Chia sẻ Download
Tài liệu DẠY TOÁN (PHẦN HÌNH HỌC) LỚP 4
/7 trang
Thành viên idoc2012

DẠY TOÁN (PHẦN HÌNH HỌC) LỚP 4

- 12 tháng trước
3,259
Báo lỗi

Trong bốn mạch kiến thức cơ bản của Toán 4, mạch các yếu tố hình học ( YTHH ) không đóng vai trò trọng tâm, cốt lõi, thời lượng dành cho nội dung các YTHH chỉ chiếm khoảng 10% tổng thời lượng Toán 4. Nói như vậy, không có nghĩa là mạch các YTHH không có vai trò trong chương trình, mà nó được sắp xếp hợp lí, đan xen với mạch kiến thức số học, đại lượng - đo đại lượng và giải toán làm nổi rõ mạch kiến thức số học và hỗ trợ học tốt các mạch kiến thức khác. Việc dạy – học các YTHH làm cho học sinh có được những biểu tượng chính xác về một số hình hình học đơn giản và một số đại lượng hình học thông dụng ; rèn cho học sinh một số kĩ năng thực hành như biết dùng êke để vẽ đường thẳng vuông góc.

Nội dung

DẠY TOÁN (PHẦN HÌNH HỌC) LỚP 4

I. Đặt vấn đề :

Trong bốn mạch kiến thức cơ bản của Toán 4, mạch các yếu tố hình học (

YTHH ) không đóng vai trò trọng tâm, cốt lõi, thời lượng dành cho nội dung các

YTHH chỉ chiếm khoảng 10% tổng thời lượng Toán 4. Nói như vậy, không có nghĩa

là mạch các YTHH không có vai trò trong chương trình, mà nó được sắp xếp hợp lí,

đan xen với mạch kiến thức số học, đại lượng - đo đại lượng và giải toán làm nổi rõ

mạch kiến thức số học và hỗ trợ học tốt các mạch kiến thức khác.

Việc dạy – học các YTHH làm cho học sinh có được những biểu tượng chính

xác về một số hình hình học đơn giản và một số đại lượng hình học thông dụng ; rèn

cho học sinh một số kĩ năng thực hành như biết dùng êke để vẽ đường thẳng vuông

góc, đường thẳng song song, vẽ chính xác hình chữ nhật … ; phát triển một số năng

lực trí tuệ như phân tích, tổng hợp, quan sát, so sánh, đối chiếu, trí tưởng tượng

không gian được phát triển. Bên cạnh đó, việc dạy – học các YTHH làm tích lũy

thêm những hiểu biết cần thiết cho đời sống sinh hoạt và học tập của học sinh. Ngoài

ra các YTHH giúp học sinh phát triển được nhiều năng lực trí tuệ ; rèn luyện được

nhiều đức tính và phẩm chất tốt như : cẩn thận, cần cù, chu đáo, khéo léo, ưa thích sự

chính xác, … Nhờ đó mà học sinh có thêm tiền đề để học các môn học khác ở tiểu

học, để học tiếp môn toán ở bậc trung học cơ sở và thích ứng tốt hơn với môi trường

tự nhiên và xã hội xung quanh.

Với mục đích quan trọng trên, tôi thiết nghĩ bản thân mình cần có sự nhìn nhận

mới về mạch kiến thức này. Đặc biệt là cần có một phương pháp dạy học thích hợp

sao cho vừa đạt được mục đích vừa thực hiện đúng tinh thần của việc đổi mới

phương pháp dạy học.

II. Những biện pháp đã thực hiện :

Nội dung các YTHH trong chương trình Toán 4 bao gồm :

- Nhận biết các góc : góc nhọn, góc tù, góc bẹt.

- Nhận biết hai đường thẳng vuông góc với nhau

- Biết vẽ hai đường thẳng vuông góc, hai đường thẳng song song, đường cao

của một tam giác.

- Nhận biết hình bình hành, hình thoi, một số đặc điểm của mỗi hình ; biết cách

tính chu vi và diện tích của mỗi hình.

