Chia sẻ Download
Tài liệu Hướng dẫn sử dụng và giải toán trên máy tính casio fx 570ms
/126 trang
Thành viên bautroidemcuaem1010

Hướng dẫn sử dụng và giải toán trên máy tính casio fx 570ms

- 12 tháng trước
9,616
Báo lỗi

Lời nói đầu
Tính toán cơ bản
Phép toán có nhớ
Phép tính với các hàm
Giải phương trình – Hệ phương trình
Thống kê – Hồi quy
..
Giải các bài toán ở các lớp 6, 7, 8, 9
Giải các bài toán lớp 10, 11, 12

Nội dung

3

M

Lôøi noùi ñaàu

aùy tính CASIO fx–570MS laø loaïi maùy raát tieän lôïi cho hoïc sinh töø Trung hoïc ñeán Ñaïi hoïc vì :

– Maùy giaûi quyeát haàu heát caùc baøi toaùn ôû Trung hoïc vaø moät phaàn ôû ñaïi hoïc.

– Maùy theo quy trình aán phím môùi (hieän bieåu thöùc, tính thuaän). – Maùy goïn nheï vaø giaù caû cuõng phuø hôïp cho hoïc sinh,

sinh vieân. Vôùi caùc tính naêng aáy, chaéc chaén loaïi maùy naøy seõ giuùp cho hoïc

sinh, sinh vieân raát nhieàu trong hoïc taäp hay tính toaùn trong cuoäc soáng.

Taøi lieäu naøy nhaèm giuùp söû duïng toát loaïi maùy tính treân cuõng nhö giaûi nhanh caùc baøi toaùn thuoäc chöông trình Trung hoïc haàu laøm nheï nhaøng hôn vieäc giaûng daïy, hoïc haønh, tính toaùn.

Ngaøy 01 thaùng 02 naêm 2005 TS. Nguyeãn Vaên Trang Nguyeãn Theá Thaïch Nguyeãn Tröôøng Chaáng Nguyeãn Höõu Thaûo

5

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO

Soá 3597/KT&KÑ

V/v: Höôùng daãn boå sung thi toát nghieäp naêm 2004

COÄNG HOØA XAÕ HOÄI CHUÛ NGHÓA VIEÄT NAM Ñoäc laäp – Töï do – Haïnh phuùc

Haø Noäi, ngaøy 07 thaùng 5 naêm 2004

Kính göûi : – CAÙC SÔÛ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO

– CUÏC NHAØ TRÖÔØNG – BOÄ TOÅNG THAM MÖU

Tieáp theo vaên baûn Höôùng daãn toå chöùc thi toát nghieäp soá 2766/KT&KÑ ngaøy 12 thaùng 4 naêm 2004, caên cöù vaøo yù kieán ñoùng goùp cuûa caùc ñaïi bieåu taïi Hoäi nghò taäp huaán nghieäp vuï thi, Boä Giaùo duïc vaø Ñaøo taïo höôùng daãn boå sung moät soá ñieåm nhö sau :

1. Kì thi toát nghieäp THCS vaø THPT vaãn thöïc hieän theo quy ñònh cuûa Quy cheá thi toát nghieäp trung hoïc cô sôû vaø trung hoïc phoå thoâng ban haønh keøm theo Quyeát ñònh soá 17/2002/QÑ–BGD&ÑT ngaøy 5/4/2002 vaø tieáp tuïc aùp duïng muïc I, muïc II, muïc IV trong Coâng vaên soá 2763/THPT ngaøy 4/4/2003 veà vieäc höôùng daãn toå chöùc caùc kì thi toát nghieäp naêm 2003; muïc II vaø muïc III trong Coâng vaên soá 3404/THPT ngaøy 23/4/2003 veà vieäc baùo caùo moân thi toát nghieäp.

2. Kì thi toát nghieäp boå tuùc THCS vaø boå tuùc THPT vaãn thöïc hieän theo quy ñònh cuûa Quy cheá thi toát nghieäp boå tuùc trung hoïc cô sôû vaø boå tuùc trung hoïc phoå thoâng ban haønh keøm theo Quyeát ñònh soá 18/2002/QÑ–BGD&ÑT ngaøy 8/4/2002, Quyeát ñònh soá 46/2002/QÑ–BGD&ÑT ngaøy 12/11/2002, söûa ñoåi Ñieàu 49 cuûa Quy cheá thi toát nghieäp boå tuùc trung hoïc cô sôû vaø boå tuùc trung hoïc phoå thoâng vaø caùc Coâng vaên 2806/GDTX ngaøy 8 thaùng 4 naêm 2002, Coâng vaên soá 2722/GDTX ngaøy 3/4/2003 veà vieäc höôùng daãn toå chöùc thi toát nghieäp BTTHCS vaø BTTHPT.

3. Moät soá vaán ñeà thuoäc veà ñieàu kieän döï thi cuûa caùc thí sinh, do Giaùm ñoác Sôû Giaùo duïc vaø Ñaøo taïo giaûi quyeát theo thaåm quyeàn. Tröôøng hôïp naøo ngoaøi thaåm quyeàn cuûa Giaùm ñoác Sôû thì ñeà nghò Boä giaûi quyeát (coâng vaên ñeà nghò göûi veà Cuïc KT&KÑCLGD – Boä Giaùo duïc vaø Ñaøo taïo 49 – Ñaïi Coà Vieät Haø Noäi).

4. Danh muïc caùc duïng cuï hoïc taäp ñöôïc mang vaøo phoøng thi thöïc hieän theo quy ñònh ôû muïc II trong Coâng vaên soá 3404/THPT ngaøy 23/4/2003. Rieâng ñoái vôùi maùy tính boû tuùi, thí sinh coù theå söû duïng 4 loaïi maùy tính duøng trong nhaø tröôøng phoå thoâng: CASIO fx220, CASIO fx500A, CASIO fx500MS, CASIO fx570MS vaø caùc loaïi maùy tính coù chöùc naêng töông ñöông.

5. Vieäc xöû lí kæ luaät hoïc sinh mang taøi lieäu vaøo phoøng thi ñöôïc aùp duïng theo Khoaûn 2, Ñieàu 45 cuûa “Quy cheá thi toát nghieäp trung hoïc cô sôû vaø trung hoïc phoå thoâng” hieän haønh; Khoaûn 2, Ñieàu 55 cuûa “Quy cheá toát nghieäp boå tuùc THCS vaø boå tuùc THPT hieän haønh.

6

6. Vieäc löu giöõ baøi thi toát nghieäp cuûa hoïc sinh thöïc hieän theo quy cheá hieän haønh.

7. Baøi thi cuûa hoïc sinh ñöôïc thay ñoåi keát quaû xeáp loaïi toát nghieäp qua phuùc khaûo, göûi keøm hoà sô duyeät thi ñeå Boä Giaùo duïc vaø Ñaøo taïo xem xeùt.

8. Ñòa ñieåm tieáp nhaän hoà sô vaø duyeät thi toát nghieäp : Vuï Giaùo duïc Trung hoïc (ñoái vôùi kì thi toát nghieäp THPT). Vuï Giaùo duïc Thöôøng xuyeân (ñoái vôùi kì thi toát nghieäp BTTHPT), 49 Ñaïi Coà Vieät Haø Noäi.

9. Caùc maãu bieåu baùo caùo cho kì thi ñöôïc göûi keøm vôùi höôùng daãn boå sung.

10. Thoâng tin baùo caùo trong kì thi ñöôïc göûi baèng email (ñòa chæ : cuckt&kd@moet.edu.vn), ñieän thoaïi, FAX, coâng vaên, trong ñoù khuyeán khích hình thöùc göûi baèng email

11. Phaân coâng tröïc thi vaø ñieän thoaïi

– Laõnh ñaïo Boä : Thöù tröôûng Nguyeãn Vaên Voïng Ñieän thoaïi : CQ : (04) 8681520, DÑ : 0912 390 542

– Thöôøng tröïc giaûi quyeát caùc coâng vieäc veà thi :

OÂng Nguyeãn Só Ñöùc, Cuïc KT&KÑCLGD

Ñieän thoaïi: CQ : (04) 8683892; DÑ : 0913 296 221; Email: nsduc@moet.edu.vn.

Caùc soá ñieän thoaïi tröïc thi :

– OÂng Vuõ Ñình Tuùy, Cuïc KT&KÑCLGD, ÑT (04)8683892; DÑ 0912309900;

– OÂng Hoaøng Haûi, Vuï GDTrH, ÑT : (04)8694256; DÑ: 0904279024;

– OÂng Nguyeãn Coâng Hinh, Vuï GDTX, ÑT (04) 8681405; DÑ: 0903424977. Soá ñieän thoaïi tröïc vaø traû lôøi veà ñeà thi seõ thoâng baùo trong coâng vaên göûi ñeà thi.

Nhaän ñöôïc höôùng daãn naøy caùc ñôn vò toå chöùc thöïc hieän.

Nôi nhaän :

– Nhö treân

– Boä tröôûng (ñeå baùo caùo)

– Thanh tra, GDTrH, GDTX

– Löu VP, Cuïc KT&KÑ

7

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO

Soá 4823/ÑH&SÑH V/v: Caùc taøi lieäu, vaät duïng

ñöôïc vaø khoâng ñöôïc mang vaøo khu vöïc thi tuyeån sinh

COÄNG HOØA XAÕ HOÄI CHUÛ NGHÓA VIEÄT NAM Ñoäc laäp – Töï do – Haïnh phuùc

Haø Noäi, ngaøy 15 thaùng 6 naêm 2004

Kính göûi: Hoäi ñoàng tuyeån sinh caùc ñaïi hoïc, hoïc vieän, caùc tröôøng ñaïi hoïc, cao ñaúng

Ban Chæ ñaïo tuyeån sinh ÑH, CÑ naêm 2004 cuûa Boä Giaùo duïc vaø Ñaøo taïo ñeà nghò Hoäi ñoàng tuyeån sinh caùc tröôøng:

– Phoå bieán taøi lieäu döôùi ñaây cho thí sinh ngay taïi buoåi höôùng daãn laøm thuû tuïc döï thi.

– Nhaân baûn treân khoå giaáy lôùn ñeå nieâm yeát taøi lieäu naøy taïi coång ra vaøo khu vöïc thi vaø caùc phoøng thi.

CAÙC TAØI LIEÄU, VAÄT DUÏNG THÍ SINH ÑÖÔÏC VAØ KHOÂNG ÑÖÔÏC MANG VAØO KHU VÖÏC THI, PHOØNG THI

1. Ñöôïc mang vaøo khu vöïc thi, phoøng thi: – Buùt vieát, buùt chì ñen, compa, taåy, thöôùc keû.

– Maùy tính khoâng coù chöùc naêng soaïn thaûo vaên baûn, ghi cheùp, ghi soá ñieän thoaïi… vaø khoâng coù theû nhôù. Cuï theå laø caùc maùy tính caàm tay sau ñaây: maùy tính chæ laøm caùc pheùp tính soá hoïc coäng, tröø, nhaân, chia, khai caên, bình phöông; caùc maùy tính nhaõn hieäu Casio fx 95, fx 220, fx 500A, fx 500MS, fx 570MS vaø caùc maùy tính coù tính naêng töông töï (coù pheùp tính sieâu vieät, löôïng giaùc nhö sin, cos, ln, exp…)

2. Khoâng ñöôïc mang vaøo khu vöïc thi moïi taøi lieäu, vaät duïng khoâng coù trong quy ñònh taïi muïc 1 noùi treân. Cuï theå laø : giaáy than, buùt xoùa, caùc taøi lieäu, vuõ khí, chaát gaây noå, gaây chaùy, bia, röôïu, thuoác laù, phöông tieän kyõ thuaät thu, phaùt, truyeàn tin, ghi aâm, ghi hình, thieát bò chöùa thoâng tin coù theå lôïi duïng ñeå laøm baøi thi, baûng tuaàn hoaøn Menñeâleâeùp, AÙtlaùs ñòa lyù vaø caùc vaät duïng khaùc.

Khi vaøo phoøng thi, neáu thí sinh coøn mang theo taøi lieäu, vaät duïng traùi pheùp, duø söû duïng hay chöa söû duïng ñeàu bò ñình chæ thi.

Nôi nhaän :

– Nhö treân – Cuïc Khaûo thí vaø KÑCLGD – Löu VP, Vuï ÑH&SÑH

8

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO

Soá 3343/KT&KÑ V/v: Höôùng daãn toå chöùc thi

toát nghieäp phoå thoâng naêm 2005

COÄNG HOØA XAÕ HOÄI CHUÛ NGHÓA VIEÄT NAM Ñoäc laäp – Töï do – Haïnh phuùc

Haø Noäi, ngaøy 29 thaùng 4 naêm 2005

Kính göûi : – Ban Chæ ñaïo thi toát nghieäp phoå thoâng naêm 2005 – Caùc Sôû giaùo duïc vaø ñaøo taïo – Cuïc Nhaø tröôøng – Boä Quoác phoøng Boä Giaùo duïc vaø Ñaøo taïo höôùng daãn toå chöùc caùc kì thi toát nghieäp trung hoïc cô sôû,

trung hoïc phoå thoâng, boå tuùc trung hoïc cô sôû, boå tuùc trung hoïc phoå thoâng naêm 2005 nhö sau:

I. COÂNG TAÙC CHÆ ÑAÏO ………

V. COI THI ...................

3. Phoå bieán saâu roäng ñoàng thôøi quaùn trieät thöïc hieän nghieâm tuùc quy ñònh veà caùc taøi lieäu, vaät duïng thí sinh ñöôïc vaø khoâng ñöôïc pheùp mang vaøo phoøng thi sau ñaây:

a) Thí sinh ñöôïc pheùp mang vaøo phoøng thi : – ...................

– Maùy tính caàm tay khoâng coù chöùc naêng soaïn thaûo vaên baûn, ghi cheùp, ghi soá ñieän thoaïi vaø khoâng coù theû nhôù. Cuï theå laø caùc maùy tính chæ laøm ñöôïc caùc pheùp tính coäng, tröø, khai caên, naâng leân luõy thöøa ; caùc maùy tính nhaõn hieäu Casio fx95, fx200, fx500A, fx500MS, fx570MS vaø caùc maùy tính coù tính naêng töông ñöông (coù pheùp tính sieâu vieät, löôïng giaùc nhö sin, cos, ln, exp …).

– ...................

X. DUYEÄT THI TOÁT NGHIEÄP ...................

Nhaän ñöôïc coâng vaên naøy, caùc sôû giaùo duïc vaø ñaøo taïo, Cuïc Nhaø tröôøng – Boä Quoác phoøng nghieâm tuùc nghieân cöùu vaø trieån khai thöïc hieän. Neáu coù nhöõng vöôùng maéc hoaëc ñeà xuaát caàn baùo caùo ngay veà Boä Giaùo duïc vaø Ñaøo taïo (Cuïc Khaûo thí Kieåm ñònh chaát löôïng giaùo duïc) ñeå xem xeùt, ñieàu chænh, boå sung.

Nôi göûi: – Nhö ñaõ kính göûi (ñeå thöïc hieän); – ……… – Caùc vuï GDTrH, GDTX, KH&TC, ……................................… (ñeå TH).

KT. BOÄ TRÖÔÛNG BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO THÖÙ TRÖÔÛNG

BAØNH TIEÁN LONG

(ñaõ kyù)

9

MUÏC LUÏC Lôøi noùi ñaàu 3 Tính toaùn cô baûn 18 Pheùp toaùn coù nhôù 23 Pheùp tính vôùi caùc haøm 24 Giaûi phöông trình – Heä phöông trình 29 Thoáng keâ – Hoài quy 32 Thoâng tin kó thuaät 41 Thöù töï öu tieân caùc pheùp tính 42 Moät soá chöùc naêng khaùc 48 Kí hieäu kó thuaät 50 Toaùn soá phöùc 51 Pheùp toaùn heä ñeám cô soá N 53 Ñaïo haøm 54 Tích phaân 54 Ma traän 55 Toaùn vectô 58 Ñoåi ñôn vò 61 Haèng soá khoa hoïc 63 Giaûi caùc baøi toaùn ôû caùc lôùp 6, 7, 8, 9 65 Giaûi caùc baøi toaùn lôùp 10 70 Giaûi caùc baøi toaùn lôùp 11 89 Giaûi caùc baøi toaùn lôùp 12 108

10

11

MÔÛ VAØ ÑAËT NAÉP • Môû naép :

Laät maùy laïi (phía löng leân treân : thaáy roõ ñöôïc 6 loã (ñinh oác), duøng ngoùn tay caùi ñaåy maùy leân ñeå laáy naép ra.

• Ñaët naép ñeå laøm vieäc :

Ñeå maët phím maùy quay leân, ñaët naép phía döôùi vaø ñaåy leân cho saùt laïi.

• Khoâng ñöôïc ñaåy tröôït naép töø phía maøn hình xuoáng.

GIÖÕ AN TOAØN CHO MAÙY Phaûi ñoïc caùc ñieàu naøy tröôùc khi söû duïng maùy vaø giöõ laïi ñeå nghieân cöùu veà sau.

! Caån thaän Daáu hieäu naøy duøng ñeå theå hieän thoâng tin maø coù theå daãn ñeán toån thöông hoaëc hö hoûng maùy neáu khoâng chuù yù.

Pin

• Sau khi thaùo pin ra khoûi maùy, haõy caát vaøo nôi an toaøn xa taàm tay treû em.

• Neáu treû em baát ngôø nuoát phaûi, haõy ñöa ngay ñeán baùc só.

12

• Khoâng ñöôïc xaïc laïi, haõy laáy pin ra khi bò yeáu. Khoâng ñöôïc boû pin vaøo löûa hay huûy chuùng baèng caùch ñoát.

• Söû duïng pin khoâng ñuùng caùch coù theå laøm roø ræ vaø hö hoûng caùc ñoà vaät gaàn chuùng vaø coù theå gaây ra hoûa hoaïn vaø toån thöông caù nhaân.

• Luoân ñaët pin ñuùng cöïc döông vaø aâm khi laép vaøo maùy.

• Haõy thaùo pin ra neáu baïn khoâng söû duïng maùy tính trong thôøi gian daøi.

• Chæ söû duïng ñuùng loaïi pin ghi trong höôùng daãn cuûa loaïi maùy tính.

Huûy maùy tính

• Khoâng ñöôïc huûy boû maùy tính baèng caùch ñoát boû. Neáu laøm nhö vaäy moät soá linh kieän coù theå gaây noå baát ngôø taïo ruûi ro hoûa hoaïn vaø toån haïi caù nhaân.

• Phaàn theå hieän vaø minh hoïa (nhö laø minh hoïa phím) trong höôùng daãn naøy chæ nhaèm muïc ñích minh hoïa vaø coù theå khaùc bieät ñoâi chuùt töø saûn phaåm thöïc teá.

• Noäi dung cuûa höôùng daãn naøy coù theå thay ñoåi maø khoâng baùo tröôùc.

• Trong baát kì tröôøng hôïp naøo coâng ti CASIO seõ khoâng chòu traùch nhieäm vôùi ai moät caùch rieâng, chung veà nhöõng toån thaát phaùt sinh bôûi vieäc mua hoaëc söû duïng taøi lieäu naøy. Vaø hôn theá nöõa, coâng ti CASIO seõ khoâng chòu traùch nhieäm veà baát kì khieáu naïi gì ñoái vôùi vieäc söû duïng taøi lieäu naøy bôûi moät beân khaùc.

CAÅN THAÄN KHI SÖÛ DUÏNG • Luoân aán phím khi söû duïng maùy.

• Thaäm chí khi maùy vaãn hoaït ñoäng bình thöôøng, haõy neân thay pin ít nhaát 3 naêm 1 laàn.

Pin cheát coù theå roø ræ gaây hö hoûng vaø tính toaùn sai. Khoâng ñöôïc ñeå pin heát naêng löôïng trong maùy.

• Pin keøm theo maùy coù theå bò giaûm naêng löôïng trong quaù trình vaän chuyeån vaø löu kho. Vì theá neân thay pin sôùm hôn tuoåi thoï pin.

13

• Pin yeáu coù theå laøm cho noäi dung boä nhôù bò hö hoûng hoaëc hoaøn toaøn bò maát ñi. Haõy luoân giöõ soá lieäu quan troïng baèng vaên baûn.

• Traùnh söû duïng vaø ñeå maùy trong moâi tröôøng nhieät ñoä cao.

Nhieät ñoä quaù thaáp coù theå gaây neân chaäm hieån thò hay hoaøn toaøn khoâng hieån thò vaø laøm giaûm tuoåi thoï cuûa pin. Traùnh ñeå maùy tieáp xuùc tröïc tieáp vôùi aùnh saùng maët trôøi, gaàn cöûa soå, loø söôûi hay baát cöù nôi naøo coù nhieät ñoä cao. Ñoä noùng coù theå gaây bieán maøu, bieán daïng voû maùy vaø hö hoûng caùc maïch ñieän töû beân trong.

• Traùnh söû duïng vaø caát maùy ôû nhöõng nôi coù ñoä aåm cao vaø buïi baëm. Caån thaän khoâng ñöôïc ñeå maùy bò nöôùc rôi vaøo hay ñaët ôû nôi coù ñoä aåm cao vaø buïi baëm. Nhöõng ñieàu kieän nhö vaäy coù theå gaây hö hoûng maïch beân trong.

• Khoâng ñöôïc laøm rôi maùy hay taùc ñoäng maïnh vaøo maùy.

• Khoâng ñöôïc vaën hay beû cong maùy. Traùnh boû maùy vaøo tuùi quaàn hay nhöõng nôi chaät choäi cuûa quaàn aùo vì noù coù theå laøm vaën vaø cong maùy.

• Khoâng ñöôïc thaùo maùy ra.

• Khoâng ñöôïc aán phím baèng ñaàu buùt bi hay vaät nhoïn.

• Duøng vaûi meàm, khoâ ñeå lau saïch beân ngoaøi maùy. Neáu maùy bò dô, lau saïch baèng vaûi hôi aåm vôùi moät ít boät giaët trung tính. Vaét thaät raùo tröôùc khi lau saïch. Khoâng ñöôïc söû duïng chaát pha sôn, benzen hay caùc trôï chaát deã bay hôi ñeå laøm saïch maùy. Neáu laøm nhö vaäy seõ bò maát ñi lôùp in vaø coù theå laøm hoûng voû maùy.

MAØN HÌNH HAI DOØNG

Maøn hình 2 doøng giuùp ta xem cuøng luùc caû bieåu thöùc vaø keát quaû :

14

• Doøng treân laø bieåu thöùc.

• Doøng döôùi laø keát quaû.

• Khi keát quaû coù hôn 3 chöõ soá ôû phaàn nguyeân thì coù daáu caùch töøng nhoùm 3 chöõ soá keå töø ñôn vò.

TRÖÔÙC KHI TÍNH TOAÙN

Q Mode Tröôùc khi tính toaùn, baïn phaûi choïn ñuùng mode theo baûng döôùi ñaây :

Pheùp tính AÁn Vaøo Mode

Tính thoâng thöôøng COMP

Toaùn soá phöùc CMPLX

Thoáng keâ SD

Hoài quy REG

Heä ñeám cô soá n BASE

Giaûi phöông trình EQN

Toaùn ma traän MAT

Toaùn veùctô VCT

• AÁn nhieàu laàn ta coù maøn hình caøi ñaët maùy, theo höôùng daãn treân maøn hình ta löïa choïn caøi ñaët hay vaøo chöùc naêng thích hôïp.

