiêu s không đ t đ c, có s xung đ tả ủ ệ ệ ả ả ụ ẽ ạ ượ ự ộ gi a “văn hoá đ c tán thành” và “văn hoá trong th c t ”. Ng i đ ng ch m vào bữ ượ ự ế ạ ộ ạ ộ máy, xem nó là cái gì nh t thành b t bi n là tâm lý có s đông ng i VN. Tình tr ngấ ấ ế ở ố ườ ạ nh p, tách các t ch c n c ta trong th i gian qua không đem l i k t qu nh mongậ ổ ứ ở ướ ờ ạ ế ả ư đ i cho c ng i đ x ng l n ng i th c hi n, có nhi u nguyên nhân , trong đó cóợ ả ườ ề ướ ẫ ườ ự ệ ề nguyên nhân không mu n thay đ i v c c u t ch c. Khi DN có s m r ng, thayố ổ ề ơ ấ ổ ứ ự ở ộ đ i nhi m v và đ nh h ng l i các giá tr c b n trong t ch c thì cũng c n xâyổ ệ ụ ị ướ ạ ị ơ ả ổ ứ ầ d ng l i các văn b n quy đ nh c a t ch c. Các văn b n này ph i rõ ràng, th c t vàự ạ ả ị ủ ổ ứ ả ả ự ế kh thi. H n n a, ph i lôi kéo đ c s tham gia c a nhân viên t t c các c p vàoả ơ ữ ả ượ ự ủ ở ấ ả ấ vi c xây d ng văn b n này, kh c ph c tính th đ ng trông ch vào c p trên th ng cóệ ự ả ắ ụ ụ ộ ờ ấ ườ trong các t ch c c a chúng ta. Đi u này còn có ý nghĩa gi i h n thói quen “ t đi uổ ứ ủ ề ớ ạ ự ề ch nh” c a cá nhân vào m t khuôn kh chung c a t ch c. ỉ ủ ộ ổ ủ ổ ứ

Xét v m t khái ni m, t ch c công ty là vi c b trí, s p x p m i ng i trong công tyề ặ ệ ổ ứ ệ ố ắ ế ọ ườ vào nh ng vai trò, nh ng công vi c c th . Nói cách khác, t ch c là t ng th nh ng tráchữ ữ ệ ụ ể ổ ứ ổ ể ữ nhi m hay vai trò đ c phân chia cho nhi u ng i khác nhau nh m đ t đ c m c tiêu vàệ ượ ề ườ ằ ạ ượ ụ nhi m v chung. ệ ụ

Cơ c u t ch c công ty ph i g m có 3 c p đ nh sau: ấ ổ ứ ả ồ ấ ộ ư

+ C p đ c c u vĩ mô: là cách s p x p, t ch c v trí, vai trò c a t ng cá nhân trongấ ộ ơ ấ ắ ế ổ ứ ị ủ ừ công ty.

+ C p đ vi mô: là cách qui đ nh quy n h n, trách nhi m c a t ng v trí mà các cáấ ộ ị ề ạ ệ ủ ừ ị nhân trong công ty n m gi . ắ ữ

+ H th ng b tr : bao g m h th ng đi u hành c a t ch c, quá trình qu n lý sệ ố ổ ợ ồ ệ ố ề ủ ổ ứ ả ự phát tri n c a công ty, h th ng văn hoá công ty và h th ng qu n lý ho t đ ng côngể ủ ệ ố ệ ố ả ạ ộ ty.

Công ty s không th c hi n có hi u qu các ch c năng c a mình n u 3 c p cẽ ự ệ ệ ả ứ ủ ế ấ ơ c u này không đ c thi t l p m t cách đúng m c đ h tr cho ho t đ ng c a côngấ ượ ế ậ ộ ứ ể ỗ ợ ạ ộ ủ ty. Ngoài ra, khi đánh giá ho t đ ng c a m t công ty ho c khi thành l p m t công tyạ ộ ủ ộ ặ ậ ộ m i ta cũng c n ph i xem xét 3 c p đ c c u này. ớ ầ ả ấ ộ ơ ấ

Các hình th c c c u t ch c công ty ứ ơ ấ ổ ứ

Version 1.0 90 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

+ C c u t ch c ch c năngơ ấ ổ ứ ứ

Trong c c u này, vai trò c a t ng v trí đ c b trí theo ch c năng nh m đ tơ ấ ủ ừ ị ượ ố ứ ằ ạ đ c m c tiêu, nhi m v chung. Qu n lý c a t ng b ph n ch c năng: s n xu t, bánượ ụ ệ ụ ả ủ ừ ộ ậ ứ ả ấ hàng, tài chính, marketing... s có nhi m v báo cáo l i v i giám đ c- ng i ch u tráchẽ ệ ụ ạ ớ ố ườ ị nhi m ph i h p các ho t đ ng trong công ty và cũng là ng i ch u trách nhi m cu iệ ố ợ ạ ộ ườ ị ệ ố cùng v k t qu ho t đ ng c a công ty. ề ế ả ạ ộ ủ

D ng bi n th c a c c u ch c năng là c c u ti n ch c năng th ng đ cạ ế ể ủ ơ ấ ứ ơ ấ ề ứ ườ ượ th y trong các doanh nghi p có quy mô nh và ch a phân đ nh thành nhi u ch c năngấ ệ ỏ ư ị ề ứ riêng r . Trong c c u ti n ch c năng, m t ng i có th đ m nhi u ch c năng khácẽ ơ ấ ề ứ ộ ườ ể ả ề ứ nhau.

L i ích c a c c u ch c năng: Có s chuyên môn hoá sâu s c h n, cho phép cácợ ủ ơ ấ ứ ự ắ ơ thành viên t p trung vào chuyên môn c a h h n. T o đi u ki n tuy n d ng đ c cácậ ủ ọ ơ ạ ề ệ ể ụ ượ nhân viên v i các k năng phù h p v i t ng b ph n ch c năng. ớ ỹ ợ ớ ừ ộ ậ ứ

Nh c đi m: Không có hi u qu trong các công ty có quy mô l n. Khi ho t đ ngượ ể ệ ả ớ ạ ộ c a công ty tăng v qui mô, s l ng s n ph m tăng thì s t p trung c a ng i qu nủ ề ố ượ ả ẩ ự ậ ủ ườ ả lý đ i v i lĩnh v c chuyên môn c a anh ta s b dàn m ng, do đó s làm gi m m iố ớ ự ủ ẽ ị ỏ ẽ ả ố quan tâm t i các phân đo n s n ph m c th và nhóm khách hàng c a t ng s n ph mớ ạ ả ẩ ụ ể ủ ừ ả ẩ

+ C c u t ch c phòng banơ ấ ổ ứ

C c u phòng ban là c c u nhóm các s n ph m ho c khách hàng có m i liên hơ ấ ơ ấ ả ẩ ặ ố ệ v i nhau thành các phòng ban. Các phòng ban đ c phân chia s t p trung vào các phânớ ượ ẽ ậ đo n th tr ng khách hàng nh t đ nh và ch u trách nhi m s n xu t và qu ng cáo, xúcạ ị ườ ấ ị ị ệ ả ấ ả ti n kinh doanh đ i v i nhóm khách hàng đó. Đ ng th i, nh ng công vi c chung c aế ố ớ ồ ờ ữ ệ ủ các phòng ban nh phân b tài chính, v n đ liên quan đ n lu t pháp, các công vi cư ổ ấ ề ế ậ ệ hành chính... s đ c th c hi n c p công ty. ẽ ượ ự ệ ở ấ

L i ích:T p trung vào t ng phân đo n th tr ng và s n ph m c th . ợ ậ ừ ạ ị ườ ả ẩ ụ ể

Nh c đi m: các ch c năng b l p l i các phòng ban khác nhau và đòi h i ph iượ ể ứ ị ặ ạ ở ỏ ả có s h p tác gi a các phòng ban. Chính vì th , công ty ph i tuy n d ng nh ng giámự ợ ữ ế ả ể ụ ữ đ c có năng l c th c s đ v a bi t cách lãnh đ o công ty l i v a bi t hoà mình vàoố ự ự ự ể ừ ế ạ ạ ừ ế b máy lãnh đ o chung c a toàn công ty. ộ ạ ủ

Version 1.0 91 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

+ C c u t ch c ma tr nơ ấ ổ ứ ậ

C c u ma tr n là s ph i h p gi a c c u ch c năng và c c u phòng ban. L iơ ấ ậ ự ố ợ ữ ơ ấ ứ ơ ấ ợ ích: cho phép t p trung vào khách hàng và s n ph m, đ ng th i cho phép có s chuyênậ ả ẩ ồ ờ ự sâu vào ch c năng. ứ

Nh c đi m: đòi h i có s h p tác cao đ thì c c u m i ho t đ ng có hi uượ ể ỏ ự ợ ộ ơ ấ ớ ạ ộ ệ qu . ả

Bí quy t đ đi u hành ho t đ ng c a c c u ma tr n là th ng xuyên t ch cế ể ề ạ ộ ủ ơ ấ ậ ườ ổ ứ các cu c h p đ xem xét l i tình tr ng công vi c và gi i quy t các b t đ ng n y sinhộ ọ ể ạ ạ ệ ả ế ấ ồ ả khi nhân viên ph i ch u trách nhi m v công vi c tr c nhi u h n m t ng i qu n lý.ả ị ệ ề ệ ướ ề ơ ộ ườ ả

C c u ma tr n tuy có nhi u u đi m song vi c tri n khai trong th c t l i đòiơ ấ ậ ề ư ể ệ ể ự ế ạ h i ph i có s h p tác và trao đ i thông tin r t nhi u. Vì v y, đ áp d ng c c u maỏ ả ự ợ ổ ấ ề ậ ể ụ ơ ấ tr n sao cho có hi u qu , công ty ph i đ u t ti n b c và th i gian đ đào t o đ i ngũậ ệ ả ả ầ ư ề ạ ờ ể ạ ộ lãnh đ o và nhân viên phát tri n các k năng c n thi t. ạ ể ỹ ầ ế

