Tài liệu

Giáo trình -Quy hoạch phát triển nông thôn -chương 2

Chia sẻ bởi
Lượt xem: 289     Tải về: 0     Lượt mua: 0     Định dạng:  
Báo lỗi
Bình luận
Nhúng
/ 19
Tài liệu Giáo trình -Quy hoạch phát triển nông thôn -chương 2 - tài liệu, sách iDoc.VnGiáo trình -Quy hoạch phát triển nông thôn -chương 2,Chương 2 ĐẶC TRƯNG CỦA VÙNG NÔNG THÔN VÀ SỰ CẦN THIẾT PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN 1. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC TRƯNG CỦA VỪNG NÔNG THÔN 1.1. Khái niệm…
background image

Chương 2  

ĐẶC TRƯNG CỦA VÙNG NÔNG THÔN VÀ SỰ CẦN THIẾT PHÁT TRIỂN NÔNG 

THÔN  

1. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC TRƯNG CỦA VỪNG NÔNG THÔN  

1.1. Khái niệm vùng nông thôn  
Vùng nông thôn được quan niệm khác nhau ở mỗi nước vì điều kiện kinh tế - xã hội, điều 

kiện tự nhiên ở mỗi nước khác nhau. Cho đến nay chưa có một khái niệm nào được chấp nhận 
một cách rộng rãi về nông thôn. Để có được định nghĩa nô lo thôn, người ta so sánh nông thôn 
và thành thị. Trong khi so sánh có ý kiến dùng chỉ tiêu mật độ dân số và số lượng dân cư.  

Có ý kiến dùng chỉ tiêu trình độ phát triển kết cấu hạ tầng để phân biệt thành thị và nông 

thôn.  

Có ý kiến dùng chỉ tiêu phát triển sản xuất hàng hoá, tiếp cận thị trường  để phân biệt 

thành thị và nông thôn (điều này còn phụ thuộc vào cơ chế kinh tế của mỗi nước).  

Có ý kiến cho rằng vùng nông thôn là vùng mà dân cưởđó làm nông nghiệp là chủ yếu 

(nó phụ thuộc vào cơ cấu kinh tế của vùng).  

Qua một số ý kiến trên nếu dùng chỉ tiêu riêng lẻ thì chỉ thể hiện từng mặt của vùng nông 

thôn mà chưa thể hiện vùng nông thôn một cách đầy đủ.  

Theo ý kiến phân tích của các nhà kinh tế và xã hội học có thể đưa ra khái niệm tổng quát 

về vùng nông thộn như sau:  

Nông thôn là vùng khác với thành thị, ởđó một cộng đồng chủ yếu là nông dân sống và 

làm việc, có mật độ dân cư thấp, có kết cấu hạ tầng kém phát triển hơn, có trình độ dân trí, 
trình độ tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hóa kém hơn. 
 

Tuy nhiên khái niệm trên cần được đặt trong điều kiện thời gian và không gian nhất định 

của nông thôn mỗi nước, mỗi vùng và cần phải tiếp tục nghiên cứu để có khái niệm chính xác 
và hoàn chỉnh hơn.  

1.2. Đặc trưng của vùng nông thôn  

1.2.1. Những đặc trưng cơ bản  
Từ những khái niệm trên đây có thể đưa ra một số đặc trưng cơ bản của vùng nông thôn 

như sau:  

1/ Nông thôn là vùng sinh sống và làm việc của một cộng đồng chủ yếu là nông dân. là 

vùng sản xuất nông nghiệp là cơ bản, ngoài ra còn có các hoạt động sản xuất và phi sản xuất 
khác phục vụ chủ yếu cho nông nghiệp và cho nông dân.  

2/ So với thành thị thì nông thôn là vùng có kết cấu hạ tầng kém phát triển hơn, trình độ 

sản xuất hàng hoá và tiếp cận thị trường thấp hơn. Vì vậy nông thôn chịu sức hút của thành thị 
về nhiều mặt. Dân cư nông thôn thường hay đổ xô về thành thị để kém việc làm và tìm cơ hội 
sống tốt hơn.  

background image

3/ Nông thôn có thu nhập và đời sống thấp hơn, trình độ văn hoá, khoa học công nghệ 

thấp hơn thành thị và ngay cả trình độ dân chủ, tự do, công bằng xã hội trong một chừng mực 
nào đó cũng thấp hơn thành thị.  

4/ Nông thôn giàu tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên như đất đai, nguồn nước, khí hậu... 

nhưng rất đa dạng về kinh tế, xã hội, đa dạng về các hình thức tổ chức quản lý, đa dạng về quy 
mô và trình độ phát triển. Tính đa dạng đó không chỉ diễn ra giữa các nước khác nhau mà ngay 
giữa các vùng nông thôn khác nhau của mỗi nước. Điều đó có ảnh hưởng không nhỏ đến khả 
năng khai thác tài nguyên và các nguồn lực để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.  

