Địa lý trong ca dao, dân ca Việt Nam

Số trang: 11
Mã số: 185241
Loại file: PDF
Nhúng
Toàn màn hình
Thích
/ 11
Sao chép
Địa lý trong ca dao, dân ca Vit Nam
T xa xưa: Địa lý đã có trong nhng câu tc ng, ca dao, dân ca. đó các mi
quan h gia t nhiên vi t nhiên, gia thiên nhiên vi con người, vi sn xut,
gia con người vi con người...được th hin rt tinh tế.
Địa lý trong tc ng, ca dao, dân ca” là mc đích ca bài viết này. Tôi mnh
dn ghi li mt s hot động mà bn thân đã thc hin trong qúa trình ging dy
địa lí trường THPT."
L.T.A
Tc ng ca dao, dân ca. Mt
loi hình văn hóa độc đáo ca người dân Vit Nam, là nhng sáng tác dân gian
được truyn ming, ph biến rng rãi t đời này qua đời khác, t vùng này qua
vùng khác, được chnh sa cho phù hp vi tng địa phương. Nó th hin mi mt
ca cuc sng. Trong quá trình lao động lý trí ca con người, cm quan thm m
được tôi luyn, th hin nhng quan sát nhng kinh nghim v sn xut, v thi
tiết, v trng trt, chăn nuôi...Mc dù cho đến nay vi s phát trin ca khoa hc,
k thut công ngh hin đại, s hiu biết ca loài người v thế gii đã có nhiu
tiến b, song nhng câu tc ng, ca dao vn còn nguyên giá tr.
1/Mi quan h gia t nhiên vi t nhiên:
LIÊN HỆ QUẢNG CÁO 0906.345.800
Khi dy bài “H qu chuyn động xung quanh mt tri ca trái đất” để khc sâu
kiến thc v hin tượng “Ngày đêm, dài ngn theo mùa”. Tôi đọc câu ca dao:
Đêm tháng năm chưa nm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã ti”
Yêu cu hc sinh vn dng kiến thc mi hc để gii thích.
Hc sinh v hình
Gii thích: Mùa hè na cu Bc (Tháng 5 Vit Nam)
C th 22/6 hàng năm, tia bc x mt tri chiếu vuông góc vi tiếp tuyến b mt
trái đất ti chí tuyến bc (23027B) nên thi gian chiếu sáng na cu Bc (Vit
Nam) dài. Càng v phía Cc Bc ngày càng dài, nên hin tượng ngày dài, đêm
ngn.
Vào ngày 22/12, Mt tri chuyn động biu kiến v chí tuyến Nam và vuông góc
ti b mt đất ti tiếp tuyến 23027N (Chí tuyến Nam) thì Vit Nam hin tượng
đêm dài ngày ngn do đó có câu “Ngày tháng Mười chưa cười đã ti”.
Hay dy bài “Sóng và thy triu” để gii thích hin tượng con nước triu “cường”,
“kém” liên quan đến v trí ca mt trăng, mt tri và trái đất trong không gian, liên
h hin tượng trăng khuyết thi k triu “kém”, ca dao có câu:
“Mng mt lưỡi trai, mng hai lưỡi hái
Mng ba câu liêm, mng bn lim ct”
Mi quan h gia các thành phn t nhiên rt khăng khít, chúng hot động theo
mt quy lut thng nht và hoàn chnh. Ch mt thành phn t nhiên thay đổi s
làm c tng hp th t nhiên thay đổi theo, mà nguyên nhân sâu xa là s thay đổi
ca bc x Mt tri, do “chuyn động biu kiến” t na cu này sang na cu kia
ca Mt tri: Khi Mt tri chuyn động v phía cu nào thì các yếu t: nhit độ,
LIÊN HỆ QUẢNG CÁO 0906.345.800
khí áp, hướng gió, mưa, s phát trin ca sinh vt s thay đổi to ra cnh quan địa
đặc trưng theo mùa.
Trong các câu tc ng, ca dao đã th hin nhng quan sát tinh tế v mi quan h
ga thi tiết vi sinh vt:
“Chun chun bay thp thì mưa
Bay cao thì nng, bay va thì râm”
Người nông dân ch đúc kết kinh nghim v thay đổi thi tiết ca độ bay cao, thp
ca con chun chun. Còn hc sinh khi hc phn khí hu (khí quyn, khí áp, gió,
mưa...) s gii thích độ cao, thp ca chun chun khi bay vi hin tượng “mưa,
nng” là do yếu t áp sut không khí và độ m...
Cũng là hin tượng thi tiết:
“Gió heo may, chun chun bay thì bão”
Hin tượng “gió heo may” loi gió nh, hơi lnh và khô thường thi vào mùa thu
(đầu đông) vùng Bc b. Thi gian t tháng 9, 10 dương lch. Mùa này thường
không có mưa, nên để ch tính cht ca thi tiết này ông cha ta xưa mi có câu
trên.
Ch cn quan sát s xut hin ca nhng đàn kiến di chuyn cùng vi “lương thc,
thc phm...” t dưới đất lên cao thì s có mưa bão ln.