• Trong höôùng daãn naøy teân cuûa mode caàn vaøo ñeå thöïc hieän pheùp tính ñöôïc ghi baèng tieâu ñeà chính cuûa moãi phaàn. Ví duï :

Chuù yù : Ñeå trôû laïi caøi ñaët ban ñaàu, ta aán (MODE)

15

Khi aáy : Tính toaùn : COMP Ñôn vò goùc : Deg

Daïng na 10× : Norm 1, Eng OFF Daïng soá phöùc hieän : a + bi

Daïng phaân soá : b / ca Daáu caùch phaàn leû : chaám (Dot)

• Mode ñöôïc hieän ôû phaàn treân maøn hình (tröø Mode COMP), rieâng mode BASE coù kí hieäu cô soá ôû cuoái.

• Kí hieäu Eng töï taét khi vaøo mode BASE.

• Khoâng coù ñôn vò ño goùc khi ôû mode BASE.

• Mode COMP, CMPLX, SD vaø REG ñöôïc duøng keát hôïp vôùi ñôn vò ño goùc.

• Phaûi kieåm tra mode hieän haønh (SD, REG, COMP, CMPLX) vaø ñôn vò ño goùc (ñoä : Deg(D), radian(R), Grad(G) tröôùc khi tính toaùn)

Q Khaû naêng nhaäp • Maøn hình nhaäp bieåu thöùc tính (ñöôïc 79 böôùc). Moãi phím daáu ,

, , , moät phím soá laø 1 böôùc. • Caëp phím hay laø 1 böôùc.

• Ñeán böôùc thöù 73 trôû ñi con troû hieän � (thay vì _). Neáu bieåu thöùc daøi hôn 79 böôùc, ta phaûi caét ra 2 hay nhieàu bieåu thöùc.

• AÁn ñeå goïi keát quaû vöøa tính xong. ñöôïc duøng nhö moät bieán trong trong bieåu thöùc sau (xem theâm phaàn soá nhôù Ans).

Q Söûa loãi khi nhaäp • Duøng phím hay ñeå di chuyeån con troû ñeán choã caàn chænh.

• AÁn ñeå xoùa kí töï ñang nhaáp nhaùy (coù con troû).

• AÁn con troû trôû thaønh (traïng thaùi cheøn) vaø cheøn theâm

tröôùc kí töï ñang nhaáp nhaùy. Khi aáy aán , kí töï tröôùc con troû bò xoùa.

⎡ ⎤⎢ ⎥ ⎢ ⎥⎣ ⎦

16

• AÁn laàn nöõa hoaëc ta ñöôïc traïng thaùi bình thöôøng (thoaùt traïng thaùi cheøn).

Q Hieän laïi bieåu thöùc tính • Sau moãi laàn tính toaùn, maùy löu bieåu thöùc vaø keát quaû vaøo boä nhôù.

AÁn maøn hình cuõ (bieåu thöùc vaø keát quaû vöøa tính) hieän laïi, aán nöõa, maøn hình cuõ tröôùc hieän laïi.

• Khi maøn hình cuõ hieän laïi, ta duøng hoaëc ñeå chænh söûa vaø tính laïi (keå caû maøn hình ñang tính). AÁn , con troû hieän ôû ñaàu doøng bieåu thöùc.

• AÁn maøn hình khoâng bò xoùa trong boä nhôù.

• Boä nhôù maøn hình löu ñöôïc 128 byte cho boä bieåu thöùc vaø keát quaû.

• Boä nhôù maøn hình bò xoùa khi : • AÁn . • Laäp laïi mode vaø caøi ñaët ban ñaàu (aán (MODE) ). • Ñoåi mode. • Taét maùy.

Q Ñònh vò trí sai AÁn hay sau khi coù thoâng baùo loãi, con troû nhaáp nhaùy lieàn sau kí töï loãi.

Q Noái keát nhieàu bieåu thöùc Duøng daáu : ( ) ñeå noái hai bieåu thöùc tính. Ví duï : Tính 2 + 3 vaø laáy keát quaû nhaân 4

2 3 4 2 3

5Disp +

Ans 4

20. ×

17

Q Daïng × na 10 Maøn hình chæ hieän 10 chöõ soá. Giaù trò lôùn hôn ñöôïc hieän daïng na 10 .× Vôùi soá thaäp phaân ta ñöôïc choïn 1 trong 2 daïng cuûa na 10 .×

• Ñeå thay ñoåi daïng hieän ta aán vaø aán tieáp 1 soá töông öùng vôùi söï löïa choïn cuûa ta :

AÁn vaø aán tieáp (Norm 1), hoaëc (Norm 2)

• Norm 1 : ñöa vaøo daïng na 10× nhöõng soá x coù :

2x 10−< hay 10x 10≥ • Norm 2 : ñöa vaøo daïng na 10× nhöõng soá x coù :

9x 10−< hay 10x 10≥ Taát caû caùc ví duï trong taøi lieäu naøy ñeàu ôû Norm 1

Q Daáu caùch phaàn leû thaäp phaân vaø daáu nhoùm 3 chöõ soá • Ta coù theå choïn löïa daáu chaám “.” (dot) ñeå ngaên caùch phaàn nguyeân

vôùi phaàn leû thaäp phaân vaø daáu “,” (comma) ñeå taïo nhoùm 3 chöõ soá ôû phaàn nguyeân (daáu nghìn, trieäu, tæ …) hoaëc ngöôïc laïi. Muoán vaäy ta aán 6 laàn ñeå maøn hình hieän :

AÁn Sau ñoù aán (Dot) neáu choïn daáu caùch phaàn leû laø chaám “.” vaø daáu nhoùm 3 laø phaåy “,” (kieåu vieát soá cuûa Myõ) hoaëc aán (Comma) neáu choïn daáu caùch phaàn leû laø phaåy “,” vaø daáu nhoùm 3 laø chaám “.” (gioáng kieåu vieát soá Vieät Nam).

18

Q Trôû veà traïng thaùi ban ñaàu Muoán ñöa maùy veà traïng thaùi ban ñaàu cuûa caøi ñaët mode vaø xoùa nhôù thì aán : (ALL)

Thöïc hieän ôû mode COMP

Q Pheùp tính thoâng thöôøng Vaøo COMP mode aán (COMP)

Soá aâm trong pheùp tính phaûi ñaët trong daáu ngoaëc

sin – 1.23 → 1.23 Neáu soá aâm laø soá muõ thì khoûi ñaët trong daáu ngoaëc

5sin2.34 10−× → 2.34 5 • Ví duï 1 : Tính 9 83 (5 10 ) 1.5 10− −× × = ×

AÁn 3 5 9

• Ví duï 2 : Tính 5 × (9 + 7) = 80

AÁn 5 9 7

Coù theå boû qua daáu tröôùc

Q Toaùn veà phaân soá

• Phaân soá Caùc hoãn soá hay phaân soá coù toång caùc kí töï (soá nguyeân + töû + maãu + daáu caùch) vöôït 10 kí töï ñöôïc töï ñoäng ñöa vaøo daïng thaäp phaân.

• Ví duï 1 : 2 1 13 3 5 15 + =

AÁn 2 3 1 5 13 15

19

• Ví duï 2 : 1 2 113 1 4 4 3 12 + =

AÁn 3 1 4 1 2 3 4 11 12

• Ví duï 3 : Ñôn giaûn 2 1 4 2 =

AÁn 2 4

• Ví duï 4 : Tính 1 1.6 2.1 2 + =

AÁn 1 2 1.6 • Keát quaû cuûa pheùp tính phaân soá vôùi soá thaäp phaân luoân laø soá thaäp

phaân.

• Ñoåi phaân soá ⇔ soá thaäp phaân • Ví duï 1 : 3 112.75 2

4 4 = = (soá thaäp phaân → phaân soá)

AÁn 2.75 2.75

2 3 4

11 4

• Ví duï 2 : 1 0.5 2 = (phaân soá → soá thaäp phaân)

AÁn 1 2 1 2

0.5

1 2

• Ñoåi hoãn soá ⇔ phaân soá • Ví duï : 21

3 5 3

20

AÁn 1 2 3 1 2 3

5 3

1 2 3

• Coù theå caøi ñaët maøn hình ñeå chæ nhaäp vaø hieän keát quaû laø phaân soá (khoâng nhaäp vaø hieän hoãn soá) nhö sau : AÁn 6 laàn ñeå coù maøn hình :

AÁn tieáp Maùy hieän :

AÁn b/ c(a ) : neáu choïn nhaäp vaø hieän hoãn soá.

AÁn (d/c) : neáu choïn nhaäp chæ laø phaân soá. • Coù thoâng baùo loãi khi choïn maø nhaäp hoãn soá.

Q Tính phaàn traêm • Ví duï 1 : Tính 12% cuûa 1500 (keát quaû 180) AÁn 1500 12 • Ví duï 2 : Tính 660 laø maáy phaàn traêm cuûa 880 AÁn 660 880 (keát quaû 75%) • Ví duï 3 : Tính 2500 + 15% cuûa 2500 AÁn 2500 15 (keát quaû 2875) • Ví duï 4 : Tính 3500 – 25% cuûa 3500 AÁn 3500 25 (keát quaû 2625) • Ví duï 5 : Tính 300 + 500 laø maáy phaàn traêm cuûa 500 (keát quaû 160%) AÁn 300 500

21

• Ví duï 6 : 40 trôû thaønh 46 vaø 48 laø ñaõ taêng bao nhieâu phaàn traêm (ñoái vôùi 40) AÁn 46 40 (keát quaû 15%) Ñöa con troû leân doøng bieåu thöùc vaø söûa soá 46 thaønh 48 roài aán (keát quaû 20%)

Q Pheùp tính veà ñoä, phuùt, giaây (hay giôø, phuùt, giaây) Ta coù theå thöïc hieän pheùp tính treân ñoä (hay giôø), phuùt, giaây hoaëc ñoåi nhau giöõa ñoä (hay giôø), phuùt, giaây vôùi soá thaäp phaân.

• Ví duï 1 : Ñoåi 2.258 ñoä (soá thaäp phaân) ra ñoä, phuùt, giaây : Cho maøn hình hieän D baèng caùch aán : (Deg) Roài aán tieáp : 2.258 2.258

o o2 15 28.8

(ñoïc o2 15 28,8 )′ ′′ aán tieáp 2.258

• Ví duï 2 : Tính o12 34 56 3.45′ ′′× AÁn (ôû D)

12 34 56 3.45 o o43 24 31.2

Q FIX, SCI, RND (Choïn soá chöõ soá leû, daïng chuaån na 10× , tính troøn)

• Ta coù theå caøi ñaët maøn hình ñeå aán ñònh soá chöõ soá leû thaäp phaân, ñònh soá daïng chuaån n(a 10 )× baèng caùch sau :

AÁn 5 laàn phím ñeå coù maøn hình :

22

AÁn tieáp hoaëc hoaëc tuøy ta choïn :

(Fix) aán ñònh soá chöõ soá leû (aán tieáp 1 soá töø 1 ñeán 9)

(Sci) aán ñònh soá chöõ soá cuûa a trong na 10× (soá nguyeân cuûa a chæ laø töø 1 ñeán 9). AÁn tieáp 1 soá töø 1 ñeán 9 ñeå aán ñònh soá chöõ soá cuûa a.

(Norm) vieát soá daïng bình thöôøng (coù Norm 1, Norm 2, xem phaàn tröôùc).

• Ví duï 1 : Tính 200 ÷ 7 × 14 = Neáu aán : 200 7 14 400

Neáu aán ñònh coù 3 soá leû thì :

AÁn tieáp ……… (Fix) Fix

400.000

Neáu aán :

200 7 Fix

28.571

14 Fix

400.000

Neáu duøng phím :

AÁn 200 7 Fix

28.571

AÁn theâm

Fix

28.571

14 Fix

399.994

AÁn … (Norm) ñeå xoùa Fix (trôû veà Norm 1)

23

• Ví duï 2 : Tính 1 ÷ 3 vôùi 2 chöõ soá (Sci 2) AÁn … (Sci) Sci

1 3 013.3− AÁn … (Norm) ñeå xoùa Sci (trôû veà Norm 1)

Thöïc hieän ôû Mode COMP (aán )

Q Nhôù keát quaû • Moãi khi nhaán thì giaù trò vöøa nhaäp hay keát quaû cuûa bieåu thöùc

ñöôïc töï ñoäng gaùn vaøo phím . • Phím cuõng ñöôïc gaùn keát quaû ngay sau khi aán , ,

hay vaø tieáp theo laø moät chöõ caùi. • Goïi keát quaû baèng phím . • Phím löu keát quaû ñeán 12 chöõ soá chính vaø 2 chöõ soá muõ. • Phím khoâng ñöôïc gaùn khi pheùp tính coù loãi.

Q Tính lieân tieáp • Keát quaû sau khi aán coù theå söû duïng trong pheùp tính keá tieáp. • Keát quaû naøy coù theå söû duïng nhö moät soá trong caùc haøm maãu A

2 3 1(x ,x ,x ,x!),− +, –, ^ y x(x ), , x, ÷, nPr, nCr vaø , , ,o .

Q Soá nhôù ñoäc laäp M • Moät soá coù theå nhaäp vaøo soá nhôù M, theâm vaøo soá nhôù, bôùt ra töø soá

nhôù. Soá nhôù ñoäc laäp M trôû thaønh toång cuoái cuøng.

• Soá nhôù ñoäc laäp ñöôïc gaùn vaøo M. • Xoùa soá nhôù ñoäc laäp M aán .

24

• Ví duï : 23 + 9 = 32 aán 23 9 53 – 6 = 47 53 6 –45 × 2 = 90 45 2 Toång –11

Q Bieán nhôù • Coù 9 bieán nhôù (A,B,C,D,E,F,M,X vaø Y) coù theå duøng ñeå gaùn soá

lieäu, haèng, keát quaû vaø caùc giaù trò khaùc. Muoán gaùn soá 15 vaøo A, ta aán : 15 Muoán xoùa giaù trò ñaõ nhôù cuûa A, ta aán :

Muoán xoùa taát caû caùc soá thì aán : (Mcl)

• Ví duï : 193.2 ÷ 23 = 8.4 193.2 ÷ 28 = 6.9 AÁn 193.2 23 AÁn tieáp 28

Vaøo Mode COMP (aán ) khi muoán thöïc hieän caùc pheùp toaùn cô baûn.

• Moät vaøi pheùp tính cho keát quaû hôi chaäm.

• Phaûi chôø keát quaû hieän leân môùi baét ñaàu pheùp tính keá tieáp.

• π = 3.14159265359. Q Haøm löôïng giaùc – Haøm löôïng giaùc ngöôïc

Phaûi aán ñònh ñôn vò ño goùc (ñoä, radian hay grad).

25

AÁn phím 4 laàn ñeå maøn hình hieän :

AÁn tieáp soá döôùi ñôn vò ñöôïc choïn

(goùc o90 goùc 2 π= radian = goùc 100 grad)

• Ví duï 1 : Tính osin63 52 41′ ′′ = 0.897859012 AÁn … (Deg) 63 52 41

• Ví duï 2 : Tính cos (π/3 rad) = 0.5 AÁn … (Rad)

• Ví duï 3 : 1 2cos 0.25 2

− = π (radian) ( radian) 4 π=

AÁn … (Rad)

• Ví duï 4 : 1tan− 0.741 = o36.53844577 = o36 32 18′ ′′ AÁn ….. (Deg) 0.741 36.53844577

AÁn tieáp o o36 32 18.4

Ghi chuù : 1 1 1sin ,cos ,tan− − − laø arcsin, arccos, arctan.

Q Haøm Hype – Haøm Hype ngöôïc • Ví duï 1 : Tính sinh 3.6 = 18.28545536

AÁn 3.6

• Ví duï 2 : Tính 1sinh− 30 = 4.094622224 AÁn 30

26

Q Logarit thaäp phaân – logarit töï nhieân – logarit ngöôïc (haøm muõ)

Maùy kí hieäu log : logarit thaäp phaân, ln : logarit töï nhieân.

• Ví duï 1 : Tính log1.23 = 0.089905111 AÁn 1.23

• Ví duï 2 : Tính ln 90 e( log 90)= =4.49980967

AÁn 90 Tính lne = 1, AÁn

• Ví duï 3 : Tính 10e 22026.46579= AÁn 10

• Ví duï 4 : Tính 1.510 = 31.6227766 AÁn 1.5

Tính 42 16= 2 4

Q Caên baäc hai, caên baäc ba, caên baäc n, bình phöông, laäp phöông, nghòch ñaûo, giai thöøa, soá ngaãu nhieân, soá π vaø chænh hôïp, toå hôïp.

• Ví duï 1 : Tính 2 3 5 5.287196909+ × = AÁn 2 3 5

• Ví duï 2 : Tính 33 5 27+ − =−1.290024053 AÁn 5 27

• Ví duï 3 : Tính 1/ 77 123( 123 )= = 1.988647795

AÁn 7 123

• Ví duï 4 : Tính 2123 30 1023+ = AÁn 123 30

27

• Ví duï 5 : Tính 312 1728= AÁn 12

• Ví duï 6 : Tính 1 12 1 1 3 4

= −

AÁn 3 4

• Ví duï 7 : Tính 8! = 40320 AÁn 8

• Ví duï 8 : Hieän moät soá ngaãu nhieân giöõa 0.000 vaø 0.999 AÁn 0.664

(moãi laàn aán ta ñöôïc moät keát quaû khaùc nhau khoâng bieát tröôùc).

• Ví duï 9 : Tính 3π = 9.424777961 AÁn 3

• Ví duï 10 : Coù bao nhieâu soá goàm 4 chöõ soá khaùc nhau ñöôïc choïn trong caùc chöõ soá töø 1 ñeán 7 ? (keát quaû 840 soá).

AÁn 7 4

• Ví duï 11 : Coù bao nhieâu caùch thaønh laäp nhoùm 4 ngöôøi trong 10 ngöôøi ? (keát quaû : 210)

AÁn 10 4

Q Ñoåi ñôn vò ño goùc • AÁn ñeå maøn hình hieän :

• AÁn tieáp theo soá naèm döôùi teân ñôn vò töông öùng

28

• Ví duï : Ñoåi 4.25 radian ra ñoä AÁn … (Deg)

4.25 (R) 4.25r 243.5070629

AÁn tieáp o o243 30 25.4

Q Ñoåi toaï ñoä (toaï ñoä Ñeà–caùc vaø toaï ñoä cöïc) Keát quaû ñöôïc töï ñoäng gaùn vaøo E, F (theo thöù töï).

• Ví duï 1 : Ñoåi toaï ñoä cöïc (r = 2, θ = o60 ) ra toaï ñoä Ñeà–caùc (x,y) (ôû Deg).

AÁn 2 60 keát quaû : x = 1

AÁn tieáp keát quaû : y = 1.732050808

AÁn , ta ñöôïc x, y.

• Ví duï 2 : Ñoåi toaï ñoä Ñeà–caùc (x 1,y 3)= = sang toaï ñoä cöïc (r,θ) (ôû radian).

AÁn 1 3 keát quaû : r = 2

AÁn tieáp keát quaû : θ = 60 AÁn , ta ñöôïc r vaø θ.

Q Kí hieäu kó thuaät • Ví duï 1 : Chuyeån 56088 ra daïng 3a 10×

56088 = 56.088 × 310 AÁn 56088

• Ví duï 2 : Chuyeån 0.08125 ra daïng 3a 10−× 0.08125 = 381.25 10−× AÁn 0.08125

29

Mode EQN giuùp chuùng ta giaûi (baèng chöông trình) phöông trình ñeán baäc 3 vaø heä phöông trình ñeán 3 aån. Vaøo mode EQN aán :

Q Phöông trình baäc 2 – Phöông trình baäc 3 Phöông trình baäc 2 : 2ax bx c 0+ + =

Phöông trình baäc 3 : 3 2ax bx cx d 0+ + + = • Vaøo mode EQN roài duøng phím ñeå ñöa ñeán maøn hình :

– AÁn tieáp soá baäc caàn choïn roài nhaäp heä soá.

• Neáu chöa nhaäp soá cuoái (c cuûa phöông trình baäc 2 vaø d cuûa phöông trình baäc 3) ta coù theå xem tôùi lui (cuoän) caùc heä soá beân caïnh. Khoâng nhaäp ñöôïc soá phöùc vaøo heä soá – Khi nhaäp xong heä soá cuoái (ñaõ aán ) ta ñöôïc maøn hình keát quaû :

– AÁn ta ñöôïc nghieäm soá keá. Duøng phím ñeå xem ñi xem laïi caùc nghieäm. – AÁn ta trôû laïi maøn hình nhaäp heä soá.

30

Vaøi heä soá laøm keùo thôøi gian tính.

Ví duï : Giaûi phöông trình 3 2x 2x x 2 0− − + = (x = 2; – 1 ; 1) (Degree?) (a?) 1 (b?) 2 (c?) 1 (d?) 2 1(x 2)=

2(x 1)=− 3(x 1)=

• Neáu nghieäm soá laø soá phöùc thì phaàn thöïc cuûa nghieäm soá ñöôïc hieän tröôùc. Daáu hieäu “R ⇔ |” ñöôïc hieän keøm ôû goùc phaûi treân (neáu choïn Disp laø a + bi). AÁn maøn hình hieän phaàn aûo (coù keøm i) Phím laøm cho phaàn thöïc vaø phaàn aûo (coù keøm i) cuûa 1 nghieäm laàn löôït hieän leân (neáu choïn Disp laø a + bi).

• Ví duï 1: 1x 0.25 0.75i= +

Thì maøn hình hieän :

Nghieäm phöùc1

Phaàn thöïc

x R | 0.25

= ⇔

AÁn ta ñöôïc :

Nghieäm phöùc1

Phaàn aûo

x R | 0.75i

= ⇔

• Neáu choïn Disp laø r∠θ (vieát soá daïng iz re )θ= thì r ñöôïc hieän tröôùc (caû khi nghieäm laø soá thöïc), maøn hình theâm daáu hieäu r∠θ ôû beân treân goùc phaûi vaø hieän θ khi aán (θ tính baèng ñoä hay radian hoaëc grad tuøy theo ta choïn ñôn vò ño goùc ban ñaàu vaø coù daáu ∠ naèm phía tröôùc soá θ).

31

• Ví duï 2 : Giaûi phöông trình baäc hai coù 2 nghieäm phöùc (khoâng coù nghieäm thöïc hay coøn noùi voâ nghieäm treân \ ). 28x 4x 5 0− + = (x = 0.25 0.75i)± (Degree?) 2 (a?) 8 (b?) 4 (c?) 5 1(x 0.25 0.75i)= +

2(x 0.25 0.75i)= − • Nghieäm keùp chæ hieän moät laàn x =

Q Heä phöông trình baäc nhaát Phaûi ñöa veà daïng sau :

Heä phöông trình baäc I hai aån 1 1 1 2 2 2

a x b y c a x b y c

⎧ + =⎪⎪⎨⎪ + =⎪⎩

Heä phöông trình baäc I ba aån 1 1 1 1

2 2 2 2

3 3 3 3

a x b y c z d a x b y c z d a x b y c z d

⎧ + + =⎪⎪⎪⎪ + + =⎨⎪⎪⎪ + + =⎪⎩

Vaøo Mode EQN (aán 3 laàn phím vaø choïn (EQN)). Maøn hình hieän :

AÁn (2 aån) hoaëc (3 aån) ñeå coù maøn hình heä soá.

32

• Khi chöa nhaäp giaù trò heä soá cuoái 2(c cuûa heä 2 aån hoaëc 3d cuûa heä 3 aån) ta coù theå xem tôùi xem lui (cuoän) caùc heä soá beân caïnh baèng phím .