Xuất phát từ 4 đặc trưng cơ bản trên, có 4 vấn đề cần quan tâm khi quy hoạch:  

-Có những chương trình hợp lý để  dần dần cải tạo và phát triển nông thôn, rút ngắn 

khoảng cách nông thôn thành thị, thực hiện công nghiệp hoá, hiện dại hoá ngay từ địa bàn nông 
thôn như đầu tư vềđiện, đường, trường, trạm, áp dụng các tiến bộ kỹ thuật để nâng cao các hoạt 
động kinh tế.  

-Phải nắm chắc điều kiện cụ thể của từng vùng nhằm khai thác tốt tiềm năng của vùng đó 

(mỗi vùng có những nhân tố khác nhau vềđiều kiện tự nhiên và mỗi vùng luôn có những tiềm 
năng đặc thù riêng). Cần phát huy tiềm năng của từng vùng và không được áp đặt cho các vùng 
khác nhau.  

-Cần phải phân loại nông thôn theo trình độ phát triển, theo điều kiện tự nhiên, kinh tế - 

xã hội. Từđó có phương hướng, giải pháp thích hợp để phát triển nông thôn.  

-Tính chất đa dạng của nông thôn đòi hỏi khi xây dựng và phát triển nông thôn phải nắm 

chắc các điều kiện cụ thể  của từng vùng, khai thác và sử  dụng tốt nhất tiềm năng của từng 
vừng. Tiếp tục nghiên cứu, phân loại các vùng nông thôn theo trình độ phát triển, theo điều 
kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội để có phương hướng và giải pháp thích hợp nhằm xây dựng các 
vùng nông thôn khác nhau.  

1 2.2. Thực trạng vùng nông thôn Việt Nam từ sau đổi mới  
Trong những năm thực hiện đường lối đổi mới, nông thôn Việt Nam đã có những tiến bộ 

rõ rệt. Đời sống của nhân dân được cải thiện hơn, số hộ nghèo giảm dần, số hộ giầu và khá 
tăng lên. Dân cư nông thôn biết chữ chiếm . khoảng trên 85% số dân, số nhà ở kiên cố chiếm 
70%, số hộ có nguồn nước sạch chiếm khoảng 30%. Trong nông thôn đường giao thông, thuỷ 
lợi và điện được mở rộng. Trình độ đô thị hoá nông thôn được nâng lên.  

Tuy nhiên nông thôn Việt Nam vẫn là nông thôn lạc hậu bởi những đặc điểm chủ yếu sau 

đây:  

-Kinh tế nông thôn còn mang nặng tính chất thuần nông. Nếu xét về cơ cáu lao động, cơ 

cấu vốn đầu tư, cơ cấu sản phẩm và sản phẩm hàng hoá, cơ cấu xuất khẩu thì nông nghiệp vẫn 
chiếm tỷ trọng tuyệt đối, còn công nghiệp và dịch vụ chiếm tỷ trọng rất nhỏ bé. Tính chất thuần 
nông đó đã làm cho sản xuất mang nặng tính chất tự cấp, tự túc, sản xuất hàng hoá thấp, năng 
suất đất đai, năng suất lao động, thu nhập và đời sống thấp. Tính chất thuần nông thể hiện chỉ 
sản xuất nông nghiệp làm cho vùng đó càng kém phát triển. Muốn phát triển phải có sản xuất 
hàng hoá.  

background image

Ví dụ: Sản xuất lúa gạo ít mang tính chất hàng hoá so với sản xuất chè vì gạo làm ra chủ 

yếu phục vụ cuộc sống, còn chè chủ yếu mang đi bán (mang tính chất hàng hoá cao).  

Năng suất đất đai: một đơn vị đất cho bao nhiêu sản phẩm.  
Năng suất lao động: một người một ngày làm được bao nhiêu sản phẩm.  
Hệ số sử dụng đất ở vùng xuôi cao, còn hệ số sử dụng đất ở miền núi, vùng sâu, vùng xa 

thấp dẫn tới tổng sản lượng thấp.  

