Phân tích Giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm Chí Phèo

Số trang: 6
Mã số: 156128
Loại file: PDF
Nhúng
Toàn màn hình
Thích
/ 6
Sao chép
Phân tích Giá tr hin thực và nhân đạo ca tác phm
Chí Phèo
Trong dòng văn học hin thc phê phán 1930-1945. Chí Phèo có l là tác phm
thành công hơn cả trong việc đem lại cho người đọc nhng ấn tượng mnh m,
không th quên v bức tranh đen ti ngt ngt, bế tc ca nông thôn Vit Nam
trước Cách mạng tháng Tám, đng thi thc tnh cái phần lương tri tốt đẹp nht
của con người, khơi dậy lòng căm ghét cái xã hi vạn ác đã chà đạp lên nhân phm
con người, thương xót, cm thông vi nhng thân phận cùng đinh b giày vò, tha
hóa trong chế độ cũ.
Căm ghét xã hi thc dân phong kiến thi nát, phê phán mãnh lit các thế lc
thng tr xã hội, trên cơ sở cảm thông, yêu thương trân trọng con người, nht là
những con người b vùi dập, chà đạp, đó là cảm hng chung của các nhà văn hiện
thực phê phán giai đoạn 30-45. Tuy nhiên, trong tác phm Chí Phèo, Nam Cao đã
khám phá hin thc y bng mt cái nhìn riêng bit. Nam Cao không trc tiếp
miêu t quá trình bần cùng, đói cơm, rách áo dù đó cũng là mt hin thc ph biến.
Nhà văn trăn tr, suy ngm nhiều hơn đến mt hin thực con người: con người
không được là chính mình, thm chí, không còn được là con người mà tr thành
mt con “qu d”, bi âm mưu thâm độc và sự chà đạp ca mt gung máy thng
tr tàn bo. Vi mt cái nhìn sắc bén, đầy tính nhân văn, bằng khả năng phân tích
lý gii hin thc hết sc tinh tế, bng vn sng dồi dào và trái tim nhân ái, nhà văn
đã xây dng nên mt tác phm vi nhng giá tr hin thực và nhân đạo đặc sc
không thm thy các nhà văn đương thời.
Tht ra trong bt c tác phm ngh thut chân chính nào, giá tr hin thc bao gi
LIÊN HỆ QUẢNG CÁO 0906.345.800
cũng đi liền vi giá trnhân đạo. Tác phm càng xut sc, nhng giá tr y càng
thm thu, thng nht vi nhau, khó tách ri. Chí Phèo ca Nam Cao cũng không
nm ngoài quy lut y. Bi vì ni dung phn ánh (và tiếp nhn) - yêu thương, trân
trọng hay căm ghét, khinh bỉ? Tách riêng ra hai giá trlàm phá v s gn lin
hữu cơ của mt chnh th ngh thut vn dĩ thng nht.
Đọc xong tác phm Chí Phèo ta thy gì? Mđầu tác phm là cnh Chí Phèo ngt
ngưởng trên đường đi vừa chi, t trời đến người, tiếng chi hn học, cay độc và
chua xót. Kết thúc là cnh Chí Phèo giãy đành đạch giữa bao nhiêu là máu tươi.
Bao trùm lên tt c, tác phm ám nh ta mt không khí ngt ngt, bế tắc đến
khng khiếp, đy nhng mâu thun không th dung hòa ca mt làng quê Vit
Nam trước Cách mng, vi bao cảnh cướp bóc, da nt, giết chóc, ăn vạ, gây g
trong đó Chí Phèo hiện lên như một biếm ha tiêu biu. Hãy nghe nhà văn miêu
t: “Bây gi thì hn trthành người không tui rồi. Ba mươi tám hay ba mươi
chín? Bốn mươi hay là ngoài bốn mươi. Cái mặt hn không tr cũng không già; nó
không còn phi là mặt ni: nó là mt mt con vt l, nhìn mt nhng con vt có
bao gi biết tui?. Sau khi tù v, hắn đã tr thành mt con qu d ca làng Vũ
Đại mà không t biết. Cuộc đời hn không có ngày tháng bi những cơn say triền
miên. Hắn ăn trong lúc say, thức dy vn còn say, đập đầu rch mt, chi bi, da
nt trong lúc say, uống rượu trong lúc say, để ri say na, say vô tận. Chưa bao
gi hn tnh và có lẽ chưa bao giờ hn tỉnh để nh hn ở đời. Có l hn cũng
biết rng hn là qu d ca làng Vũ Đại để tác quái cho bao nhiêu dân làng. Hn
đâu biết hắn đã phá bao nhiêu cơ nghiệp, đập nát bao nhiêu cảnh yên vui, đập đổ
bao nhiêu hnh phúc, làm chảy máu nước mt của bao nhiêu người lương thiện…
Tt cdân làng đều s hn và tránh mt hn mi ln hn qua…”
