Chia sẻ Download
Tài liệu 117 câu chuyện kể về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
/71 trang
Thành viên bautroidemcuaem1010

117 câu chuyện kể về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

- 12 tháng trước
8,172
Báo lỗi

Được chọn lọc trong cuốn “117 chuyện kể về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” của Trung tâm thông tin công tác tư tưởng - Ban Tuyên giáo Trung ương, Hà nội-2007 để sử dụng tại Hội thi “Báo cáo viên giỏi kể chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong Đảng bộ Công ty. Các câu chuyện dưới đây được đã được sắp xếp theo chủ đề để thí sinh các đơn vị tham khảo.

Nội dung
117 chuyÖn kÓ vÒ tÊm g­ng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh

NH NG CHUY N K V T M G NG Đ O Đ C H CHÍỮ Ệ Ể Ề Ấ ƯƠ Ạ Ứ Ồ MINH

(Kèm theo k ho ch s - KH/, ngày 0 / /2007 c a H i thi “ế ạ ố ủ ộ Báo cáo viên gi iỏ k chuy n v t m g ng đ o đ c H Chí Minhể ệ ề ấ ươ ạ ứ ồ ” - Công ty TNHH nhà

n c m t TV Kim lo i m u Thái Nguyênướ ộ ạ ầ Đ c ch n l c trong cu n “ượ ọ ọ ố 117 chuy n k v t m g ng đ o đ cệ ể ề ấ ươ ạ ứ

H Chí Minhồ ” c a Trung tâm thông tin công tác t t ng - Ban Tuyên giáoủ ư ưở Trung ng, Hà n i-2007 đ s d ng t i H i thi “ươ ộ ể ử ụ ạ ộ Báo cáo viên gi i kỏ ể chuy n v t m g ng đ o đ c H Chí Minhệ ề ấ ươ ạ ứ ồ ” trong Đ ng b Công ty.ả ộ Các câu chuy n d i đây đ c đã đ c s p x p theo ch đ đ thí sinh cácệ ướ ượ ượ ắ ế ủ ề ể đ n v tham kh oơ ị ả .

* L u ý: ư + Ch s in đ m không có ngo c (ví d ữ ố ậ ặ ụ 1-) là d ki n s thự ế ố ứ t chuy n đ c s p x p theo ch đự ệ ượ ắ ế ủ ề + Ch s trong ngo c vuông (ví d [6.]) là s th t c a câuữ ố ặ ụ ố ứ ự ủ chuy n trong cu n “ệ ố 117 chuy n k v t m g ng đ o đ c Hệ ể ề ấ ươ ạ ứ ồ Chí Minh” do Trung tâm thông tin công tác t t ng - Banư ưở Tuyên giáo Trung ng biên t p.ươ ậ

1- [6.] Tôi là ng i c ng s n nh th này này!ườ ộ ả ư ế Bác H c a chúng ta, t sau khi b phi u tán thành gia nh p Qu c tồ ủ ừ ỏ ế ậ ố ế

th ba t i Đ i h i Tua Đ ng Xã h i Pháp đêm 30/12/1920, thì cũng t giứ ạ ạ ộ ả ộ ừ ờ phút y, Ng i tr thành ng i c ng s n, tr thành m t trong nh ng ng iấ ườ ở ườ ộ ả ở ộ ữ ườ sáng l p Đ ng C ng s n Pháp. Đ ng th i cũng là ng i c ng s n Vi t Namậ ả ộ ả ồ ờ ườ ộ ả ệ đ u tiên.ầ

T ng i yêu n c tr thành ng i c ng s n, nh Ng i đã nói rõ, làừ ườ ướ ở ườ ộ ả ư ườ do tr i qua th c t đ u tranh và nghiên c u lý lu n, Ng i đã hi u đ c r ngả ự ế ấ ứ ậ ườ ể ượ ằ “ch có ch nghĩa xã h i, ch nghĩa c ng s n m i gi i phóng đ c các dânỉ ủ ộ ủ ộ ả ớ ả ượ t c b áp b c và nh ng ng i lao đ ng trên th gi i kh i ách nô l ”.ộ ị ứ ữ ườ ộ ế ớ ỏ ệ