So với các lớp 1,2,3 thì số tiết về các YTHH ở lớp 4 tăng lên nhiều. Song về

phương pháp giảng dạy thì chủ yếu vẫn là thông qua các hoạt động thực hành hình

học ( đo, vẽ, cắt, ghép, gấp, xếp … hình ) để giúp học sinh nắm được một số tính chất

đơn giản của các hình và các quan hệ hình học. Nắm được đặc điểm này, tôi đã cố

gắng tổ chức các hoạt động thực hành là chủ yếu trong tất cả các tiết giảng dạy về các

YTHH. Cụ thể :

1. Giảng dạy về góc :

Ở lớp 3, học sinh đã được làm quen về góc ( góc vuông, góc không vuông )

với cách nhận biết nhận biết góc đó như là nhận dạng một hình ( góc gồm đỉnh và hai

cạnh, có hình ảnh như là góc tạo bởi kim đồng hồ, hai cái râu của ăng ten ti vi... ).

Đến lớp 4, góc đđược nhận biết cụ thể hơn ( là các góc vuông, góc nhọn, góc tù, góc

bẹt ) với các đặc điểm của mỗi góc so với góc vuông ( góc nhọn bé hơn góc vuông,

góc tù lớn hơn góc vuông, góc bẹt bằng hai góc vuông ). Tuy nhiên để có biểu tượng

về góc ở Tiểu học, học sinh cũng chủ yếu dựa vào quan sát tổng thể hình để nhận biết

về góc.

a. Giới thiệu góc nhọn :

* Ôn lại về cái ê ke :

- GV cho HS lấy cái ê ke, quan sát

- Cái ê ke hình gì ? ( …tam giác )

- Tam giác này có gì đặc biệt ? ( …có 1 góc vuông )

- GV : Hôm nay chúng ta sẽ sử dụng ê ke để kiểm tra một số góc.

- GV vẽ lên bảng góc nhọn AOB

- Hãy đọc tên góc, tên đỉnh và các

cạnh của góc này

- GV giới thiệu : Góc này là góc

nhọn.

- Hãy dùng ê ke để kiểm tra độ lớn

của góc nhọn AOB và cho biết góc này

như thế nào so với góc vuông.

- GV nêu : Góc nhọn bé hơn góc

vuông.

- Yêu cầu HS vẽ một góc nhọn (

HS sử dụng ê ke để vẽ góc nhỏ hơn góc

vuông )

- HS quan sát

- Góc AOB có đỉnh O, hai cạnh

OA và OB.

- HS nêu : Góc nhọn AOB

- 1 HS lên bảng kiểm tra, cả lớp

theo dõi, sau đó kiểm tra góc AOB trong

SGK -> góc nhọn AOB bé hơn gco1

vuông.

- 1 HS vẽ bảng, HS cả lớp thực

hành vào nháp.

b. Tương tự như thế GV giới thiệu góc tù, góc bẹt. Lưu ý khi dạy về góc bẹt,

GV vừa vẽ vừa thao tác như sau :

- GV vẽ lên bảng góc bẹt COD ->

yêu cầu HS đọc tên góc, tên đỉnh, tên các

cạnh của góc.

- GV tăng dần độ lớn của góc

COD, đến khi hai cạnh OC và OD của

góc COD “ thẳng hàng” ( cùng nằm trên

một đường thẳng ) với nhau. Lúc đó góc

COD được gọi là góc bẹt.

- Góc COD có đỉnh là O, cạnh OC

và OD.

- Quan sát, theo dõi thao tác của

GV

c. Luyện tập :

- HS quan sát và đọc tên được các góc.

- HS biết dùng ê ke để kiểm tra và phân loại các góc cho trước để nhận ra tam

giác ABC có ba góc nhọn, tam giác DEG có một góc vuông và tam giác MNP có

một góc tù.

- Cho HS liên hệ trong thực tế về các góc đã học. Ví dụ :

+ Góc nhọn : mỗi ê ke đều có hai góc nhọn, chữ V in hoa,…

+ Góc tù : hai cánh của cái quạt trần, dấu mũ trong chữ ô, â, …

Hoặc GV cũng có thể liên hệ củng cố bằng cách cho HS sử dụng 2 que tính

xếp góc nhọn rồi mở rộng góc đó ( bằng cách quay một que ) để được lần lượt góc

vuông, góc tù, góc bẹt.

