Tài liệu

Giáo trình Hình thái giải phẩu học thực vật

Chia sẻ bởi
Lượt xem: 3596     Tải về: 44     Lượt mua: 0     Định dạng:  
Báo lỗi
Bình luận
Nhúng
/ 176
Tài liệu Giáo trình Hình thái giải phẩu học thực vật - tài liệu, sách iDoc.VnGiáo trình Hình thái giải phẩu học thực vật,Thái dương hệ của chúng ta được hình thành cách đây khoảng 4,7 tỷ năm và tuổi trái đất cũng xấp xỉ tuổi Thái dương hệ. Theo những…
background image

MỞ ĐẦU 

I. Tính đa dạng sinh học 

Thái dương hệ của chúng ta được hình thành cách đây khoảng 4,7 tỷ năm và tuổi 

trái đất cũng xấp xỉ tuổi Thái dương hệ. Theo những đánh giá khác nhau thì nguồn gốc và 
sự tiến hoá ban đầu của sự sống xảy ra trên hành tinh cách đây khoảng 3,5 tỷ năm. Từ 
những dạng sống đầu tiên trải qua nhiều biến đổi và phân nhánh với thời gian dài 2 tỷ 
năm, thiên nhiên đã để lại cho loài người một tài nguyên vô cùng đa dạng, phong phú. 
Theo dự đoán của các nhà sinh học có từ hơn 2 triệu loài sinh vật. Cho đến nay, các công 
trình điều tra cơ bản, thám hiểm, chúng ta chỉ mới biết khoảng hơn 1.392.485 loài, trong 
đó có khoảng 322.311 loài thực vật. Chúng phân bố khắp nơi trên trái đất. Từ các vùng 
cực quanh năm băng giá vẫn có thực vật sinh sống như địa y, rêu, cỏ bông ..., cho đến 
miền nhiệt đới, có những rừng mưa với nhiều loại cây đa dạng, phong phú. Trong một 
khu vực nhất định của rừng Mã Lai có từ 2.500 đến 10.000 loài thực vật. Ở nước ta, chỉ 
với diện tích 2.500 ha vườn Quốc gia Cúc Phương đã có hơn 2.500 loài thực vật. Vì vậy, 
các hệ sinh thái rừng nhiệt đới được công nhận là nơi tích luỹ đa dạng sinh vật, trung tâm 
của các luồng giao lưu thế giới sinh vật, có quá trình chuyển hoá năng lượng lớn và sự 
tiến hoá của chúng. Theo thời gian, có một số lượng lớn loài sinh vật xuất hiện, hoặc bị 
diệt vong. Để khái quát được số lượng khổng lồ các loài sinh vật đó, các nhà sinh học cố 
gắng tập hợp chúng thành năm giới: Tiền nhân (Monera), Đơn bào nhân thực (Protista), 
giới Nấm (Fungi), giới thực vật (Plantae) và giới động vật (Animalia). Chúng có quan hệ 
với nhau bởi một nguồn gốc chung và làm sáng tỏ những quá trình sống chủ yếu giống 
nhau đối với toàn bộ thiên nhiên sống. 

Vai trò của giới thực vật xanh trong thiên nhiên rất là to lớn, chúng thuộc sinh vật 

sản xuất có khả năng chuyển hoá quang năng thành hoá năng cần cho sự sống, và cây 
xanh thường mở đầu cho các chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái nói riêng và sinh quyển nói 
chung. Ngay các chuỗi thức ăn mở đầu bằng chất hữu cơ phân huỷ cũng có nguồn gốc 
trực tiếp hoặc gián tiếp từ cây xanh. Các quần thể thực vật trong tự nhiên nhất là rừng có 
vai trò to lớn trong việc điều hoà thành phần không khí, tầng ozôn, khí hậu, làm giảm tác 
hại gió bão, hạn chế nạn xói mòn, lũ lụt, hạn hán, làm giảm ô nhiễm môi trường sống ... 
Vì vậy, có thể khẳng định rằng, không có giới thực vật thì sự sống trên trái đất không thể 
tiếp diễn được. 