Trong g n 50 năm mang danh hi u ng i c ng s n, khi thu n l i, lúcầ ệ ườ ộ ả ậ ợ khó khăn, dù khi ch là m t ng i th nh bình th ng hay đã tr thành vỉ ộ ườ ợ ả ườ ở ị Ch t ch n c đ y uy tín và danh v ng, bu i cách m ng th ng l i ròn rãủ ị ướ ầ ọ ở ổ ạ ắ ợ hay khi b k thù d n d p ph n kích, lúc nào Bác H c a chúng ta cũng t raị ẻ ồ ậ ả ồ ủ ỏ là m t ng i c ng s n kiên đ nh, thu chung, nghĩa khí, th ng không kiêu, b iộ ườ ộ ả ị ỷ ắ ạ không n n, vô cùng khiêm t n nh ng cũng r t m c t hào v danh hi uả ố ư ấ ự ự ề ệ ng i c ng s n c a mình.ườ ộ ả ủ

Đã có th i, có ng i nh n m nh quá đáng ph m ch t siêu vi t c aờ ườ ấ ạ ẩ ấ ệ ủ ng i c ng s n, cho r ng đó là nh ng ng i có m t tính cách ườ ộ ả ằ ữ ườ ộ đ c bi t riêngặ ệ , v.v … đ c c u t o b ng m t ch t li u ượ ấ ạ ằ ộ ấ ệ đ c bi t riêngặ ệ . Không bi t đó cóế ph i là m t trong nh ng nguyên nhân đ ra cái g i là “thói kiêu ng o c ngả ộ ữ ẻ ọ ạ ộ s n” hay không?ả

Có đi u ch c ch n r ng Bác H c a chúng ta không tán thành cách nóiề ắ ắ ằ ồ ủ th m x ng đó, nh t là vào khi Đ ng c m quy n, vào lúc cách m ng đangậ ư ấ ả ầ ề ạ thu n l i. Ng i nói: “Đ ng viên chúng ta là nh ng ng i r t t m th ng, vìậ ợ ườ ả ữ ườ ấ ầ ườ

­1­

chúng ta đ u là con c a giai c p công nhân, c a nhân dân lao đ ng… th thôi.ề ủ ấ ủ ộ ế Chính vì chúng ta r t t m th ng nên Đ ng ta r t vĩ đ i”.ấ ầ ườ ả ấ ạ

Ng i đã t ng nói nhi u l n: Ng i c ng s n cũng là con ng i, nên cóườ ừ ề ầ ườ ộ ả ườ u, có khuy t, có t t, có x u.ư ế ố ấ

“Đ ng ta không ph i trên tr i sa xu ng. Nó trong xã h i mà ra”. “Cũngả ả ờ ố ở ộ có nh ng ng i hàng ngày l i bùn mà trên mình h có h i bùn, v t bùn… C nữ ườ ộ ọ ơ ế ầ ph i t m r a lâu m i s ch”. Vì v y, Ng i d y: Không ph i c kh c lên haiả ắ ử ớ ạ ậ ườ ạ ả ứ ắ ch “c ng s n” là đ c nhân dân tín nhi m đâu; ph i khiêm t n, không hi uữ ộ ả ượ ệ ả ố ế danh, không kiêu ng o, ph i nh mình v a là ng i lãnh đ o, v a là ng iạ ả ớ ừ ườ ạ ừ ườ đ y t c a nhân dân.ầ ớ ủ