• Khoâng nhaäp ñöôïc soá phöùc vaøo heä soá

• Khi nhaäp xong heä soá cuoái (ñaõ aán ) ta ñöôïc maøn hình keát quaû :

AÁn ta ñöôïc nghieäm keá. Duøng phím ñeå xem ñi, xem laïi caùc nghieäm.

• Ví duï : Giaûi heä 2x + 3y z = 15 3x 2y + 2z = 4 5x + 3y 4z = 9

⎧ −⎪⎪⎪⎪ −⎨⎪⎪⎪ −⎪⎩ (x = 2; y = 5; z = 4)

(Unknowns?) AÁn 1 1(a ?).....(d ?) 2 3 1 15

2 2(a ?).....(d ?) 3 2 2 4

3 3(a ?).....(d ?) 5 3 4 9

(x = 2) (y = 5) (z = 4) • Vôùi heä voâ ñònh hay voâ nghieäm, maùy baùo loãi Math ERROR.

Q Thoáng keâ • Duøng phím ñeå vaøo SD AÁn

33

• Tröôùc khi baét ñaàu, aán (Scl) ñeå xoùa nhôù thoáng keâ • Nhaäp döõ lieäu aán • Nhaäp döõ lieäu xong thì goïi keát quaû nhö sau :

Giaù trò AÁn 2xΣ

Σx n x

nσ n 1−σ

• Muoán tính phöông sai 2nσ thì khi giaù trò nσ hieän leân ta aán theâm .

• Ví duï : Tính n 1 n, ,−σ σ x,n, Σx vaø 2xΣ vôùi soá lieäu : 55, 54, 51, 55, 53, 53, 54, 52

Vaøo mode SD roài aán :

(Scl)

(xoùa baøi thoáng keâ cuõ)

AÁn tieáp 55

(khi aán maøn hình chæ hieän toång taàn soá n maø thoâi)

AÁn tieáp 54 51 55 53

54 52

• Tính ñoä leäch tieâu chuaån theo n–1 n 1( −σ = 1.407885953) AÁn

34

• Tính ñoä leäch tieâu chuaån theo n n(σ =1.316956719) AÁn

• Tìm soá trung bình (x 53.375)=

AÁn

• Tìm toång taàn soá (n = 8)

AÁn

• Tìm toång Σx = 427 AÁn

• Tìm toång 2x 22805Σ = AÁn

• Chuù yù khi nhaäp döõ lieäu

• AÁn laø nhaäp döõ lieäu 2 laàn.

• Neáu soá lieäu 110 coù taàn soá laø 10 ta nhaäp

110 10

• Khoâng caàn nhaäp ñuùng thöù töï soá lieäu.

• Baát kì luùc naøo ta cuõng coù theå xem laïi döõ lieäu nhaäp baèng phím

theo thöù töï döõ lieäu nhaäp.

Neáu duøng khi nhaäp döõ lieäu thì khi xem laïi: döõ lieäu hieän moät laàn keøm soá thöù töï, taàn soá döõ lieäu cuûa thöù töï naøy ñoïc ñöôïc ôû Freq.

• Ta coù theå chænh söûa döõ lieäu hay taàn soá baèng caùch goïi döõ lieäu (hay taàn soá) ñoù leân, nhaäp soá lieäu môùi vaø aán , giaù trò môùi seõ thay theá giaù trò cuõ.

• Neáu ta aán thay thì soá lieäu treân maøn hình seõ nhaäp vaøo nhö laø döõ lieäu môùi theâm vaøo cuoái baøi thoáng keâ (chöù khoâng phaûi söûa döõ lieäu cuõ).

35

• Coù theå xoùa moät döõ lieäu baèng caùch cho döõ lieäu aáy hieän leân roài aán . Caùc döõ lieäu coøn laïi seõ ñaùnh doàn soá thöù töï laïi.

• Döõ lieäu ñöôïc löu trong boä nhôù. Thoâng baùo “Data Full” (döõ lieäu ñaày) hieän leân vaø ta khoâng nhaäp ñöôïc nöõa. Khi aáy aán maøn hình hieän :

AÁn neáu khoâng ñònh nhaäp nöõa

AÁn neáu muoán tieáp tuïc nhaäp (nhöng döõ lieäu khoâng hieän hoaëc chænh ñöôïc nöõa).

• Ñeå xoùa soá lieäu vöøa nhaäp, aán .

Q Toaùn hoài quy Vaøo REG aán : Maøn hình hieän :

AÁn soá töông öùng ta seõ vaøo chöùc naêng muoán choïn

(Lin) : Tuyeán tính

(Log) : Logarit

(Exp) : Muõ

(Pwr) : Luõy thöøa

(lnv) : Nghòch ñaûo

(Quad) : Baäc hai

36

Tröôùc khi tính toaùn phaûi aán (Scl) ñeå xoùa boä nhôù cuûa thoáng keâ.

Nhaäp döõ lieäu theo cuù phaùp :

< döõ lieäu x > < döõ lieäu y >

Caùc keát quaû theo döõ lieäu ñaõ nhaäp ñöôïc goïi theo baûng sau :

Giaù trò caàn goïi AÁn 2xΣ

Σx n

2yΣ Σy Σxy

3xΣ 2x yΣ 4xΣ

x

nxσ n 1x −σ

y

yσn n 1y −σ

Heä soá A Heä soá B

37

� Tröø y = A + Bx + 2Cx

Goïi AÁn Heä soá töông quan r Soá döï ñoaùn x� �y

� Rieâng vôùi y = A + Bx + 2Cx thì theo baûng sau :

Goïi AÁn Heä soá C Soá döï ñoaùn 1x�

2x� �y

� Caùc giaù trò naøy coù theå duøng nhö caùc bieán trong bieåu thöùc tính.

Q Hoài quy tuyeán tính y = A + Bx • Ví duï : AÙp suaát theo nhieät ñoä trong baûng sau :

Nhieät ñoä AÙp suaát o10 C 1003 hPa o15 C 1005 hPa o20 C 1010 hPa o25 C 1011 hPa o30 C 1014 hPa

Haõy duøng hoài quy tuyeán tính y = A + Bx ñeå tính A,B vaø heä soá töông quan r, aùp suaát ôû o18 C. Tìm nhieät ñoä khi aùp suaát 1000 hPa, heä soá tôùi haïn 2r vaø soá hieäp bieán

xy n x y n 1

⎛ ⎞Σ − ⋅ ⋅ ⎟⎜ ⎟⎜ ⎟⎜ ⎟⎟⎜ −⎝ ⎠

38

Giaûi : Vaøo REG Mode : AÁn (Lin) (Scl) (xoùa nhôù) 10 1003 (Khi aán döõ lieäu ñöôïc nhaäp vaø maøn hình hieän giaù trò cuûa n) AÁn tieáp 15 1005 20 1010 25 1011 30 1014 Heä soá A = 997.4

Heä soá B = 0.56

Heä soá töông quan r = 0.982607368

Tìm aùp suaát ôû o18 C 1007.48= 18 Nhieät ñoä ôû 1000 hPa = 4.642857143 1000

2r = 0.965517241

Soá hieäp bieán = 35

Q Hoài quy logarit, muõ, luõy thöøa, nghòch ñaûo • Cuõng duøng caùc thao taùc töông töï nhö ôû hoài quy tuyeán tính.

• Caùc daïng :

Hoài quy logarit y = A + B . ln x

Hoài quy muõ y = A . B.xe (ln y = ln A + Bx)

39

Hoài quy luõy thöøa y = A . Bx (ln y = ln A + Bln x)

Hoài quy nghòch ñaûo y = A + B . 1/x

Q Hoài quy baäc hai : y = A + Bx + Cx2 • Ví duï : Cho baûng sau :

ix iy

29 1.6

50 23.5

74 38.0

103 46.4

118 48.0

Theo coâng thöùc hoài quy baäc hai haõy tìm caùc heä soá A, B, C. Sau ñoù tìm �y vôùi x = 16 vaø �x vôùi y = 20 Giaûi : ÔÛ REG Mode : AÁn (Quad) (Scl) (xoùa nhôù thoáng keâ) 29 1.6 50 23.5 74 38.0 103 46.4 118 48.0 Tính heä soá A = –35.59856934

Tính heä soá B = 1.495939413

Tính heä soá C = –6.71629667 × 310− Tính �y khi xi = 16 (= –13.38291067) 16

40

Tính 1x � khi iy 20= (= 47.14556728)

20

Tính 2x � khi iy 20= (= 175.5872105)

20

• Chuù yù veà nhaäp döõ lieäu • AÁn ñeå nhaäp döõ lieäu 2 laàn.

• Duøng phím ñeå nhaäp nhieàu döõ lieäu gioáng nhau.

Ví duï : nhaäp “20, 30” naêm laàn thì aán 20 30 5

• Keát quaû ñöôïc goïi khoâng caàn thöù töï nhö baûng treân.

• Vaãn coù phaàn chuù yù nhö ôû SD.

• Phaân phoái bình thöôøng

• Vaøo mode SD aán . • AÁn ta ñöôïc maøn hình

P( Q( R( t 1 2 3 4

• Nhaäp soá töø 1 ñeán 4 ñeå choïn phaân phoái caàn thöïc hieän.

Ví duï : Xaùc ñònh t cho x = 53 vaø tính P(t) ôû baøi thoáng keâ (SD)

(→ t = –0.284747398, P(t) = 0.38792). Sau khi nhaäp soá lieäu nhö baøi thoáng keâ SD phaàn treân, ta aán tieáp

53 (→ t) (P()

41

Ió • Khi coù vaán ñeà

Neáu keát quaû pheùp tính baát thöôøng hoaëc coù thoâng baùo loãi, haõy thöïc hieän caùc böôùc sau : 1. AÁn (Mode) ñeå trôû laïi caøi ñaët Mode ban ñaàu. 2. Kieåm tra laïi coâng thöùc ñang duøng. 3. Nhaäp Mode ñuùng vaø thöïc hieän laïi pheùp tính. Neáu caùc böôùc treân khoâng chænh ñuùng baøi toaùn thì aán maùy töï kieåm tra thao taùc vaø xoùa taát caû döõ lieäu baát thöôøng trong boä nhôù. Neân luoân ghi caùc döõ lieäu quan troïng ñeå giöõ laïi.

• Thoâng baùo loãi Maùy bò ñöùng khi coù thoâng baùo loãi hieän leân. AÁn vaø ñeå chænh loãi. Sau ñaây laø chi tieát cuûa caùc loãi.

Math ERROR (loãi veà tính toaùn)

Lí do : • Keát quaû pheùp tính ngoaøi khaû naêng cuûa maùy. • Thöïc hieän pheùp tính vöôït quaù phaïm vi nhaäp cuûa haøm. • Thöïc hieän thao taùc baát hôïp lí (nhö chia cho 0,…).

Caùch söûa : • Kieåm tra phaïm vi cho pheùp cuûa giaù trò nhaäp. • Chuù yù caùc giaù trò thuoäc vuøng nhôù ñang söû duïng.

Stack ERROR (loãi veà nhoùm pheùp tính)

Lí do : • Nhoùm soá hoaëc nhoùm pheùp tính vöôït quaù khaû naêng.

Caùch söûa : • Ñôn giaûn pheùp tính ñeå nhoùm soá coù 10 möùc vaø nhoùm pheùp tính coù

24 möùc. • Chia pheùp tính ra 2 hoaëc nhieàu hôn.

42

Syntax ERROR (loãi cuù phaùp)

Lí do : • Thao taùc toaùn sai.

Caùch söûa : • Duøng phím ñeå tìm choã sai, chænh laïi.

Arg ERROR (Loãi argument)

Lí do : • Sai argument.

Caùch söûa : • Duøng phím ñeå tìm choã sai, chænh laïi.

Pheùp tính thöïc hieän theo öu tieân sau :

1. Pol (x, y), Rec (r, θ) d/dx

dx∫ P(, Q(, R(

2. Caùc haøm maãu A Vôùi caùc haøm naøy, giaù trò nhaäp tröôùc, phím haøm aán sau.

3 2 1x , x , x , x!,−

Kí hieäu kó thuaät. Phaân phoái thöôøng → t. 1 2x, x , x , y.

� � � � Ñoåi ñôn vò ño goùc. Ñoåi ñôn vò.

43

3. Luõy thöøa, caên soá: y x^(x ),

4. b/ ca

5. Daïng nhaân taét vôùi π, vôùi teân soá nhôù, vôùi teân bieán : 2π, 5A, πA,…

6. Haøm maãu B Vôùi caùc haøm naøy, phím haøm aán tröôùc, giaù trò nhaäp sau.

, 3 , log, ln, x xe ,10 ,sin, cos, tan, 1 1 1sin ,cos ,tan ,− − −

sinh, cosh, tanh, 1 1 1sinh ,cosh ,tanh ,− − − (–), d, h, b, o, Neg, Not, Det, Trn, arg, Abs, Conjg.

7. Daïng nhaân taét vôùi caùc haøm maãu B : 2 3,A log2, …

8. Chænh hôïp, toå hôïp: nPr, nCr, ∠ 9. Nhaân voâ höôùng (.) (Dot) 10. x, ÷ 11. +, – 12. and 13. xnor, xor, or • Caùc pheùp toaùn töông töï nhö sau ñöôïc thöïc hieän töø phaûi sang traùi :

xe ln 120 → xe (ln( 120)) • Caùc pheùp toaùn khaùc ñöôïc thöïc hieän töø traùi sang phaûi.

• Pheùp toaùn trong ngoaëc ñöôïc thöïc hieän tröôùc.

Q Nhoùm pheùp tính Maùy tính söû duïng nhöõng vuøng nhôù goïi laø “Nhoùm” ñeå nhaän taïm thôøi caùc giaù trò (nhoùm soá) vaø caùc leänh (nhoùm leänh) theo thöù töï tính toaùn. Coù 10 möùc nhoùm soá vaø 24 möùc nhoùm leänh. Thoâng baùo loãi veà nhoùm (Stack ERROR) hieän leân khi ta thöïc hieän pheùp tính vöôït quaù khaû naêng naøy.

44

Ví duï :

Pheùp tính ñöôïc thöïc hieän theo “thöù töï thao taùc”, leänh vaø giaù trò leänh vaø giaù trò ñöôïc xoùa khoûi “nhoùm pheùp tính” khi pheùp tính thöïc hieän xong.

Q Phaïm vi nhaäp

Soá tính toaùn beân trong 12

Ñoä chính xaùc 1± ôû chöõ soá thöù 10

Haøm Phaïm vi nhaäp

DEG 0 ≤ 10x 4.499999999 10≤ × RAD 0 ≤ x ≤785398163.3 sinx GRA 0 ≤ x ≤ 4.499999999 × 1010 DEG 0 ≤ x ≤ 4.500000008 × 1010 RAD 0 ≤ x ≤785398164.9 cosx GRA 0 ≤ x ≤ 5.000000009 × 1010

45

DEG Nhö sin x, tröø khi x (2n 1) 90.= − × RAD Nhö sin x, tröø khi x = (2n–1) × π/2. tanx GRA Nhö sin x, tröø khi x = (2n–1) × 100.

1sin x− 1cos x−

0 ≤ x ≤ 1

1tan x− 0 ≤ x ≤ 9.999999999 × 9910 sinhx

coshx 0 ≤ x ≤ 230.2585092

1sinh x− 1cosh x−

0 ≤ x ≤ 4.999999999 × 9910

tanhx 1tanh x−

0 ≤ x ≤ 9.999999999 × 110−

logx/lnx 0 < x x10 999.999999999 10− × ≤ × ≤ 99.99999999

xe –9.999999999 × 9910 ≤ × ≤ 230.2585092 x 0 ≤ x < 1 × 10010 2x 50x 1 10< ×

1/x 100x 1 10 (x 0)< × ≠ 3 x 100x 1 10< ×

x! 0 ≤ x ≤ 69 (x nguyeân)

nPr 0 ≤ n ≤ 99, r ≤ n (n, r nguyeân) 1 ≤ { }n!/(n r)!− ≤ 9.999999999 × 9910

nCr 0 ≤ n ≤ 99, r ≤ n (n, r nguyeân)

46

Pol(x, y) x , y ≤ 9.999999999 × 4910

2 2(x y )+ ≤ 9.999999999 × 9910

Rec(r, θ) 0 ≤ r ≤ 9.999999999 × 9910

θ : gioáng nhö sinx, cosx

100a , b, c 1 10< ×

0 ≤ b, c

100x ,c 1 10< ×

Ñoåi soá thaäp phaân ⇔ ñoä phuùt giaây o o o0 0 0 ≤ o ox 999999 59≤

^(xy)

x > 0 : 1001 10− × < y logx < 100 x = 0 : y > 0 x < 0 : y = n, 1/(2n + 1) (n nguyeân) Vôùi 1001 10− × < ylog x 100<

x y

y > 0 : x ≠ 0 1001 10− × <1/x logy < 100

y = 0 : x > 0 y < 0 : x = 2n + 1, 1/n (n ≠ 0, n nguyeân) Vôùi 1001 10− × < 1/x log y 100<

b/ ca Toång coäng soá nguyeân, töû, maãu khoâng quaù 10 (keå caû daáu caùch)

SD (REG)

50x 1 10< × 50y 1 10< × 100n 1 10< ×

n nx , y , x, yσ σ A, B, r : n ≠ 0

n 1 n 1x ,y ,− −σ σ n ≠ 0,1

47

Ñoái vôùi pheùp tính ñôn, sai soá laø 1± ôû chöõ soá thöù 10 (tröôøng hôïp hieän na 10× thì sai soá laø 1± ôû soá cuoái cuûa a). Sai soá töø nhieàu pheùp tính lieân tieáp tích luõy laïi seõ nhieàu hôn (gaây ra bôûi nhieàu pheùp tính lieân tieáp nhö y x^(x ), y, x!, 3 , nPr, nCr). Taïi vuøng caän cuûa ñieåm ñaëc bieät haøm soá vaø taïi ñieåm uoán, sai soá tích luõy vaø coù theå trôû neân lôùn.

Cung caáp naêng löôïng

Maùy duøng 1 pin G13 (LR44)

Daáu hieäu pin yeáu

Khi soá bò môø chöùng toû laø pin bò yeáu. Neáu cöù tieáp tuïc söû duïng khi pin ñaõ yeáu coù theå gaây neân keát quaû khoâng chính xaùc. Haõy thay pin caøng sôùm caøng toát khi soá bò môø.

Caùch thay pin

1. Nhaán ñeå taét maùy. 2. Thaùo ñinh oác ôû maët sau vaø laáy naép giöõ pin ra. 3. Laáy pin cuõ ra. 4. Laép pin môùi vaøo theo ñuùng cöïc (cöïc ⊕ thaáy ñöôïc). 5. Ñoùng naép vaø xieát laïi ñinh oác. 6. Nhaán ñeå môû maùy.

Chöùc naêng töï ñoäng taét

Maùy töï taét sau khoaûng 6 phuùt Khoâng thao taùc. AÁn ñeå môû laïi.

48

Cung caáp naêng löôïng : 1 pin G13 (LR44). Rieâng maùy fx991MS duøng theâm naêng löôïng aùnh saùng. Tuoåi pin : Khoaûng 9000 giôø lieân tuïc. Khoaûng 3 naêm neáu ñöôïc taét khi nghæ. Kích thöôùc : 12.7 cao × 78 roäng × 154.5 daøi (mm). Naëng : 105gam (3.7 oz) keå caû pin. Coâng suaát : 0.0002 W

Nhieät ñoä hoaït ñoäng : Töø o0 ñeán o40 C o(32 F ñeán o104 F) .

Q Sao cheùp bieåu thöùc • Ta coù theå goïi laïi caùc bieåu thöùc ñaõ tính tröôùc ñoù ñeå gheùp noái chuùng

laïi. Ví duï : ñaõ tính 1 + 1 4 + 4 2 + 2 5 + 5 3 + 3 6 + 6

• Ta laäp 4 + 4 : 5 + 5 : 6 + 6 baèng caùch duøng phím vaø ñeå 4+4 hieän leân roài aán (COPY). Bieåu thöùc tính lieân tieáp hieän laïi do sao cheùp vaãn coù theå chænh söûa ñöôïc vaø tính nhö phaàn tính lieân tieáp.

• Chæ caùc bieåu thöùc töø choã hieän ñeán bieåu thöùc cuoái (hieän haønh) môùi ñöôïc cheùp laïi.

49

Q Chöùc naêng CALC • Chöùc naêng CALC giuùp ta löu taïm thôøi moät bieåu thöùc vaø tính ngay

giaù trò cuûa bieåu thöùc aáy theo moãi giaù trò cuûa caùc bieán (chöõ). • Bieåu thöùc ñöôïc nhaäp toái ña 79 böôùc vaø chöùc naêng CALC chæ thöïc

hieän ôû mode COMP vaø CMPLX. • Giaù trò bieán ñöôïc nhaäp theo yeâu caàu cuûa töøng bieán.

Ví duï : Tính 2y x 3x 12= + − vôùi x = 7 (keát quaû y = 58) vaø khi x = 8 (keát quaû y = 76) Nhaäp bieåu thöùc, aán y 3 12 löu bieåu thöùc aán nhaäp 7 vaøo x ? aán 7 nhaäp 8 vaøo x ? aán 8

• Bieåu thöùc bò xoùa khi baét ñaàu thao taùc khaùc, ñoåi mode hay taét maùy.

Q Chöùc naêng SOLVE Maùy giuùp ta giaûi moät bieåu thöùc theo caùc giaù trò bieán khaùc maø khoâng caàn bieán ñoåi hay ñôn giaûn. Ví duï : C laø thôøi gian ñeå 1 vaät coù vaän toác ban ñaàu A ñaït ñoä cao B. Duøng coâng thöùc sau ñeå tính A khi B= 14m vôùi C= 2 giaây vaø gia toác D= 29,8m/ s .

Keát quaû A= 16.8 21B AC DC 2

= − 1 2 (B?) 14 (A?) T (C?) 2 (D?) 9 8 (A?)

50

• Chöùc naêng SOLVE giaûi gaàn ñuùng theo phöông phaùp Newton. Vaøi bieåu thöùc hay giaù trò ban ñaàu khoâng daãn ñeán keát quaû.

• Neáu bieåu thöùc khoâng ghi = 0 thì maùy cuõng coi nhö coù daáu = 0.

Q Nhaäp kí hieäu kó thuaät (COMP–EQN–CMPLX)

• AÁn 6 laàn ñeå maøn hình hieän :

• AÁn ta ñöôïc • AÁn khi muoán duøng kí hieäu kó thuaät (“Eng” hieän leân).

• AÁn khi muoán taét kí hieäu kó thuaät. Kí hieäu sau ñöôïc söû duïng Muoán nhaäp AÁn Ñôn vò k (kilo) 310 M (mega) 610 G (giga) 910 T (tera) 1210 m (milli) 310− μ (micro) 610− n (nano) 910− p (pico) 1210− f (femto) 1510−

Eng ON Eng OFF 1 2 X

51

• Ñoái vôùi giaù trò hieän leân, maùy choïn ñôn vò ñeå phaàn nguyeân trong khoaûng töø 1 ñeán 1000.

• Khoâng duøng kí hieäu kó thuaät cho phaân soá. • Ví duï : 9 ÷ 10 = 0.9 = 900m (milli).

aán ..... (Disp) Eng

0.

9 10 m 9 10

900

÷

0.9

m 9 10

900

÷

• Khi kí hieäu kó thuaät ñöôïc môû thì keát quaû seõ hieän daïng kó thuaät.