Thực vật không những là thức ăn cần thiết cho động vật mà còn cần cho sự sống 

của con người. Trong số 75.000 loài thực vật có khả năng cung cấp nguồn lương thực, thực 
phẩm cho con người, mới sử dụng có hiệu quả 1.500 loài. Cây thuốc có trong tự nhiên cũng 
rất lớn, nhưng hiện nay chỉ mới phát hiện 500 loài có chứa hoạt chất chữa bệnh, kể cả ung 
thư. Nguồn tài nguyên này, hàng năm mang lại cho thế giới khoảng 40 tỷ đô la. Đó là chưa 
nói đến nguồn tài nguyên động vật rất đa dạng.  Vi khuẩn, nấm cũng góp phần rất quan 
trọng trong sự chuyển hoá dòng năng lượng và dòng tuần hoàn vật chất trong thiên nhiên 
cũng như trong đời sống con người. 

Vai trò của thực vật rất to lớn. Chúng ta cần phải nghiên cứu, bảo vệ và phát triển 

chúng. Cần phải tìm cách tăng sản lượng của chúng để phục vụ cho nhu cầu ngày càng 
cao của con người. 
II. Đối tượng và nhiệm vụ của hình thái giải phẫu thực vật 

background image

Hình thái giải phẫu học thực vật là một khoa học chuyên nghiên cứu về hình thái, 

cấu tạo và tổ chức của hệ thống sống. 

Đối tượng của hình thái giải phẫu thực vật là nghiên cứu hình thái, cấu trúc của 

những hệ thống sống trên tất cả mọi mức độ tổ chức từ cơ thể đến hệ thống cơ quan, mô, 
tế bào, bào quan và dưới bào quan tạo thành một thể thống nhất, có quan hệ chặt chẽ với 
môi trường sống. Do đó, nhiệm vụ cơ bản của hình thái giải phẫu thực vật là nghiên cứu 
hình thái học toàn bộ cơ thể, hình thái học cơ quan, mô học, hình thái học tế bào, bào 
quan và dưới bào quan. Sự nghiên cứu trong mỗi mức độ đó, phải bao hàm cả những mức 
độ liên quan và sử dụng những sự kiện, phương pháp, khái quát của nhiều bộ môn trung 
gian. Đồng thời tất cả những mức độ nghiên cứu hình thái có quan hệ bổ sung cho nhau 
tạo nên một lĩnh vực thống nhất của hình thái giải phẫu trong khái niệm rộng của nó. 
Trên mỗi mức độ mới của tổ chức, xuất hiện những tính chất mới không có liên hệ hoàn 
toàn với tính chất của những yếu tố cấu tạo. Chính vì vậy sự phân tích hệ thống sinh vật 
thành những thành phần cấu tạo của nó, thậm chí mô tả cặn kẽ tất cả những yếu tố, cũng 
không thể cho ta biết các đặc tính một cách hoàn toàn. Chính vì vậy, cơ quan học không 
nhầm với mô học, mô học với tế bào học, tế bào học với mức độ phân tử. Tuy nhiên, 
nghiên cứu một cách sâu sắc từng mức độ của cơ thể là rất cần thiết, để hiểu biết tối đa về 
những đặc điểm của những yếu tố cấu trúc. Chính vì thế, việc nghiên cứu hình thái cấu 
tạo các cơ quan và các hệ thống của chúng không thể coi là đầy  đủ, nếu thiếu phần 
nghiên cứu cấu tạo mô và tế bào. Do đó, hình thái giải phẫu là toà nhà nhiều tầng mà nền 
móng của nó là sự nghiên cứu cấu tạo phân tử nằm trong cơ sở những quá trình sống của 
tế bào, trên cơ sở đó cần phải nghiên cứu những quy luật sống và sự phát triển tiến hoá 
của chúng, là nhằm sử dụng nguồn tài nguyên to lớn và cải tạo nó để phục vụ cho cuộc 
sống con người ngày càng tốt đẹp hơn. 

Những nội dung trên đây thuộc về lĩnh vực hình thái giải phẫu học mô tả trên đối 

tượng cây trưởng thành để nghiên cứu các quy luật hình thái giải phẫu của cơ thể thực 
vật. 

- Một hướng nghiên cứu mới hình thành - giải phẫu học cá thể phát sinh nhằm 

nghiên cứu sự hình thành tế bào mô, cơ quan của cơ thể trong cá thể phát sinh. 