Bác H c a chúng ta, trong cu c đ i ho t đ ng cách m ng đi Âu v Á,ồ ủ ộ ờ ạ ộ ạ ề đã t ng giáp m t v i bao gian kh , khó khăn (hai l n ng i tù: 1931-1933 vàừ ặ ớ ổ ầ ồ 1942-1943), đã t ng lãnh án t hình v ng m t (năm 1929); nh ng vì tin vào lýừ ử ắ ặ ư t ng, tin vào nhân dân, tin chính mình, nên lúc nào Ng i cũng ung dung,ưở ở ườ t t i, luôn th hi n nhân cách cao đ p c a ng i c ng s n.ự ạ ể ệ ẹ ủ ườ ộ ả

Năm 1931, khi Ng i b giam trong nhà ng c Victoria c a đ qu c Anhườ ị ụ ủ ế ố t i H ng Kông ho c khi b b nh ph i đ a vào nhà th ng, nhi u “ông bà”ạ ồ ặ ị ệ ả ư ươ ề ng i Anh có quy n th và c m t s nhân viên ng i Trung Qu c đã rườ ề ế ả ộ ố ườ ố ủ nhau đ n xem, ý ch ng h mu n th y m t mũi “l lùng” c a m t ng i c ngế ừ ọ ố ấ ặ ạ ủ ộ ườ ộ s n! Cu i cùng, h b t g p m t nhân cách l n mà h r t khâm ph c và s nả ố ọ ắ ặ ộ ớ ọ ấ ụ ẵ lòng giúp đ t đó.ỡ ừ

Năm 1944, t i Li u Châu, tuy Ng i đ c ra kh i ng c Qu c dânạ ễ ườ ượ ỏ ụ ố Đ ng, nh ng v n b qu n thúc vì h bi t Ng i là lãnh t c ng s n, khôngả ư ẫ ị ả ọ ế ườ ụ ộ ả mu n th cho v n c. Bác H nói th ng v i Tr ng Phát Khuê: “Tôi làố ả ề ướ ồ ẳ ớ ươ ng i c ng s n, nh ng đi u mà tôi quan tâm hi n nay là đ c l p và t do c aườ ộ ả ư ề ệ ộ ậ ự ủ n c Vi t Nam”. Chính lòng yêu n c, đ c đ và tài trí c a Bác H đã làmướ ệ ướ ứ ộ ủ ồ cho Tr ng c m ph c, tr l i t do và t o m i đi u ki n thu n l i choươ ả ụ ả ạ ự ạ ọ ề ệ ậ ợ Ng i tr v Vi t Nam.ườ ở ề ệ

Năm 1946, Paris, trong m t cu c h p báo, m t nhà báo Pháp mu n làmở ộ ộ ọ ộ ố gi m thi n c m c a nh ng ng i Pháp không a c ng s n đ i v i Bác, b ngả ệ ả ủ ữ ườ ư ộ ả ố ớ ằ cách đ a ra m t câu h i:ư ộ ỏ

- Th a Ch t ch, Ngài có ph i là c ng s n không?ư ủ ị ả ộ ả Bác H c a chúng ta li n đi đ n l ng hoa bày trên bàn, v a rút ra t ngồ ủ ề ế ẵ ừ ừ

bông t ng m i ng i, v a vui v nói:ặ ỗ ườ ừ ẻ - Tôi là ng i c ng s n nh th này này!ườ ộ ả ư ế Đó cũng là đi u giúp ta có th hi u đ c vì sao m y ch c năm qua, thề ể ể ượ ấ ụ ế

gi i có bao s đ i thay, Bác H v n luôn đ c c th gi i tôn kính vàớ ự ổ ồ ẫ ượ ả ế ớ ng ng v ng, coi nh m t bi u t ng cao c c a nhân đ o, chính nghĩa c aưỡ ọ ư ộ ể ượ ả ủ ạ ủ hoà bình, m t ki u ng i c ng s n hài hoà gi a yêu n c và qu c t , anhộ ể ườ ộ ả ữ ướ ố ế hùng dân t c và danh nhân văn hoá, ph ng Đông và ph ng Tây.ộ ươ ươ