AÁn ñeå vaøo toaùn soá phöùc. • Caùc caøi ñaët ñôn vò ño goùc (Deg, Rad, Gra) coù taùc duïng ôû soá phöùc,

chöùc naêng CALC cuõng vaäy. • Chæ duøng ñöôïc caùc soá nhôù A, B, C vaø M coøn caùc soá nhôù D, E, F, X

vaø Y khoâng söû duïng ñöôïc. • Daáu hieäu R ⇔ I hieän leân beân treân goùc phaûi khi keát quaû laø soá phöùc.

AÁn ñeå thay ñoåi giöõa hai phaàn thöïc vaø aûo. • Chöùc naêng hieän laïi vaãn söû duïng ñöôïc.

• Ví duï : (2 + 3i) + (4 + 5i) = 6 + 8i (phaàn thöïc laø 6)

(phaàn aûo laø 8i)

52

Q Moâñun vaø Acgumen Moâñun vaø Acgumen cuûa soá z = a + bi trong maët phaúng Gauss kí hieäu laø r vaø θ. Daïng phöùc laø r∠θ • Ví duï : tìm moâñun r vaø acgumen θ cuûa 3 + 4i (r = 5, θ = 53. o13010235 )

(r = 5) 3 4

(θ = o53.13010235 ) 3 4 • Cuõng coù theå nhaäp soá phöùc daïng r∠θ

Ví duï : 2 45 1 i∠ = + (ñoä) 2 45

• Ñoåi nhau giöõa hai daïng a + bi vaø r ∠θ Ví duï : 1 + i 1.414213562 45↔ ∠ (ñôn vò goùc : ñoä) 1 2 45

• Khi tính toaùn ta coù theå choïn keát quaû daïng a + bi hay r∠ θ ………… (Disp) (a + bi) (r )∠θ (daáu hieäu r∠θhieän leân)

• Soá phöùc lieân hôïp (conjg).

z = a + bi ⇒ z = a – bi Ví duï : z = 1.23 + 2.34i ⇒ z = 1.23 – 2.34i 1.23 2.34

53

Vaøo BASE aán

• Ngoaøi thao taùc vôùi soá ôû heä thaäp phaân ta coù theå thao taùc vôùi soá nhò phaân, baùt phaân vaø thaäp luïc phaân.

• Ta coù theå aán ñònh moät heä ñeám tröôùc roài nhaäp caùc soá ôû heä ñeám khaùc coù xaùc ñònh teân heä.

• Khoâng thöïc hieän ñöôïc caùc haøm khoa hoïc (cuõng nhö soá coù phaàn leû vaø n10 )× ôû heä ñeám cô soá N (neáu nhaäp soá coù phaàn leû, maùy töï ñoäng caét boû phaàn leû).

• Maùy thöïc hieän caùc pheùp toaùn logic nhö and, or, xor, xnor, not vaø Neg.

• Phaïm vi cuûa moãi heä nhö sau :

BIN 100000000000 ≤ x ≤ 1111111111 0 ≤ x ≤ 0111111111 OCT 4000000000 ≤ x ≤ 7777777777 0 ≤ x ≤ 3777777777 DEC –2147483648 ≤ x ≤ 2147483647 HEX 80000000 ≤ x ≤ FFFFFFFF 0 ≤ x ≤ 7FFFFFFF Ví duï 1 : thöïc hieän 2 2 210111 11010 110001+ =

AÁn BIN 0.b

10111 11010

Ví duï 2 : thöïc hieän 8 10 07654 12 516÷ =

AÁn OCT 0.o

(o)

7654 (d)12

54

Ví duï 3 : thöïc hieän 16 2 16 10120 or1101 12d 301= =

HEX 0.H

120 (or) (b) 1101 DEC

Thöïc hieän ôû MODE COMP (aán )

• Ba yeáu toá caàn nhaäp ñeå tính ñaïo haøm laø haøm soá theo bieán x, giaù trò

0x a= vaø Δx. Cuù phaùp d/dx (haøm soá, a, Δx) Ví duï : tính f’(2) cuûa f(x) = 23x 5x 2− + (keát quaû : 7) AÁn 3 5 2 2 2 4

• Coù theå boû qua Δx, maùy töï ñoäng choïn moät giaù trò Δx. • Caùc ñieåm giaùn ñoaïn maùy baùo loãi.

Thöïc hieän ôû MODE COMP (aán ) Boán yeáu toá caàn nhaäp ñeå tính tích phaân laø haøm soá theo bieán x, caän a, b vaø soá n (ñeå maùy chia n2 trong quy taéc Simson). Cuù phaùp

(haømsoá,a,b,n)∫

55

Ví duï : tính 5 2

1 (2x 3x 8)+ +∫ dx = 150.666666

AÁn 2 3 8 1 5 6 Ghi chuù :

• Choïn n laø soá nguyeân töø 1 ñeán 9 hay boû qua cuõng ñöôïc.

• Maùy caàn moät thôøi gian ñeå tính toaùn.

• Khi ñang tính tích phaân thì maøn hình khoâng hieän gì caû.

Maùy thieát laäp ñöôïc ma traän 3 doøng × 3 coät vôùi caùc pheùp tính +, –, ×, chuyeån vò, nghòch ñaûo, tích voâ höôùng, tính ñònh thöùc vaø suaát cuûa ma traän.

• Vaøo Mode ma traän aán :

• Phaûi thieát laäp moät hay nhieàu (toái ña 3) ma traän tröôùc khi tính toaùn.

• Ma traän keát quaû ñöôïc löu vaøo Mat Ans vaø coù theå söû duïng Mat Ans trong pheùp toaùn sau ñoù.

Q Laäp ma traän AÁn (Dim) vaø xaùc ñònh teân ma traän caàn laäp (A, B hay C) tieáp theo laø xaùc ñònh soá doøng, soá coät. Cuoái cuøng nhaäp töøng phaàn töû cuûa ma traän vaøo ñòa chæ doøng, coät.

Coù theå di chuyeån con troû ñeå xem hay chænh söûa caùc phaàn töû cuûa ma traän. Thoaùt maøn hình nhaäp ma traän thì aán .

56

Q Chænh söûa caùc phaàn töû cuûa ma traän AÁn (Edit) vaø xaùc ñònh teân (A, B hay C) cuûa ma traän caàn chænh söûa roài thöïc hieän chænh söûa.

Q Coäng, tröø vaø nhaân ma traän Ví duï : laäp ma traän A, B roài tính A × B

1 2

A 4 0 2 5

⎡ ⎤⎢ ⎥⎢ ⎥= ⎢ ⎥⎢ ⎥−⎣ ⎦

1 0 3 B

2 4 1 ⎡ ⎤−⎢ ⎥= ⎢ ⎥−⎣ ⎦

A × B = 3 8 5 4 0 12

12 20 1

⎡ ⎤−⎢ ⎥⎢ ⎥−⎢ ⎥⎢ ⎥− −⎣ ⎦

(ma traän A 3×2) (Dim) (A) 3 2

(nhaäp phaàn töû) 1 2 4 0 2 5

(ma traän B 2×3) (Dim) (B) 2 3

(nhaäp phaàn töû) 1 0 3 2 4 1

(Mat A × Mat B) (Mat) (A)

(Mat) (B)

Baùo loãi xuaát hieän khi +, – hai ma traän khoâng cuøng Dim (soá doøng, coät) hay nhaân 2 ma traän maø soá doøng, coät khoâng töông thích vôùi nhau.

Q Nhaân voâ höôùng Ví duï :

Nhaân 2 1

C 5 3

⎡ ⎤−⎢ ⎥= ⎢ ⎥−⎣ ⎦ cho 3 ñeå coù

6 3 15 9

⎡ ⎤−⎢ ⎥⎢ ⎥−⎣ ⎦

(ma traän C 2×2) (Dim) (C) 2 2

(nhaäp phaàn töû) 2 1 5 3

(3xMat C) 3 (Mat) (C)

57

Q Tính ñònh thöùc cuûa ma traän vuoâng Ví duï : tính ñònh thöùc cuûa ma traän

2 1 6

A 5 0 1 3 2 4

⎡ ⎤−⎢ ⎥⎢ ⎥= ⎢ ⎥⎢ ⎥⎣ ⎦ keát quaû 73

(Mat A 3×3) (Dim) (A) 3 3

(nhaäp phaàn töû) 2 1 6 5 0

1 3 2 4

(tính ñònh thöùc) (Det)

(Mat) (A)

Baùo loãi xuaát hieän khi ta nhaäp ma traän khoâng vuoâng.

Q Chuyeån vò moät ma traän Ví duï : chuyeån ma traän

5 7 4

B 8 9 3 ⎡ ⎤⎢ ⎥= ⎢ ⎥⎣ ⎦

thaønh 5 8 7 9 4 3

⎡ ⎤⎢ ⎥⎢ ⎥⎢ ⎥⎢ ⎥⎣ ⎦

(Mat B 2×3) (Dim) (B) 2 3

(nhaäp phaàn töû) 5 7 4 8 9 3

(Trn Mat B) (Trn)

(Mat) (B)

Q Nghòch ñaûo moät ma traän Ví duï : nghòch ñaûo ma traän vuoâng

3 6 11

C 3 4 6 4 8 13

⎡ ⎤− −⎢ ⎥⎢ ⎥= −⎢ ⎥⎢ ⎥−⎣ ⎦ thaønh 1

0.4 1 0.8 C 1.5 0.5 1.5

0.8 0 0.6

− ⎡ ⎤− −⎢ ⎥⎢ ⎥= − −⎢ ⎥⎢ ⎥− −⎣ ⎦

58

(Mat C 3×3) (Dim) (C) 3 3

(nhaäp phaàn töû) 3 6 11 3

4 6 4 8 13

(Mat 1C )− (Mat) (C)

Khoâng thöïc hieän ñöôïc vôùi ma traän khoâng vuoâng hay ma traän coù ñònh thöùc baèng 0.

Q Laäp suaát cuûa moät ma traän Ví duï : Laäp suaát cuûa ma traän 1C− (keát quaû treân)

Keát quaû : 0.4 1 0.8 1.5 0.5 1.5 0.8 0 0.6

⎡ ⎤⎢ ⎥⎢ ⎥⎢ ⎥⎢ ⎥⎣ ⎦

(Abs Mat Ans) (Mat) 4 (Ans)

Thao taùc sau giuùp nhaäp soá chieàu (Dim) toái ña ñeán 3, caùch coäng, tröø, nhaân voâ höôùng, höõu höôùng, tìm suaát cuûa vectô, löu ñöôïc 3 vectô. Vaøo mode vectô aán (phaûi nhaäp töø 1 ñeán 3 vectô tröôùc khi thöïc hieän tính toaùn).

• Coù theå tính toaùn cuøng luùc ñeán 3 vectô.

• Vectô keát quaû ñöôïc löu vaøo Vct Ans, duøng ñöôïc vectô naøy trong pheùp tính keá tieáp.

Q Nhaäp vectô Ñeå nhaäp vectô, aán (Dim) roài xaùc ñònh teân vectô nhaäp (A, B hay C) roài nhaäp Dim (soá chieàu) vaø tieáp theo laø caùc thaønh phaàn soá (toaï ñoä).

59

AÁn vaø ñeå xem caùc giaù trò toaï ñoä. Thoaùt maøn hình nhaäp, aán .

Q Chænh söûa toaï ñoä AÁn (Edit) vaø xaùc nhaän teân vectô (A, B hay C) ta xem laïi toaï ñoä cuûa vectô ñoù vaø chænh söûa neáu caàn.

Q Coäng, tröø vectô Ví duï : coäng Vct A = (1, –2,3) vôùi Vct B = (4,5,–6) Keát quaû (5,3,–3) (vectô A 3 chieàu) (Dim) (A) 3

(nhaäp toaï ñoä) 1 2 3

(vectô B 3 chieàu) (Dim) (B) 3

(nhaäp toaï ñoä) 4 5 6

(Vct A + Vct B) (Vct) (A)

(Vct) (B)

Baùo loãi xuaát hieän khi Vct A vaø Vct B coù soá chieàu (Dim) khaùc nhau.

Q Tích moät soá thöïc vôùi vectô Ví duï : Vct C = (–7, 8, 9) Tính Vct 5C = (–39, 45) (Vct C 2 chieàu) (Dim) (C) 2 (nhaäp toaï ñoä) 7 8 9 (5 × Vct C) 5 (Vct) (C)

60

Q Tích voâ höôùng cuûa 2 vectô (daáu . (Dot)) Ví duï :

JG JG A.B 24=−

(Vct A . Vct B) 3(Vct) (A)

(Dot)

(Vct) (B)

Coù baùo loãi khi soá chieàu (Dim) cuûa JG JG A,B khaùc nhau.

Q Tích höõu höôùng cuûa 2 vectô Ví duï :

JG JG A B ( 3,18,13)× = −

(Vct A × Vct B) 3(Vct) (A)

3(Vct) (B)

Coù baùo loãi khi soá chieàu (Dim) cuûa JG JG A,B khaùc nhau.

Q Tính Moâñun cuûa moät vectô Ví duï :

JG C 11.90965994=

(Abs Vct C) (Vct) (C)

Ví duï : Tính goùc θ (baèng ñoä) cuûa 2 vectô JG JG A( 1,0,1),B(1,2,0)− vaø toaï ñoä phaùp vectô ñôn vò G0n cuûa maët phaúng nhaän

JG JG A,B laøm caëp vectô chæ phöông.

JG JG JG JG1 A.Bcos A . B

−θ =

0 A Bn A B ×= ×

JG JGG JG JG

(vectô A 3 chieàu) (Dim) (A) 3

(nhaäp phaàn töû) 1 0 1

61

(vectô B 3 chieàu) (Dim) (B) 3

(nhaäp phaàn töû) 1 2 0

(Vct A . Vct B) (Vct) (A)

(Dot) (Vct) (B)

(Ans ÷ (Abs Vct A × Abs Vct B)

(Vct) (A)

(Vct) (B)

1(cos Ans)− (keát quaû o108.4349488 )

(Vct A × Vct B) (Vct) (A)

(Vct) (B)

(Abs Vct Ans) (Vct) (Ans)

(Vct Ans ÷ Ans) keát quaû (–0.6666, 0.3333, –0.6666)

(Vct) (Ans)

Vaøo mode COMP aán

• Coù 20 caëp ñôn vò ño löôøng ñöôïc caøi saün ñeå ñoåi.

• Neân xem baûng caëp ñôn vò ñoåi töông öùng ôû baûng ñoåi.

• Vôùi giaù trò aâm phaûi ñaët trong ngoaëc.

Ví duï : ñoåi o o31 C F− → 31 38

(38 laø maõ soá ñoåi oC → oF )

o o( 31) C F 23.8

− → −

62

Baûng maõ soá ñoåi (theo coâng boá 811 NIST 1995)

Thöïc hieän Maõ soá Thöïc hieän Maõ soá

in → cm cm → in ft → m m → ft yd → m m → yd mile → km km → mile (daëm) nmile → m m → nmile (haûi lí) acre → 2m

2m → acre gal(US) → l l → gal(US) gal(UK) → l l → gal(UK) pc → km km → pc km/h → m/s m/s → km/h

01

02

03

04

05

06

07

08

09

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

oz → g g → oz lb → kg kg → lb atm → Pa Pa → atm mmHg → Pa Pa → mmHg hp → kw kw → hp kgf/ 2cm → Pa Pa → kgf/ 2cm kgf.m → J J → kgf.m

2lbf / in kPa→ kPa → 2lbf / in o oF C→ o oC F→ J → cal cal → J

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

63

Thöïc hieän ôû mode COMP, aán • Coù 40 haèng soá khoa hoïc thöôøng duøng, chaúng haïn nhö vaän toác

aùnh saùng trong chaân khoâng, haèng soá Plank ñöôïc caøi saün seõ hieän ngay khi caàn.

• Nhaäp maõ soá töông öùng vôùi haèng soá khoa hoïc maø baïn caàn, haèng soá ñoù seõ hieän ngay.

• Baûng maõ soá sau seõ giuùp ta tìm töøng haèng soá. Ví duï : Xaùc ñònh naêng löôïng ñöôïc chuyeån hoùa töø 65kg vaät chaát

2 18E mc 5.841908662 10= = ×

65 28 18 2 o

10 65 C

5.841908662×

(28 laø maõ soá cuûa vaän toác aùnh saùng trong chaân khoâng) Baûng maõ haèng soá (theo ISO 1992 vaø CODATA 1998)

Haèng soá maõ soá

khoái löôïng proton (mp) khoái löôïng neutron (mn) khoái löôïng electron (me) khoái löôïng muon (mμ) baùn kính Bohr 0(a ) haèng soá Plank (h) manheâton haït nhaân (μN) manheâton Bohr (μB) hbar (= ) haèng soá caáu truùc tinh teá (α) baùn kính electron (re) böôùc soùng compton (λc)

01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12

64

tæ soá töø cô (γp) böôùc soùng compton proton (λcp) böôùc soùng compton neutron (λcn) haèng soá Rydberg (R∞) ñôn vò khoái löôïng nguyeân töû (u) moment töø proton (μp) moment töø electron (μe) moment töø neutron (μn) moment töø muon (μμ) haèng soá Faraday (F) ñieän tích cô baûn (e) haèng soá Avogadro (NA) haèng soá Boltzmann (k) theå tích mol khí lí töôûng (Vm) haèng soá mol khí (R) vaän toác aùnh saùng o(C ) haèng soá phoùng xaï 1(C ) haèng soá phoùng xaï 2(C ) haèng soá Setefan–Boltzmann (σ) haèng soá ñieän moâi chaân khoâng o( )ε haèng soá töø thaåm o( )μ löôïng töû töø thoâng o( )φ gia toác chuaån cuûa troïng löïc (g) löôïng töû daãn ñieän o(g ) trôû khaùng ñaëc tröng cuûa chaân khoâng 0(z ) nhieät ñoä Celsius (t) haèng soá haáp daãn (G) atmotphe chuaån (atm)

13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40

65

A. GIAÛI CAÙC BAØI TOAÙN ÔÛ CAÙC LÔÙP 6–7–8–9

1. Caùc pheùp toaùn veà BSCNN vaø USCLN Do maùy ñaõ caøi saün chöông trình ñôn giaûn phaân soá (thaønh phaân soá toái giaûn) neân ta coù theå aùp duïng chöông trình naøy ñeå tìm boäi soá chung nhoû nhaát vaø öôùc soá chung lôùn nhaát moät caùch nhanh goïn theo giaûi thuaät sau :

A a B b

= (toái giaûn) thì USCLN cuûa A, B laø A ÷ a BSCNN cuûa A, B laø A × b

Ví duï : Tìm USCLN vaø BSCNN cuûa 209865 vaø 283935 Ghi vaøo maøn hình 209865 283935 vaø aán

Maøn hình hieän 17 23

Ñöa con troû leân doøng bieåu thöùc söûa thaønh 209865 ÷ 17 vaø aán Keát quaû USCLN = 12345 Ñöa con troû leân doøng bieåu thöùc söûa thaønh 209865 × 23 vaø aán Keát quaû BSCNN = 4826895

Ghi chuù veà öu tieân caùc pheùp tính Ví duï :

a/ Muoán tính 23( ) 2

thì phaûi ghi vaøo maøn hình

2(( 3) 2) vaø aán

Keát quaû 2

3 3 2 4

⎛ ⎞ =⎜ ⎟⎜ ⎟⎝ ⎠

66

Neáu ghi 2( 3 2) thì maùy hieåu laø 2

3 3 2 2

⎛ ⎞ =⎜ ⎟⎜ ⎟⎝ ⎠

Vì cuûa phaân soá öu tieân hôn

b/ Neáu ghi 8 ÷ 2 × π vaø aán Keát quaû 12.56637 Neáu ghi 8 ÷ 2π vaø aán Keát quaû 1.2732 (maùy hieåu 8 ÷ (2 × π) vì pheùp nhaân taét öu tieân hôn) vaø cuõng töông töï cho 3 2 , 5log7, 5A, … Xin xem kó phaàn öu tieân caùc pheùp tính trong Höôùng daãn söû duïng

2. Caùc pheùp tính veà soá dö cuûa pheùp chia A B

a/ Soá dö cuûa A A B B

= − × phaàn nguyeân cuûa (A ÷B)

Ví duï : Tìm soá dö cuûa pheùp chia 9124565217 ÷ 123456 Ghi vaøo maøn hình 9124565217 ÷ 123456 aán Maùy hieän thöông soá laø 73909,45128 Ñöa con troû leân doøng bieåu thöùc söûa laïi laø 9124565217 – 123456 × 73909 vaø aán Keát quaû : Soá dö laø 55713

b/ Khi ñeà cho soá lôùn hôn 10 chöõ soá – Neáu soá bò chia laø soá bình thöôøng lôùn hôn 10 chöõ soá : Caét ra thaønh nhoùm ñaàu 9 chöõ soá (keå töø beân traùi) tìm soá dö nhö phaàn 2a. Vieát lieân tieáp sau soá dö coøn laïi toái ña ñuû 9 chöõ soá roài tìm soá dö laàn 2. Neáu coøn nöõa thì tính lieân tieáp nhö vaäy.

Ví duï : Tìm soá dö cuûa pheùp chia 2345678901234 cho 4567 Ta tìm soá dö cuûa pheùp chia 234567890 cho 4567 Ñöôïc keát quaû laø 2203 Tìm tieáp soá dö cuûa pheùp chia 22031234 cho 4567 Keát quaû cuoái cuøng laø 26

67

– Neáu soá bò chia ñöôïc cho baèng daïng luõy thöøa quaù lôùn: Thì ta duøng pheùp ñoàng dö (mod) theo coâng thöùc

a m(mod p) b n(mod p) ≡⎧⎨ ≡⎩ ⇒ c c

a b m n(mod p)

a m (mod p)

× ≡ × ≡

Ví duï : Tìm soá dö cuûa pheùp chia 3762004 cho 1975

Giaûi: Bieát 376 = 6 × 62 + 4. Ta tính:

22004 841(mod1975)≡ 4 22004 841 231≡ ≡ 12 32004 231 416= ≡ 48 42004 416 536≡ ≡ 602004 536 416≡ × ≡ 1776 (mod 1975) 622004 1776 841 516≡ × ≡ 62 3 32004 516 1171× ≡ ≡ 62 6 22004 1171 591× ≡ ≡ 62 6 42004 591× + ≡ × 231 ≡ 246 Keát quaû : 3762004 chia cho 1975 dö 246

Ghi chuù : ÔÛ doøng 122004 416≡ ta khoâng theå ñöa leân 602004 ñöôïc lieàn treân maùy Casio fx570–MS vì ôû ñaây pheùp tính soá dö cuûa pheùp chia 5416 : 1975 raát deã bò hieåu laàm do neáu ghi

416^5 ÷ 1975 vaø aán

Maùy hieän 6308114289

Khieán ta töôûng ñoù laø soá nguyeân, thöïc ra soá aáy laø :

6308114288,8992…

Do ñoù khi söû duïng maùy tính maø gaëp maùy hieän keát quaû laø moät soá nguyeân vöøa ñuû 10 chöõ soá thì ta phaûi caûnh giaùc raèng ñoù coù theå chæ laø moät soá leû maø phaàn nguyeân goàm ñuùng 10 chöõ soá, coøn phaàn leû thaäp phaân bò tính troøn!

