Nhúng
Toàn màn hình
/ 24
Sao chép
Đang tải
Tải xuống tài liệu (24 trang)
Thông tin tài liệu
Ngày đăng: 2012-12-17 20:13:51
KHÍ QUYỂN Là lớp chắn bảo vệ bao gồm các khí bao quanh trái đất, giúp duy trì cuộc sống trên trái đất và bảo vệ nó khỏi môi trường không thuận lợi từ vũ trụ. Khí quyển hấp thụ hầu hết các tia vũ trụ và phần lớn các bức xạ điện từ từ mặt trời. Khí quyển chỉ truyền các tia có bước sóng nằm trong vùng tử ngoại gần, khả kiến, hồng ngoại gần (300 – 2500 nm) và sóng radio (0,10 – 40 ?), ngăn chặn các bức xạ tử ngoại phá huỷ các mô có bước sóng dưới 300 nm. 122 Chöông 6 HOÙA HOÏC CUÛA CAÙC THAØNH PHAÀN MOÂI TRÖÔØNG VAØ SÖÏ DI CHUYEÅN CHAÁT OÂ NHIEÃM TRONG HEÄ THOÁNG MOÂI TRÖÔØNG 6.1. KHÍ QUYEÅN Laø lôùp chaén baûo veä ba o goàm caùc khí bao quanh traùi ñaát, giuùp duy trì cuoäc soáng treân traùi ñaát vaø baûo veä noù khoûi moâi tröôøng khoâng thuaän lôïi töø vuõ truï. Khí quyeån haáp thuï haàu heát caùc tia vuõ truï va ø phaàn lôùn caùc böùc xaï ñieän töø töø maët trôøi. Khí quyeån chæ truyeàn caùc tia coù böôùc soùng naèm trong vuøng töû ngoaïi gaàn, khaû kieán, hoàng ngoaïi gaàn (300 – 2500 nm) vaø s oùng radio (0,10 – 40 μ), ngaên chaën caùc bö ùc xaï töû ngoaïi phaù huyû caùc moâ coù böôùc soùng dö ôùi 300 nm. Khí quyeån ñoùng va i troø then choát trong vieäc duy trì caân baèng nhieät cuûa traùi ñaát thoâng qua söï haáp thuï caùc tia hoàng ngoaïi phaùt ra töø maët trôøi vaø phaùt xaï trôû laïi xuoáng beà ma ët traùi ñaát. Khí quyeån laø nguoàn cung caáp oxy caàn thieát cho söï soán g treân traùi ñaát vaø khí CO 2 caàn thieát cho quaù trình quang hôïp cuûa thöïc vaät. Noù cuõng laø ng uoàn cung caáp nitô, laø chaát maø caùc vi khuaån coá ñònh nitô vaø caùc nhaø maùy saûn xuaát amoniac söû du ïng ñeå saûn xuaát nitô ôû daïng lieân keát caàn thieát cho cuoäc soáng. Khí quye ån coøn laø moâi tröôøng quan troïng ñeå thöïc hieän chu trình nöôùc. 6.1.2. Thaønh phaàn cuûa khí quyeån Khí quyeån coù chöùa caùc caáu töû chính, ca ùc caáu töû phuï vaø caùc caáu töû chöùa ôû daïng veát. Thaønh phaàn cuûa khoâng khí khoâ, khoâng bò oâ nhieãm vaø ôû lôùp saùt beà\ maët ñaát coù theå bieåu dieãn theo % tí nh theo theå tích nhö sau: Caùc caáu töû chính: N 78,09 O 20,94 Hôi nöôùc 0,1 – 5 Caùc caáu töû phuï: Ar 9,34. 10 -1 CO 2 3,25.10-2 Caùc caáu töû daïng veát: Ne 1,8 .10-3 He 5,24.10-4 CH 4 2.10-4 Kr 1,14.10-4 NO 2,5.10-5 CO 2 1,2.10-5 NO 2 1.10-5 H 2 5.10-5 Xe 8,7.10-6 NH 3 1.10-6 SO 2 2.10-8 123 Caùc chæ soá cuûa khí quyeån thay ñoåi roõ reät theo ñoä cao. Tyû khoái cuûa khí quyeån giaûm maïnh cuøng vôùi söï taêng cuûa ñoä cao. AÙp suaát seõ giaûm töø 1 atm ñeán möùc 0 so vôùi möùc nöôùc bieån ñeán 3.10 -7 ôû ñoä cao 100 km treân möïc nöôùc bieån. Khoái löôïng toång coäng cuûa khí quyeån laø khoaûng 5.10 15 taán, gaàn baèng moät phaàn trieäu khoái löôïng traùi ñaát. 6.1.3. Caáu truùc khí quyeån Khí quyeån coù theå chia thaønh boán taàng nhö trong Baûng 6.1. Noù ñöôïc môû roäng tôùi ñoä cao 500 km vôùi nhieät ñoä thay ñoåi töø – 92 0C ñeán 12000C. Baûng 6.1 . Caùc taàng khí quyeån Taàng Ñoä cao, km Nhieät ñoä, 0C Caùc chaát chính Ñoái löu 0 –11 15 → -56 N2,O2,CO2,H2O Bình löu 11-50 -56 → 2 O3 Trung löu 50-85 -2 → -92 O2+, NO+ Nhieät löu 85-100 -92 → 1200 O2+, O+, NO+ Taàng ñoái löu: chöùa 70% khoái löôïng kh í quyeån. Giôùi haïn treân cuûa taàng ñoái löu coù theå thay ñoåi ñeán 1 km hoaëc l ôùn hôn tuyø thuoäc vaøo caùc yeáu toá nhö nhieät ñoä, baûn chaát cuûa beà maët maët ñaát… Khoâng khí laø khoâng ñoàng nhaát xeùt veà phöông dieän tyû khoái vaø nhieät ñoä. Tyû khoái giaûm theo haøm muõ cuø\ ng vôùi söï taêng ñoä cao. Taàng ñoái löu coù thaønh phaàn töông ñoái ñoàng nhaát neáu nhö kh oâng coù söï oâ nhieãm khoâng khí trong taàng naøy. Coù theå thaáy taàng ñoái lö u laø taàng khaù nhaïy caûm do ta ùc ñoäng cuûa caùc hoaït ñoäng cuûa ...
— Xem thêm —
Bình luận