Có th d n ra đây m t ý ki n, trong r t nhi u ý ki n c a nhà báo Mể ẫ ộ ế ấ ề ế ủ ỹ Sa-ph -len, vi t t năm 1969:ơ ế ừ

­2­

“Trong r ng Vi t B c, C H nh m t ông tiên. N u có ai b o đ y làừ ệ ắ ụ ồ ư ộ ế ả ấ m t ng i c ng s n thì tôi có th nói C là m t ng i c ng s n khác v iộ ườ ộ ả ể ụ ộ ườ ộ ả ớ quan ni m chúng ta v n th ng nghĩ; và theo tôi, có th dùng m t t m i:ệ ẫ ườ ể ộ ừ ớ M t ng i c ng s n ph ng Đông, m t ng i c ng s n Vi t Nam”.ộ ườ ộ ả ươ ộ ườ ộ ả ệ

Theo Tr n Hi u Đ cầ ế ứ Ngu n: ồ Bác H , con ng i và phong cáchồ ườ .

Nxb Lao đ ng, Hà N i, 1993, t p 1ộ ộ ậ [15.] Cách ng đáp m n ti p c a Ch t ch H Chí Minhứ ẫ ệ ủ ủ ị ồ Năm 1946, m t nhà văn là u viên th ng tr c Ban v n đ ng Đ i s ngộ ỷ ườ ự ậ ộ ờ ố

m i đ n g p H Ch t ch đ xin ý ki n Ng i v n i dung cu c v n đ ng.ớ ế ặ ồ ủ ị ể ế ườ ề ộ ộ ậ ộ Bác H nói nên v n đ ng nhân dân th c hi n m y ch : C n, Ki m, Liêm,ồ ậ ộ ự ệ ấ ữ ầ ệ Chính.

- Th a c , m y ch y r t hay nh ng nghe có v c . C có th thayư ụ ấ ữ ấ ấ ư ẻ ổ ụ ể b ng m y ch khác không ?ằ ấ ữ ạ

- Th c m ông cha ta đã t ng ăn hàng ngàn năm tr c, hi n nay chú vàế ơ ừ ướ ệ tôi hàng ngày v n ăn, chú th y có c không? Không khí ông cha ta đã t ng hítẫ ấ ổ ừ th , ngày nay chúng ta v n ti p t c hít th , chú th y có c không?ở ẫ ế ụ ở ấ ổ

Sau Cách m ng tháng Tám năm 1945, m y ch c v n quân T ng kéoạ ấ ụ ạ ưở vào tìm cách khiêu khích đ l y c tiêu di t quân đ i cách m ng Vi t Nam.ể ấ ớ ệ ộ ạ ệ Bác H tri u t p các v lãnh đ o cao c p đ x lý m t v n đ “h tr ng”,ồ ệ ậ ị ạ ấ ể ử ộ ấ ề ệ ọ Bác nói:

- T ng T.V. c a quân đ i Trung Hoa dân qu c có g i cho tôi m t b cướ ủ ộ ố ử ộ ứ công văn, n i dung nh sau:ộ ư

“Kính th a c H Chí Minh, Ch t ch n c Vi t Nam Dân ch C ngư ụ ồ ủ ị ướ ệ ủ ộ hoà,

Yêu c u c cho m n m t cái n i n u c m”.ầ ụ ượ ộ ồ ấ ơ Không c n ph i nói, ai n y đ u có th hình dung không khí t c gi n baoầ ả ấ ề ể ứ ậ

trùm lên cu c h p. Có nh ng ý ki n đòi đánh.ộ ọ ữ ế V i phong thái bình tĩnh, ung dung, Bác H nói: “N n đ c l p ta v aớ ồ ề ộ ậ ừ

m i giành đ c gi ng nh m t chi c bình ng c. Nay có nh ng con ki n bòớ ượ ố ư ộ ế ọ ữ ế trên mi ng bình, n u ta dùng g y đ p ki n, ch a ch c ki n đã ch t mà bìnhệ ế ậ ậ ế ư ắ ế ế ng c v . N u ta l y m t cái que b c c u cho chúng xu ng thì ki n s đi h t,ọ ỡ ế ấ ộ ắ ầ ố ế ẽ ế nh v y có h n không? Còn trong s vi c v a đem ra bàn, h m n cái n iư ậ ơ ự ệ ừ ọ ượ ồ n u c m thì ta cho h m n, vi c gì các chú ph i n i nóng nh v y?!”ấ ơ ọ ượ ệ ả ổ ư ậ