+ Tiêu chu n đánh giá và thi t l p c c u t ch c công tyẩ ế ậ ơ ấ ổ ứ

M c đ h tr c a c c u đ i v i m c tiêu chi n l c c a công ty. M c đ t oứ ộ ỗ ợ ủ ơ ấ ố ớ ụ ế ượ ủ ứ ộ ạ ra giá tr c a các ch c năng và nh ng ch c năng nào c n thi t đ h tr t t h n choị ủ ứ ữ ứ ầ ế ể ỗ ợ ố ơ m c tiêu c a công ty. M c đ h tr cho vi c đ t đ c các m c tiêu c a các v trí, vaiụ ủ ứ ộ ỗ ợ ệ ạ ượ ụ ủ ị trò nh t đ nh. Các v trí công vi c có đ quy n h n th c thi nhi mv m t cách cóấ ị ị ệ ủ ề ạ ự ệ ụ ộ hi u qu hay không? M i quan h gi a ng i có nghĩa v báo cáo và ng i đ c báoệ ả ố ệ ữ ườ ụ ườ ượ cáo có đ c xác l p rõ ràng? M c đ c a vi c ki m soát và s c p đ c n có trongượ ậ ứ ộ ủ ệ ể ố ấ ộ ầ công ty đ t o đi u ki n thu n l i cho vi c đ t đ c các m c tiêu m t cách có hi uể ạ ề ệ ậ ợ ệ ạ ượ ụ ộ ệ qu . Các thành viên trong ban lãnh đ o và t k thu t cũng nh các nhân viên có đả ạ ổ ỹ ậ ư ủ năng l c và k năng đ hoàn thành vai trò đ c giao? M c đ ph i h p ho t đ ngự ỹ ể ượ ứ ộ ố ợ ạ ộ gi a các phòng ban và các b ph n ch c năng. Các h th ng h tr c n có đ t ch cữ ộ ậ ứ ệ ố ỗ ợ ầ ể ổ ứ th c hi n ch c năng đ t hi u qu cao. ự ệ ứ ạ ệ ả

f> Xây d ng h th ng văn b n qu n lý cho doanh nghi p:ự ệ ố ả ả ệ

Văn b n n i b doanh nghi p là gì?ả ộ ộ ệ Đó là m t h th ng các văn b n th hi nộ ệ ố ả ể ệ m i quan h pháp lý, quan h qu n lý và quan h lao đ ng trong n i b doanh nghi pố ệ ệ ả ệ ộ ộ ộ ệ

Version 1.0 92 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

ho c quan h c a doanh nghi p v i các doanh nghi p, t ch c, cá nhân khác. Văn b nặ ệ ủ ệ ớ ệ ổ ứ ả n i b doanh nghi p g m có các lo i chính nh sau:ộ ộ ệ ồ ạ ư

• Đi u l doanh nghi pề ệ ệ • Tho c lao đ ng t p thả ướ ộ ậ ể • N i qui lao đ ngộ ộ • Qui ch ho t đ ng c a H i đ ng thành viên, Đ i H i đ ng c đông, H i đ ng qu nế ạ ộ ủ ộ ồ ạ ộ ồ ổ ộ ồ ả trị • Qui ch ho t đ ng c a ban đi u hànhế ạ ộ ủ ề • Qui ch tài chính doanh nghi pế ệ • Qui ch b o m t thông tin kinh doanhế ả ậ • H p đ ng lao đ ngợ ồ ộ • Các qui ch ho t đ ng c a các d ánế ạ ộ ủ ự • Các biên b n h p, các quy t đ nh c a Ban qu n lý, đi u hành doanh nghi pả ọ ế ị ủ ả ề ệ • Các quy t đ nh c a giám đ cế ị ủ ố • Các tài li u là s tay nh s tay nhân viên, s tay ch t l ng, s tay tài chính kệ ổ ư ổ ổ ấ ượ ổ ế toán, s tay kinh doanh.ổ • Các quy trình, th t c.ủ ụ • Các h ng d n công vi c, quy đ nh và bi u m u.ướ ẫ ệ ị ể ẫ • Các công văn, thông báo c a công tyủ • H p đ ng kinh t , dân sợ ồ ế ự • Biên b n thanh lý h p đ ngả ợ ồ • Biên b n nghi m thu d án, h p đ ng. ả ệ ự ợ ồ

M t doanh nghi p không th ho t đ ng có tr t t , chuyên nghi p hi u qu n uộ ệ ể ạ ộ ậ ự ệ ệ ả ế không có h th ng văn b n n i b c a mình. M t s văn b n n i b nh n i quy laoệ ố ả ộ ộ ủ ộ ố ả ộ ộ ư ộ đ ng, tho c lao đ ng t p th ph i đ c đăng ký v i c quan nhà n c có th mộ ả ướ ộ ậ ể ả ượ ớ ơ ướ ẩ quy n v lao đ ng. ề ề ộ

Doanh nghi p là m t ch th đ c l p đ c c u thành b i nhi u ng i và trong đóệ ộ ủ ể ộ ậ ượ ấ ở ề ườ di n ra quá trình qu n lý và đi u hành, quá trình thuê m n và s d ng lao đ ng, quáễ ả ề ướ ử ụ ộ trình giao d ch kinh doanh v i đ i tác, khách hàng và v i các c quan h u quan. Đị ớ ố ớ ơ ữ ể m t t ch c (có t hai ng i tr lên) ho t đ ng có tr t t theo m t mô hình thì ph iộ ổ ứ ừ ườ ở ạ ộ ậ ự ộ ả

Version 1.0 93 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

có các qui đ nh chung cho m i ho t đ ng. Đ i v i các doanh nghi p có quy mô, tị ọ ạ ộ ố ớ ệ ổ ch c càng l n thì vi c qu n lý tr c ti p không còn hi u qu mà qu n lý theo ch cứ ớ ệ ả ự ế ệ ả ả ứ năng phân c p và đ c ph n ánh b ng văn b n đ c áp d ng. Các ch c năng, nhi mấ ượ ả ằ ả ượ ụ ứ ệ v , quy n h n và các qui trình ho t đ ng đ u đ c th hi n d i d ng văn b n vàụ ề ạ ạ ộ ề ượ ể ệ ướ ạ ả d i các hình th c do lu t đ nh nh đi u l , tho c lao đ ng t p th , n i qui laoướ ứ ậ ị ư ề ệ ả ướ ộ ậ ể ộ đ ng, các qui ch ban hành kèm theo n i qui vv….Văn b n n i b gi ng nh làộ ế ộ ả ộ ộ ố ư “Lu t” c a doanh nghi p và do đó làm căn c cho các quy t đ nh c a ng i qu n lýậ ủ ệ ứ ế ị ủ ườ ả đi u hành, là căn c cho m i ho t đ ng đang di n ra t i công ty. ề ứ ọ ạ ộ ễ ạ

B t c doanh nghi p nào ( tr doanh nghi p t nhân) đ u ph i có đi u l khiấ ứ ệ ừ ệ ư ề ả ề ệ thành l p, và đ u có các qui đ nh v gi gi c làm vi c, ngh ngh i. H u h t các doanhậ ề ị ề ờ ấ ệ ỉ ơ ầ ế nghi p Vi t Nam khi thành l p đ u ch a quan tâm đúng m c đ n đi u l doanhệ ệ ậ ề ư ứ ế ề ệ nghi p mà ch t p trung làm sao hoàn thi n nó theo m u c a c quan đăng ký kinhệ ỉ ậ ệ ẫ ủ ơ doanh và nh m m c đích l p h s đ có đ c đăng ký kinh doanh. Đi u l khôngằ ụ ậ ồ ơ ể ượ ề ệ th là m t văn b n ch đ thành l p doanh nghi p mà c t lõi c a đi u l là b ngể ộ ả ỉ ể ậ ệ ố ủ ề ệ ằ ch ng gi a các thành viên cho vi c “khai sinh” ra m t ch th đó chính là doanhứ ữ ệ ộ ủ ể nghi p. Đi u l doanh nghi p h t s c quan tr ng, nó đ c ví nh là “Hi n pháp” c aệ ề ệ ệ ế ứ ọ ượ ư ế ủ doanh nghi p. Ngay t bu i đ u sáng l p công ty, các sáng l p viên đã ph i h p vàệ ừ ổ ầ ậ ậ ả ọ tho thu n các v n đ quan tr ng nh t c a doanh nghi p đó là ch n l a lo i hìnhả ậ ấ ề ọ ấ ủ ệ ọ ự ạ công ty, tên g i, đ a đi m kinh doanh, đăng ký v n đi u l , t l v n góp, c c u, tọ ị ể ố ề ệ ỷ ệ ố ơ ấ ổ ch c công ty, b nhi m các v trí quan tr ng c a công ty, xác đ nh nhi m v , ch cứ ổ ệ ị ọ ủ ị ệ ụ ứ năng c a các thành viên, c a các phòng ban, b ph n trong công ty, c c u trích cácủ ủ ộ ậ ơ ấ qu c a công ty, v n đ phân chia l i nhu n và r i ro vv…. T t c các v n đ đó liênỹ ủ ấ ề ợ ậ ủ ấ ả ấ ề quan tr c ti p đ n quy n l i và trách nhi m c a doanh nghi p cũng nh các thànhự ế ế ề ợ ệ ủ ệ ư viên công ty trong su t “cu c đ i” c a công ty đó. Đi u l là m t trong nh ng căn cố ộ ờ ủ ề ệ ộ ữ ứ quan tr ng đ xây d ng các văn b n n i b khác c a công ty. Xét v b n ch t công ty,ọ ể ự ả ộ ộ ủ ề ả ấ đi u l gi ng nh m t văn b n th hi n n i dung “h p đ ng thành l p công ty” c aề ệ ố ư ộ ả ể ệ ộ ợ ồ ậ ủ các sáng l p viên trong bu i đ u t o d ng. N u đi u l đ c xem là “Hi n pháp” c aậ ổ ầ ạ ự ế ề ệ ượ ế ủ m t công ty thì n i quy lao đ ng có th đ c ví nh là “Lu t” c a công ty đó nh mộ ộ ộ ể ượ ư ậ ủ ằ thi t l p và duy trì m t “tr t t ” lao đ ng theo “ý chí” c a ng i đi u hành – giámế ậ ộ ậ ự ộ ủ ườ ề đ c. Cách th c qui đ nh n i quy c a m i doanh nghi p r t khác nhau. Có doanhố ứ ị ộ ủ ỗ ệ ấ nghi p ch c n m t trang gi y th hi n qua m t vài g ch đ u dòng. Có doanh nghi pệ ỉ ầ ộ ấ ể ệ ộ ạ ầ ệ công phu xây d ng n i qui lao đ ng nh ng l i không đúng lu t ho c không mang tínhự ộ ộ ư ạ ậ ặ