-  Một lĩnh vực nghiên cứu nữa của bộ môn này là hình thái giải phẫu học so sánh 

và hình thái giải phẫu học tiến hoá nhằm nghiên cứu các dấu hiệu hình thái giải phẫu 
khác nhau trong quá trình phát triển và tiến hoá, làm cơ sở cho sự phân chia các nhóm 
thực vật. 

- Sống trong những môi trường khác nhau, thực vật đã hình thành những đặc điểm 

thích nghi riêng để tiến hành trao đổi chất, trao đổi năng lượng và trao đổi thông tin, nó 
thuộc lĩnh vực hình thái giải phẫu học thích nghi. Trên dây là những hướng nghiên cứu 
khác nhau của  môn hình thái giải phẫu thực vật, thuộc bộ môn thực vật học 
III. Lược sử nghiên cứu hình thái giải phẫu thực vật 

Trong lịch sử phát triển của thực vật học, thì hình thái giải phẫu thực vật phát 

triển tương đối sớm. Hơn 2.300 năm trước đây, Theophraste được gọi là người sáng lập 
môn thực vật học. Ông đã công bố các dẫn liệu hình thái giải phẫu của cơ thể thực vật 
trong tác phẩm “Lịch sử thực vật”, nghiên cứu về cây cỏ. 

Những thành tựu nghiên cứu về hình thái nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu phân 

loại và hệ thống phát sinh của thế giới thực vật và các công trình phân loại của Rivenus, 
Turnephor, Xezanpin ... ở thế kỷ XVI và XVII. 

background image

Sau khi đã phát minh ra kính hiển vi quang học bởi Janxen (1590) Cornelius, 

Dereben (1609 – 1610) thợ mài kính ở thành phố Midenbua và bởi Galilê (1612) nhà vật lý 
và thiên văn học người Ý. Robert Hooke (1635-1722) người Anh đã sử dụng kính hiển vi 
đầu tiên có độ phóng đại 30 lần vào năm 1665 để quan sát lát cắt thực vật. R.Hooke lần đầu 
tiên sử dụng thuật ngữ tế bào để giới thiệu các đơn vị nhỏ được giới hạn bằng các vách có 
thể thấy được trong lớp tế bào bần. Ông ta đã mở đầu cho một giai đoạn mới nghiên cứu 
cấu tạo của các tế bào và mô bên trong của cơ thể. Từ đó, các công trình nghiên cứu khác 
nhau trong lĩnh vực tế bào của nhiều nhà khoa học trên thế giới, lần lần làm sáng tỏ cấu tạo 
và chức năng của tế bào, dẫn tới hình thành học thuyết tế bào (1838). Năm 1703 Giôn Rei 
đã phân biệt hai nhóm cây Một lá mầm và Hai lá mầm. Những hệ thống phân loại của 
Carolus Linnaeus (1707 –1778), Bena  Jussieu J., Antoine Jussieu, Augustin de Candolle, 
... đều đã dựa vào hình thái giải phẫu các  cơ quan, chủ yếu là cơ quan sinh sản, mà chưa 
chú ý đến hệ thống sinh và họ quan niệm loài là bất biến. 

Bước sang thế kỷ XIX, những thành tựu nghiên cứu hình thái, giải phẫu đã góp 

phần đưa phân loại học đạt những kết quả to lớn. 

Đến thời kỳ Charle Darwin, thì khoa học thực vật có một bước chuyển mạnh mẽ. 

Học thuyết tiến hoá Darwin đã bác bỏ quan điểm sinh vật không biến  đổi, mà có quá 
trình phát triển và tiến hoá do quy luật di truyền, biến dị, chọn lọc tự nhiên và nhân tạo. 
Chính Darwin và trước đó là Lamarck đã xác định tính thống nhất và tiến hoá của sinh 
giới. Do vậy, Engels. F đã đánh giá cao và xem học thuyết Darwin là một trong ba phát 
kiến lớn của thế kỷ XIX cùng với học thuyết tế bào và định luật bảo toàn năng lượng. 

Sau Darwin, hình thái giải phẫu, phân loại thực vật đã được nghiên cứu trên quan 

điểm tiến hoá, những hệ thống phát sinh khác nhau đã được hình thành và lập luận chủ 
yếu  đều dựa vào các dẫn liệu hình thái giải phẫu so sánh, di truyền như Engler, 
Hutchison, Bus, Cuôc xanốp (Kypcaнoь), Takhtajan ... 