Kho ng gi a năm 1949, m t nhà báo Thái Lan tr c ti p ph ng v n Hả ữ ộ ự ế ỏ ấ ồ Ch t ch đ thăm dò xem Vi t Nam đ ng v phía nào trong cu c chi n Qu củ ị ể ệ ứ ề ộ ế ố - C ng Trung Qu c.ộ ở ố

- Th a C Ch t ch, n c Vi t Nam c a C đ ng v phía nào ôngư ụ ủ ị ướ ệ ủ ụ ứ ề T ng hay ông Mao? Xin C mi n cho câu tr l i “đ ng trung l p”.ưở ụ ễ ả ờ ứ ậ

- Chúng tôi đ ng trung l p. Cũng nh Thái Lan c a ông đang đ ng trungứ ậ ư ủ ứ l p gi a Anh và M !ậ ữ ỹ

­3­

- Nghe nói quân gi i phóng nhân dân Trung Hoa đã g i cho C súng c iả ử ụ ố và súng liên thanh. C đã nh n đ c ch a, n u ch a thì c có ý đ nh nh nụ ậ ượ ư ế ư ụ ị ậ không?

- Chúng tôi ch a nh n đ c gì h t. Còn đúng nh ông nói là h có ýư ậ ượ ế ư ọ đ nh g i cho chúng tôi thì trong tr ng h p này, ông khuyên chúng tôi nên làmị ử ườ ợ nh th nào?ư ế

Ngày 5/10/1959, ông Si-ra I-si Bôn, c v n biên t p báo A-xa-hi-sin-bunố ấ ậ Nh t B n ph ng v n Ch t ch H Chí Minh nhi u v n đ , trong đó có vi cậ ả ỏ ấ ủ ị ồ ề ấ ề ệ Chính ph Nh t B n d đ nh b i th ng chi n tranh, mà phía Nh t l i ch nủ ậ ả ự ị ồ ườ ế ậ ạ ọ Vi t Nam lúc đó do ngu quy n Sài Gòn ki m soát làm đ i tác. Câu h i vàệ ỵ ề ể ố ỏ câu tr l i nh sau:ả ờ ư

H i:ỏ Vi c đàm phán v v n đ b i th ng chi n tranh đã đ c ti nệ ề ấ ề ồ ườ ế ượ ế hành gi a Chính ph Nh t B n và Vi t Nam. Ngay Nh t B n cũng cóữ ủ ậ ả ệ ở ậ ả ng i ch trích vi c đàm phán này và tin t c cho bi t Ngài không hài lòng.ườ ỉ ệ ứ ế

Theo ý Ngài, nhân dân Nh t B n c n đ c hi u v n đ này nh thậ ả ầ ượ ể ấ ề ư ế nào? Theo ý Ngài, v n đ này c n đ c gi i quy t nh th nào m i đúng?ấ ề ầ ượ ả ế ư ế ớ

Tr l i: ả ờ Trong cu c Đ i chi n l n th hai, quân phi t Nh t B n đã xâmộ ạ ế ầ ứ ệ ậ ả chi m n c Vi t Nam và đã gây ra nhi u t n th t cho nhân dân Vi t Nam tế ướ ệ ề ổ ấ ệ ừ B c chí Nam. Toàn th nhân dân Vi t Nam có quy n đòi h i Chính ph Nh tắ ể ệ ề ỏ ủ ậ B n ti n hành đàm phán và ký k t b i th ng chi n tranh v i chính quy nả ế ế ồ ườ ế ớ ề mi n Nam Vi t Nam là không h p pháp.ề ệ ợ