C

C

O

D

2. Giảng dạy về đường thẳng vuông góc và đường thẳng song song :

Tiếp theo việc học về đường thẳng, HS lớp 4 được làm quen với hai quan hệ

hình

học hết sức quan trọng là quan hệ vuông góc và quan hệ song song giữa các

đường thẳng.

Biểu tượng về hai đđường thẳng vuông góc được hình thành trên cơ sở kéo dài

mãi hai cạnh liên tiếp của một hình chữ nhật. Hai đường thẳng vuông góc với nhau

tạo thành bốn góc vuông có đỉnh chung.

Ở đây hình chữ nhật chỉ là công cụ để hình thành biểu tượng về đường thẳng

vuông góc và đường thẳng song song. Do đó :

- Sau khi kéo dài các cạnh AB và AD ( của hình chữ nhật ABCD ) để được hai

đường thẳng AB và AD vuông góc với nhau thì giáo viên nên xóa bớt các cạnh BC

và CD ( không cần thiết )đđể HS có thể tập trung chú ý vào cạnh AB và AD. Tương

tự như vậy, sau khi kéo dài các cạnh AB và AD ( của hình chữ nhật ABCD ) để được

hai đường thẳng song song với nhau thì giáo viên nên xóa bớt các cạnh AB và CD,

chỉ giữ lại BC và AD mà thôi.

A B

C D

A B

C D

chiều cao của hình tam giác trong các trường hợp : đáy nằm ngang, đáy nằm xiên

hoặc tam giác có ba góc nhọn, tam giác có góc tù, tam giác vuông.

- GV cần coi trọng việc rèn luyện cho HS kĩ năng sự dụng các dụng cụ hình

học.

+ Dạy cho các em nắm vững các thao tác cần thiết trong khi sử dụng các dụng

cụ hình học để vẽ hình,… được chính xác, đẹp và sạch.

+ Dạy cho các em cách giữ gìn, bảo vệ các dụng cụ hình học để sử dụng chúng

được lâu bền và chính xác.

+ về phần mình, GV cũng phải gương mẫu : giữ gìn, bảo quản và có thái độ

cẩn trọng trong khi sử dụng các dụng cụ hình học để vẽ hình, đo đạc,…Các hình vẽ

của GV trên bảng phải chính xác, sạch sẽ và đẹp, … tuyệt đối không được cẩu thả.

Đồng thời, GV cũng phải chú ý sử dụng phấn màu một cách thích hợp trong khi vẽ

hình ; phải viết các kí hiệu hình học một cách rõ ràng, chuẩn xác và mẫu mực, … để

HS để theo dõi và bắt chước.

- Cần đặc biệt quan tâm đến việc thường xuyên ôn tập, củng cố và hệ thống

hóa các kiến thức và kĩ năng hình học. Những qui tắc và công thức hình học cần phải

được thường xuyên ôn lại để HS dễ nhớ. GV cần cho HS áp dụng nhiều lần các công

thức đó trong nhiều bài tập thực hành, qua đó mà trẻ ghi nhớ. Không nên coi việc bắt

trẻ đọc thuộc làu các công thức và qui tắc nhiều lần là cách chính để ghi nhớ.

* Kết luận :

Đổi mới phương pháp dạy học Toán nói chung và phương pháp dạy học các

YTHH nói riêng có thể nói là một quá trình lâu dài. Để đi đến cái đích của việc đổi

mới, bản thân người giáo viên cần có sự nổ lực rất lớn. Giáo viên cần nắm chắc và

hiểu sâu các nội dung dạy học của chương trình Toán 4. Giáo viên phải biết nói ít,

giảng giải ít, làm mẫu ít nhưng lại thường xuyên làm việc với từng học sinh hoặc

từng nhóm học sinh. Cách làm như vậy đòi hỏi giáo viên phải biết cách tổ chức hoạt

động của học sinh, phải không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để

đáp ứng kịp thời những tình huống có thể xảy ra. Nhờ cách dạy học này mà giáo viên

nắm được kĩ năng của từng học sinh. Từ đó có thể giúp học sinh phát triển năng lực,

tự tin, chủ động nắm kiến thức.

Đơn vị chủ quản: CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ THIÊN THI
Địa chỉ: 41-43 Trần Cao Văn, P6, Q3, HCM
giấy phép MXH: 102/GXN - TTĐT