Đoạn văn chất cha bao nhiêu ni thng kh ca mt thân phận đã không còn
được cuc sng ca một con người. Những năng lực vn có ca một con người -
năng lực cm xúc, nhn thc - hầu như b phá hy, ch còn lại năng lực đâm chém,
LIÊN HỆ QUẢNG CÁO 0906.345.800
phá phách. Chí Phèo b phá hy nhân tính ln nhân hình như thế bi đâu? Nhà văn
không tp trung miêu t dông dài quá trình tha hóa y. Ông thiên vgii phân
tích cái ci ngun sâu xa dẫn đến kết cc bi thm ca nó, ch bng mt s phác
thảo đơn sơ về Bá Kiến, v nhà tù, vcô Th N, về dư lun xã hi nói chung…
Trong hàng lot mi liên kết ấy, người đọc d dàng nhn ra: s dĩ Chí Phèo (và
không ch Chí Phèo mà c những Năm Thọ, nhng Binh Chc - c mt tng lp
được nhà văn cá thể hóa qua nhân vt Chí Phèo) t một thanh niên lành như cc
đất hoá thành con qu d là bi vì Chí, ngay t thu lt lòng đã thiếu hn tình p
yêu thương, và đặc bit khi ln lên, chỉ được đối x bng r khinh, thô bo và tàn
nhn. Th phm trc tiếp là Bá Kiến được nhà văn miêu tả là mt con cáo già
“khôn róc đời”, “ném đá giấu tay”, “già đời trong nghề đc khoét”, biết thế nào
“mm nn rn buông”, “Hay ngm ngầm đẩy người ta xuống sông, nhưng lại dt
nó lên để nó đền ơn. Hay đập bàn đp ghế đòi cho được 5 đồng, nhưng được ri
li vt tr li 5 hào vì thương anh túng quá!”. Chính hắn đã lập u đẩy Chí Phèo
vào ch tù ti oan ung và sau đó sử dụng Chí Phèo như một tay sai đắc lc phc
v cho lợi ích và mưu đồ đen tối ca mình. Không có Bá Kiến thì không có Chí
Phèo, nhưng Chí Phèo không chỉ sn phm ca s thng tr mà thm chí là
phương tiện tối ưu để thng tr: “không có nhng thằng đầu bò thì ly ai mà tr
my thằng đầu bò”. Chính Bá Kiến đã rút ra cái kết lun mà theo hn rt chí y.
Là mt ti nhân, nham him, nhẫn tâm, nhưngKiến li hin ra bề ngoài như
mt k ôn hòa, xi li, biết điều, khiến người đời phi nhìn bng cp mt “kính
cn”… Vì thế mà hắn đã lường gạt được bao nhiêu dân chất phác lương thiện. Chí
Phèo tr thành tay chân đắc lc ca hn; tht s biến thành công cụ, phương tiện
thng tr cho k thù ca mình mà không t biết.Kiến hin ra trong tác phm
Chí Phèo như một nhân vật điển hình, sống động và cá bit, tiêu biu cho mt b
phn ca giai cp thng trị, được miêu tả, khám phá dưới mt ngòi bút bc thy.
Cùng vi hn là Lý Cường, là chánh Tổng, là đội To… Chính bọn chúng đem lại
không khí ngt ngt khó th cho nông thôn Vit Nam thành cái thế “Quần n
tranh thc” (bọn đàn anh chỉ là một đàn cá tranh mồi, ch trc rình rp tiêu dit
BẤM ĐỂ XEM THÊM
Thông tin tài liệu
Ngày đăng: 2012-11-06 17:42:50
Phân tích Giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm Chí Phèo Trong dòng văn học hiện thực phê phán 1930-1945. Chí Phèo có lẽ là tác phẩm thành công hơn cả trong việc đem lại cho người đọc những ấn tượng mạnh mẽ Phân tích Giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm Chí Phèo Trong dòng văn học hiện thực phê phán 1930-1945. Chí Phèo có lẽ là tác phẩm thành công hơn cả trong việc đem lại cho người đọc những ấn tượng mạnh mẽ, không thể quên về bức tranh đen tối ngột ngạt, bế tắc của nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám, đồng thời thức tỉnh cái phần lương tri tốt đẹp nhất của con người, khơi dậy lòng căm ghét cái xã hội vạn ác đã chà đạp lên nhân phẩm con người, thương xót, cảm thông với những thân phận cùng đinh bị giày vò, tha hóa trong chế độ cũ. Căm ghét xã hội thực dân phong kiến thối nát, phê phán mãnh liệt các thế lực thống trị xã hội, trên cơ sở cảm thông, yêu thương trân trọng con người, nhất là những con người bị vùi dập, chà đạp, đó là cảm hứng chung của các nhà văn hiện thực phê phán