Nhân dân Vi t Nam và Chính ph n c Vi t Nam Dân ch C ng hoàệ ủ ướ ệ ủ ộ th y r ng, vi c đòi h i Nh t B n b i th ng s là m t gánh n ng cho nhânấ ằ ệ ỏ ậ ả ồ ườ ẽ ộ ặ dân Nh t B n. V n đ c t y u trong quan h gi a hai n c không ph i là vi cậ ả ấ ề ố ế ệ ữ ướ ả ệ đòi b i th ng, mà tình đoàn k t h p tác gi a hai dân t c Vi t - Nh t đ uồ ườ ế ợ ữ ộ ệ ậ ấ tranh ch ng chi n tranh, b o v hoà bình là quý h n h t.ố ế ả ệ ơ ế

Ngu n: ồ Tr n Thành - Hu Chiầ ệ Báo An ninh Th đôủ , s 562, ngày 20/2/2001ố

2- [8.] “V a đ p v a đ chói m t đ ng bào…”ừ ẹ ừ ỡ ắ ồ Năm 1956, Bác H đón m t v T ng th ng t i khu v n Ph Ch t ch.ồ ộ ị ổ ố ạ ườ ủ ủ ị M t s công nhân Nhà máy đèn Hà N i đ c Bác “m i vào m c đènộ ố ộ ượ ờ ắ

đi n trên các cành cây giúp Bác”.ệ Anh em làm vi c su t ngày, ròng dây d n đi n l p đèn nhi u lo i màuệ ố ẫ ệ ắ ề ạ

s c trên ng n, trên cành trong các lùm cây.ắ ọ Kho ng 19 gi 30 cùng ngày, Bác ra v n thăm anh em. Bác nói:ả ờ ườ - Các chú b t đèn lên cho Bác xem đi.ậ Sau khi đóng c u dao, nh ng bóng đèn đi n b ng v t hi n lên, lung linhầ ữ ệ ỗ ụ ệ

nh trong m t h i hoa đăng. Đ ng chí t tr ng công nhân đi n m i Bác điư ộ ộ ồ ổ ưở ệ ờ xem và ki m tra.ể

Bác chú ý t ng ng n đèn, t ng đo n dây d n đã an toàn ch a, g t đ u từ ọ ừ ạ ẫ ư ậ ầ ỏ ý hài lòng.

­4­

Đ n m t đèn pha chi u sáng đ t d i m t g c cây, Bác d ng l i nói:ế ộ ế ặ ướ ộ ố ừ ạ - Ng n đèn này ph i đ khu t trong lùm cây, v a đ p v a đ chói m tọ ả ể ấ ừ ẹ ừ ỡ ắ

đ ng bào đi qua đ ng.ồ ườ Bác nhanh nh n b c t i ng n đèn. Đ ng chí t tr ng D ng Vănẹ ướ ớ ọ ồ ổ ưở ươ

H u lo Bác v p ngã vì đôi gu c m c d i chân Bác đi trên đ ng r i s i,ậ ấ ố ộ ướ ườ ả ỏ ch y v i đ n:ạ ộ ế

- Bác đ chúng cháu làm.ể Nh ng Bác đã cúi xu ng, r t “ngh nghi p”, hai bàn tay b ng l y thânư ố ấ ề ệ ư ấ

ng n đèn pha d u vào m t lùm cây đinh h ng.ọ ấ ộ ươ Ng n đèn pha m i đ c đ t, đ p h n lên, ng i ngoài nhìn vào khôngọ ớ ượ ặ ẹ ẳ ườ

b chói m t, mà ch th y nh ng tia sáng chi u qua các k lá h t lên m t màuị ắ ỉ ấ ữ ế ẽ ắ ộ xanh d u.ị