68

3. Baøi toaùn veà giôø, phuùt, giaây (ñoä, phuùt, giaây)

Ví duï 1 : Tính g ph gi g ph gi2 47 53 4 36 45+ Chænh treân maøn hình ôû cheá ñoä D baèng caùch aán phím 4 laàn ñeå coù maøn hình

Deg Rad Gra 1 2 3

AÁn ñeå choïn Deg (Neáu maøn hình ñaõ hieän D thì khoûi aán phaàn naøy) Vaø ghi vaøo maøn hình

o o o o o o2 47 53 4 36 45+ vaø aán Daáu o ghi baèng phím

Maùy hieän o o o7 24 38 Ñoïc g ph gi7 24 38

Ví duï 2 : Tính thôøi gian ñeå moät ngöôøi ñi heát quaõng ñöôøng 100km baèng vaän toác 17,5 km/h Giaûi: Ghi vaøo maøn hình 100 ÷ 17.5 vaø aán

Keát quaû g ph gi5 42 51

Ví duï 3 : Tính ñöôøng daøi d ñi ñöôïc trong g ph gi5 42 51 vôùi vaän toác 17,5 km/h Giaûi : Ghi vaøo maøn hình

o o o17.5 5 42 51× vaø aán Keát quaû d = 100km

Ví duï 4 : Tính vaän toác di chuyeån cuûa moät ngöôøi g ph gi5 42 51 ñaõ ñi heát quaõng ñöôøng 100km. Giaûi : Ghi vaøo maøn hình

o o o100 5 42 51÷ vaø aán Keát quaû v ≈ 17.5km/h

69

4. Baøi toaùn veà tæ leä xích Tính ñöôøng daøi thöïc teá cuûa 2 ñieåm caùch nhau 3,5cm treân baûn ñoà. Tyû leä 1/50.000 Giaûi : Ghi vaøo maøn hình 3.5 × 5 E 4 Kí hieäu E ghi baèng phím

hay 3.5 × 5 4 Kí hieäu ghi baèng phím x10

hay 3.5 × 5 × 10 ^ 4 vaø aán phím Keát quaû 175000 = 1.75km

5. Baøi toaùn veà ñôn thöùc, ña thöùc Tính giaù trò cuûa bieåu thöùc

2 3

2 3x y 2xz 5xyzI

6xy xz − += + vôùi x = 2,41 ; y = –3,17 ;

4z 3

=

Giaûi : Ghi vaøo maøn hình

2 3 2(3X Y 2XA 5XYA) (6XY XA)− + ÷ + AÁn Maùy hoûi X? aán 2.41 Maùy hoûi Y? aán 3.17

Maùy hoûi A? aán 4 3

Keát quaû P = – 0.7918

70

B. GIAÛI CAÙC BAØI TOAÙN LÔÙP 10

1. Taäp hôïp meänh ñeà Ví duï 1 : Cho taäp hôïp soá voâ haïn sau

3 4 5 6A , , , , ... 4 9 16 25

⎧ ⎫= ⎨ ⎬⎩ ⎭

a) Vieát coâng thöùc toång quaùt. b) Tính soá haïng thöù 35. c) Tính toång 35 soá haïng ñaàu tieân.

Giaûi a) Ta deã nhaän thaáy

2 nA

(n 1) ⎧ ⎫= ⎨ ⎬−⎩ ⎭

vôùi n ∈ N vaø n ≥ 3

b) Soá haïng thöù 35 laø

2 37 37

129636 =

c) Tính toång 35 soá haïng ñaàu tieân Gaùn A = 2 AÁn Tieáp tuïc gaùn töông töï nhö treân vôùi B = 0 C = 0 Ghi vaøo maøn hình

A = A + 1 : B = 2A (A 1) :− C = C + B AÁn thaáy A = 3 ñeám 1

AÁn ñoïc B (soá haïng 1)

AÁn ñoïc toång C

AÁn thaáy A = 4 ñeám 2, …

AÁn thaáy A = 37 ñoïc 35

71

AÁn ñoïc 35 37B

1296 =

AÁn ñoïc toång 35C

Keát quaû : Toång soá 35 soá haïng ñaàu tieân laø 35C 3.7921=

Ví duï 2 : Baøi taäp töông töï cho taäp hôïp voâ haïn

2 1 6 4 10A , , , , , ... 5 2 11 7 17

⎧ ⎫= ⎨ ⎬⎩ ⎭

a) Vieát soá haïng thöù 15. b) Tính toång 20 soá haïng ñaàu tieân.

Giaûi a) Ta vieát laïi

2 4 6 8 10A , , , , , ... 5 8 11 14 17

⎧ ⎫= ⎨ ⎬⎩ ⎭

Ta thaáy soá haïng toång quaùt laø 2n 3n 2

⎧ ⎫⎨ ⎬+⎩ ⎭ vôùi n ∈ N*

Khi aáy 15 30u 47

= b) Tính töông töï nhö baøi 1 ôû ví duï 1 caâu c.

Khai baùo : A = 0, B = 0, C = 0 Ghi vaøo maøn hình A = A + 1 : B = 2A (3A 2) :+ C = C + B vaø aán nhieàu laàn Döøng laïi vôùi 20C 12.0574= (öùng vôùi A = 20)

Ví duï 3 : Giaû söû A laø taäp hôïp taát caû caùc öôùc cuûa 120. Caùc khaúng ñònh sau ñaây ñuùng hay sai a) 7 ∈ A ; b) 15 ∈ A ; c) 30 A∉

Giaûi Khai baùo A = 0 AÁn Ghi vaøo maøn hình A = A + 1 : 120 ÷ A

72

AÁn laàn löôït 11 laàn maùy hieän A = 1, 120 (ñuùng) maùy hieän A = 2, 60 (ñuùng) maùy hieän A = 3, 40 (ñuùng) maùy hieän A = 4, 30 (ñuùng) maùy hieän A = 5, 24 (ñuùng) maùy hieän A = 6, 20 (ñuùng) maùy hieän A = 7, 17,1429 (khoâng ñuùng) maùy hieän A = 8, 15 (ñuùng) maùy hieän A = 9, 13,333 (khoâng ñuùng) maùy hieän A = 10, 12 (ñuùng) maùy hieän A = 11, 10.909 (khoâng ñuùng) Ta thaáy 10.909 < 11 neân ngöng aán

Keát quaû

U(120) = {1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 12, 15, 20, 24, 30, 40, 60, 120}

Vaäy keát luaän a/ Sai ; b/ Ñuùng ; c/ Sai

2. Haøm soá Ví duï 1: Ñieàn caùc giaù trò cuûa haøm soá y = –3x + 2 vaøo baûng sau

X –5.3 –4 4 3

− 2.17 34 7 5 7 Y

Giaûi Ghi vaøo maøn hình Y = – 3X + 2 vaø aán

Maùy hoûi X? aán 5.3 Keát quaû Y = 17.9 AÁn tieáp

Maùy hoûi X? aán 4 Keát quaû Y = 14

Maùy hoûi X? aán 4 3 Keát quaû Y = 6 , …

73

Ta ñöôïc baûng keát quaû

X –5.3 –4 4 3

− 2.17 34 7 5 7

Y 17.9 14 6 –4.51 79 7

− –37.6863

Ví duï 2 : Cho haøm soá 2 3.1 2 5y 1.32x 6.4 7.2

−= − + − x 7.8 3 2− +

a) Tính y khi x 2 3 5.= + b) Tìm giaù trò lôùn nhaát cuûa y.

Giaûi

a) Ghi vaøo maøn hình 2AX BX C,+ + aán Maùy hoûi A? nhaäp –1.32, aán Maùy hoûi X? nhaäp 2 3 5,+ aán Maùy hoûi B? nhaäp (3 2 5) ( 6.4 7.2)− ÷ − , aán Maùy hoûi C? nhaäp 7.8 3 2− + , aán Keát quaû y = –101.0981

b) Cöïc trò 2B B( ,C )

2A 4A − − hay B( , )

2A 4A −Δ−

Ghi vaøo maøn hình 2C B 4A− ÷ vaø aán Maùy hoûi C? aán (vì ñaõ nhaäp C ôû phaàn a) Maùy hoûi B? aán (vì ñaõ nhaäp B ôû phaàn a) Maùy hoûi A? aán (vì ñaõ nhaäp A ôû phaàn a) Keát quaû maxy 3.5410= − (cöïc ñaïi vì A < 0)

Ví duï 3 : Tìm a, b, c cuûa Parabol 2y ax bx c= + + Thay caùc toaï ñoä vaøo 2y ax bx c= + + hay ñieåm cöïc trò b(x )

2a = −

roài giaûi heä phöông trình (xem phaàn giaûi heä phöông trình)

74

3. Phöông trình vaø heä phöông trình Ví duï 1 : Giaûi phöông trình baäc nhaát moät aån sau

2 3 1 6x 3 5 3 2 + −−− +

3 7 15 11x 4 3 2 3 5

⎛ ⎞− −− =⎜ ⎟⎜ ⎟− −⎝ ⎠

Giaûi Gaëp phöông trình naøy neáu ta coá ñöa veà daïng ax + b = 0 ñeå giaûi thì maát raát nhieàu thôøi giôø, vôùi maùy CASIO fx–570MS, ta giaûi nhö sau cho nhanh Vieát (1) laïi: Ax – B(x – C) = D

Gaùn 2 3A 3 5 += − ;

1 6B 3 2 −= + ;

3 7C 4 3 −= − ;

15 11D 2 3 5 −= −

roài ta ghi : Ax – B (x – C) = D vaøo maøn hình vaø aán Maùy hoûi A? aán Maùy hoûi X? aán (boû qua) Maùy hoûi B? aán Maùy hoûi C? aán Maùy hoûi D? aán Maùy hoûi D? aán Maùy hoûi X? aán Keát quaû X = – 1.4492 Cuõng coù theå nhaäp bieåu thöùc (1) tröïc tieáp vaøo maùy baèng caùch aán

ñeå giaûi nhöng deã laàm hôn

Ví duï 2 : Heä phöông trình 2 aån

5x 2y 3 7 x 5.43y 15

⎧ + =⎪⎨− + =⎪⎩

Goïi chöông trình EQN 1– unknowns 2

75

nhaäp 1a 5= , 1b 2 3= , 1c 7= 2a 1= − , 2b 5.43= , 2c 15= vaø aán Keát quaû

x 0.4557 y 2.6785 = −⎧⎨ =⎩

Ghi chuù : Heä phöông trình 3 aån cuõng ñöôïc giaûi nhö heä phöông trình 2 aån (giaûi baèng phöông trình EQN 1 – unknowns 3)

Khi gaëp heä voâ nghieäm

1 1 1 2 2 2

a b c a b c

= ≠

hay heä voâ ñònh

1 1 1 2 2 2

a b c a b c

= =

thì maùy baùo loãi

Ví duï 3 : Phöông trình baäc 2 moät aån

2ax bx c 0+ + = (a ≠ 0) Giaûi phöông trình 2x x 3 2 5 0+ − = Goïi chöông trình EQN – 1 Degree 2

roài nhaäp a = 1, b 3= , c 2 5= −

Keát quaû 1 2

x 1.4192 x 3.1512

=⎡⎢ = −⎣

Ghi chuù: „ Khi giaûi phöông trình 2ax bx c 0+ + = maø maøn hình keát quaû :

• Coù hieän R ⇔ I beân goùc phaûi beân treân (chæ coù kí hieäu naøy thoâi)

• hoaëc coù hieän chöõ i sau giaù trò nghieäm

Thì keát luaän laø phöông trình 2ax bx c 0+ + = voâ nghieäm treân taäp soá thöïc \

76

„ Neáu maøn hình keát quaû coù hieän cuøng luùc r∠θ vaø R ⇔ I beân treân goùc phaûi thì chöa keát luaän ñieàu gì maø phaûi taét kí hieäu r∠θ baèng caùch choïn laïi Disp laø a + bi hay aán

(ALL) roài môùi ñoïc keát quaû (hay giaûi laïi) Ñeå khoûi ñoïc laàm keát quaû hoïc sinh trung hoïc khoâng ñöôïc choïn maøn hình r∠θ (töùc laø khoâng coù kí hieäu r∠θ hieän leân)

Ví duï 4 : Giaûi phöông trình

4.5649x 2.8769 2.4738x 5.3143 3.9675x 11.9564 7.5379x 8.3152

+ +=− + − (1) Giaûi

Ta bieát chaéc neáu quy ñoàng maãu soá seõ ñöôïc moät phöông trình baäc 2 (vôùi ñieàu kieän maãu khaùc 0). Ñeå nhanh goïn ta duøng leänh SOLVE Ghi (1) vaøo maøn hình vaø aán Maùy hoûi X? aán Ñöôïc nghieäm 1x 1.7390= Ta coá ñoåi giaù trò X nöõa ñeå tìm nghieäm thöù 2 Keát quaû 2x 1.1539= −

Ví duï 5 : Heä phöông trình baäc 2 hai aån

Maùy khoâng coù caøi chöông trình ñeå giaûi heä phöông trình naøy nhöng neáu ta ñöa veà moät aån ñöôïc thì cuõng coù theå tìm nghieäm

* Giaûi heä

2 2x y 8 x 3 y

⎧ − =⎪⎨ =⎪⎩ vôùi x > 0, y > 0

Ta ghi vaøo maøn hình 2 2(3y) y 8− = aán Maùy hoûi Y? Nhaäp Y = 2 (chaúng haïn) aán Keát quaû Y = 1 ⇒ X = 3

77

Giaûi heä 2 2x xy y 4

xy x y 2

⎧ + + =⎪⎨ + + =⎪⎩

Töø phöông trình thöù 2 ta suy ra : ⇒ 2 xy x 1 −= +

⇒ 2

2 2 x 2 xx x 4 x 1 x 1 − −⎛ ⎞+ + =⎜ ⎟+ +⎝ ⎠ (*)

Ghi bieåu thöùc (*) vaøo maøn hình vaø duøng leänh SOLVE ñeå giaûi

Ta ñöôïc 1x 0= , 2x 2= ⇒ nghieäm (0,2) , (2,0) nhöng khoâng bieát coøn nghieäm khaùc hay khoâng?

4. Daõy soá

Ví duï : Cho = + +n 1 1 1A 1.2 2.3 3.4 + ..... + 1

n(n 1)+

a) Tính soá haïng thöù 60 60(u )

b) Tính 60A

Höôùng daãn :

Giaûi töông töï nhö Ví duï 1, Ví duï 2 vaø Baøi taäp hôïp meänh ñeà

Keát quaû 60 1u

3660 = , 60 60A 61=

5. Phöông trình chöùa caên thöùc Moät soá phöông trình chöùa aån trong daáu caên baäc hai cuõng coù theå tìm ñöôïc nghieäm (gaàn ñuùng) baèng leänh SOLVE

Ví duï : Phöông trình 2x 3 x 3− = − Ghi vaøo maøn hình phöông trình naøy vaø aán tieáp

Maùy hoûi X? aán

Keát quaû X = 6

78

6. Thoáng keâ Ví duï :

Saûn löôïng luùa (ñôn vò taï) cuûa 40 thöûa ruoäng thí nghieäm coù cuøng dieän tích ñöôïc trình baøy trong baûng taàn soá sau :

Saûn löôïng (x) 20 21 22 23 24

Taàn soá (n) 5 8 11 10 6

a) Tìm saûn löôïng trung bình cuûa 40 thöûa ruoäng b) Tìm phöông sai vaø ñoä leäch chuaån

Giaûi : (duøng maùy CASIO fx–570MS) Goïi chöông trình thoáng keâ SD baèng caùch aán (maùy hieän SD) AÁn tieáp (maùy hieän Scl) vaø aán (xoùa baøi thoáng keâ cuõ) Nhaäp döõ lieäu 20 5 21 8 22 11 23 10 24 6 Maùy hieän toång taàn soá n = 40 Tìm giaù trò trung bình

AÁn x

Keát quaû x 22.1= Tính ñoä leäch chuaån σn , aán n(x )σ Keát quaû σ =n 1,24 Tính phöông sai 2S aán tieáp

Keát quaû 2S 1,54=

79

7. Goùc vaø tæ soá löôïng giaùc cuûa moät goùc a) Ñoåi ñôn vò giöõa ñoä vaø radian

Hoaëc theo coâng thöùc od

180 α =π

vôùi α : radian d : ñoä

Ví duï : Ñoåi o33 45 ra radian

od .33 45

180 180 π πα = =

Choïn maøn hình D baèng caùch aán 4 laàn AÁn tieáp 33 45 180 Keát quaû α = 0,5890 (radian) Hoaëc duøng chöông trình caøi saün Choïn maøn hình R baèng caùch aán 4 laàn roài aán

maùy hieän (R) AÁn tieáp 33 45 (D) Keát quaû α = 0,5890

b) Tính giaù trò löôïng giaùc cuûa moät goùc

Ví duï 1 : Tính o osin1000 ,cos1000 , o otan1000 , cot1000

Cho maøn hình hieån thò cheá ñoä D sau ñoù aán 1000 Keát quaû osin1000 0,9848= − Ñöa con troû leân söûa laïi cos 1000 Keát quaû ocos1000 0,1736= Tính ocot1000

(Khi maøn hình ñang hieän otan1000 5,6713)= − aán tieáp

Keát quaû cot o1000 0,1763= −

80

Ví duï 2 : Tính ocot73 14 '25′′ Ghi vaøo maøn hình (ñeå cheá ñoä D)

o o o1 tan73 14 25÷ vaø aán Keát quaû cot o73 14 '25 0,3012′′ =

Ví duï 3 : Cho α laø goùc tuø vôùi sinα = 0,4123 Tìm cosα, tanα Ghi vaøo maøn hình (ñeå cheá ñoä D)

1cossin 0.4123−− vaø aán Keát quaû cosα = –0,9110 (Daáu – Ghi baèng phím , phaûi theâm daáu tröø tröôùc bieåu thöùc treân maøn hình vì ta bieát cosα < 0) *Ñöa con troû leân söûa doøng bieåu thöùc thaønh

1tansin 0.4123−− vaø aán Keát quaû tanα = –0,4526

Ví duï 4 : Cho α laø goùc tuø vôùi sin α = 0,4123. Tính α ra ñoä, phuùt, giaây. Ghi vaøo maøn hình (ñeå cheá ñoä D)

o 1180 sin 0.4123−− vaø aán Keát quaû o155 39'2′′α = Ghi chuù : Trong pheùp tính ngöôïc (tìm goùc) maùy chæ cho keát quaû goùc ôû ñònh trò chính maø thoâi.

Ví duï 5 : sinα = 0,4 , cosβ = 0,7 (α, β ñeàu nhoïn) Tìm sin(2α + 3β) Giaûi baèng caùch aán nhanh

Ghi vaøo maøn hình 1 1sin(2sin 0.4 3cos 0.7)− −+ vaø aán Keát quaû sin(2α + 3β) = – 0.0676

81

Ví duï 6 : Bieát 1tan 2 4 α = , tính 1 cos

1 sin + α − α

Giaûi (aán nhanh)

Ghi vaøo maøn hình 1A 2tan 1 4 :−= (1 + cosA) ÷ (1 – sinA) vaø aán

Keát quaû 1 cos 32 53 1 sin 9 9 + α = =− α

Ví duï 7 : Tính 3 3sin cosα − α , bieát 3cos2 5

α = Giaûi

Ghi vaøo maøn hình

A = 1(1 2) cos (3 5) :− 3 3(sin A) (cos A)− vaø aán

Keát quaû 3 3sin cos 0,6261α − α = − Ghi chuù : 3sin 2x phaûi ñöôïc ghi laø 3(sin(2x))

8. Heä thöùc löôïng trong tam giaùc

Ví duï 1 : Cho ΔABC coù b = 7 cm, c = 5 cm, goùc oA 81 47 '12′′= a. Tính AB.AC.

JJJG JJJG

b. Tính dieän tích S. c. Tính caïnh BC. d. Tính baùn kính ñöôøng troøn ngoaïi tieáp.

Giaûi : (Nhôù ñeå maøn hình cheá ñoä D)

AB.AC =JJJG JJJG 5 × 7 × cosA ≈ 5 1S 5 7

2 = × × × sin A = 17,3205 2cm

2 2BC 5 7 2 5 7cos A 8= + − × × ≈

82

Ghi vaøo maøn hình nhö sau :

2 2(5 7+ − 2 × 5 × 7 cos o o o81 47 12 ) vaø aán Tính baùn kính R cuûa ñöôøng troøn ngoaïi tieáp. Neáu maøn hình ñang hieän a ≈ 8 thì ghi tieáp Ans ÷ o o o2sin81 47 12 vaø aán Keát quaû R = 4.0414

Ví duï 2 : Laáy keát quaû ôû ví duï 1. Tính goùc B roài kieåm tra laïi coâng thöùc.

2

2c sin A sinBS 2R 2sin(A B)

= =+ sinA sinB sinC

Giaûi

l 1 2 2 2B cos ((5 8 7 )−= + − o(2 5 8) 60÷ × × = Tính laïi

2 o oS 5 sin 81 47 '12 '' sin 60= × × osin(81 47 12 60)′ ′′ + = 17,3205 2cm (ñuùng keát quaû tröôùc) Laïi ghi vaøo maøn hình

oA 7 2sin60 := ÷ 2 o o2A sin81 47 12 sin60′ ′′ × × o osin(81 47 12 60 )′ ′′ +

AÁn

Keát quaû S = 17,3205 2cm

Ví duï 3 : Cho tam giaùc ABC coù ba caïnh a, b, c laàn löôït laø 8, 7, 5 (cm). Veõ ba ñöôøng cao AA’, BB’, CC’. Tính dieän tích S’ cuûa tam giaùc A’B’C’

Giaûi Dieän tích S cuûa tam giaùc ABC laø : S p(p a)(p b)(p c) 10 3= − − − = S ' 1

S = − 2 2 2(cos A cos B cos C)+ + = 2 cosA cosB cosC

83

2 2 2b c a 1cosA

2bc 7 + −= =

2 2 2a c b 1cosB 2ac 2 + −= =

1S ' 2 10 3 0.5 cos 7

= × × × × o 1 11(180 cos ( ) cos 0.5) 7

− −− − Keát quaû S’ = 1.9441 2cm

9. Heä truïc toaï ñoä

Ví duï 1: Cho M (–2, 2), N(4, 1). Tính goùc MON.

Giaûi

Ta coù A OM ( 2,2)= = −JG JJJG

JG JJJG B ON (4,1)= =

A.Bcos(A,B) A B

= JG JGJG JG JG JG

Goïi chöông trình VCT (Vectô) baèng caùch aán

Maùy hieän : VCT

Nhaäp A ( 2,2)= −JG , B (4,1)=JG nhö sau : AÁn , choïn 1 (Dim) sau ñoù choïn 1 (A) Thaáy maùy hieän VctA(m) m? AÁn 2 (maët phaúng) maùy hieän VctA1 0 AÁn –2 maùy hieän VctA2 0 AÁn 2 Laïi aán , choïn 1 (Dim) sau ñoù choïn 2 (B)

Nhaäp VctB B (4,1)= =JG töông töï vaø ghi vaøo 2 maøn hình (ôû cheá ñoä VCT vaø D)

1cos− ((VctA . VctB) ÷ (Abs VctA × Abs VctB))

vaø aán Keát quaû o(A,B) 120 57 50′ ′′=JG JG Ghi chuù : Daáu . (tích voâ höôùng) laáy ôû Dot Abs ghi baèng

84

Ví duï 2 : Cho tam giaùc ABC coù A( 4, 3 2)− − , B(2 3, 5)− C (1, 3) a) Tính goùc A b) Tính dieän tích S cuûa tam giaùc ABC

Giaûi

a) Goùc A ñònh bôûi AB.ACcosA AB AC

= JJJG JJJG JJJG JJJG

Nhaäp VctA = AB JJJG

nhö ví duï 1 vaø nhaäp thaúng töø toaï ñoä caùc ñieåm A, B (thöïc hieän pheùp tröø toaï ñoä 2 ñieåm B, A ngay khi nhaäp VctA)

Vaø VctB = AC JJJG

töông töï Xong ghi vaøo maøn hình

1cos− ((VctA . VctB) ÷ (Abs VctA × Abs VctB) vaø aán Keát quaû oA 61 10'28′′=

b) JJJG JJJG JJJG JJJG2 2 21S AB .AC (AB.AC)

2 = −

Ghi tieáp vaøo maøn hình

0.5 ((VctA . VctA) (VctB . VctB) – 2(VctA.VctB)

vaø aán Keát quaû S =28.9233 ñvdt

Ghi chuù : Cuõng coù theå tính AB, AC thì 1S AB.ACsin A 2

= hay tính ba caïnh roài duøng coâng thöùc Heâroâng.