-Cơ  sở  hạ  tầng yếu kém, chưa  đáp  ứng  được yêu cầu của sản xuất và đời sống. Giao 

thông, đặc biệt là ở miền núi, vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn gây trở ngại cho việc tổ 
chức sản xuất và lưu thông hàng hoá. Mạng lưới thuỷ lợi tuy đã được mở rộng nhưng không 
đồng bộ nên hiệu quả sử dụng còn thấp. Việc cung ứng điện cho nông thôn tuy có nhiều tiến bộ 
nhưng còn ít, mới chủ yếu phục vụ đời sống và thuỷ lợi, chưa đáp ứng được nhu cầu điện cho 
phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp. Mạng lưới điện chưa có quy hoạch đồng bộ, thiếu 
an toàn, giá thành điện năng cao. Cơ sở chế biến và bảo quản nông sản phẩm còn thiếu và yếu 
về mọi mặt nên đã hạn chế đến quá trình chuyên môn hoá, tập trung hoá sản xuất hàng hoá 
trong nông nghiệp.  

- Tình hình rừng bị tàn phá, đất đai bị xói mòn, diện tích đồi núi trọc tăng lên. Đó là một 

khó khăn lớn cho việc bảo vệ môi trường và phát triển nông thôn vững bền. Thiên tai, lũ, bão 
có nguy cơ ngày càng tăng.  

-Tỷ lệ tăng dân sốở khu vực nông thôn còn khá cao gây nên sức ép trên nhiều mặt như về 

ruộng đất, nhà ở và việc làm (113 dân số khu vực nông thôn không có việc làm trong thời gian 
nông nhàn), từđó đã hay gây ra những tệ nạn xấu, gây ra áp lực lớn cho thành phố. Tình trạng 
di dân từ nông thôn ra thành phố để tìm kiếm cơ hội tốt hơn cho cuộc sống ngày càng tăng.  

-Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân nông thôn tuy có được cải thiện từ sau đổi 

mới nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, thiếu thốn. Nhìn chứng số hộ trung bình và nghèo chiếm 
đại đa số. Lương thực tuy có tạm đủ nhưng chất lượng bữa ăn còn thấp. Tình hình giáo dục ở 
nông thôn đã được mở rộng góp phần nâng cao trình độ dân trí nhưng số mù chữ còn chiếm 
khoảng 10-15%, nhiều học sinh trong độ tuổi đến trường nhưng thất học, tỷ lệ học sinh phổ 
thông trung học còn quá thấp, chất lượng giảng dạy còn nhiều hạn chế. Mạng lưới y tếở nông 
thôn tuy có phát triển nhưng bệnh tật của nhân dân còn nhiều, nhất là ở vùng sâu, vùng xa. Tỷ 
lệ suy dinh dưỡng, đặc biệt ở bà mẹ, trẻ em còn khá cao.  

Tình hình an ninh, chính trị, xã hội nông thôn nói chung có ổn định hơn trước. Tuy nhiên 

tình hình dân chủ, công bằng xã hội, luật pháp, kỷ cương chưa đảm bảo, tệ nạn xã hội chưa 
giảm, truyền thống tốt đẹp về đạo đức và lối sống chưa được phát huy đầy đủ.  

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Giáo trình -Quy hoạch phát triển nông thôn -chương 2

Chương 2 ĐẶC TRƯNG CỦA VÙNG NÔNG THÔN VÀ SỰ CẦN THIẾT PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN 1. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC TRƯNG CỦA VỪNG NÔNG THÔN 1.1. Khái niệm vùng nông thôn Vùng nông thôn được quan niệm khác nhau ở mỗi nước vì điều kiện kinh tế - xã hội, điều kiện tự nhiên ở mỗi nước khác nhau. Cho đến nay chưa có một khái niệm nào được chấp nhận một cách rộng rãi về nông thôn. Để có được định nghĩa nô lo thôn, người ta so sánh nông thôn và thành thị. Trong khi so sánh có ý kiến dùng chỉ tiêu mật độ dân số và số lượng dân cư. Có ý kiến dùng chỉ tiêu trình độ phát triển kết cấu hạ tầng để phân biệt thành thị và nông thôn. Có ý kiến dùng chỉ tiêu phát triển sản xuất hàng hoá, tiếp cận thị trường để phân biệt thành thị và nông thôn (điều này còn phụ thuộc vào cơ

Gửi nhận xét của bạn về tài liệu này
Tài liệu liên quan
Giải bài tập xác suất thống kê Lượt tải: 1455 Lượt xem: 114668
Bài tập kiểm toán căn bản có lời giải Lượt tải: 556 Lượt xem: 109661
Bài giảng Hoán vị đại động mạch Lượt tải: 4 Lượt xem: 88238
Có thể bạn quan tâm
Bài giảng Hoán vị đại động mạch Lượt tải: 4 Lượt xem: 88238
Khái niệm văn bản và phân loại văn bản Lượt tải: 239 Lượt xem: 73163
tâm lý học đại cương Lượt tải: 325 Lượt xem: 66619
Bái giảng Giáo dục quốc phòng An ninh Lượt tải: 252 Lượt xem: 52405
Bài tập ma trận và định thức Lượt tải: 185 Lượt xem: 51541