Version 1.0 94 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

kh thi. N i quy lao đ ng k t h p v i các văn b n n i b doanh nghi p s t o thànhả ộ ộ ế ợ ớ ả ộ ộ ệ ẽ ạ “linh h n” c a doanh nghi p. N i quy lao đ ng thi t l p t ý chí c a nh ng ng iồ ủ ệ ộ ộ ế ậ ừ ủ ữ ườ qu n lý doanh nghi p phù h p v i pháp lu t v nh ng v n đ quan tr ng nh : giả ệ ợ ớ ậ ề ữ ấ ề ọ ư ờ gi c làm vi c, th i gi ngh ngh i; quy trình làm vi c; ch đ báo cáo; quan h gi aấ ệ ờ ờ ỉ ơ ệ ế ộ ệ ữ các phòng ban, gi a các v trí lao đ ng; trách nhi m v t ch t …. đó cũng ch a đ ngữ ị ộ ệ ậ ấ Ơ ứ ự nh ng ý ki n và đ ng tình c a ng i lao đ ng trong doanh nghi p, đây là y u t giúpữ ế ồ ủ ườ ộ ệ ế ố cho nó đ c thi hành m t cách nghiêm túc. Trong khi đó, tho c lao đ ng t p thượ ộ ả ướ ộ ậ ể l i ph n ánh s tho hi p gi a ng i lao đ ng v i gi i ch doanh nghi p - m t côngạ ả ự ả ệ ữ ườ ộ ớ ớ ủ ệ ộ c đ c xem là b o v quy n l i ng i lao đ ng. Tho c lao đ ng nó ‘g n nh ’ làụ ượ ả ệ ề ợ ườ ộ ả ướ ộ ầ ư m t b ph n c a lu t Lao đ ng. Nó bao g m nh ng v n c th c a lu t Lao đ ng,ộ ộ ậ ủ ậ ộ ồ ữ ấ ụ ể ủ ậ ộ nh ng v n đ mà ng i lao đ ng và ch s d ng lao đ ng đ c phép tho thu nữ ấ ề ườ ộ ủ ử ụ ộ ượ ả ậ khác đi so v i quy đ nh chung c a lu t Lao đ ng, ngoài ra nó còn ph n ánh m i quanớ ị ủ ậ ộ ả ố h lao đ ng c th đ i v i t ng doanh nghi p đ c thù. ệ ộ ụ ể ố ớ ừ ệ ặ

nhi u doanh nghi p Vi t Nam, ng i lao đ ng và doanh nghi p không th c sƠ ề ệ ệ ườ ộ ệ ự ự có đ c m i quan h ch t ch , rõ ràng. Ng i lao đ ng thích thì làm, không thích thìượ ố ệ ặ ẽ ườ ộ đi và doanh nghi p cũng có quy n cho nhân viên ngh m t cách t do. Đi u nay khôngệ ề ỉ ộ ự ề t o s tin t ng cho ng i lao đ ng yên tâm làm vi c, kích thích s đ ng núi nàyạ ự ưở ườ ộ ệ ự ứ trông núi kia c a ng i lao đ ng. M t qui đ nh c a doanh nghi p cũng có th r o raủ ườ ộ ộ ị ủ ệ ể ạ s t do nh ng cũng có th t o ra s ràng bu c. Qui đ nh có kh năng ph n nh m tự ự ư ể ạ ự ộ ị ả ả ả ộ cách rõ nh t t t c ý t ng c a doanh nghi p. Có r t nhi u vi c mà b n thân m t nhàấ ấ ả ưở ủ ệ ấ ề ệ ả ộ qu n lý không sao ch đ o tr c ti p mà ph i s d ng các công c h tr đ qu n lýả ỉ ạ ự ế ả ử ụ ụ ỗ ợ ể ả đó chính là b ng văn b n. H u hêt các doanh nghi p trên th gi i cũng nh Vi t Namằ ả ầ ệ ế ớ ư ệ đ u s d ng văn b n n i b đ qu n lý và đi u hành doanh nghi p. Trong đó hề ử ụ ả ộ ộ ể ả ề ệ ệ th ng văn b n n i b mang tính ch t pháp lý gi vai trò c b n và quan tr ng. Ví d :ố ả ộ ộ ấ ữ ơ ả ọ ụ “ Ng i lao đ ng có trách nhi m tuân th các quy t đ nh đi u hành c a giám đ c,ườ ộ ệ ủ ế ị ề ủ ố trong tr ng h p ng i lao đ ng cho r ng quy t đ nh c a giám đ c là không đúng thìườ ợ ườ ộ ằ ế ị ủ ố có quy n đ xu t quan đi m c a mình v i giám đ c, n u giám đ c v n gi nguyên ýề ề ấ ể ủ ớ ố ế ố ẫ ữ ki n c a mình thì ng i lao đ ng v n ph i th c hi n nh ng không ph i ch u tráchế ủ ườ ộ ẫ ả ự ệ ư ả ị nhi m v vi c mình làm”. Đây là m t qui đ nh góp ph n tăng c ng hi u l c quy tệ ề ệ ộ ị ầ ườ ệ ự ế đ nh c a giám đ c trong qu n lý, nó làm c s bu c ng i lao đ ng ph i tuân thị ủ ố ả ơ ở ộ ườ ộ ả ủ nghiêm ch nh m i quy t đ nh c a giám giám đ c đ c th hi n thông qua l i nói ho cỉ ọ ế ị ủ ố ượ ể ệ ờ ặ b ng văn b n khác.ằ ả

Version 1.0 95 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Nhi u xu h ng phát tri n c a các doanh nghi p cho th y r ng c n t o cho ng iề ướ ể ủ ệ ấ ằ ầ ạ ườ lao đ ng đ c tham gia quá trình ra các quy t đ nh qu n lý c a doanh nghi p. Đ cộ ượ ế ị ả ủ ệ ặ bi t là m t s các doanh nghi p có c u trúc h t nhân theo mô hình c a m t hãng ( firmệ ộ ố ệ ấ ạ ủ ộ ), các công ty này th ng có quan đi m chia s quy n lãnh đ o, chia s l i nhu n. Hườ ể ẻ ề ạ ẻ ợ ậ ọ là nh ng ng òi lao đ ng có b ng c p t ng đ ng nhau, trình đ h c v n t t, amữ ư ộ ằ ấ ươ ươ ộ ọ ấ ố hi u v qu n lý và đi u hành. H có th nh n đ nh đ c các quy t đ nh c a giám đ cể ề ả ề ọ ể ậ ị ượ ế ị ủ ố là đúng hay sai, có l i hay không có l i nên h có quy n t ch i th c hi n quy t đ nhợ ợ ọ ề ừ ố ự ệ ế ị c a giám đ c n u th y nó không đúng ho c th c s gây b t l i l n cho b n thân vàủ ố ế ấ ặ ự ự ấ ợ ớ ả ph i gi i trình c th v i giám đ c. S khác nhau đó là do quan đi m qu n lý c a m iả ả ụ ể ớ ố ự ể ả ủ ỗ ng i và tuỳ vào các đi u ki n c th . Nói m t cách khác, đó chính là chính sách c aườ ề ệ ụ ể ộ ủ m i doanh nghi p. ỗ ệ

M i văn b n n i b c a doanh nghi p có m t ý nghĩa khác nhau, t ng th chúngỗ ả ộ ộ ủ ệ ộ ổ ể h p thành m t h th ng th ng nh t và hoàn ch nh. Các nhà qu n lý doanh nghi p c nợ ộ ệ ố ố ấ ỉ ả ệ ầ ph i có m t cách nhìn chi n l c và khoa h c trong vi c xác đ nh vai trò c a t ng vănả ộ ế ượ ọ ệ ị ủ ừ b n n i b c a mình. Hãy làm sao đ doanh nghi p truy n đ t đ c ý t ng, m cả ộ ộ ủ ể ệ ề ạ ượ ưở ụ đích c a mình tr ng các văn b n n i b và t ch c th c hi n chúng m t cách có hi uủ ọ ả ộ ộ ổ ứ ự ệ ộ ệ qu chính là góp ph n quan tr ng đ làm nên thành qu kinh doanh và phát tri n b nả ầ ọ ể ả ể ề v ng.ữ Tóm l i, vi c xây d ng và hoàn thi n các văn b n n i b doanh nghi p là c n thi t.ạ ệ ự ệ ả ộ ộ ệ ầ ế Doanh nghi p c n hoàn thi n m t cách có h th ng ch t ch và mang tính chính xácệ ầ ệ ộ ệ ố ặ ẽ cao nh m th hi n đ ng l i, chính sách c a doanh nghi p. M t doanh nghi p xâyằ ể ệ ườ ố ủ ệ ộ ệ d ng t t các văn b n n i b c a mình thì nó s giúp cho doanh nghi p có đ c m t tự ố ả ộ ộ ủ ẽ ệ ượ ộ ổ ch c ch t ch và đ ng b . Qua h th ng văn b n n i b c a doanh nghi p chúng taứ ặ ẽ ồ ộ ệ ố ả ộ ộ ủ ệ cũng có th đánh giá đ c văn hoá c a doanh nghi p đó.ể ượ ủ ệ

g> Xây d ng c ch khen thu ng k lu tự ơ ế ở ỹ ậ

Vi c khen th ng, đ b t vào các ch c danh, các bi u t ng v đ a v và các tiêu chíệ ưở ề ạ ứ ể ượ ề ị ị đ b t c n nh t quán v i các tuyên b v nhi m v , v giá tr mà DN h ng t i.ề ạ ầ ấ ớ ố ề ệ ụ ề ị ướ ớ Kinh nghi m c a Mai Linh là không b qua vi c khen th ng, đ ng viên nh ng nhânệ ủ ỏ ệ ưở ộ ữ viên bi t tr l i c a r i c a khách hàng, nh ng hành vi c u giúp ng i b n n…Vi cế ả ạ ủ ơ ủ ữ ứ ườ ị ạ ệ làm này nh m c ng c thêm uy tín cho DN tr c xã h i.ằ ủ ố ướ ộ

Version 1.0 96 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

3.4 Th c thi quá trình xây d ng VHDN:ự ự

a> Th c hi n nh ng m c tiêu đ raự ệ ữ ụ ề

M t khuynh h ng c a con ng i là luôn h ng t i s th a mãn. Xét t góc độ ướ ủ ườ ướ ớ ự ỏ ừ ộ tâm lí h c thì con ng i ta b kích thích b i s vui thích và vi c tránh đ c nh ng đauọ ườ ị ở ự ệ ượ ữ kh bu n phi n.ổ ồ ề