10. Ñöôøng thaúng

Ví duï : Tìm giao ñieåm cuûa 2 ñöôøng thaúng sau vaø goùc cuûa chuùng 1D : 2x 3y 1 0− − = 2D : 5x 2y 4 0− + =

Giaûi : Heä phöông trình (ôû EQN 1 – unknowns 2)

85

2x 3y 1 5x 2y 4

− =⎧⎨ − = −⎩ ⇔ 14x 11 13y 11

⎧ = −⎪⎪⎨⎪ = −⎪⎩

vaø goùc 1 2(D ,D ) ñònh bôûi

+=

+ + 1 2 1 2

1 2 2 2 2 2 1 1 2 2

a a b b cos(D ,D )

a b a b

vôùi 1 1a 2, b 3= = − 2 2a 5, b 2= = −

11. Ñöôøng troøn Vieát phöông trình ñöôøng troøn qua 3 ñieåm : M (1, 2) ; N(5, 2) ; P(1, – 3)

Giaûi Phöông trình ñöôøng troøn :

2 2x y+ + 2Ax + 2By + C = 0 Thay toaï ñoä 3 ñieåm vaøo ta ñöôïc heä

2A 4B C 5 10A 4B C 29 2A 6B C 10

+ + = −⎧⎪ + + = −⎨⎪ − + = −⎩

Duøng chöông trình EQN 1 – unknowns 3

Giaûi ñöôïc : A = – 3 ; 1B 2

= ; C = – 1

12. Elip

Ví duï : Vieát phöông trình 2 2

2 2 x y 1 a b

+ =

qua 2 ñieåm 3 13M( 3, ) 4

, 3 11N( 5, ) 4

86

Giaûi

a, b laø nghieäm cuûa heä

2

2 2 2

2

2 2 2

3 3 13 1 a 4 b 5 3 11 1 a 4 b

⎧ ×+ =⎪⎪ ×⎨ ×⎪ + =⎪ ×⎩

Goïi chöông trình EQN 1– unknowns 2 ñeå giaûi heä

2

2

2

2

3 133x y 1 4

3 115x y 1 4

⎧ ×+ =⎪⎪⎨ ×⎪ + =⎪⎩

(vôùi 2 2 1 1x , y ) a b

= =

Khi giaûi nhaäp thaúng 2

1 2 3 13b

4 ×=

Luùc coù ñöôïc ñaùp soá x = 0.0625 , aán tieáp

Maùy hieän 1 16

, ñoïc 2a 16= hay a = 4 Töông töï : b = 3

Vaäy phöông trình Elip caàn tìm laø : 2 2x y 1

16 9 + =

13. Tính gaàn ñuùng toaï ñoä caùc giao ñieåm cuûa ñöôøng thaúng

x – 8y + 4 = 0 vôùi Hyperbol 2 2x y 1 9 4

− = Giaûi

Ta tính nhanh : Ñöôøng thaúng x = 8y – 4

Toaï ñoä giao ñieåm 2 2(8y 4) y 1

9 4 − − = (1)

Ghi (1) vaøo maøn hình vaø aán 2 Maùy hieän Y = 0.9121605 (ghi ra giaáy vaø ñaët laø 1y )

87

AÁn tieáp –2 Keát quaû 2y = 0.124276727 (maùy töï ñoäng löu vaøo Y) Ghi tieáp hay xoùa bôùt ñeå maøn hình coøn 8Y – 4 vaø aán Keát quaû 2x 3.005786184= − AÁn vaø nhaäp Y = 0.91216052 vaø aán Keát quaû 1x 3.29728416= Vaäy giao ñieåm 1 1(x , y ) , 2 2(x , y )

14. Hyperbol vaø Parabol

Ví duï : Goïi M laø giao ñieåm coù toaï ñoä döông (x > 0, y > 0) cuûa

Hyperbol 2 2x y 1 4 9

− = vaø Parabol 2y 5x= a) Tính gaàn ñuùng toaï ñoä M. b) Tieáp tuyeán cuûa Hyperbol taïi M caét Parabol taïi N khaùc M. Tính gaàn ñuùng vôùi 5 chöõ soá thaäp phaân toaï ñoä N.

Giaûi : Duøng leänh SOLVE ñeå giaûi phöông trình

2x 5x 1 4 9

− = phaûi cho giaù trò ñaàu 0x sao cho ñöôïc keát quaû x > 0

(cho 0x 3= hay 4 chaúng haïn) Keát quaû x = 3.39902892 (maùy ñaõ töï ñoäng gaùn vaøo x, ta ñaët laø 1x )

Ghi vaøo maøn hình Y (5X= vaø aán Keát quaû y = 4.12251678 (ñaët laø 1y )

Giao ñieåm tieáp tuyeán taïi M cuûa Hyperbol vôùi Parabol laø nghieäm cuûa heä :

⎧ − =⎪⎨⎪ =⎩

1 1

2

x x y y 1 4 9

y 5x

88

Giaûi phöông trình sau baèng chöông trình EQN 1 – Degree 2

2

1 1x y yy. 1 4 5 9

− =

vôùi 1xa 20

= (khi a ? hieän thì nhaäp X ÷ 20 =)

1yb 9

= − (khi b ? hieän thì nhaäp – Y ÷ 9 =) c = – 1 Keát quaû y = – 1.42729158 (ghi keát quaû naøy ra giaáy vì khoâng gaùn ñöôïc)

Sau ñoù tính 2yx 0.40743 5

= = Ñaùp soá N (0.40743, – 1.42729)

89

C. GIAÛI CAÙC BAØI TOAÙN LÔÙP 11

1. Haøm soá löôïng giaùc

Ví duï 1 : Cho haøm soá y = sin (3x – π/6) a) Tính y khi x coù giaù trò laø –π/5, –π/7, –π/11, π/9, π/7, π/5. b) Tính x khi y coù giaù trò laø 0.3, 0.7, 3/4 (bieát x thuoäc khoaûng (–π/2, π/2).

Giaûi a) Ghi vaøo maøn hình (ôû Radian) y = sin (3x – π/6)

AÁn , maùy hoûi X? , aán –π/5 Keát quaû –0.6691 Laïi aán , maùy hoûi X? , aán –π/7 Keát quaû –0.9556 Tieáp tuïc töông töï, ta ñöôïc : x = – π/11, y = – 0.9819 x = π/9 , y = 0.5 x = π/7 , y = 0.7331 x = π/5 , y = 0.9781

b) Vaãn ñeå nguyeân maøn hình y = sin (3x – π/6) AÁn , maùy hoûi Y?, aán 0.3 maùy hoûi X?, aán 0.2 maùy hoûi X?, aán Keát quaû x = 0,2761 AÁn maùy hoûi Y?, aán maùy hoûi X?, aán 1 maùy hoûi X?, aán Keát quaû x = 1.1202

90

AÁn maùy hoûi Y?, aán

maùy hoûi X?, aán 1− maùy hoûi X?, aán

Keát quaû x = – 0.9742

Sau ñoù duø cho 1x baèng bao nhieâu nöõa, ta vaãn chæ ñöôïc 3 giaù trò x nhö treân trong khoaûng (– π/2, π/2) öùng vôùi y = 0.3. Giaûi töông töï vôùi y = 0.7 vaø y = 3/4

Y = 0.7, x = –1.1311 ; x = 0.4330 ; x = 0.9633

Y = 3/4, x = –1.1554 ; x = 0.4572 ; x = 0.9390

Ví duï 2 : Cho haøm soá y = sin (3x – π/6) + cos(2x + π/5) a) Tính y khi x coù giaù trò laø –π/5, – π/7, –π/11, π/9, π/7, π/5. b) Tính x khi y coù giaù trò laø 0.3 (bieát x thuoäc khoaûng (– π/2, π/2)).

Giaûi

a) Ghi vaøo maøn hình (ôû Radian)

y = sin (3x – π/6) + cos (2x + π/5) AÁn , maùy hoûi X?, aán – π/5 Keát quaû 0.1399

Laïi aán , maùy hoûi X?, aán – π/7 Keát quaû 0.0084

Tieáp tuïc töông töï, ta ñöôïc :

x = – π/11, y = 0.0164 x = π/9, y = 0.7419 x = π/7, y = 0.7779 x = π/5, y = 0.6691

b) Vaãn ñeå nguyeân maøn hình

y = sin (3x – π/6) + cos (2x + π/5).

91

AÁn , maùy hoûi Y?, aán 0.3

maùy hoûi X?, aán 0.2

maùy hoûi X?, aán

Keát quaû x = – 0.0064

AÁn maùy hoûi Y?, aán

maùy hoûi X?, aán –1.3

maùy hoûi X?, aán

Keát quaû x = – 1.4703

AÁn maùy hoûi Y?, aán

maùy hoûi X?, aán –0.6

maùy hoûi X?, aán

Keát quaû x = –0.7627

AÁn maùy hoûi Y?, aán

maùy hoûi X?, aán 0.7

maùy hoûi X?, aán

Keát quaû x = 0.8168

Sau ñoù duø cho 1x baèng bao nhieâu nöõa, ta vaãn chæ ñöôïc 4 giaù trò x nhö treân trong khoaûng (– π/2, π/2) öùng vôùi y = 0.3.

2. Coâng thöùc löôïng giaùc

Ví duï 1 : Cho ñöôøng troøn coù hai ñöôøng kính AB, CD vuoâng goùc taïi O. I, J laø trung ñieåm cuûa OC, OD. Ñöôøng AI keùo daøi caét ñöôøng troøn taïi M. Tính goùc AJM baèng ñoä, phuùt, giaây.

Giaûi Goïi baùn kính ñöôøng troøn R

R 5AJ 2

=

92

1 1 1 2tan A cos A 2 5

= ⇒ =

⇒ 4RAM 5

=

1 1tan A 2

=

⇒ cosA = 1 3cos2A 5= 2 2 2MJ AJ AM= + − 2AJ . AM . cosA R 41MJ

2 5 ⇒ =

⇒ 2 2 2JA JM AMcos J

2AJ.MJ + −= =

5 41 16 4 20 5

5 412 . 2 2 5

+ −

⇒ l oJ 88 12 36′ ′′= Ghi chuù : Coù theå tính ra 1A baèng ñoä, phuùt, giaây khi bieát

1 1tan A 2

= roài suy ra goùc A, caùch tính seõ goïn hôn nhöng coù theå laøm ta e ngaïi aûnh höôûng ñeán keát quaû cuoái cuøng.

Ví duï 2 : Tính o o o oA tan9 tan27 tan63 tan81= − − + Giaûi

ÔÛ cheá ñoä D, ghi vaøo maøn hình

tan9 – tan27 – tan63 + tan81 vaø aán

Keát quaû A = 4

Ví duï 3 : Haõy bieåu dieãn sin x 5 2 5 cos x+ + ra daïng csin (x + α) Giaûi

Ñoåi ñieåm M(1, 5 2 5)+ ra toaï ñoä cöïc M(r, θ) thì c = r, α = θ

93

ÔÛ Radian, ghi vaøo maøn hình Pol (1, 5 2 5)+ vaø aán Keát quaû c = 3.236067978 = 4

5 1−

α = 1.256637061 = 2 5 π

Ghi Pol( baèng

Ví duï 4 : Bieåu dieãn y = asinx + bcosx ra daïng csin (x + ϕ) Giaûi

Ñoåi M(a, b) ra daïng M(r, θ) thì r = c, ϕ = θ Cuï theå : y = 3sinx + 5cosx

* Neáu tính ôû Degree M (3, 5) ⇒ M(5.83095; o59 2 10 )′ ′′ (AÁn Pol (3, 5) Keát quaû r = 5.83095

aán tieáp Keát quaû θ = o59 2 10 )′ ′′ ⇒ y = 5.83095 sin o(x 59 2 10 )′ ′′+ * Neáu tính ôû Radian M (3, 5) ⇒ M (5.83095 ; 1.03038) (AÁn Pol (3, 5) Keát quaû r = 5.83095

aán tieáp Keát quaû θ = 1.03038) ⇒ y = 5.83095 sin (x + 1.03038)

3. Phöông trình löôïng giaùc Caùc phöông trình löôïng giaùc loaïi bình thöôøng hay khoâng bình thöôøng ñeàu coù theå tìm ñöôïc nghieäm gaàn ñuùng theo soá ño ñoä, phuùt, giaây hay radian baèng leänh SOLVE trong khoaûng chöùa nghieäm cho tröôùc (mieãn laø cho giaù trò x ñaàu thích hôïp).

Ví duï 1 : Tìm nghieäm cuûa phöông trình sau trong khoaûng (π/4, 5π/4) cosx + sinx + 1 1 10

sin x cos x 3 + = (1)

94

Giaûi (ÔÛ Radian)

Ghi vaøo maøn hình bieåu thöùc (1) vaø aán Maùy hoûi X?, aán 2 (choïn x ñaàu laø 2 chaúng haïn) AÁn tieáp Keát quaû x = 2.9458 (radian) (trong khoaûng naøy phöông trình chæ coù moät nghieäm)

Ví duï 2 : Tìm moät nghieäm gaàn ñuùng thuoäc o(0,180 ) cuûa phöông trình: 9sinx + 6cosx – 3sin2x + cos2x = 8 (1)

Giaûi (ÔÛ D)

Ghi vaøo maøn hình bieåu thöùc (1) vaø aán Maùy hoûi X?, aán 80 (choïn x ñaàu laø 80 chaúng haïn) AÁn tieáp

Keát quaû o ox 89 59 59 90′ ′′= ≈ (trong khoaûng naøy phöông trình chæ coù moät nghieäm)

Ví duï 3 : Tìm nghieäm cuûa phöông trình sau :

3cos3x – 4x + 2 = 0 (1)

Giaûi (ÔÛ Radian)

Ghi vaøo maøn hình bieåu thöùc (1) vaø aán Maùy hoûi X? aán 1 (choïn x ñaàu laø 1 chaúng haïn) AÁn tieáp Keát quaû x = 0.5163 (radian) (Phöông trình chæ coù moät nghieäm)

4. Toå hôïp vaø xaùc suaát Ví duï 1: Coù bao nhieâu daõy nhò phaân 10 bit (daõy goàm 10 kí töï 1x

maø 1x chæ laø 0 hay 1) trong ñoù ít nhaát 3 kí töï 0 vaø 3 kí töï 1).

Giaûi Goïi k laø soá kí töï 0 thì 10 – k laø soá kí töï 1

95

Ñieàu kieän k ≥ 3 vaø 10 – k ≥ 3 → 3 ≤ k ≤ 7. Vaäy coù k10C daõy nhò phaân 10 bit coù k kí töï 0 vaø 10 – k kí töï 1.

Vaäy soá daõy caàn tìm laø 7

k 10

k 3 C 912

= =∑ daõy

Caùch tính 7

k 10

k 3 C 912

= =∑ nhö sau :

Gaùn A = 2 (AÁn 2 )

Gaùn B = 0 (AÁn 0 )

Ghi vaøo maøn hình

A = A + 1 : B = B + 10 CA (C ghi baèng )

AÁn daáu nhieàu laàn vaø ñoïc keát quaû B sau khi thaáy A = 7 hieän leân

Keát quaû B = 912

Ví duï 2 : Moät toå hoïc sinh goàm 9 nam vaø 3 nöõ. Giaùo vieân choïn 4 hoïc sinh ñi tröïc thö vieän. Hoûi coù bao nhieâu caùch choïn neáu :

a) Choïn hoïc sinh naøo cuõng ñöôïc.

b) Trong ñoù coù ñuùng 1 hoïc sinh nöõ ñöôïc choïn.

c) Trong ñoù coù ít nhaát 1 hoïc sinh nöõ ñöôïc choïn.

Giaûi

a) Coù 412C 495= b) Coù 1 33 9C C 252× = c) Coù 4 312 9C C 369− =

(Caùch tính 412C : Ghi vaøo maøn hình 12^ 4 vaø aán Caùch tính 1 33 9C C× : Ghi vaøo maøn hình 3^ 1 × 9^ 3 vaø aán Caùch tính 4 312 9C C− : Ghi vaøo maøn hình 12^ 4 – 9^ 3 vaø aán )

96

Ví duï 3 : Coù 4 pho töôïng xeáp vaøo 4 trong 6 vò trí khaùc nhau. Hoûi coù maáy caùch saép xeáp?

Giaûi

Coù 46A 360= caùch Ghi 6P4 vaø aán

Ví duï 4 : Moät bình ñöïng 16 vieân bi goàm 7 traéng, 6 ñen vaø 3 ñoû. Laáy ngaãu nhieân 10 vieân bi. Tính xaùc suaát ñeå ñöôïc 5 vieân traéng, 3 vieân ñen vaø 2 vieân ñoû.

Giaûi

5 3 2 7 6 3

10 16

C C C 45 286C

× × =

(Ghi vaøo maøn hình 7C5 × 6C3 × 3C2 ÷ 16C10 vaø aán )

5. Daõy soá – Caáp soá coäng – Caáp soá nhaân

Vôùi maùy Casio fx–570MS, caùc baøi toaùn veà tính soá haïng thöù n, toång hay tích cuûa n soá haïng ñaàu tieân cuûa moät daõy soá ñöôïc tính moät caùch deã daøng.

Ví duï 1 : Vieát 10 soá haïng ñaàu tieân roài tính toång 10S vaø tích 10P

cuûa 10 soá haïng aáy cuûa daõy soá coù soá haïng toång quaùt n

n 3 3u n

=

Giaûi Gaùn A = 0 (bieán ñeám)

B = 0 (giaù trò soá haïng)

C = 0 (toång)

D = 1 (tích)

Ghi A = A + 1 : 3B 3^ A A= : C = B + C : D = DB

97

AÁn maùy hieän A = 1 (ñeám n = 1) maùy hieän B = 3 1(u 3)= maùy hieän C = 3 1(S 3)= maùy hieän D = 3 1(P 3)= Laïi tieáp maùy hieän A = 2 (ñeám n = 2) maùy hieän B = 9/8 2(u 9 / 8)= maùy hieän C = 33/8 2(S 33 / 8)= maùy hieän D = 27/8 2(P 27 / 8)= ……… tieáp tuïc ……… ……… maùy hieän A = 10 (ñeám n = 10) maùy hieän B = 59049/1000 10(u = 59049/1000) maùy hieän C = 116.9492 10(S = 116.9492) maùy hieän D = 3650731.65 10(P = 3650731.65)

Ví duï 2 : Cho caáp soá coäng 3, 10/3, 11/3, 4 …

Khoâng duøng coâng thöùc, haõy söû duïng fx570MS ñeå tính :

a) Soá haïng thöù 12.

b) Toång 12 soá haïng vaø tích 12 soá haïng ñaàu tieân.

Giaûi

Gaùn D = 0 (bieán ñeám)

A = 8/3 (soá haïng tröôùc 1u )

B = 0 (toång)

C = 1 (tích)

Ghi D = D + 1 : A = A + 1/3 : B = B + A : C = CA

98

Vaø aán nhieàu laàn cho ñeán khi hieän D = 12 thì A, B, C laø keát quaû phaûi tìm.

Keát quaû 12u 20 / 3= 12S 58= 12P 113540038.4=

Ví duï 3 : Cho caáp soá nhaân 60, 40, 80/3 …

Khoâng duøng coâng thöùc, haõy söû duïng Fx – 570MS ñeå tính gaàn ñuùng

a) Soá haïng thöù 20

b) Toång 20 soá haïng vaø tích 20 soá haïng ñaàu tieân.

Giaûi

Gaùn D = 0 (bieán ñeám)

A = 90 (soá haïng tröôùc 1u )

B = 0 (toång)

C = 1 (tích)

Ghi D = D + 1 : A = A × 2/3 : B = B + A : C = CA

Vaø aán nhieàu laàn cho ñeán khi hieän D = 20 thì A, B, C laø keát quaû phaûi tìm.

Keát quaû 20u 0.0271= 20S 179.4959= 20P 127.5516= Ghi chuù: Neáu ñaàu ñeà chæ cho daõy soá 60, 40, 80/3 … maø khoâng noùi roõ ñoù laø caáp soá nhaân thì ngöôøi giaûi coù theå nghó ñeán daõy soá vôùi soá

haïng toång quaùt laø n 280 40nu

n 3 −= + vaø seõ ñi ñeán baøi toaùn khaùc.

Ví duï 4 : Tìm soá haïng thöù 29 vaø tính toång 29 soá haïng ñaàu tieân cuûa daõy soá Fibonaci.

99

Giaûi

Caùch 1: Duøng soá haïng toång quaùt cuûa daõy

n nn 1 1 5 1 5u ( ) ( )

2 25 ⎡ ⎤+ −= −⎢ ⎥⎣ ⎦

Gaùn A = 0 (bieán ñeám) B = 0 (soá haïng tröôùc 1u )

C = 0 (toång) Ghi vaøo maøn hình A = A + 1:B = (((1 5) 2) ^ A+ ÷ − ((1 5) 2) ^ A) 5− ÷ ÷ : C = C + B Vaø aán nhieàu laàn cho ñeán khi hieän A = 29 thì B, C laø keát quaû phaûi tìm.

Keát quaû = =

29

29

u 514229 S 1346268

Caùch 2 : Duøng ñònh nghóa : 1, 1, 2, 3, 5, 8, ………

Gaùn D = 2 (bieán ñeám)

A = 1 (soá haïng 1u )

B = 1 (soá haïng 2u )

C = 2 (Toång 2 soá haïng ñaàu)

Ghi vaøo maøn hình :

D = D + 1 : A = A+B : C = C+A : D = D+1 : B = B+A : C = C+B

Vaø aán nhieàu laàn cho ñeán khi hieän D = 29 thì A (hoaëc B) vaø C hieän tieáp theo laø keát quaû phaûi tìm (gioáng caùch 1).

Ví duï 5 : Tìm giaù trò x nguyeân ñeå :

a) 3 41 2 3 4+ + + + ……… + x x 142.717≈ Keát quaû x = 130

b) 3 41 2 3 4× × × × ……… × x x 357,2708≈ Keát quaû x = 31

100

c) 1 11 2 3

+ + + ……… + 1 5 x ≈

Keát quaû x = 83

d) 1 11 2! 3!

+ + + ……… + 1 1.71805(5) x !