giai đoạn 30-45. Tuy nhiên, trong tác phẩm Chí Phèo, Nam Cao đã khám phá hiện thực ấy bằng một cái nhìn riêng biệt. Nam Cao không trực tiếp miêu tả quá trình bần cùng, đói cơm, rách áo dù đó cũng là một hiện thực phổ biến. Nhà văn trăn trở, suy ngẫm nhiều hơn đến một hiện thực con người: con người không được là chính mình, thậm chí, không còn được là con người mà trở thành một con “quỉ dữ”, bởi âm mưu thâm độc và sự chà đạp của một guồng máy thống trị tàn bạo. Với một cái nhìn sắc bén, đầy tính nhân văn, bằng khả năng phân tích lý giải hiện thực hết sức tinh tế, bằng vốn sống dồi dào và trái tim nhân ái, nhà văn đã xây dựng nên một tác phẩm với những giá trị hiện thực và nhân đạo đặc sắc không thể tìm thấy ở các nhà văn đương thời. Thật ra trong bất cứ tác phẩm nghệ thuật chân chính nào, giá trị hiện thực bao giờ cũng đi liền với giá trị nhân đạo. Tác phẩm càng xuất sắc, những giá trị ấy càng thẩm thấu, thống nhất với nhau, khó tách rời. Chí Phèo của Nam Cao cũng không nằm ngoài quy luật ấy. Bởi vì nội dung phản ánh (và tiếp nhận) - yêu thương, trân trọng hay căm ghét, khinh bỉ? Tách riêng ra hai giá trị là làm phá vỡ sự gắn liền hữu cơ của một chỉnh thể nghệ thuật vốn dĩ thống nhất. Đọc xong tác phẩm Chí Phèo ta thấy gì? Mở đầu tác phẩm là cảnh Chí Phèo ngật ngưởng trên đường đi vừa chửi, từ trời đến người, tiếng chửi hằn học, cay độc và chua xót. Kết thúc là cảnh Chí Phèo giãy đành đạch giữa bao nhiêu là máu tươi. Bao trùm lên tất cả, tác phẩm ám ảnh ta một không khí ngột ngạt, bế tắc đến khủng khiếp, đầy những mâu thuẫn không thể dung hòa của một làng quê Việt Nam trước Cách mạng, với bao cảnh cướp bóc, dọa nạt, giết chóc, ăn vạ, gây gổ… trong đó Chí Phèo hiện lên như một biếm họa tiêu biểu. Hãy nghe nhà văn miêu tả: “Bây giờ thì hắn trở thành người không tuổi rồi. Ba mươi tám hay ba mươi chín? Bốn mươi hay là ngoài bốn mươi. Cái mặt hắn không trẻ cũng không già; nó không còn phải là mặt người: nó là mặt một con vật lạ, nhìn mặt những con vật có bao giờ biết tuổi?. Sau khi ở tù về, hắn đã trở thành một con quỉ dữ của làng Vũ Đại mà không tự biết. Cuộc đời hắn không có ngày tháng bởi những cơn say triền miên. Hắn ăn trong lúc say, thức dậy vẫn còn say, đập đầu rạch mặt, chửi bới, dọa nạt trong lúc say, uống rượu trong lúc say, để rồi say nữa, say vô tận. Chưa bao giờ hắn tỉnh và có lẽ chưa bao giờ hắn tỉnh để nhớ hắn có ở đời. Có lẽ hắn cũng biết rằng hắn là quỉ dữ của làng Vũ Đại để tác quái cho bao nhiêu dân làng. Hắn đâu biết hắn đã phá bao nhiêu cơ nghiệp, đập nát bao nhiêu cảnh yên vui, đập đổ bao nhiêu hạnh phúc, làm chảy máu nước mắt của bao nhiêu người lương thiện… Tất cả dân làng đều sợ hắn và tránh mặt hắn mỗi lần hắn qua…” Đoạn văn chất chứa bao nhiêu nỗi thống khổ của một thân phận đã không còn được cuộc sống của một con người. Những năng lực vốn có của một con người - năng lực cảm xúc, nhận thức - hầu như bị phá hủy, chỉ còn lại năng lực đâm chém, phá phách. Chí Phèo bị phá hủy nhân tính lẫn nhân hình như thế bởi đâu? Nhà văn không tập trung miêu tả dông dài quá trình tha hóa ấy. Ông thiên về lí giải phân tích cái cội nguồn sâu xa dẫn đến kết cục bi thảm của nó, chỉ bằng một số phác thảo đơn sơ về Bá Kiến, về nhà tù, về bà cô Thị Nở, về dư luận xã hội nói chung… Trong hàng loạt mối liên kết ấy, người đọc dễ dàng nhận ra: sở dĩ Chí Phèo (và không chỉ Chí Phèo mà cả những Năm Thọ, những Binh Chức - cả một tầng lớp được nhà văn cá thể hóa qua nhân vật Chí ...
— Xem thêm —
Bình luận