N u không kiên trì theo đu i nh ng m c tiêu đ ra và không đ t ra áp l c nào đ iế ổ ữ ụ ề ặ ự ố v i vi c không hoàn thành k ho ch đó thì nh ng đ ng l c k trên cũng s tan bi n.ớ ệ ế ạ ữ ộ ự ể ẽ ế Đi u này ch c ch n s khi n con ng i ta có nh ng c m giác t th a mãn v i chínhề ắ ắ ẽ ế ườ ữ ả ự ỏ ớ mình. Chính vì v y mà vi c kiên trì th c hi n nh ng m c tiêu đã đ ra là m t cách t tậ ệ ự ệ ữ ụ ề ộ ố đ lo i tr s t mãn trong công vi c. Có m t câu nói r ng “Ng i ta th ng khôngể ạ ừ ự ự ệ ộ ằ ườ ườ làm đi u mà c p trên c a h mong đ i mà l i làm nh ng vi c khi n c p trên nghiề ấ ủ ọ ợ ạ ữ ệ ế ấ ng ”. Nh ng ng i qu n lý công ty ph i th ng xuyên có nh ng cu c th o lu n v iờ ữ ườ ả ả ườ ữ ộ ả ậ ớ nhân viên c a mình đ bàn b c v ti n b trong công vi c và nh ng k t qu đã đ tủ ể ạ ề ế ộ ệ ữ ế ả ạ đ c. ượ

N u không đ t đ c nh ng m c tiêu đ ra thì ng i lãnh đ o công ty ph i đế ạ ượ ữ ụ ề ườ ạ ả ề ngh nhân viên c a mình có bi n pháp th c hi n đúng đ n và th c hi n nh ng m cị ủ ệ ự ệ ắ ự ệ ữ ụ tiêu đó cho t i khi nào đ t đ c k t qu nh mong mu n thì thôi. ớ ạ ượ ế ả ư ố

M t cách hoàn thành các m c tiêu mang tính ch đ ng h n đó là cách t p trungộ ụ ủ ộ ơ ậ ngăn ng a vi c không hoàn thành m c tiêu, cách này s luôn hi u qua h n vi c ng iừ ệ ụ ẽ ệ ơ ệ ồ ch cho đ n khi m i vi c đã ra kh i t m ki m soát ch ng h n nh nh ng m c tiêuờ ế ọ ệ ỏ ầ ể ẳ ạ ư ữ ụ hay th i h n b b l . ờ ạ ị ỏ ỡ

b> Đào t o:ạ

Quá trình đào t o đ c th c hi n c v i nhân viên cũ và nhân viên m i. Hìnhạ ượ ự ệ ả ớ ớ th c đào t o g m đ o t o cho nhân viên m i, đào t o không đ nh kỳ và đào t o đ nhứ ạ ồ ạ ạ ớ ạ ị ạ ị kỳ hàng năm.

Version 1.0 97 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Quá trình đào t o đ i v i nhân viên m i là h t s c quan tr ng. Th nh t nó giúpạ ố ớ ớ ế ứ ọ ứ ấ nhân viên th c hi n đúng, đ ngay t đ u, th hai nó giúp nhân viên nhanh chóng hòaự ệ ủ ừ ầ ứ nh p v i môi tr ng m i.ậ ớ ườ ớ

Chuy n t m t lo i hình văn hóa công ty sang m t lo i hình văn hóa khác có thể ừ ộ ạ ộ ạ ể làm tăng nh ng căng th ng v n có trong công vi c m i nhân viên m i. Ch ng h n nhữ ẳ ố ệ ớ ớ ẳ ạ ư n u đang t m t công ty l n luôn b t bu c ph i m c comple và đeo cravat nghiêmế ừ ộ ớ ắ ộ ả ặ ch nh chuy n sang làm m t công ty nh năng đ ng h n n i mà m i ng i ch m cỉ ể ở ộ ỏ ộ ơ ơ ọ ườ ỉ ặ qu n jeans và g i nhau b ng tên m t cách thân m t thì nhân viên m i s ph i cóầ ọ ằ ộ ậ ớ ẽ ả nh ng đi u ch nh trong vi c ăn m c cho phù h p v i hoàn c nh m i. Lúc này ăn m cữ ề ỉ ệ ặ ợ ớ ả ớ ặ theo qui đ nh nh trong công vi c tr c kia c a b n có th khi n cho b n b các đ ngị ư ệ ướ ủ ạ ể ế ạ ị ồ nghi p m i gán cho cái m t cái tên là k xa l và l nh lùng. ệ ớ ộ ẻ ạ ạ

T ng t nh v y n u nh m t sinh viên s p d i kh i gh nhà tr ng thì hươ ự ư ậ ế ư ộ ắ ờ ỏ ế ườ ọ cũng s ph i t p làm quen v i r t nhi u l nghi và s phân c p b c khác nhau trongẽ ả ậ ớ ấ ề ễ ự ấ ậ giao ti p khi mà h đang trong m t t cách m i. ế ọ ộ ư ớ

Sau đây là m t s n i dung c n đào t o:ộ ố ộ ầ ạ + V t m nhìn, s m ng, tri t lý kinh doanh c a doanh nghi p:ề ầ ứ ạ ế ủ ệ

Hãy làm cho các nhân viên hi u đ c m c tiêu lâu dài, s m nh c a doanhể ượ ụ ứ ệ ủ nghi p và chia s v i h nh ng v n đ này. Có v y nhân viên m i c m giác là ng iệ ẻ ớ ọ ữ ấ ề ậ ớ ả ườ trong cu c, c m th y g n bó và đ ng hành v i t ng b c phát tri n c a doanhộ ả ấ ắ ồ ớ ừ ướ ể ủ nghi p. Ng c l i, nhân viên s không th y có h ng thú vì ph i làm vi c nh là m tệ ượ ạ ẽ ấ ứ ả ệ ư ộ nhi m v b t bu c. Nhân viên cũng s có c m giác mình là m t ph n quan tr ng c aệ ụ ắ ộ ẽ ả ộ ầ ọ ủ t ch c khi nhìn th y đ c s đóng góp c a chính h trong con đ ng h ng đ nổ ứ ấ ượ ự ủ ọ ườ ướ ế nh ng m c tiêu, thành công c a doanh nghi p.ữ ụ ủ ệ

+ V các quy trình làm vi c:ề ệ

+ Phong cách giao ti p.ế

+ V l ch s hình thành, nh ng thành t u c a công ty.ề ị ử ữ ự ủ

+ Các quy đ nh v th c hi n công vi c.ị ề ự ệ ệ

+ Các quy đ nh v n i quy nh gi gi c làm vi c, đ ng ph c…ị ề ộ ư ờ ấ ệ ồ ụ

Version 1.0 98 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

+ C c u t ch c và m i quan h v i các b ph n.ơ ấ ổ ứ ố ệ ớ ộ ậ

Khi b c chân vào MISA, có l b t c nhân viên m i nào cũng đ c chào đónướ ẽ ấ ứ ớ ượ v i nh ng bu i liên hoan nh và đ c gi i thi u v i toàn công ty. B ng nh ng câuớ ữ ổ ẹ ượ ớ ệ ớ ằ ữ chào h i, nh ng l i t u táo c a nh ng ng i đi tr c, ng i m i đ n th y thân thi nỏ ữ ờ ế ủ ữ ườ ướ ườ ớ ế ấ ệ h n và d hòa nh p vào m t môi tr ng hoàn toán m i m . Tr c khi b t đ u côngơ ễ ậ ộ ườ ớ ẻ ướ ắ ầ vi c c a mình, m i “th n dân” c a MISA ph i h c “ lu t”. Nghe thì to tát nh ng th cệ ủ ỗ ầ ủ ả ọ ậ ư ự ra là “handbook” c a công ty, n i ghi nh n nh ng quy đ nh c th c a công ty mà b tủ ơ ậ ữ ị ụ ể ủ ấ c nhân viên nào cũng ph i “quán tri t”. Đ n gi n nh t là nh ng quy đ nh v trangứ ả ệ ơ ả ấ ữ ị ề ph c “M i nhân viên đ u ph i ăn m c ch nh t khi đ n c quan, không m c qu n bò,ụ ọ ề ả ặ ỉ ề ế ơ ặ ầ áo phông không c , qu n soóc, không đi dép lê”. Chính quy đ nh này t o ra m t phongổ ầ ị ạ ộ cách trang ph c l ch s m i khi MISA g p khách hàng, đ i tác và v i b t kỳ ai đ nụ ị ự ỗ ặ ố ớ ấ ế liên h v i MISA. ệ ớ

Các ch ng trình đào t o và hu n luy n c n đ c c p nh t đ thúc đ y quáươ ạ ấ ệ ầ ượ ậ ậ ể ẩ trình đ a cái m i vào công ty. B i h i nh p vào n n kinh t th gi i là b c vào m tư ớ ở ộ ậ ề ế ế ớ ướ ộ xã h i h c t p. H c t p su t đ i m i tìm đ c ch đ ng trong xã h i. Công tác đàoộ ọ ậ ọ ậ ố ờ ớ ượ ỗ ứ ộ t o, b i d ng cho các thành viên trong công ty là không th xem nh . Các công ty trênạ ồ ưỡ ể ẹ th gi í ngày càng th y ra r ng: Các bi n pháp thu hút ng i tài b ng tăng l ng, kỳế ớ ấ ằ ệ ườ ằ ươ ngh , nhà không còn là bi n pháp căn b n. H đã h ng vào công tác đào t o đỉ ở ệ ả ọ ướ ạ ể nâng cao năng l c cho các thành viênc a mình. Hi n t ng này đã đ c các nhà khoaự ủ ệ ượ ượ h c g i là “s bùng n c a văn hoá công ty, s n xu t là c u cánh c a công ty và vănọ ọ ự ổ ủ ả ấ ứ ủ hoá chính là đi u ki n c n thi t c a nó” (Jean Luc Placet). Qua báo cáo c a Mai Linhề ệ ầ ế ủ ủ t i h i th o này chúng ta đã th y s quan tâm đo l ng, đáng giá k t qu sau h c t pạ ộ ả ấ ự ườ ế ả ọ ậ trong ho t đ ng c a lãnh đ o công ty: s li u khách hàng tăng, tai n n gi m, côngạ ộ ủ ạ ố ệ ạ ả vi c trôi ch y h n.ệ ả ơ

c> Tuy n d ng:ể ụ

Tr c h t văn hóa công ty b t đ u v i vi c tuy n d ng. Chúng tôi dành r tướ ế ắ ầ ớ ệ ể ụ ấ nhi u tâm huy t cho vi c tuy n d ng nhân viên. Dù cho đó là công vi c gì thì chúngề ế ệ ể ụ ệ tôi cũng luôn tìm ki m nh ng m u ng i đ c bi t. Chúng tôi tìm ki m thái đ làmế ữ ẫ ườ ặ ệ ế ộ vi c tích c c và đ ng nhiên là c nh ng ng i có thái đ làm vi c đó. Chúng tôiệ ự ươ ả ữ ườ ộ ệ

Version 1.0 99 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

mu n có đ c nh ng nhân viên có khi u hài h c t t, thích làm vi c theo nhóm và hàiố ượ ữ ế ướ ố ệ lòng v i nh ng k t qu làm vi c c a t p th ch không ph i thành tích cá nhân.ớ ữ ế ả ệ ủ ậ ể ứ ả