L n sau, anh em nhà máy đi n Hà N i l i đ c đ n Ph Ch t ch m cầ ệ ộ ạ ượ ế ủ ủ ị ắ đèn dây đ Bác ti p khách.ể ế

Rút kinh nghi m l n tr c, l n này anh em làm khác h n l i treo đèn cũ,ệ ầ ướ ầ ẳ ố nh đ th a v i Bác “ph i luôn luôn đ i m i, không ng ng phát huy sángư ể ư ớ ả ổ ớ ừ ki n” - nh l i Bác d y.ế ư ờ ạ

Anh em đ t m t dây đèn màu t d i g c cây d a n c lên ng n r iặ ộ ừ ướ ố ừ ướ ọ ồ to ra các cành, m i cành có m t đèn màu khác nhau. các thân cây có quả ỗ ộ Ở ả đèn màu tr ng, cành cây đèn màu xanh, g n qu , m t chùm đèn màu đ .ắ ầ ả ộ ỏ Ch ch hai bên đ t hai đèn pha d u trong lùm cây h t nghiêng lên.ế ặ ấ ắ

Nh l n tr c, v a ch p t i, Bác đã đ n tr c khách, thăm anh em côngư ầ ướ ừ ậ ố ế ướ nhân đi n và ki m tra, Bác khen:ệ ể

- L n này các chú m c đ p đ y. Ch c khách quý c a chúng ta cũng sầ ắ ẹ ấ ắ ủ ẽ khen…

Bác l y thu c lá chia cho anh em công nhân đi n m i ng i m t đi uấ ố ệ ỗ ườ ộ ế (sau này đ c bi t là thu c lá th m Cu-ba do th t ng Phi Đen Cát-xtrô t ngượ ế ố ơ ủ ướ ặ Bác. Bác chia g n h t h p thu c. M t công nhân tr , th y Bác vui, h p thu cầ ế ộ ố ộ ẻ ấ ộ ố đã c n, mu n có m t k ni m v Bác, m nh d n th a v i Bác xin cái h p.ạ ố ộ ỷ ệ ề ạ ạ ư ớ ộ Bác c i và nói:ườ

- Các chú đã có ph n r i. Cái h p này Bác đ dành cho các cô đ các côầ ồ ộ ể ể đ ng kim ch ch !ự ỉ ứ

Theo Minh Anh Vi t theo l i k c a ế ờ ể ủ D ng Văn H u ươ ậ Sđd, T2, trg 123

[51.] Bác không thăm nh ng ng i nh m con thím thì còn thămữ ườ ư ẹ ai?

Th y ng i l , m y em quay ra nhìn tôi. Em l n, c p m t nh dò h iấ ườ ạ ấ ớ ặ ắ ư ỏ nh ng v n l phép:ư ẫ ễ

- Cháu chào bác !ạ - M cháu đâu? - Tôi v i h i.ẹ ộ ỏ

­5­

- Bác , bác h i gì cháu? - Ch Chín t trong b p đi ra, vai qu y đôiạ ỏ ị ừ ế ẩ thùng, có l ch đi gánh n c đ s m mai kh i b “dông”.ẽ ị ướ ể ớ ỏ ị

Ch v a tr l i v a nhìn tôi h i ng c nhiên, tôi v i b o:ị ừ ả ờ ừ ơ ạ ộ ả - Ch , ch nhà…ị ạ ị ở Ch Chín có v lo l ng, quay l i nhìn lũ tr . Hình nh ch lo lũ tr ngh chị ẻ ắ ạ ẻ ư ị ẻ ị

d i nên cán b t i chăng? Tôi v i b o thêm:ạ ộ ớ ộ ả - Ch nhà, có khách đ n thăm T t đ y!ị ở ế ế ấ V a lúc y, Bác đã b c vào. Ch Chín s ng s t nhìn Bác. Chi c đònừ ấ ướ ị ử ố ế

gánh b ng r i kh i vai ch . Chi c thùng s t reo xu ng đ t kêu lo ng xo ng.ỗ ơ ỏ ị ế ắ ố ấ ả ả Tôi v i x p l i h ch . M y cháu nh kêu lên: “Bác, Bác H ” r i ch y l iộ ế ạ ộ ị ấ ỏ ồ ồ ạ ạ quanh Bác.