Vi câu:
“Tháng by kiến đàn
Đại hàn hng thy”
Vào tháng 7, mùa hè ca na Cu Bc (Vit Nam), nhit độ không khí trên lc
địa cao tr thành khu áp thp hút gió (khi khí m) t Thái Bình dương vào gây
nên nhng trn mưa ln cùng vi s xuât hin ca các khí áp thp gây nên mưa
bão Bc b và Bc trung B. Cũng là khi khí m t cao áp Thái Bình Dương
gây nên kiu thi tiết mưa ln bng thc tế trong dân gian có câu:
“Cơn đàng Đông va trông va chy”
Nhưng nếu thy:
“Cơn đàng Nam va làm va chơi”
BẤM ĐỂ XEM THÊM
Thông tin tài liệu
Ngày đăng: 2012-04-08 06:10:24
Địa lý trong ca dao, dân ca Việt NamĐịa lý trong ca dao, dân ca Việt Nam Từ xa xưa: Địa lý đã có trong những câu tục ngữ, ca dao, dân ca. Ở đó các mối quan hệ giữa tự nhiên với tự nhiên, giữa thiên nhiên với con người, với sản xuất, giữa con người với con người...được thể hiện rất tinh tế. “Địa lý trong tục ngữ, ca dao, dân ca” là mục đích của bài viết này. Tôi mạnh dạn ghi lại một số hoạt động mà bản thân đã thực hiện trong qúa trình giảng dạy địa lí ở trường THPT." L.T.A Địa lý trong ca dao, dân ca Việt Nam Từ xa xư a: Địa lý đã có trong nh ững câu t ục ng ữ, ca dao, dân ca. Ở đ ó các m ối quan h ệ gi ữa t ự nhiên vớ i tự nhiên, gi ữa thiên nhiên v ới con ng ười, vớ i sản xu ất, gi ữa con ngườ i với con ng ười...đượ c thể hi ện r ất tinh t ế. “ Đị a lý trong t ục ng ữ, ca dao, dân ca” là m ục đ ích c ủa bài vi ết này. Tôi m ạnh d ạn ghi l ại m ột s ố ho ạt độ ng mà bả n thân đã th ực hi ện trong qúa trình gi ảng d ạy đị a lí ở tr ườ ng THPT." L.T.A Tục ng ữ ca dao, dân ca. M ột lo ại hình v ăn hóa độ c đáo c ủa ng ười dân Vi ệt Nam, là nh ững sáng tác dân gian đượ c truy ền mi ệng, ph ổ bi ến r ộng rãi từ đời này qua đời khác, t ừ vùng này qua vùng khác, đượ c chỉnh sử a cho phù h ợp vớ i từng địa ph ương. Nó th ể hi ện m ọi m ặt c ủ a cu ộc s ống. Trong quá trình lao động lý trí c ủa con ng ười, c ảm quan th ẩm mỹ đượ c tôi luy ện, th ể hi ện nh ững quan sát nh ững kinh nghi ệm v ề s ản xuấ t, về th ời tiế t, v ề trồ ng tr ọt, ch ăn nuôi...M ặc dù cho đến nay v ới s ự phát tri ển c ủa khoa h ọc, k ỹ thu ật công ngh ệ hi ện đạ i, s ự hi ểu bi ết c ủa loài ng ười về th ế gi ới đã có nhi ều tiế n bộ , song nh ững câu tụ c ngữ, ca dao v ẫn còn nguyên giá tr ị. 1/M ối quan h ệ gi ữa t ự nhiên v ới tự nhiên: Khi dạy bài “H ệ qu ả chuy ển độ ng xung quanh m ặt trờ i của trái đấ t” để kh ắc sâu ki ến th ức v ề hi ện t ượ ng “Ngày đêm, dài ng ắn theo mùa”. Tôi đọc câu ca dao: “Đ êm tháng n ăm ch ưa n ằm đã sáng Ngày tháng m ười ch ưa c ười đã tối” Yêu c ầu họ c sinh v ận dụ ng ki ến th ức m ới h ọc để giải thích. H ọc sinh v ẽ hình Gi ải thích: Mùa hè ở n ửa cầ u Bắc (Tháng 5 Vi ệt Nam) C ụ th ể 22/6 hàng n ăm, tia b ức x ạ m ặt trờ i chi ếu vuông góc v ới ti ếp tuyế n bề mặt trái đất tạ i chí tuy ến b ắc (23027B) nên th ời gian chi ếu sáng ở n ửa cầ u Bắc (Việ t Nam) dài. Càng v ề phía C ực B ắc ngày càng dài, nên hi ện t ượ ng ngày dài, đêm ngắ n. Vào ngày 22/12, M ặt trờ i chuy ển độ ng bi ểu ki ến về chí tuy ến Nam và vuông góc t ạ i b ề m ặt đấ t tại tiếp tuyế n 23027N (Chí tuy ến Nam) thì ở Vi ệt Nam hiệ n tượ ng đ êm dài ngày ng ắn do đ ó có câu “Ngày tháng Mườ i chưa c ười đã tố i”. Hay dạ y bài “Sóng và th ủy tri ều” để gi ải thích hi ện t ượ ng con n ước tri ều “c ường”, “kém” liên quan đến vị trí c ửa m ặt tr ăng, m ặt trờ i và trái đất trong không gian, liên h ệ hi ện t ượ ng tr ăng khuyế t thời k ỳ tri ều “kém”, ca dao có câu: “M ồng m ột l ưỡ i trai, m ồng hai lưỡ i hái Mồng ba câu liêm, m ồng b ốn li ềm c ụt” Mố i quan h ệ gi ữa các thành ph ần t ự nhiên r ất kh ăng khít, chúng ho ạt độ ng theo m ột quy lu ật th ống nhấ t và hoàn ch ỉnh. Ch ỉ m ột thành ph ần t ự nhiên thay đổi sẽ làm c ả tổ ng h ợp th ể tự nhiên thay đổi theo, mà nguyên nhân sâu xa là s ự thay đổi c ủ a b ức x ạ M ặt trờ i, do “chuy ển độ ng bi ểu ki ến” t ừ n ửa cầ u này sang n ửa cầ u kia c ủ a M ặt trờ i: Khi M ặt trờ i chuy ển độ ng v ề phía c ầu nào thì các ...
— Xem thêm —
Bình luận