“N u b t đ u làm vi c v i đúng tuýp ng i mà b n mu n tuy n d ng thì d ngế ắ ầ ệ ớ ườ ạ ố ể ụ ườ nh b n đã có th xây d ng nên m t đ i ngũ nhân viên đã đ c trang b v n văn hóaư ạ ể ự ộ ộ ượ ị ố công ty mà b n mong mu n.ạ ố

Tuy n ch n nhân viên g n v i đ nh h ng giá tr c a t ch c là đi u c n kh ngể ọ ắ ớ ị ướ ị ủ ổ ứ ề ầ ẳ đ nh. Xin l u ý là s tuy n ch n không ch là ki n th c và k năng phù h p v i v tríị ư ự ể ọ ỉ ế ứ ỹ ợ ớ ị mà DN c n, mà còn ph i có s phù gi a đ nh h ng giá tr c a DN và ng i thi vào.ầ ả ự ữ ị ướ ị ủ ườ M t ng i đ cao hi u qu kinh t vào làm vi c t ch c NGO s n y sinh xungộ ườ ề ệ ả ế ệ ở ổ ứ ẽ ả đ t. Do đó các công vi c nh : đăng qu ng cáo tuy n ng i c a t ch c trên h th ngộ ệ ư ả ể ườ ủ ổ ứ ệ ố thông tin c n th hi n rõ ràng quan đi m, giá tr mà t ch c yêu c u vì đây còn là sầ ể ệ ể ị ổ ứ ầ ự lan truy n giá tr . B ng h i đ c thi t k đ đánh giá trong thi tuy n ch nh m vàoề ị ả ỏ ượ ế ế ể ể ỉ ằ ki n th c và k năng là ch a đ . Trong quy trình qu n lý nhân s n u chú tr ng làmế ứ ỹ ư ủ ả ự ế ọ t t khâu tuy n ch n thì các khâu sau s đ ph i x lý h u qu . ố ể ọ ẽ ỡ ả ử ậ ả

d> Phát huy năng l c con ng i:ự ườ

Có th nêu lên ba c p đ trong vi c phát huy nhân t con ng i trong doanhể ấ ộ ệ ố ườ nghi p; ệ

d1> C p đ th nh t là nâng cao năng l c ti m tàng c a m i công nhân, viên ch cấ ộ ứ ấ ự ề ủ ỗ ứ (thông qua bi n pháp giáo d c, đào t o v kinh t , công ngh , qu n lý ); Các hìnhệ ụ ạ ề ế ệ ả th c nâng cao g m:ứ ồ

+ Chia s tri th c: ẽ ứ

- B n tin n i bả ộ ộ - Forum - H i th o chuyên đ công ty.ộ ả ề - Các cu c thi lien quan tri th c.ộ ứ - Sáng t o, xây d ng các quy trình cho DN.ạ ự - T sách qu n tr DN.ủ ả ị - H i th o chia s kinh nghi m.ộ ả ẽ ệ - Kèm c p tr c ti p.ặ ự ế

Version 1.0 100 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

- H c h i qua nhìn..ọ ỏ - H c t p và chia s tri th c m iọ ậ ẽ ứ ớ

+ Th c hi n các ch ng trình phát tri n ngh nghi p bao g m các n i dung:ự ệ ươ ể ề ệ ồ ộ

- Ki m tra ph m ch t, ki n th c, k năng c a t ng nhân viênể ẩ ấ ế ứ ỹ ủ ừ

- T ch c các bu i h i th o ngh nghi p cho nhân viên.ổ ứ ổ ộ ả ề ệ

- Lên k h ach đ đào t o v tri th c và k năng cho nhân viên.ế ọ ể ạ ề ứ ỹ

d2>C p đ th hai là bi n năng l c ti m tàng đó thành hi n th c, thông qua các bi nấ ộ ứ ế ự ề ệ ự ệ pháp khuy n khích, kích thích s c sáng t o trong lao đ ng s n xu t; c p đ th ba làế ứ ạ ộ ả ấ ấ ộ ứ t p trung cho đ c các ti m l c cá nhân c a công nhân viên ch c vào vi c th c hi nậ ượ ề ự ủ ứ ệ ự ệ m c tiêu c a doanh nghi p , thông qua các bi n pháp t ch c qu n lý s n xu t vàụ ủ ệ ệ ổ ứ ả ả ấ nhân s . ự

d3> C p đ th ba có ý nghĩa đ c bi t quan tr ng b i vì văn hoá doanh nghi p khôngấ ộ ứ ặ ệ ọ ở ệ ph i k t qu c a s phát tri n t phát trong quá trình s n xu t kinh doanh mà nóả ế ả ủ ự ể ự ả ấ đ c đ nh h ng xây d ng và hình thành trong ý th c t giác c a ng i qu n lýượ ị ướ ự ứ ự ủ ườ ả doanh nghi p, bi u hi n t p trung qu n lý doanh nghi p, b i ng i qu n lý doanhệ ể ệ ậ ả ệ ở ườ ả nghi p. ệ

Do v y, ph i đào t o và tr ng d ng đ i ngũ doanh nhân n m đ c và v nậ ả ạ ọ ụ ộ ắ ượ ậ d ng đ c văn hoá doanh nghi p vào trong tong ho t đ ng s n xu t kinh doanh cuaụ ượ ệ ạ ộ ả ấ doanh nghi p, trong quan h v i các đ i tác cũng nh trong công vi c qu n lý, đi uệ ệ ớ ố ư ệ ả ề hành n i b doanh nghi p .ộ ộ ệ

e> Th c thi hình t ng doanh nhân, nhà qu n tr , ự ượ ả ị

+ Giao ti p:ế

“M t đi u quan tr ng khác là vi c b n s d ng th i gian v i nh ng nhân viênộ ề ọ ệ ạ ử ụ ờ ớ ữ c a mình và nh ng cách giao ti p khác nhau khi b n ti p xúc v i h .Và ph n l n vi củ ữ ế ạ ế ớ ọ ầ ớ ệ này l i ph thu c vào thái đ c a b n. Đôi khi chúng ta có xu h ng là m t đi cáchạ ụ ộ ộ ủ ạ ướ ấ

Version 1.0 101 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

nhìn nh n th c t r ng thái đ , t c là cách b n xu t hi n và c x , cũng chính là m tậ ự ế ằ ộ ứ ạ ấ ệ ư ử ộ d ng th c giao ti p. Chúng tôi mu n các nhân viên c a mình c m th y vui v và h nhạ ứ ế ố ủ ả ấ ẻ ạ phúc và cũng mu n nh ng ng i lãnh đ o công ty th hi n r ng chúng tôi cũng r t tố ữ ườ ạ ể ệ ằ ấ ự hào v nhân viên c a chúng tôi, chúng tôi quan tâm đ n cá nhân t ng nhân viên và cề ủ ế ừ ả cu c s ng bên ngoài công vi c c a h , c đi u t t l n đi u x u x y ra v i m i m tộ ố ệ ủ ọ ả ề ố ẫ ề ấ ả ớ ỗ ộ nhân viên.”

Nh ng quy đ nh và ranh gi i trong hành vi c x đ u khá rõ ràng và th ngữ ị ớ ư ử ề ườ xuyên đ c s d ng trong giao ti p hàng ngày. Tuy nhiên văn hóa công ty không cóượ ử ụ ế tính đ c tr ng b i tôi tin là các công ty thì có nh ng l i ng x văn hóa r t đa d ng.ặ ư ở ữ ố ứ ử ấ ạ Đi u này đ c bi t đúng khi chúng ta xem xét đ n s v n đ ng không ng ng c a conề ặ ệ ế ự ậ ộ ừ ủ ng i, nh ng n n văn hóa và các giá tr trên th gi i.ườ ữ ề ị ế ớ

+ Xây d ng s g ng m u c a ng i lãnh đ o, nhà qu n tr : Các nhà qu n lý ph iự ự ươ ẫ ủ ườ ạ ả ị ả ả g ng m u đi đ u. H chính là bi u t ng đ nhân viên noi theo. Có m t th c t làươ ẫ ầ ọ ể ượ ể ộ ự ế các nhân viên th ng b t ch c theo th tr ng t cách đi đ ng, đ n nói năng vàườ ắ ướ ủ ưở ừ ứ ế hành đ ng. ộ

f> Xây d ng và nuôi d ng cự ưỡ á nhân su c s c, hình t ng c a DN:ấ ắ ượ ủ

- Nhà qu n tr xu t s c.ả ị ấ ắ - Doanh nhân thành đ t.ạ - Ng i có tài th thao.ườ ể - Lao đ ng gi i.ộ ỏ - Ng i có tài văn hoá văn ngh .ườ ệ - C u giúp ng i b n n.ứ ườ ị ạ

- Làm th nào t o ra cá nhân su t s c.ế ạ ấ ắ - Nuôi d ng cá nhân su t s c.ưỡ ấ ắ

g> Nâng cao và th c hi n rõ nét các nghi l c a công ty.ự ệ ễ ủ

h> Tuyên truy n, h ng d n tính cách c a văn hóa công ty:ề ướ ẫ ủ

Version 1.0 102 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

i> Lo i b v n đ tranh giành quy n l c trong công tyạ ỏ ấ ề ề ự

S tranh giành quy n l c trong công ty s c n tr s phát tri n c a m i quan hự ề ự ẽ ả ở ự ể ủ ố ệ tin t ng l n nhau gi a m i ng i trong công ty. Nh ng vi c làm thi u lành m nhưở ẫ ữ ọ ườ ữ ệ ế ạ nh thiên v , vây cánh phe phái, phao tin đ n th i và làm h i nhau sau l ng…s tr nênư ị ồ ổ ạ ư ẽ ở ph bi n trong m t công ty n u nh ng ng i đi u hành và lãnh đ o công ty đó khôngổ ế ộ ế ữ ườ ề ạ có nguyên t c v c b n là đúng đ n và ph ng th c qu n lí nhân s chuyên nghi p. ắ ề ơ ả ắ ươ ứ ả ự ệ

Đ gi i quy t v n đ tranh giành quy n l c trong n i b công ty, các công tyể ả ế ấ ề ề ự ộ ộ ph i b t đ u t vi c phát tri n m t môi tr ng làm vi c c i m , cho phép có s b tả ắ ầ ừ ệ ể ộ ườ ệ ở ở ự ấ đ ng ý ki n v m t v n đ nào đó, t p trung vào m c tiêu chính c a công ty và phátồ ế ề ộ ấ ề ậ ụ ủ huy đ c s hòa thu n t p th . ượ ự ậ ậ ể