≈ Keát quaû x = 6 Khi x → ∞ thì toång naøy → e – 1 = 2.718281828459… – 1

Ví duï 6 : Cho daõy soá 1 2u 3,u 5= = , … ; n 1 n n 1u 3u 2u 2 1+ −= − − − vôùi moïi n ≥ 2 a) Tính 9 33u ,u .

b) Tính toång 33 soá haïng ñaàu tieân vaø tích 9 soá haïng ñaàu tieân Giaûi

Gaùn A = 3 (Soá haïng) B = 5 (Soá haïng) C = 8 (Toång 2 soá haïng ñaàu) D = 2 (Bieán ñeám) E = 15 (Tích 2 soá haïng ñaàu) Ghi vaøo maøn hình D = D + 1 : A = 3B – 2A – 2 : C = C + A : E = EA : D = D + 1 : B = 3A – 2B – 2 : C = C + B : E = EB Sau ñoù aán khi thaáy hieän D = 9 thì ñoïc : 9u 19= , 9S 99= , 9P 654729075= AÁn tieáp khi hieän D = 33 thì ñoïc 33u 67= , 33S 1155= * Ta coù theå giaûi baøi naøy baèng caùch duøng bieåu thöùc laëp 3 bieán nhö sau :

Gaùn A = 3, B = 5

Roài ghi vaøo maøn hình :

C = 3B – 2A – 2 : A = 3C – 2B – 2 : B = 3A – 2C – 2

101

Vaø aán ……… ta ñöôïc 1 2u , u , ………, nu

Muoán khoûi ñeám mieäng (deã laàm) vaø tính toång, ta caøi theâm bieán ñeám D = D + 1 (gaùn tröôùc D = 2) tröôùc moãi soá haïng vaø bieán toång E = E + C (gaùn tröôùc E = 15) sau C ; E = E + A sau A vaø E = E + B sau B (nhöng bieåu thöùc seõ daøi)

* Thöïc ra ñaây chæ laø caáp soá coäng vôùi hai soá haïng ñaàu laø 3, 5, … coù theå chöùng minh baèng quy naïp nhö sau :

+ Kieåm tra 1 2u 3,u 5= = ⇒ n n 1u u 2−= + ñuùng vôùi n = 1 + Giaû söû coâng thöùc ñuùng vôùi n = k ⇔ k k 1u u 2−= + ⇒ k 1 k k 1u 3u 2u 2+ −= − − = − − −k k3u 2(u 2) 2 = +ku 2 nghóa laø coâng thöùc cuõng ñuùng vôùi n = k + 1

Keát luaän : Coâng thöùc ñuùng vôùi moïi n ≥ 1 Ghi chuù: Moät tính chaát naøo ñoù ñuùng vôùi nhieàu giaù trò lieân tieáp cuûa n maø chöa ñöôïc chöùng minh baèng quy naïp ta vaãn chöa duøng ñöôïc

Ví duï: Moät ña thöùc 11 10P(x) x ax= + + ……… + x + m coù P(1) = 1, P(2) = 2, P(3) = 3, P(4) = 4, P(5) = 5, P(6) = 6,

P(7) = 7, P(8) = 8, P(9) = 9, P(10) = 10, P(11) = 11

Thì P(x) = (x – 1)(x – 2) ……… (x – 10) (x – 11) + x

Do ñoù P(12) = 11! + 12 = 39916812

6. Giôùi haïn Ta coù theå doø tìm (chæ doø tìm !) giôùi haïn gaàn ñuùng cuûa caùc bieåu thöùc.

Ví duï 1 : Doø tìm giôùi haïn cuûa n n 1

n 1 3 2 5n 3

+ +

+ + khi n → ∞

102

Giaûi Ghi vaøo maøn hình (((3^ A 2 ^+ (A + 1)) ÷ (5A + 3^(A + 1)) AÁn , maùy hoûi A? aán 10 , maùy hieän 0.587 … , maùy hoûi A? aán 100 , maùy hieän 0.57735 … , maùy hoûi A? aán 200 , maùy hieän 0.577350269 … , maùy hoûi A? aán 208 , maùy hieän 0.577350269

Ta doø tìm ñöôïc giôùi haïn cuûa n n 1

n 1 3 2 5n 3

+ +

+ + khi n → ∞ laø

0.577350269 … ( 3 / 3)=

Ví duï 2 : Doø tìm giôùi haïn cuûa 23x x 1 x 3+ + − khi n → ∞ Giaûi

Ghi vaøo maøn hình 2(3x x 1) x 3+ + − AÁn , maùy hoûi X? aán 10 , maùy hieän 0.3147 …

AÁn , maùy hoûi X? aán 100 , maùy hieän 0.2913 …

AÁn , maùy hoûi X? aán 1000 , maùy hieän 0.2889 …

AÁn , maùy hoûi X? aán 100000 , maùy hieän 0.28867 …

AÁn , maùy hoûi X? aán 1000000 , maùy hieän 0.28867 …

Ta doø tìm giôùi haïn cuûa 23x x 1 x 3+ + − khi n → ∞ laø 0.28867 … (= 3 / 6)

Ví duï 3 : Doø tìm giôùi haïn cuûa ( x) tan x 2 π − khi x

2 π→

Ghi vaøo maøn hình ôû Radian X = π/2 – A : (π/2 – x)tanx AÁn , maùy hoûi A? aán 0.1 , maùy hieän X = 1.470 … AÁn , maùy hieän 0.99667 … AÁn , maùy hoûi A? aán 0.01 , maùy hieän X = 1.560… AÁn , maùy hieän 0.99997… AÁn , maùy hoûi A? aán 0.001 , maùy hieän X = 1.569 … AÁn , maùy hieän 0.99999…

103

AÁn , maùy hoûi A? aán 0.00001 , maùy hieän X = 1.570… AÁn , maùy hieän 1.0000…

Ta doø tìm ñöôïc giôùi haïn cuûa ( x) tan x 2 π − khi x

2 π→ laø 1

Ví duï 4 : Phaân soá naøo sinh ra soá thaäp phaân tuaàn hoaøn sau : a) 0.123123123 ……… (ghi taét 0.(123)).

b) 4.353535 ……… (ghi taét 4.(35)).

c) 2.45736736 ……… (ghi taét 2.45(736))

Giaûi a) 123/999

b) 4 + 35/99 = 431/99 = (435 – 4)/99

c) 2 + 45/100 + 736/99900 = 245491/99900

= (245736 – 245) / 99900

(Ngöôøi ñoïc neân ñoái chieáu caùc chöõ soá trong ñaàu ñeà vôùi caùc chöõ soá ôû bieåu thöùc keát quaû vaø soá chöõ soá cuûa nhoùm soá tuaàn hoaøn vôùi soá chöõ soá 9 ôû keát quaû cuõng nhö vò trí cuûa nhoùm soá tuaàn hoaøn vôùi soá chöõ soá 0 sau caùc soá 9 ñeå coù theå vieát ngay keát quaû caùc baøi töông töï).

7. Ñaïo haøm

Maùy Casiofx – 570MS tính ñöôïc giaù trò ñaïo haøm taïi moät ñieåm 0x cuûa haøm soá f(x) cho tröôùc.

Ví duï 1 : Cho haøm soá 3 2y f (x) x 5x 2= = − + coù ñoà thò laø (C). a) Tính f (3).′ b) Vieát phöông trình tieáp tuyeán cuûa (C) taïi A (4, – 14).

Giaûi

a) Ghi vaøo maøn hình d/dx 3 2(x 5x 2, 3)− + vaø aán Keát quaû f (3)′ = – 3

104

b) Ñöa con troû leân maøn hình chænh laïi thaønh

3 2Y x 5x 2= − + vaø aán Maùy hoûi X? aán 4

Maùy hieän Y = – 14 ⇒ A ∈ (C) Chænh maøn hình laïi thaønh d/dx 3 2(x 5x 2, 4)− + vaø aán Keát quaû ′f (4) = 8 Sau ñoù tính b töø y = 8x + b vôùi y = – 14, x = 4 ⇒ b = –46 (baèng caùch ghi tieáp leân maøn hình Y – Ans × 4 vaø aán ) Ghi chuù : ÔÛ ñaây khoâng theå ghi Y – Ans × 4 ñeå tính b ñöôïc duø raèng X = 4 ñaõ ñöôïc nhaäp khi tính Y ôû treân hay khi ghi bieán ñeå tính ñaïo haøm vì sau khi tính ñaïo haøm trong bieåu thöùc d/dx(f(x), 0x ) xong thì giaù trò 0x (ñöôïc löu vaøo X) bò giaûm 0.0005 neáu khi tính ñaïo haøm khoâng choïn Δ hay choïn Δ laø 0.0001, neáu choïn Δ = 0.00001 thì X giaûm 0.000005 … (Bieåu thöùc tính ñaïo haøm ñaày ñuû laø d/dx (f(x), 0x , Δ). Muoán söû duïng soá nhôù (nhôù X = 4) thì phaûi thöïc hieän caâu b (tính giaù trò b) trong y = ax + b nhö sau :

Sau khi tính ñöôïc ′f (3) = – 3 thì chænh maøn hình thaønh D = 4 : 3 2Y x 5x 2= − + vaø aán Maùy hieän D = 4 vaø aán tieáp ,

maùy hoûi X ? aán D

Maùy hieän Y = – 14 ⇒ A ∈ (C) Chænh maøn hình laïi thaønh d/dx 3 2(x 5x 2,D)− + vaø aán Keát quaû ′f (4) = 8 Ghi tieáp leân maøn hình Y – Ans × D vaø aán Keát quaû b = – 46

Keát quaû : Phöông trình tieáp tuyeán phaûi tìm laø y = 8x – 46.

105

Ví duï 2 : Cho haøm soá y = f(x) = cos x cos2x

Tính ′f (π/6) vaø ′f (π/3) (neáu coù) Giaûi

Ghi vaøo maøn hình (ôû Radian) d/dx (cos x cos(2x)÷ , π ÷ 6 vaø aán Keát quaû ′f (π/6) = 1.4142 (= 2 ) Vaø neáu ghi tieáp vaøo maøn hình d/dx (cos x cos(2x)÷ , π ÷ 3 vaø aán Maùy baùo loãi (do ′f (π/3) khoâng toàn taïi)

Ví duï 3 : Cho haøm soá y = f(x) = x tan x 1 tan x+

Tính ′f (π/6) vaø ′f (π/3) Giaûi

Ghi vaøo maøn hình (ôû Radian) d/dx (xtanx ÷ (1 + tanx), π ÷ 6 vaø aán Keát quaû ′f (π/6) = 0.6466 Chænh laïi maøn hình (ôû Radian) d/dx (xtanx ÷ (1 + tanx), π ÷ 3 vaø aán Keát quaû ′f (π/3) = 1.1952

8. Laõi keùp (Phaàn ñoïc theâm) Ví duï 1 : Moät soá tieàn laø 1 000 000 ñoàng ñöôïc gôûi ngaân haøng theo

laõi keùp vôùi laõi suaát 0,7%/thaùng. Hoûi sau 15 thaùng thì ruùt veà caû voán laãn laõi laø bao nhieâu ?

Giaûi

A = a n(1 r)+ (1) A : tieàn ruùt veà a : tieàn gôûi ban ñaàu r : phaân laõi n : thôøi gian

1000000 15(1 0.007) 1110304+ = ñoàng

106

Ví duï 2 : Muoán coù 1 000 000 ñoàng sau 15 thaùng thì phaûi gôûi ngaân haøng moãi thaùng moät soá tieàn baèng nhau laø bao nhieâu neáu laõi suaát laø 0,6%/thaùng ?

Giaûi Caùch 1: Theo coâng thöùc

Ar = a(1 + r) n[(1 r) 1]+ − (2) A : tieàn ruùt veà (1 000 000) a : tieàn ñoùng haøng thaùng (caàn tính) r : phaân laõi (0.006) n : thôøi gian (15) Keát quaû a = 63530 ñoàng

Caùch 2 : Duøng pheùp laëp (khoâng caàn nhôù coâng thöùc (2))

15 14A a(1 r) a(1 r)= + + + + ……… 2a(1 r) a+ + (1 + r) Gaùn A = 0 (thôøi gian) B = 0 Ghi vaøo maøn hình : A = A + 1 : B = B + 1.006 ^ A AÁn ……… vaø khi thaáy A = 15, aán tieáp Ghi 1000000 ÷ B vaø aán Keát quaû a = 63530 ñoàng

Ví duï 3 : Muoán coù 1 000 000 ñoàng sau 15 thaùng thì phaûi gôûi ngaân haøng moãi thaùng moät soá tieàn baèng nhau laø 63530 ñoàng. Tính laõi suaát r/thaùng ?

Giaûi a) Duøng coâng thöùc (2) b) Hoaëc tính nhö sau :

15 14A a(1 r) a(1 r)= + + + + ……… 2a(1 r) a(1 r)+ + + Ñaët 1 + r = x Ta coù phöông trình

15 14 2x x .....x x+ + + = 1000000/63530

107

Ghi phöông trình naøy vaøo maøn hình AÁn maùy hoûi X?, aán 1.1 maùy hoûi X?, aán Maùy hieän x = 1.006 Keát quaû r = 0.006 = 0.6%/thaùng

Ví duï 4 : Muoán coù 1 000 000 ñoàng thì phaûi gôûi ngaân haøng moãi thaùng moät soá tieàn baèng nhau laø 63 530 ñoàng vôùi laõi suaát 0.6%/thaùng trong bao laâu ?

Giaûi a) Duøng coâng thöùc (2) b) Hoaëc tính nhö sau :

n n 1A a(1 r) a(1 r) −= + + + + ……… 2a(1 r) a(1 r)+ + + Gaùn A = 0 (bieán ñeám thaùng) B = 0 (toång soá tieàn) Ghi vaøo maøn hình: A = A + 1 : B = B + 63530 (1 + 0.006)^A AÁn cho ñeán khi hieän B = 1000000 (hay soá gaàn 1000000) thì giaù trò cuûa A lieàn tröôùc ñoù laø n Keát quaû n = 15

Ví duï 5 : Moãi thaùng gôûi ngaân haøng moät soá tieàn baèng nhau laø 63530 ñoàng vôùi laõi suaát 0.6%/thaùng. Hoûi sau 15 thaùng thì nhaän veà caû voán laãn laõi laø bao nhieâu ? (Ruùt tieàn ra sau laàn gôûi cuoái cuøng moät thaùng).

Giaûi a) Duøng coâng thöùc (2) b) Hoaëc tính nhö sau :

A = a 15 14(1 r) a(1 r)+ + + + ……… 2a(1 r) a(1 r)+ + + Gaùn A = 0 (soá thaùng) B = 0 (toång soá tieàn) Ghi vaøo maøn hình: A = A + 1 : B = B + 63530 × 1.006^A AÁn cho ñeán khi thaáy A = 15, aán vaø ñoïc B Keát quaû 999 998 ñoàng

108

D. GIAÛI CAÙC BAØI TOAÙN LÔÙP 12

I. Giaûi tích

1. Khaûo saùt haøm soá Vôùi leänh CALC ta coù theå tính deã daøng caùc giaù trò cuûa haøm soá y = f(x) theo töøng giaù trò cuûa x.

Ví duï 1 : Cho haøm soá 3 44x xy f (x) 5 −= =

Haõy tính caùc giaù trò cuûa f(x) khi x coù caùc giaù trò töø –2 ñeán 5 vôùi böôùc nhaûy laø 0.5.

Giaûi

Duøng leänh CALC, ghi vaøo maøn hình 3 44x xy 5 −=

AÁn maùy hoûi ? aán –2 maùy hieän y = –96 AÁn maùy hoûi ? aán –1.5 maùy hieän y = –3.7125 AÁn maùy hoûi ? aán –1 maùy hieän y = –1 ……..............… ta ñöôïc f(–2) = –96, f(– 1.5) = –3.7125, f(–1) = –1, f(–0.5) = –0.1125, f(0) = 0, f(0.5) = 0.0875, f(1) = 0.6, f(1.5) = 1.6875, f(2) = 3.2, f(2.5) = 4.6875, f(3) = 5.4, f(3.5)=4.2875, f(4)=0, f(4.5) = –9.1125, f(5) =–25, ……… Neáu veõ caùc ñieåm naøy leân maët phaúng Oxy, ta ñöôïc moät ñoaïn cuûa ñoà thò

109

Ví duï 2 : Cho haøm soá 3 2y f (x) x 5x 2= = − + coù ñoà thò laø (C). a) Tìm taâm ñoái xöùng I. b) Vieát phöông trình cuûa (C) ñoái vôùi heä truïc IXY song song vôùi heä truïc cuõ Oxy.

Giaûi

a) Ñoà thò haøm soá baäc ba y = f(x) = 3 2ax bx cx d+ + + coù taâm ñoái xöùng laø ñieåm uoán

bI 3a

⎛−⎜⎝ ; bf 3a

⎞⎛ ⎞− ⎟⎜ ⎟⎝ ⎠⎠ ⇒ 5 196I ; 3 27

⎛ ⎞−⎜ ⎟⎝ ⎠

b) Phöông trình cuûa (C) ñoái vôùi heä truïc IXY laø :

3 bY aX f ( )X 3a

′= + −

AÁn ñeå ghi vaøo maøn hình d/dx 3 2 5x 5x 2, 3

⎛ ⎞− +⎜ ⎟⎝ ⎠ vaø aán

Maùy hieän –8.333333 = –25/3

⇒ Phöông trình phaûi tìm laø 3 25Y X X 3

= −

110

Giaûi caùch khaùc : Ta coù theå duøng coâng thöùc ñoåi truïc

5x X 3 196y Y 27

⎧ = +⎪⎪⎨⎪ = −⎪⎩

3196 5Y (X ) 27 3

− = + − 255(X ) 2 3

+ +

Khai trieån vaø ñôn giaûn ta ñöôïc 3 25Y X X 3

= −

Ví duï 3 : Cho bieát haøm soá sau coù cöïc trò gì ?

y = f(x) = 22x x− Giaûi

Ta coù y’ = ′f (x) = 2

1 x

2x x

− −

(tính tay)

y’ = 0 ⇔ x = 1 Ghi tieáp vaøo maøn hình :

d/dx ((1 – x) ÷ 2(2x x )− , 1 vaø aán Maùy hieän y’’ = –1 Vaäy ′f (1) = 0 vaø f (1) ′′ = –1 < 0 ⇒ f(1) = 1 laø cöïc ñaïi

Ví duï 4 : Cho haøm soá y = f(x) = 2x 3x 3

x 1 − + − coù ñoà thò laø (C)

a) Vieát phöông trình tieáp tuyeán 1(D ) taïi ñieåm M ∈ (C) coù hoaønh ñoä laø 5x

2 =

b) Vieát phöông trình tieáp tuyeán taïi ñieåm N ∈ (C) coù tung ñoä laø y = 2, vaø x > 2

Giaûi

Ghi vaøo maøn hình: 2Y (x 3x 3)= − + ÷ (x – 1)

111

AÁn maùy hoûi X? aán 5 2

Maùy hieän 7Y 6

=

Ñöa con troû leân maøn hình söûa laïi thaønh

d/dx 2(x 3x 3)− + ÷ (x – 1), 5 2

vaø aán

Maùy hieän 0.55555 = 5 9

Tieáp tuyeán 1(D ) taïi M coù phöông trình 5y x b 9

= +

Ghi tieáp vaøo maøn hình 5 5Y 9 2

− × vaø aán , maùy hieän b = –2/9

Vaäy tieáp tuyeán taïi M laø 5 2y x 9 9

= −

b) Ghi vaøo maøn hình: (hay aán Δ ñeå tìm laïi) 2Y (x 3x 3)= − + ÷ (x – 1) AÁn maùy hoûi Y? aán 2

Maùy hoûi X? aán 3

(cho x ñaàu laø 3 chaúng haïn vì ñeà cho x > 2)

Maùy hieän x = 3.618034

Ñöa con troû leân maøn hình söûa laïi thaønh

d/dx 2(x 3x 3) (x 1)− + ÷ − , Ans vaø aán Maùy hieän a = 0.854102

Ghi vaøo maøn hình Y – Ans × 3.618034 vaø aán

Maùy hieän b = –1.09017

⇒ tieáp tuyeán 2(D ) taïi N coù phöông trình y = 0.8541x – 1.09102

112

Ví duï 5 : Cho haøm soá y = f(x) = 22x (6 m)x 4

mx 2 + − +

+ coù ñoà thò laø m(C ).

a) Vôùi giaù trò naøo cuûa m thì ñoà thò qua (–1, 1) b) Tìm heä soá goùc cuûa caùc tieáp tuyeán taïi caùc ñieåm M treân ñoà thò coù tung ñoä y = 5 vaø phöông trình tieáp tuyeán taïi M(x, 5) vôùi x < 0.

Giaûi

a) Ghi vaøo maøn hình: 2Y (2X (6 A)= + − X + 4) ÷ (AX + 2) AÁn maùy hoûi Y? aán 1 Maùy hoûi X? aán –1 Maùy hoûi A? aán 2

(cho A ñaàu laø 2 chaúng haïn) AÁn maùy hieän A(m) = 1

b) Ñöa con troû leân maøn hình söûa laïi thaønh

2Y (2X 5X 4)= + + ÷ (X + 2) AÁn maùy hoûi Y? aán 5

Maùy hoûi X? aán 2 (cho X ñaàu laø 2 chaúng haïn)

AÁn tieáp maùy hieän X = 1.732050808 = 3 AÁn maùy hoûi Y? aán Maùy hoûi X? aán –1.5 (cho X ñaàu laø 1.5 chaúng haïn) AÁn tieáp maùy hieän X = – 1.732050808 = 3− Ñöa con troû leân maøn hình söûa laïi thaønh

d/dx 2((2X 5X 4) (X 2), 3+ + ÷ + vaø aán maùy hieän heä soá goùc 1a 1.8564= Ñöa con troû leân maøn hình söûa laïi thaønh

d/dx 2((2X 5X 4)+ + ÷ (X 2), 3+ − vaø aán maùy hieän heä soá goùc 2a 25.8564= −

113

Muoán vieát phöông trình tieáp tuyeán vôùi heä soá goùc 2a 25.8564= − thì ghi Y – Ans × ( 3− vaø aán Maùy hieän b = –39.7846 ⇒ tieáp tuyeán phaûi tìm coù phöông trình y = –25.8564x – 39.7864

2. Haøm soá luõy thöøa – Haøm soá muõ – Haøm soá loâgarit

Maùy kí hieäu logarit cô soá 10 (logarit thaäp phaân) laø log, logarit neâpe (logarit töï nhieân) laø ln.

Ví duï 1 : Tính 7 4 3 3.76 ,3.2 ,2 ,2.4 ,− 5 4

3 735 ,7 ,3 , 3.2 e 4.12e ,2.7 ,10 76 279936= (ghi vaøo maøn hình 6^7 vaø aán )

43.2 104.8756= (ghi vaøo maøn hình 3.2^4 vaø aán ) 32 0.125− = (ghi vaøo maøn hình 2^–3 vaø aán ) 3.72.4 25.5142= (ghi vaøo maøn hình 2.4^3.7 vaø aán )

4 35 8.5499= (ghi vaøo maøn hình 5^ (4 3 vaø aán ) 37 29.0906= (ghi vaøo maøn hình 7 ^ 3 vaø aán )

5 73 5.0597= (ghi vaøo maøn hình x3^ (5 7 vaø aán ) 4.1210 13182.5674= (ghi vaøo maøn hình 10^4.12 vaø aán )

Ví duï 2 : Tính lg 1234, ln 9876, 5log 567

lg 1234 = 3.0913 (ghi vaøo maøn hình log1234 vaø aán )

ln 9876 = 9.1979 (ghi vaøo maøn hình ln9876 vaø aán )

5log 567 3.9395= (ghi vaøo maøn hình log567 ÷ log5 vaø aán )

114

Ví duï 3 : Cho haøm soá y = f(x) = (3x – 4)ln (5x + 2)

a) Tính f(4), f(5/3). b) Tính ′f (5).