Sự phát triển của phân loại thực vật gắn liền với những tiến bộ của hình thái giải 

phẫu thực vật, đặc biệt gắn liền với các dụng cụ phóng đại, các kỹ thuật hiển vi, cho phép 
nghiên cứu cấu tạo tế bào là đơn vị cơ bản về cấu tạo và chức năng của cơ thể. 

Sau khi R.Hooke sử dụng kính hiển vi quang học để quan sát sinh vật hiển vi, ông 

đã xuất bản cuốn sách “hình hiển vi” năm 1965. 

Sau R.Hooke, vào những năm 70 của thế  kỷ XVII, nhà động vật học người Ý 

Malpighi M. và nhà thực vật học người Anh là Grew đã công bố nhiều công trình giải phẫu 
về tổ chức học (mô học), vì vậy, có thể xem Malpighi M.và Grew là những người đặt nền 
móng nghiên cứu giải phẫu học. Hai thế kỷ tiếp theo, các nhà sinh học đi sâu nghiên cứu 
nội chất tế bào như Robert Brown đã phát hiện nhân tế bào. Năm 1980, Hanstein đã giới 
thiệu thuật ngữ “thể nguyên sinh” để chỉ một đơn vị chất nguyên sinh (tế bào). Như vậy, từ 
quan  điểm tế bào là một “xoang rỗng”  đã chuyển sang quan niệm tế bào là một khối 
nguyên sinh chất có chứa nhân và được giới hạn bằng vách tế bào là thành phần không 
sống của tế bào (tế bào thực vật và nấm). 

Sau khi học thuyết tế bào ra đời, thì tế bào học bắt  đầu phát triển nhanh chóng. 

Remark (1841) khám phá phân bào không tơ, De Flemming (1898 –1880) nghiên cứu phân 
bào giảm phân ở  động vật , Strasbuger tìm thấy phân bào gián phân ở thực vật, E.Van 
Beneden (1887) khám phá sự giảm phân, Waldeyer (1890) nghiên cứu thể nhiễm sắc, 
Hertwing (1875) nghiên cứu sự thụ tinh, Van Beneden, Boveri (1876) tìm thấy trung thể, 
Altman (1884) khám phá ty thể và bộ máy Golgi (1889) ... 

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Liên hệ quảng cáo

Giáo trình Hình thái giải phẩu học thực vật

Thái dương hệ của chúng ta được hình thành cách đây khoảng 4,7 tỷ năm và tuổi trái đất cũng xấp xỉ tuổi Thái dương hệ. Theo những đánh giá khác nhau thì nguồn gốc và sự tiến hoá ban đầu của sự sống xảy ra trên hành tinh cách đây khoảng 3,5 tỷ năm. Từ những dạng sống đầu tiên trải qua nhiều biến đổi và phân nhánh với thời gian dài 2 tỷ năm, thiên nhiên đã để lại cho loài người một tài nguyên vô cùng đa dạng, phong phú. Theo dự đoán của các nhà sinh học có từ hơn 2 triệu loài sinh vật. Cho đến nay, các công trình điều tra cơ bản, thám hiểm, chúng ta chỉ mới biết khoảng hơn 1.392.485 loài, trong đó có khoảng 322.311 loài thực vật. Chúng phân bố khắp nơi trên trái đất.

Gửi nhận xét của bạn về tài liệu này
Tài liệu liên quan
Sinh học lớp 9 - Bài 39: Thực hành Tìm… Lượt tải: 44 Lượt xem: 32478
Sinh học lớp 9 - 1 Bài 45 - 46:… Lượt tải: 0 Lượt xem: 32436
Sinh học 11 - Bài 13 : THỰC HÀNH :… Lượt tải: 8 Lượt xem: 28281
Có thể bạn quan tâm
Sinh học 11 - Bài 13 : THỰC HÀNH :… Lượt tải: 8 Lượt xem: 28281
Trắc nghiệm sinh học đại cương Lượt tải: 250 Lượt xem: 28133
Hoá học 8 - BÀI THỰC HÀNH SỐ 3 DẤU… Lượt tải: 13 Lượt xem: 22954
Sinh học 11 - Bài 7 : THỰC HÀNH :… Lượt tải: 8 Lượt xem: 21778
Tóm tắt lý thuyết Sinh học 12 Lượt tải: 463 Lượt xem: 19872