Nh ng l i phê bình mang tính xây d ng nên đ c s d ng nh m t ph ng ti nữ ờ ự ượ ử ụ ư ộ ươ ệ c i thi n các v n đ m t cách th c s ch không ph i nh m t vũ khí tr thù dùngả ệ ấ ề ộ ự ự ứ ả ư ộ ả đ h g c k khác. V n đ này ph i đ c đ ng hàng đ u vì nó xóa b đ c tính sể ạ ụ ẻ ấ ề ả ượ ứ ầ ỏ ượ ợ s t c a nhân viên t i n i làm vi c. ệ ủ ạ ơ ệ

Nh m lo i b nh ng v n đ liên quan đ n quy n l c thì nh ng ng i lãnh đ oằ ạ ỏ ữ ấ ề ế ề ự ữ ườ ạ công ty ph i x lí nghiêm kh c nh ng hành vi mà làm cho m i ng i không tin t ngả ử ắ ữ ọ ườ ưở l n nhau và t o nên kho ng cách gi a m i ng i trong công ty đó. Đ thúc đ y vănẫ ạ ả ữ ọ ườ ể ẩ hóa công ty h ng t i thành công thì nh ng ng i lãnh đ o công ty cũng không đ cướ ớ ữ ườ ạ ượ khuy n khích s l m d ng quy n hành trong công vi c. Mu n làm đ c đi u này hế ự ạ ụ ề ệ ố ượ ề ọ ph i ch ng t rõ r ng cam k t c a h là s th c hi n đúng nguyên t c khi công nh nả ứ ỏ ằ ế ủ ọ ẽ ự ệ ắ ậ và khen th ng các nhân viên trong công ty. T t c nh ng hành đ ng tranh giànhưở ấ ả ữ ộ quy n l c trong công ty s ch ng đem l i cho ai m t chút l i ích gì. S th t đây làề ự ẽ ẳ ạ ộ ợ ự ậ ở n u ng i ta lúc nào cũng ph i canh ch ng sau l ng mình thì h u nh h không thế ườ ả ừ ư ầ ư ọ ể t p trung đ c vào vi c hoàn thành nh ng m c tiêu c a công ty, vì th mà hi u quậ ượ ệ ữ ụ ủ ế ệ ả làm vi c cũng b nh h ng x u. ệ ị ả ưở ấ

j> Xây d ng m t tinh th n t p th v ng m nh thông qua xác đ nh nh ng giá tr c tự ộ ầ ậ ể ữ ạ ị ữ ị ố y uế

Khi phát tri n m t văn hóa làm vi c có hi u qu thì không gì có th thay thể ộ ệ ệ ả ể ế đ c vi c t o d ng nên m t tinh th n t p th v ng m nh trong đ i ngũ nhân viênượ ệ ạ ự ộ ầ ậ ể ữ ạ ộ

Version 1.0 103 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

công ty. Đ làm đ c đi u đó m i ng i trong công ty y c n ph i cùng cam k t v iể ượ ề ọ ườ ấ ầ ả ế ớ nhau r ng h có chung m t vài ni m tin nào đó. ằ ọ ộ ề

Cách t t nh t đ m i ng i trong công ty nh n th c đ c nh ng ni m tin hố ấ ể ọ ườ ậ ứ ượ ữ ề ọ cùng chia s đó là thông qua nh ng giá tr c t y u mà t t c m i ng i đ u ch pẻ ữ ị ố ế ấ ả ọ ườ ề ấ nh n và đó ng i ta trân tr ng chính b n thân h khi ph c v cho m c đích c aậ ở ườ ọ ả ọ ụ ụ ụ ủ công ty l n cá nhân.ẫ

Nh ng giá tr này không nh ng cho phép ng i ta có c m giác v s thành côngữ ị ữ ườ ả ề ự mà còn c c m giác đúng đ n v vi c h luôn kiên đ nh v i nh ng nguyên t c mà b nả ả ắ ề ệ ọ ị ớ ữ ắ ả thân h trân tr ng. ọ ọ

Trong nghiên c u kh o sát c a chúng tôi v văn hóa công ty, chúng tôi đã phátứ ả ủ ề hi n th y m t vài giá tr c t y u - đó là s đ i m i, tính công b ng, s tôn tr ng, khệ ấ ộ ị ố ế ự ổ ớ ằ ự ọ ả năng thích ng v i nh ng thay đ i, chú tr ng vào khách hàng và tinh th n trách nhi m.ứ ớ ữ ổ ọ ầ ệ

Trong bài báo t i tôi s đ c p đ n vi c làm th nào đ m t công ty có th xâyớ ẽ ề ậ ế ệ ế ể ộ ể d ng đ c văn hóa công ty h ng t i thành công nh vào cách bi n nh ng giá tr c tự ượ ướ ớ ờ ế ữ ị ố y u thành nh ng hành vi nh mong mu n trong công vi c. ế ữ ư ố ệ

k> T o ra m t môi tr ng làm vi c trong s ch và c i mạ ộ ườ ệ ạ ở ở

M t môi tr ng làm vi c c i m n i mà ng i nhân viên có th chia s thông tinộ ườ ệ ở ở ơ ườ ể ẻ và ki n th c m t cách t do tho i mái ch c ch n s t o đi u ki n t t đ cho m tế ứ ộ ự ả ắ ắ ẽ ạ ề ệ ố ể ộ công ty có th đ t đ c nh ng m c tiêu c a mình. 80% các v n đ trong các công tyể ạ ượ ữ ụ ủ ấ ề là có liên quan đ n vi c giao ti p hay thi u s giao ti p gi a các cá nhân trong công ty.ế ệ ế ế ự ế ữ

Vi c hi u l m, cách nghĩ sai hay gi i thích sai… x y ra trong các công ty đ u làệ ể ầ ả ả ề b i ng i ta không trao đ i v i nhau lí do c a vi c làm c a mình. B i v y nh ngở ườ ổ ớ ủ ệ ủ ở ậ ữ quy t đ nh trong công ty đ c đ a ra mà l i thi u đi ph n gi i thích lí do rõ ràng choế ị ượ ư ạ ế ầ ả s ra đ i c a chính nh ng quy t đ nh y. T đó tr v sau, trong công ty, ng i ta làmự ờ ủ ữ ế ị ấ ừ ở ề ườ m i vi c mà không trao đ i v i nhau t i sao h l i làm nh th hay th khác. ọ ệ ổ ớ ạ ọ ạ ư ế ế

Trong các bu i h p hành hay th o lu n, ng i lãnh đ o công ty nào không khíchổ ọ ả ậ ườ ạ l đ c m t môi tr ng làm vi c c i m thì s ch ng nh n đ c ý ki n ph n h iệ ượ ộ ườ ệ ở ở ẽ ẳ ậ ượ ế ả ồ nào t phía nhân viên c a mình, do đó s n y sinh tình tr ng mù m v thông tin vàừ ủ ẽ ả ạ ờ ề

Version 1.0 104 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

nh ng gi thi t sai l m l i không h đ c ai th c m c mà chính nh ng đi u này l iữ ả ế ầ ạ ề ượ ắ ắ ữ ề ạ gây ra các h u qu x u v sau. ậ ả ấ ề

Thông th ng chính nh ng ng i lãnh đ o công ty ch không ph i công vi c l iườ ữ ườ ạ ứ ả ệ ạ là nguyên nhân làm cho các nhân viên c m th y lo s và làm cho h r i vào s im l ngả ấ ợ ọ ơ ự ặ b t l i. Nh ng ai không có c h i đ nói lên ý ki n, quan đi m hay đ a ra m t l i đấ ợ ữ ơ ộ ể ế ể ư ộ ờ ề ngh nào c a mình đó s tr nên không hài lòng, b t mãn. ị ủ ẽ ở ấ

H u qu c a vi c này là h không làm vi c h t kh năng c a mình. H khôngậ ả ủ ệ ọ ệ ế ả ủ ọ còn mu n tìm tòi ra nh ng ý t ng m i, áp d ng nh ng c i ti n hay thay đ i nào vì số ữ ưở ớ ụ ữ ả ế ổ ợ b c p trên khi n trách. ị ấ ể

l> Th c hi n khen th ng trên c s công b ng ự ệ ưở ơ ở ằ

Khen th ng không công b ng chính là m t cách ch c ch n nh t đ h y ho iưở ằ ộ ắ ắ ấ ể ủ ạ con đ ng đi t i thành công c a m t công ty. Khen th ng nh nhau đ i v i m iườ ớ ủ ộ ưở ư ố ớ ọ nhân viên dù cho k t qu công vi c h làm có khác nhau là m t vi c làm thi u s côngế ả ệ ọ ộ ệ ế ự b ng. ằ

Nh ng nhi u ng i lãnh đ o các công ty l i khen th ng nhân viên c a mìnhư ề ườ ạ ạ ưở ủ m t cách không h p lý. H gi i thích r ng s r t m t th i gian đ th c s gi i quy tộ ợ ọ ả ằ ẽ ấ ấ ờ ể ự ự ả ế v n đ này. Vì v y mà nhi u công ty đã th ng cho toàn b nhân viên trong công tyấ ề ậ ề ưở ộ m t m c ti n th ng nh nhau ho c nhân viên nào cũng có s tháng đ c h ngộ ứ ề ưở ư ặ ố ượ ưở th ng b ng nhau dù cho m c đ hi u qu công vi c c a h có khác nhau. ưở ằ ứ ộ ệ ả ệ ủ ọ

N u ngay t đ u nh ng tiêu chí khen th ng đ c đ ra m t cách rõ ràng vàế ừ ầ ữ ưở ượ ề ộ vi c đánh giá hi u qu công vi c đ c làm m t cách chuyên nghi p thì s không g pệ ệ ả ệ ượ ộ ệ ẽ ặ v n đ gì khi g n li n hi u qua công vi c v i vi c khen th ng. ấ ề ắ ề ệ ệ ớ ệ ưở

Khen th ng đây không ch đ c p đ n vi c khen th ng v t ch t mà còn baoưở ở ỉ ề ậ ế ệ ưở ậ ấ hàm c khen th ng v m t tinh th n nh s th a nh n c a c p trên v thành tích cáả ưở ề ặ ầ ư ự ừ ậ ủ ấ ề nhân c a b n, nh ng l i khen ng i chân thành, nh ng l i đ ng viên khích l và sủ ạ ữ ờ ợ ữ ờ ộ ệ ự ph n h i tích c c t phía lãnh đ o công ty. ả ồ ự ừ ạ

3.5 Duy trì và phát tri n VHDN:ể

Version 1.0 105 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Khi nào thì b n nên thay đ i văn hóa công ty? Câu h i mang tính then ch t đâyạ ổ ỏ ố ở là khi nào và trong tr ng h p nào thì m t công ty nên ti n hành thay đ i văn hóa côngườ ợ ộ ế ổ ty mình?