Giaûi a) Ghi vaøo maøn hình y = f(x) = (3X – 4)ln (5X + 2)

AÁn maùy hoûi ? aán 4 , maùy hieän y = 24.7283 = f(4)

AÁn maùy hoûi ? aán 5/3 , maùy hieän y = 2.3354 = f(5/3)

b) Chænh maøn hình thaønh d/dx (3X – 4)ln (5X + 2), 5 vaø aán

maùy hieän ′f (5) = 11.9246

Ví duï 4 : Giaûi phöông trình (3x – 4)ln (5x + 2) + 23x 7 0− = (vôùi x > 0)

Giaûi Ghi vaøo maøn hình:

(3X – 4)ln (5X + 2) + 23X 7 0− = AÁn maùy hoûi X? aán 2 (cho X ñaàu laø 2 chaúng haïn)

AÁn maùy hieän x = 1.4445

Ví duï 5 : Giaûi phöông trình (2x 3) 32 5x− + + lgx – 4 = 0 Giaûi

Ghi vaøo maøn hình phöông trình treân

AÁn maùy hoûi X? aán 2 (cho X ñaàu laø 2 chaúng haïn)

AÁn maùy hieän x = 0.8974

Ghi chuù: Caùc heä phöông trình neáu ñöa veà ñöôïc daïng f(x) = 0 thì leänh SOLVE cuõng coù theå giaûi ñöôïc.

Ví duï 6 : Phaûi duøng bao nhieâu chöõ soá ñeå vieát soá 247453 ?

Giaûi

Ta coù 247log 453 656.0563= ⇒ 247453 coù 657 chöõ soá

115

3. Tích phaân Maùy tính ñöôïc caùc tích phaân (tích phaân xaùc ñònh) caùc haøm soá (keå caû caùc haøm soá maø nguyeân haøm khoâng bieåu dieãn ñöôïc baèng caùch thoâng thöôøng).

Ví duï 1 : Cho haøm soá 3 2y x 5x 2= − + coù ñoà thò laø (C). a) Tính dieän tích giôùi haïn bôûi (C) ; truïc hoaønh vaø caùc ñöôøng

x = 2, x = 4

b) Goïi A, B laø 2 giao ñieåm coù hoaønh ñoä döông cuûa (C) vôùi truïc hoaønh. Tính dieän tích cuûa hình phaúng (S) giôùi haïn bôûi cung AB cuûa (C) vôùi truïc hoaønh vaø theå tích vaät theå troøn xoay (T) sinh ra bôûi hình phaúng S quay quanh truïc Ox.

Giaûi

a) Dieän tích 4 3 2 2

(x 5x 2)dx= − +∫ Ghi vaøo maøn hình 3 2(x 5x 2, 2, 4− +∫ vaø aán Keát quaû Dieän tích caàn tìm laø 29.3333 = 88/3

b) Tìm hoaønh ñoä giao ñieåm A, B Goïi chöông trình EQN Degree 3 ñeå giaûi phöông trình baäc ba

3 2(x 5x 2) 0− + =

116

Ta ñöôïc Ax 0.680449195= ; Bx 4.917285993= Ñeå coøn duøng nhieàu ta löu Ax vaøo A vaø Bx vaøo B

A B

x 3 2 x

S (x 5x 2)dx= − +∫ Ghi vaøo maøn hình 3 2(x 5x 2,A,B− +∫ vaø aán Keát quaû S = 43.0545

A B

x 3 2 2 x

V (x 5x 2) dx= π − +∫ ghi vaøo maøn hình 3 2 2((x 5x 2) ,A,Bπ − +∫ vaø aán Keát quaû V = 1741.0706

Ví duï 2 : Tính 2 2 0

I 4 x= −∫ dx ghi vaøo maøn hình 2( (4 x ),0,2−∫ vaø aán Keát quaû I = 3.1416 (=) π

Ví duï 3 : Tính e 1 2

dxI x 2 (ln x)

= −∫

Ghi vaøo maøn hình

2(1 (x (2 (ln x) ))÷ −∫ , 1, e vaø aán Keát quaû I = 0.7854

Ví duï 4 : Tính 21 x

0 I e dx−= ∫ (khoâng tính ñöôïc nguyeân haøm)

Ghi vaøo maøn hình

2(e ^ x ,0,1−∫ vaø aán (ÔÛ ñaây kí töï e ghi baèng ALPHA e, daáu – ghi baèng (–))

Keát quaû I = 0.7468

117

4. Soá phöùc

Vaøo MODE CMPLX ñeå tính toaùn veà soá phöùc (maøn hình hieän CMPLX)

Ví duï 1 : Cho 1z 5 6i= + , 2z 2 7i= − , 3z 5 2i= + . Tính

+ −1 2 1 2z z , z z , 2 311 2 1 1 2

zz z , , z , z , z 1 2 31

1 , z z z z

Giaûi

1 2z z 7 1i+ = − (Ghi 5 + 6i + 2 – 7i vaø aán ñoïc phaàn thöïc laø 7 aán tieáp ñoïc phaàn aûo laø –1i)

1 2z z 3 13i− = + (Ghi 5 + 6i – (2 – 7i vaø aán ñoïc phaàn thöïc laø 3 aán tieáp ñoïc phaàn aûo laø 13i)

1 2z z = 52 – 23i (Ghi (5 + 6i) × (2 – 7i vaø aán ñoïc phaàn thöïc laø 52 aán tieáp ñoïc phaàn aûo laø –23i)

1

2

z z

= − 0.6038 + 0.8868i (Ghi (5 + 6i) ÷ (2 – 7i vaø aán ñoïc phaàn thöïc aán tieáp ñoïc phaàn aûo)

2 1z = − 11 + 60i (Ghi 2(5 6i)+ vaø aán ñoïc phaàn thöïc aán tieáp

ñoïc phaàn aûo)

3 1z = − 415 + 234i (Ghi 3(5 6i)+ vaø aán ñoïc phaàn thöïc aán tieáp

ñoïc phaàn aûo)

1

1 z

= 0.08197 – 0.09836i (Ghi 1(5 6i)−+ vaø aán ñoïc phaàn thöïc aán tieáp ñoïc phaàn aûo)

1 2 3z z z = 306 – 11i (Ghi (5 + 6i) (2 – 7i) (5 + 2i) vaø aán ñoïc phaàn thöïc aán tieáp ñoïc phaàn aûo)

118

Ví duï 2 : Tính caên baäc hai cuûa – 25

Giaûi 225 25i− = ⇒ Caên baäc hai cuûa – 25 laø 5i vaø –5i

Ví duï 3 : Giaûi phöông trình 2x x 1 0+ + =

Δ = – 3 ⇒ 1

2

1 i 3x 2

1 i 3x 2

⎡ − +=⎢⎢⎢ − −=⎢⎣ (nghieäm phöùc)

(Duøng chöông trình EQN Degree 2 giaûi, ta cuõng ñöôïc keát quaû naøy baèng soá thaäp phaân gaàn ñuùng).

Ví duï 4 : Ñoåi z = 3 + 4i ra daïng z = r (cosθ + isinθ) Hay daïng iz re θ= (cuõng ghi laø ( r∠θ )) Ghi vaøo maøn hình 3 + 4i X r∠θ vaø aán ñoïc r AÁn tieáp ñoïc θ (θ tính baèng radian hay ñoä tuøy theo maøn hình coù kí hieäu R hay D, neáu laø ñoä coù soá leû thaäp phaân thì khoâng ñoåi ra phuùt giaây ñöôïc)

Keát quaû

oi 53.13010235z 5e ×= hay z = ∠ o(5 53.13010235 ) (ôû D)

0.927295218iz 5e= hay z = ∠(5 0.927295218) (ôû R)

Ví duï 5 : Ñoåi z = 5 i

7cos i sin 5e 7 7

ππ π⎛ ⎞+ =⎜ ⎟⎝ ⎠ ra daïng a + bi (ôû R)

Ghi vaøo maøn hình 5 ( 7)∠ π ÷ X a + bi vaø aán ñoïc a AÁn tieáp ñoïc b Keát quaû z = 4.5048 + 2.1694i

119

Ví duï 6 : Cho 1z 3 4i= + , i

72z 5e π

= . Tính 11 2 2

zz z , z

+

Giaûi

1 2z z+ = 7.5048 + 6.1694i = (9.7152 ∠ 0.6880) (Ghi vaøo maøn hình 3 + 4i + 5 ( 7)∠ π ÷ vaø aán ñöôïc keát quaû daïng a + bi Ghi tieáp Ans X r∠θ vaø aán ñöôïc daïng r∠θ ) 1

2

z z

= 0.8877 + 0.4604i = (1 ∠ 0.4785)

(Ghi vaøo maøn hình (3 + 4i) ÷ 5 ( 7)∠ π ÷ vaø aán ñöôïc keát quaû daïng a + bi Ghi tieáp Ans X r∠θ vaø aán ñöôïc daïng r∠θ ) Ghi chuù : Ta cuõng coù theå duøng daïng r∠θ ñeå tính toaùn nhö ví duï 1. Rieâng phaàn laáy caên soá, maùy CASIO fx570 MS khoâng coù chöông trình caøi saün neân phaûi duøng daïng löôïng giaùc (öùng duïng coâng thöùc Moivre) ñeå laáy caên (cuõng nhö ñeå tính luõy thöøa).

z = r(cosθ + isinθ) = ire θ ⇒ n nz r= (cosnθ + isinnθ) = n inr e θ

Ví duï 7 : Cho i

75e π

. Tính 3 z

Giaûi k2( )i3 3 7 3 3z 5e

π π+×= = k2( )i

21 31.70998e π π+

(coù 3 giaù trò)

Ví duï 8 : Cho z = 3 + 4i. Tính caên soá baäc 4 cuûa z

Giaûi

Ta ñoåi z ra daïng 0.927295218z 5e= = 5 (cos0.927295218 + isin0.927295218)

(ví duï 4) roài laáy caên theo coâng thöùc Moivre nhö ví duï 7

120

II. Hình hoïc

Phöông phaùp toaï ñoä trong khoâng gian

Phaàn tính AB ,AB.CD JJJG JJJG JJJG

(tích voâ höôùng), AB CD×JJJG JJJG (tích höõu

höôùng) vaø cos AB.CD(AB,CD) AbsAB.AbsCD

= JJJG JJJGJJJG JJJG JJJG JJJG xin xem laïi Höôùng daãn

söû duïng (phaàn vectô)

Ví duï 1 : Cho ñöôøng thaúng (d) 2x y z 4 0 x 2y 3z 1 0 − + + =⎧⎨− + + − =⎩

Cho bieát vectô chæ phöông cuûa (d)

Giaûi

Phaùp vectô cuûa maët phaúng

2x – y + z + 4 = 0 laø 1n = JG

(2, – 1, 1),

cuûa –x + 2y + 3z – 1 = 0 laø 2n JG

= (– 1, 2, 3)

Do ñoù (d) vectô chæ phöông laø 1 2u n n= × G JG JG

= (–5, – 7, 3)

Duøng chöông trình VCT ta tính ñöôïc 1 2u n n= × = G JG JG

(–5, – 7, 3)

Caùch aán nhö sau :

AÁn 3 laàn vaø choïn 3 (VCT) (maøn hình hieän VCT)

AÁn , choïn 1 (Dim) sau ñoù choïn 1 (A)

Nhaäp VctA = 1n = JG

(2, – 1, 1) nhö sau :

Thaáy maùy hieän VctA (m) m? aán 3 (khoâng gian)

maùy hieän VctA1 0 aán 2

maùy hieän VctA2 0 aán – 1

maùy hieän VctA3 0 aán 1

121

Laïi aán , choïn 1 (Dim) sau ñoù choïn 2 (B)

Nhaäp VctB = 2n JG

= (–1, 2, 3) töông töï.

Sau khi ñaõ nhaäp xong

VctA = 1n = JG

(2, –1, 1), VctB = 2n JG

= (– 1, 2, 3)

Ghi vaøo maøn hình VctA × VctB nhö sau (roài aán )

AÁn , choïn 3 (Vct), 1(A), töông töï cho VctB (daáu × (höõu höôùng) laáy ôû phím ×)

Ví duï 2 : Trong khoâng gian Oxyz cho M(1, 3, 2), N(4, 0, 2), P(0, 4, – 3), Q(1, 0, –3) a) Vieát phöông trình maët phaúng (MNP). b) Tính dieän tích tam giaùc MNP. c) Theå tích hình choùp QMNP.

Giaûi

a) Phaùp vectô cuûa (MNP) laø n MN MP= ×JG JJJJG JJJG Nhaäp MN VctA=JJJJG ; MP VctB=JJJG (nhaäp thaúng töø hieäu caùc toaï ñoä ñieåm).

Sau ñoù ghi vaøo maøn hình VctA × VctB vaø aán

Keát quaû n =JG (15, 15, 0) hay n =JG (1, 1, 0) (MNP) coøn qua M (1, 3, 2) neân coù phöông trình laø :

1 (x – 1) + 1 (y – 3) + 0 (z – 2) = 0 hay x + y – 4 = 0

Dieän tích 2 2 21S MN .MP (MN.MP)

2 = −JJJJG JJJG JJJJG JJJG

Duøng chöông trình VCT, ta tính ñöôïc S = 10.6066 ñvdt

(Nhaäp VctA = MN JJJJG

; VctB = MP JJJG

nhö ví duï 1 vaø cuoái cuøng ghi 0.5 ((VctA . VctA) (VctB . VctB) – 2(VctA .VctB) ) vaø aán ) (daáu . (nhaân voâ höôùng) coù baèng caùch aán Dot (1))

122

Caùch 2 : 1S Abs(MN MP) 2

= ×JJJJG JJJG

Sau khi nhaäp VctA = MN JJJJG

; VctB = MP JJJG

ghi vaøo maøn hình

0.5 Abs (VctA × VctB) vaø aán

c) Theå tích 1V (MN MP).MQ 6

= ×JJJJG JJJG JJJJG

Duøng chöông trình VCT ta tính ñöôïc V = 15/2 ñvtt

(Nhaäp VctA, VctB, VctC nhö phaàn a) (thöïc ra chæ nhaäp VctC = MQ)

JJJJG vaø cuoái cuøng ghi (1/6)(VctA × VctB). VctC vaø aán )

Ví duï 3 : Tính khoaûng caùch töø ñieåm 1M (1, 1, 2) ñeán ñöôøng thaúng (D) coù phöông trình :

a) x 1 t y 2t z 1 t

= − +⎧⎪ =⎨⎪ = −⎩

b) x 1 y z 1 1 2 1 + −= = −

c) 2x y z 4 0 (1) x 2y 3z 1 0 (2) − + + =⎧⎨− + + − =⎩

Giaûi Ta bieát khoaûng caùch töø 1M ñeán ñöôøng thaúng (D) qua 0M vaø coù

vectô chæ phöông u G laø:

0 1abs(M M u)d abs(u)

×= JJJJJJG G G

a) u =G (1, 2, –1), 0M = (–1, 0, 1), 0 1M M = JJJJJG

(2, 1, 1)

Nhaäp 0 1M M = JJJJJG

VctA ; u VctB=G JG vaø ghi vaøo maøn hình Abs (VctA × VctB) ÷ AbsVctB vaø aán

Keát quaû d = 2.1213

123

b) Giaûi gioáng caâu a)

c) Tìm ñieåm 0M (D)∈ nhö sau Töï cho z = 0 roài duøng chöông trình EQN giaûi heä :

2x y 4 0 x 2y 1 0 − + =⎧⎨− + − =⎩

Ta ñöôïc 0M 7 2( ; ;0) 3 3

− − ∈ (D) Nhaäp tieáp theo

VctA = 1n = (2, – 1, 1) VctB = 2n = (– 1, 2, 3) VctC = 0 1M M

JJJJJG (nhaäp tröïc tieáp töø toaï ñoä 0 1M ,M )

Ghi vaøo maøn hình VctA × VctB vaø aán

(ñöôïc vectô chæ phöông n JG

cuûa (D))

Vaø ghi tieáp vaøo maøn hình Abs (VctC × VctAns) ÷ AbsVctAns vaø aán

Keát quaû d = 3.4467

Ví duï 4 : Cho hình hoäp maø ba caïnh taïi moät ñænh ñöôïc xaùc ñònh bôûi 3 vectô

1v = JG

(3, 5, – 1)

2v = JG

(2, 1, 7)

3v = JG

(5, – 2, 1)

a) Tính dieän tích toaøn phaàn S. b) Tính theå tích V.

c) Tính ñöôøng cao h vôùi 2 3v , v JG JG

laø vectô chæ phöông cuûa maët ñaùy.

Giaûi

a) S = 2 (Abs 1 2 2 3(v v ) Abs(v v )× + × + JG JG JG JG

3 1Abs(v v ))× JG JG

124

Nhaäp VctA = 1v JG

VctB = 2v JG

VctC = 3v JG

Roài ghi vaøo maøn hình:

2(Abs(VctA × VctB) + Abs(VctB × VctC) + Abs(VctC × VctA))

vaø aán keát quaû S = 225.5906

b) 1 2 3V (v v ).v= × JG JG JG

Caùch 1: Ghi vaøo maøn hình E = (VctA × VctB) . VctC

Vaø aán V = 219 (laáy giaù trò tuyeät ñoái)

Caùch 2: Duøng chöông trình ma traän (MAT)

AÁn ba laàn roài choïn 2 (MAT) (maøn hình hieän MAT)

Ta bieát 1 1 1 1v (x , y , z )= JG

2 2 2 2v (x , y , z )= JG

3 3 3 3v (x , y , z )= JG

Neáu ñaët MatA = 1 1 1

2 2 2

3 3 3

x y z x y z x y z

⎡ ⎤⎢ ⎥⎢ ⎥⎢ ⎥⎣ ⎦ =

3 5 1 2 1 7 5 2 1

−⎡ ⎤⎢ ⎥⎢ ⎥⎢ ⎥−⎣ ⎦

thì 1 2 3V (v v ).v det Mat= × = JG JG JG

Caùch aán : Khi ñaõ vaøo maøn hình ma traän (coù hieän MAT)

Ta aán tieáp choïn 1 (Dim), choïn tieáp 1 (A)

Maùy hieän MatA(m×n) m? aán 3

Maùy hieän MatA(m×n) n? aán 3

Maùy hieän MatA11 0 aán 3

Maùy hieän MatA12 0 aán 5

Maùy hieän MatA13 0 aán –1

Maùy hieän MatA21 0 aán 2

125

………

Maùy hieän MatA33 0 aán 1

(ñaõ nhaäp xong ma traän A (MatA)

AÁn tieáp choïn 1 (Det) AÁn tieáp choïn 3 (MAT) choïn 1 (A) ñeå coù maøn hình Det MatA aán Keát quaû V = 219 (Caâu b) ñöôïc giaûi nhö vaày thì nhanh hôn)

c) Ñöôøng cao h ñònh bôûi

2 3

Vh Abs(v v )

= ×JG JG

Ghi vaøo maøn hình E ÷ Abs(VctB × VctC) vaø aán Keát quaû h = 5.8635

Ví duï 5 : Cho 2 ñöôøng thaúng cheùo nhau :

(d): 0 0 0x x y y z z a b c − − −= =

(d’): 00 0 0 x x y y z z

a b c ′ ′ ′− − −= =′ ′ ′

Thì khoaûng caùch h giöõa (d) vaø (d’) cheùo nhau laø

(u u ).MM

h Abs(u u )

′ ′×= ′×

G JG JJJJJG G JG

Vôùi u (a, b, c)=G ; u′ =JG (a’, b’, c’) laø caùc vectô chæ phöông cuûa (d), (d’) vaø M 0 0 0(x , y , z ) (d)∈ , M’ 0 0 0(x , y , z ) (d ')′ ′ ′ ∈ AÙp duïng baèng soá : trong Oxyz, cho

(d) : x y 1 z 1 2 1 1

− += = −

(d’): 2x y z 1 0 x y z 2 0

+ − + =⎧⎨ − + − =⎩

126

thì (d) qua M(0, 1, –1) vaø coù vectô chæ phöông u (2,1, 1)= −G coøn (d’) coù vectô chæ phöông u ' =G (2, 1, –1) × (1, – 1, 1) = (0, – 3, – 3) vaø qua M’(1/3, –5/3, 0) (tính ñöôïc toaï ñoä M’ baèng caùch giaûi heä (d’) vôùi z = 0)

Nhaäp u VctA=G u VctB′ =JG MM VctC′ =JJJJJG (VctC ñöôïc nhaäp tröïc tieáp töø toaï ñoä caùc ñieåm M, M’)

Xong ghi vaøo maøn hình

(VctA × VctB) . VctC ÷ Abs (VctA × VctB) vaø aán

Keát quaû h = 2.3094

Ghi chuù : Muoán tính goùc α cuûa d, d’ vôùi (d) coù vectô chæ phöông uG vaø (d’) coù vectô chæ phöông u′JG thì duøng coâng thöùc

u.ucos Absu Absu

′α = ′×

G JG G JG

Nhaäp = ′ =

G JGu VctA u VctB

Roài ghi vaøo maøn hình (ôû D) 1cos− ((VctA.VctB) ÷ (AbsA × AbsB) vaø aán

Ghi chuù : Neáu u =G (a, b, c); u′ =JG (a’, b’, c’) laàn löôït laø caùc vectô chæ phöông cuûa (d), (d’) vaø 0 0 0M(x , y , z ) (d),∈ 0 0 0M'(x , y , z )′ ′ ′ ∈ (d’) thì phöông trình cuûa ñöôøng thaúng vuoâng goùc chung cuûa (d), (d’) laø

o

o

[u (u u )].M M 0

[u (u u )].M ' M 0

⎧ ′× × =⎪⎨⎪ ′ ′× × =⎩

G G G JJJJJG JG G JG JJJJJJG

Trong ñoù M(x, y) laø ñieåm thuoäc ñöôøng vuoâng goùc chung.

127

Treân maùy Casio fx570MS sau khi ñaõ nhaäp

VctA = u G

VctB = u′JG Ta cöù ghi vaøo maøn hình nhö sau: VctA × (VctA × VctB) vaø aán Ta ñöôïc VctAns = (a’’, b’’, c’’) Sau ñoù ghi tieáp vaøo giaáy 0 0a (x x ) b (y y )′′ ′′− + − + 0c (z z ) 0′′ − = Töông töï cho doøng thöù hai cuûa heä phöông trình xaùc ñònh ñöôøng vuoâng goùc chung.

Ví duï :

(d) coù phöông trình x 1 y 2 z 3 8 4 1 − − −= =

(d’) coù phöông trình x 1 y z 1 2 2 1 − += =−

Thì u (8,4,1)=G vaø oM (1, 2, 3) ∈ (d) u′ =JG (2, – 2, 1) vaø 0M′ (1, 0, –1) ∈ (d’) AÙp duïng coâng thöùc treân (vaø tính treân maùy) ta ñöôïc phöông trình ñöôøng vuoâng goùc chung laø :

5x 11y 4z 5 0

x y 1 0 − + − − =⎧⎨ + − =⎩

128

Chòu traùch nhieäm xuaát baûn : Chuû tòch HÑQT kieâm Toång Giaùm ñoác NGOÂ TRAÀN AÙI

Phoù Toång Giaùm ñoác kieâm Toång bieân taäp NGUYEÃN QUYÙ THAO

Chòu traùch nhieäm noäi dung : Phoù toång Giaùm ñoác kieâm Giaùm ñoác NXBGD taïi TP.Hoà Chí Minh

VUÕ BAÙ HOØA

Bieân taäp noäi dung vaø taùi baûn : ÑOÃ LÓNH – NGUYEÃN HÖÕU KHOÂI

Bieân taäp kó thuaät : ÑOÃ VAÊN SAÉC – THIEÂN AÂN

Trình baøy bìa : ÑOÃ VAÊN SAÉC

Söûa baûn in : THANH HAØ

Cheá baûn : HOAØNG LONG

Ñôn vò lieân doanh in vaø phaùt haønh Coâng ti coå phaàn XNK Bình Taây

Đơn vị chủ quản: CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ THIÊN THI
Địa chỉ: 41-43 Trần Cao Văn, P6, Q3, HCM
giấy phép MXH: 102/GXN - TTĐT