T kinh nghi m kh o sát h n 300 công ty châu Á, các nhà nghiên c u đã nh n th yừ ệ ả ơ ở ứ ậ ấ r ng nhìn chung các công ty c n ph i thay đ i văn hóa công ty khi h g p m t hayằ ầ ả ổ ọ ặ ộ nhi u h n v y m t trong nh ng thách th c sau: ề ơ ậ ộ ữ ứ

+ Khi hai hay nhi u h n hai công ty có n n t ng khác nhau ti n hành sát nh p v iề ơ ề ả ế ậ ớ nhau và trong các ho t đ ng c a h có s d u hi u c a m i b t hòa tri n miên gi aạ ộ ủ ọ ự ấ ệ ủ ố ấ ề ữ nh ng nhóm nhân viên. ữ + Khi m t công ty đã có nhi u năm ho t đ ng kinh nghi m và cách th c ho t đ ngộ ề ạ ộ ệ ứ ạ ộ c a nó đã ăn sâu c r đ n m c nó c n tr s thích ng v i nh ng thay đ i và sủ ố ễ ế ứ ả ở ự ứ ớ ữ ổ ự c nh tranh trên th tr ng c a chính công ty y. ạ ị ườ ủ ấ + Khi m t công ty chuy n sang ho t đ ng m t ngành ngh hay m t lĩnh v c hoànộ ể ạ ộ ở ộ ề ộ ự toàn m i khác và ph ng th c ho t đ ng cũ lúc này l i đe d a s s ng còn c a côngớ ươ ứ ạ ộ ạ ọ ự ố ủ ty đó. + Khi m t công ty mà đ i ngũ nhân viên đã quá quen v i vi c làm vi c trong nh ngộ ộ ớ ệ ệ ữ đi u ki n thu n l i c a th i kì kinh t phát tri n nh ng l i không th thích ng đ cề ệ ậ ợ ủ ờ ế ể ư ạ ể ứ ượ v i nh ng khó khăn thách th c do suy gi m kinh t gây ra. ớ ữ ứ ả ế + Khi DN đ ng tr c nguy c kh ng ho ng, tr c s thay đ i to l n c a môi tr ngứ ướ ơ ủ ả ướ ự ổ ớ ủ ườ xung quanh, c n t o ra nh ng thay đ i b c ngo t, có xu t hi n t t ng đ i m i.ầ ạ ữ ổ ướ ặ ấ ệ ư ưỏ ổ ớ Hi n chúng ta đang vào th i đi m này. Ngoài nh ng tác đ ng qu c t ra, trong n cệ ở ờ ể ữ ộ ố ế ướ tình hình di dân n i đ a cũng đang di n ra m nh m . Đa s ng i lao đ ng khu v cộ ị ễ ạ ẽ ố ườ ộ ở ự nông nghi p đang đ c đào t o đ chuy n sang khu v c công nghi p. Nhi u DN m iệ ượ ạ ể ể ự ệ ề ớ ra đ i. S h i nh p ng i nhanh chóng t nhi u vùng quê trong các doanh nghi p,ờ ự ộ ậ ườ ừ ề ệ trong các đô th hi n nay đã kéo theo c văn hoá xóm làng vào các doanh nghi p. Đ ngị ệ ả ệ ồ th i dòng ng i đi công tác, đi du h c, đi làm ăn n c ngoài cũng ngày m t nhi u,ờ ườ ọ ở ướ ộ ề h cũng mang theo c nét văn hoá t các xã h i công nghi p ph ng Tây vào các tọ ả ừ ộ ệ ươ ổ ch c trong n c. Đây là th i kỳ văn hoá dân t c, VHDN truy n th ng đang b thứ ướ ờ ộ ề ố ị ử thách, sàng l c c a th i gian. Lúc này c n s đ nh h ng, s sáng t o c a các cá nhân,ọ ủ ờ ầ ự ị ướ ự ạ ủ các t ch c đ bi n c i cái cũ, tinh tuy n cái m i cho văn hoá dân t c, VHDN giaiổ ứ ể ế ả ể ớ ộ đo n hi n nay.ạ ệ

Version 1.0 106 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Các công ty nên s m ti n hành đánh giá v s c n thi t ph i thay đ i văn hóaớ ế ề ự ầ ế ả ổ công ty b i s m t nhi u th i gian đ quá trình thay đ i này t rõ tính hi u qu c aở ẽ ấ ề ờ ể ổ ỏ ệ ả ủ nó. N u m t công ty càng ch n ch bao nhiêu thì khi th c hi n s càng tr nên khóế ộ ầ ờ ự ệ ẽ ở khăn b y nhiêu. Ch c ch n h u qu c a vi c trì hoãn này s là r t l n. ấ ắ ắ ậ ả ủ ệ ẽ ấ ớ

Trong s nh ng h u qu x u do vi c ch m tr thay đ i văn hóa công ty gây ra làố ữ ậ ả ấ ệ ậ ễ ổ nhân viên có tinh th n làm vi c th p, t l thay vi c nhân viên cao, phàn nàn c a kháchầ ệ ấ ỉ ệ ệ ủ hàng ngày càng nhi u, nhi u c h i và công vi c kinh doanh b b l , năng su t làmề ề ơ ộ ệ ị ỏ ỡ ấ vi c th p, ch m thích ng v i nh ng thay đ i m i, hi u qu làm vi c b nh h ngệ ấ ậ ứ ớ ữ ổ ớ ệ ả ệ ị ả ưở x u, văn hóa ng x t i n i làm vi c thi u lành m nh. ấ ứ ử ạ ơ ệ ế ạ

V n đ then ch t đây là các công ty c n ph i thay đ i văn hóa công ty c aấ ề ố ở ầ ả ổ ủ mình tr c khi nh ng tình tr ng không mong mu n nh trên tr nên không th ki mướ ữ ạ ố ư ở ể ể soát đ c. Đ ng nhiên là m i công ty trong nh ng hoàn c nh đó không ph i th cượ ươ ỗ ữ ả ả ự hi n quá nhanh quá trình thay đ i văn hóa công ty ho c thay đ i quá khiêm t n b i làmệ ổ ặ ổ ố ở nh v y s đe d a s t n t i c a chính công ty y. Con đ ng ti n t i vi c thay đ iư ậ ẽ ọ ự ồ ạ ủ ấ ườ ế ớ ệ ổ văn hóa công ty.

3.6 Ví d xây d ng văn hóa doanh nghi p:ụ ự ệ

Xây d ng th ng hi u và văn hoá Agribankự ươ ệ

a> M c đích, yêu c u xây d ng, phát tri n th ng hi u và th c hi n Văn hoá doanhụ ầ ự ể ươ ệ ự ệ nghi p AGRIBANK&PTNT Vi t nam .ệ ệ 1- M c đích, yêu c u.ụ ầ 1.1.Xây d ng, phát tri n Th ng hi u AGRIBANK.ự ể ươ ệ - B o v và b o h b n quy n s h u th ng hi u AGRIBANK trong n c và qu cả ệ ả ộ ả ề ở ữ ươ ệ ướ ố t .ế - Qu ng bá hình nh, c ng c uy tín, nâng cao v th , chi m lĩnh th ph n, m r ng thả ả ủ ố ị ế ế ị ầ ở ộ ị tr ng c a AGRIBANK trong n c, trong khu v c và qu c t .ườ ủ ướ ự ố ế - T o ni m tin v ng ch c v ch t l ng s n ph m d ch v đ i v i c Ngân hàng vàạ ề ữ ắ ề ấ ượ ả ẩ ị ụ ố ớ ả khách hàng, nâng cao s c c nh tranh c a các d ch v s n ph m c a AGRIBANK.ứ ạ ủ ị ụ ả ẩ ủ - Vi c xây d ng và phát tri n th ng hi u c a AGRIBANK đ m b o: Đúng pháp lu tệ ự ể ươ ệ ủ ả ả ậ

Version 1.0 107 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

Vi t Nam, pháp lu t các n c có liên quan và công c qu c t , đúng đ nh h ng chệ ậ ướ ướ ố ế ị ướ ỉ đ o c a Ngân hàng Nhà n c; Có tính th ng nh t toàn h th ng; Th ng xuyên tạ ủ ướ ố ấ ệ ố ườ ổ ch c ki m tra, giám sát, s k t, t ng k t đánh giá, bình xét thi đua khen th ng.ứ ể ơ ế ổ ế ưở

1.2. Th c hi n VHDN AGRIBANK.ự ệ - Xây d ng VHDN tr thành ngu n s c m nh n i l c trong kinh doanh;ự ở ồ ứ ạ ộ ự - Xây d ng VHDN tr thành gi i pháp qu n tr đi u hành, góp ph n c ng c uy tín,ự ở ả ả ị ề ầ ủ ố nâng cao v th c a AGRIBANK trong n c và qu c t ;ị ế ủ ướ ố ế - Xây d ng VHDN tr thành ph m ch t, đ o đ c, n p sinh ho t và làm vi c c aự ở ẩ ấ ạ ứ ế ạ ệ ủ CNVC; toàn h th ng quán tri t và th c hi n “Trung th c, k c ng, sáng t o, ch tệ ố ệ ự ệ ự ỷ ươ ạ ấ l ng, hi u qu ” tr thành truy n th ng c a AGRIBANK nh m c ng c ni m tinượ ệ ả ở ề ố ủ ằ ủ ố ề b n v ng c a khách hàng, chi m lĩnh th ph n, m r ng th tr ng, nâng cao s c c nhề ữ ủ ế ị ầ ở ộ ị ườ ứ ạ tranh v ch t l ng c a các d ch v s n ph m trên th tr ng trong n c và qu c t .ề ấ ượ ủ ị ụ ả ẩ ị ườ ướ ố ế Vi c xây d ng VHDN c a AGRIBANK đ m b o các yêu c u sau:ệ ự ủ ả ả ầ - Đúng pháp lu t Vi t Nam và công c qu c t , k th a và phát huy truy n th ngậ ệ ướ ố ế ế ừ ề ố văn hoá Vi t Nam đ m đà b n s c dân t c, h i nh p v i các n n VHDN tiên ti nệ ậ ả ắ ộ ộ ậ ớ ề ế trong khu v c và qu c t theo đúng ch tr ng, đ nh h ng ch đ o c a Nhà n c,ự ố ế ủ ươ ị ướ ỉ ạ ủ ướ Ngân hàng Nhà n c và AGRIBANK;ướ - Có tính th ng nh t, tính khoa h c, tính k th a, tính th c ti n và tính phát tri n, phùố ấ ọ ế ừ ự ễ ể h p v i nh p đ c a AGRIBANK; Có các ch ng trình, ph ng án c th tri n khaiợ ớ ị ộ ủ ươ ươ ụ ể ể th c hi n VHDN xác đ nh rõ m c đích, yêu c u, k ho ch, gi i pháp th c hi n đ mự ệ ị ụ ầ ế ạ ả ự ệ ả b o thi t th c, ch t l ng, ti t ki m, hi u qu ;ả ế ự ấ ượ ế ệ ệ ả - Th ng xuyên t ch c ki m tra, giám sát, s k t, t ng k t đánh giá, bình xét thi đuaườ ổ ứ ể ơ ế ổ ế khen th ng v vi c xây d ng VHDN.ưở ề ệ ự

+ Th c hi n VHDN AGRIBANK v i n i dung mà Ban lãnh đ o AGRIBANK t ng k tự ệ ớ ộ ạ ổ ế trong 10 ch “ Trung th c, k c ng, sáng t o, ch t l ng, hi u qu ”.ữ ự ỷ ươ ạ ấ ượ ệ ả

1.1: Trung th c: Đ c hi u “Đúng v i ý nghĩ c a mình, v i nh ng gì đã có, đã x y raự ượ ể ớ ủ ớ ữ ẩ ho c Ngay th ng, th t thà (m t con ng i trung th c, tính tình trung th c).ặ ẳ ậ ộ ườ ự ự

Version 1.0 108 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

1.2: K c ng: Đ c hi u “Nh ng phép t c chi ph i cu c s ng xã h i, t ch c, giaỷ ươ ượ ể ữ ắ ố ộ ố ộ ổ ứ đình…đ gìn gi nh ng quan h gi a ng i và ng i trong khuôn kh m t l i s ngể ữ ữ ệ ữ ườ ườ ổ ộ ố ố sinh ho t đ c coi là phù h p v i đ o đ c; Th i bu i nào, k c ng y ho c phépạ ượ ợ ớ ạ ứ ờ ổ ỷ ươ ấ ặ t c, l t c t o nên tr t t xã h i: gi v ng k c ng phép n c “ắ ệ ụ ạ ậ ự ộ ữ ữ ỷ ươ ướ

1.3: Sáng t o: Đ c hi u “ Làm ra cái ch a bao gi có ho c Tìm tòi làm cho t t h nạ ượ ể ư ờ ặ ố ơ mà không b gò bó: có đ u óc sáng t o.” ị ầ ạ V m t lý lu n “ Sáng t o m i “ đ c hi u là m t nhân t bên trong, phát tri n kinhề ặ ậ ạ ớ ượ ể ộ ố ể t cũng là lo i bi n đ ng v ho t đ ng kinh t t sáng t o bên trong… ế ạ ế ộ ề ạ ộ ế ừ ạ

1.4: Ch t l ng: Đ c hi u: Giá tr v m t l i ích ( đ i v i s l ng ).ấ ượ ượ ể ị ề ặ ợ ố ớ ố ượ - V ch t l ng s n ph m (theo nghĩa kinh t ): Nh ng thu c tính c a s n ph m đ cề ấ ượ ả ẩ ế ữ ộ ủ ả ẩ ượ xác đ nh b ng nh ng thông s có th đo đ c ho c so sánh đ c, phù h p v i cácị ằ ữ ố ể ượ ặ ượ ợ ớ đi u ki n k thu t hi n có và có kh năng tho mãn nhu c u xã h i và c a các cáề ệ ỹ ậ ệ ả ả ầ ộ ủ nhân trong đi u ki n xác đ nh v s n xu t và tiêu dùng; B n thân nó ph n nh m tề ệ ị ề ả ấ ả ả ả ộ cách t ng h p trình đ khoa h c k thu t và công ngh , là m t tiêu chu n kinh t , kổ ợ ộ ọ ỹ ậ ệ ộ ẩ ế ỹ thu t r t quan tr ng đ nâng cao hi u qu s n xu t và có ý nghĩa kinh t to l n (mậ ấ ọ ể ệ ả ả ấ ế ớ ở r ng qui mô s n xu t, m r ng th tr ng tiêu th , nh t là th tr ng qu c t ).ộ ả ấ ở ộ ị ườ ụ ấ ị ườ ố ế Nghĩa h p c a ch t l ng là ch t l ng s n ph m, nghĩa r ng còn bao g m c ch tẹ ủ ấ ượ ấ ượ ả ẩ ộ ồ ả ấ l ng công vi c. Ch t l ng s n ph m ch công d ng c a s n ph m, nghĩa là thíchượ ệ ấ ượ ả ẩ ỉ ụ ủ ả ẩ h p v i ý đ nh s d ng nh t đ nh, làm tho mãn đ c tính ch t l ng mà nhu c u xãợ ớ ị ử ụ ấ ị ả ặ ấ ượ ầ h i c n có…và đ b n theo th i gian c a các đ c tính đó. ộ ầ ộ ề ờ ủ ặ - Ch t l ng công tác là trình đ đ m b o c a các m t công tác s n xu t, k thu t vàấ ượ ộ ả ả ủ ặ ả ấ ỹ ậ t ch c, t o cho s n ph m đ t tiêu chu n ch t l ng và nâng cao ch t l ng s nổ ứ ạ ả ẩ ạ ẩ ấ ượ ấ ượ ả ph m. Ngoài ra còn bao g m ch t l ng công tác c a quy t sách kinh doanh và ch tẩ ồ ấ ượ ủ ế ấ l ng công tác ch p hành hi n tr ng, th ng đo b ng hi u su t công tác, hi u quượ ấ ệ ườ ườ ằ ệ ấ ệ ả công tác, ch t l ng s n ph m và hi u qu kinh t c a các b ph n và c ng v côngấ ượ ả ẩ ệ ả ế ủ ộ ậ ươ ị tác. Ch t l ng s n ph m do ch t l ng công tác quy t đ nh, ch t l ng công tác làấ ượ ả ẩ ấ ượ ế ị ấ ượ s đ m b o c a ch t l ng s n ph m. Hai v n đ v a có ch khác nhau l i v a cóự ả ả ủ ấ ượ ả ẩ ấ ề ừ ỗ ạ ừ quan h m t thi t v i nhau.ệ ậ ế ớ

Version 1.0 109 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

1.5: Hi u qu đ c hi u: “ Cái đ t đ c m t vi c, m t ho t đ ng “.ệ ả ượ ể ạ ượ ở ộ ệ ộ ạ ộ Hi u qu là k t qu mong mu n, cái sinh ra k t qu mà con ng i ch đ i và h ngệ ả ế ả ố ế ả ườ ờ ợ ướ t i; nó có n i dung khác nhau lĩnh v c khác nhau (Hi u qu kinh t ; Hi u qu kinhớ ộ ở ự ệ ả ế ệ ả t xã h i; Hi u qu s d ng lao đ ng; Hi u qu và t su t hi u qu …) : Trong s nế ộ ệ ả ử ụ ộ ệ ả ỷ ấ ệ ả ả xu t hi u qu có nghĩa là hi u su t, là năng su t; Trong kinh doanh, hi u qu là lãiấ ệ ả ệ ấ ấ ệ ả xu t, l i nhu n; Trong lao đ ng nói chung hi u qu là năng su t lao đ ng đ c đánhấ ợ ậ ộ ệ ả ấ ộ ượ giá b ng s l ng th i gian hao phí đ s n xu t ra m t đ n v s n ph m, ho c làằ ố ượ ờ ể ả ấ ộ ơ ị ả ẩ ặ b ng s l ng s n ph m s n xu t ra trong m t th i gian.ằ ố ượ ả ẩ ả ấ ộ ờ

Ph l c:ụ ụ 1. Ph l c 1 ụ ụ tiêu chu n phân c p văn hoá doanh nghi p: 4 trang.ẩ ấ ệ 2. Ph l c 2 ụ ụ danh m c tr ng s các y u t VHDN: 1 trang.ụ ọ ố ế ố 3. Ph l c 3 ụ ụ check list các lo i nghi l trong DN: 1trang.ạ ễ 4. Ph l c 4 ụ ụ h ng d n xây d ng slogan cho công ty: 5 trang.ướ ẫ ự 5. Ph l c 5 ụ ụ tài li u hu n luy n văn hoá giao ti p ng x n i công s : 27 trang.ệ ấ ệ ế ứ ử ơ ở 6. Ph l c 6 ụ ụ quy đ nh v văn hoá giao ti p c a CNV: 2 trang.ị ề ế ủ 7. Ph l c 7 ụ ụ b ng đánh giá m c đ phong cách giao ti p c a CNV: 1trang. ả ứ ộ ế ủ 8. Ph l c 8 ụ ụ danh m c các tri t lý kinh doanh c a DN: 2 trang.ụ ế ủ

Version 1.0 110 /111

Xây d ng và thay đ i văn hoá doanh nghi pự ổ ệ by Ngo QuangThuat

9. Ph l c 9 ụ ụ m u tri t lý v ph ng châm qu n lý công ty ẫ ế ề ươ ả 2 trang. 10. Ph l c 10 ụ ụ b ng phân quy n cho CNV công ty 2 trang.ả ề 11. Ph l c 11 ụ ụ check list hê th ng văn b n n i b doanh nghi p 3 trang. ố ả ộ ộ ệ 12. Ph l c 12 ụ ụ danh m c các giá tr tính cách mà DN h ng t i: 4 trang.ụ ị ướ ớ 13. Ph l c 13 ụ ụ câu h i ph ng v n khách hàng v văn hoá doanh nghi p 1 trang.ỏ ỏ ấ ề ệ 14. Ph l c 14 ụ ụ câu h i ph ng v n ng viên v VHDN 3 trang.ỏ ỏ ấ ứ ề 15. Ph l c 15 ụ ụ câu h i ph ng v n v lý t ng – ni m tin – s tho mãn c a nhân viên 3ỏ ỏ ấ ề ưở ề ự ả ủ

trang. 16. Ph l c 16 ụ ụ checklist ki m tra đ o đ c trong văn hoá t ch c 3 trang.ể ạ ứ ổ ứ 17. Ph l c 17 ụ ụ checklist thăm quan và đánh giá VHDN 3 trang. 18. Ph l c 18 ụ ụ b ng đánh giá đi m phân c p văn hoá doanh nghi p 1 trang.ả ể ấ ệ 19. Ph l c 19 ụ ụ b n đánh giá VHDN tham kh o 5 trang.ả ả 20. Ph l c 20: Tài li u hu n luy n phong cách làm vi c chuyên nghi p cho nhân viên: 10ụ ụ ệ ấ ệ ệ ệ

trang

Version 1.0 111 /111

Đơn vị chủ quản: CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ THIÊN THI
Địa chỉ: 41-43 Trần Cao Văn, P6, Q3, HCM
giấy phép MXH: 102/GXN - TTĐT