Lúc này ch Chín m i nh ch t t nh, ch ch y t i ôm choàng l y Bác vàị ớ ư ợ ỉ ị ạ ớ ấ b ng nhiên khóc n c n . Đôi vai g y sau làn áo nâu b c rung lên t ng đ t.ỗ ứ ở ầ ạ ừ ợ

Bác đ ng l ng, hai tay Ng i nh vu t lên mái tóc ch Chín. Ch cho chứ ặ ườ ẹ ố ị ờ ị b t xúc đ ng, Ng i an i:ớ ộ ườ ủ

- Năm m i s p đ n, Bác đ n thăm thím, sao thím l i khóc?ớ ắ ế ế ạ Tuy c nén, nh ng ch Chín v n không ng ng th n th c, ch nói:ố ư ị ẫ ừ ổ ứ ị - Có bao gi … có bao gi Ch t ch n c l i t i thăm nhà chúng con…,ờ ờ ủ ị ướ ạ ớ

mà bây gi m con chúng con l i đ c th y Bác nhà. Con c m đ ng quá!ờ ẹ ạ ượ ấ ở ả ộ M ng quá… thành ra con khóc…ừ

Bác nhìn ch Chín, nhìn các cháu m t cách trìu m n và b o:ị ộ ế ả - Bác không t i thăm nh ng ng i nh m con thím thì còn thăm ai?ớ ữ ườ ư ẹ Ng i xoa đ u các cháu và cho các cháu k o, r i h i ch Chín:ườ ầ ẹ ồ ỏ ị - Thím hi n nay làm gì?ệ - D , cháu làm phu khuân vác Văn Đi n !ạ ở ể ạ - Nh v y là làm công nhân ch ! Sao g i là phu?ư ậ ứ ọ - Vâng , cháu trót quen mi ng nh tr c kia.ạ ệ ư ướ - Thím v n ch a có công vi c n đ nh à?ẫ ư ệ ổ ị - D , cháu đã ngoài ba m i tu i, l i kém văn hoá nên tìm vi c có nghạ ươ ổ ạ ệ ề

nghi p cũng khó.ệ Bác quay nhìn đ ng chí Phó bí th Thành u và đ ng chí Ch t ch Uồ ư ỷ ồ ủ ị ỷ

ban hành chính thành ph Hà N i. Bác l i h i:ố ộ ạ ỏ - M con thím có b đói không?ẹ ị - Th a Bác, h i Tây còn đây thì d u có c b cháu cũng v n đói !ư ồ ở ẫ ả ố ẫ ạ

Bây gi b cháu m t r i, nh ng đói thì không ng i, rét cũng không lo, songờ ố ấ ồ ư ạ vi c chi tiêu thì còn ch t chiu l m !ệ ắ ắ ạ

Nói t i đây thì ch l i r m r m n c m t.ớ ị ạ ơ ớ ướ ắ Bác ch vào cháu l n nh t và h i:ỉ ớ ấ ỏ - Cháu có đi h c không?ọ

­6­

- D , cháu đang h c l p b n ! Cháu nó v t v l m! Sáng đi h c, chi uạ ọ ớ ố ạ ấ ả ắ ọ ề v ph i trông các em và đi bán kem, ho c đi bán l c rang đ đ đ n cháu…ề ả ặ ạ ể ỡ ầ Còn cháu th hai thì h c l p ba, cháu th ba h c l p hai. D , khó khăn nh ngứ ọ ớ ứ ọ ớ ạ ư v ch ng cháu tr c đã d t nát, nay cũng ph i c đ cho các cháu đi h c.ợ ồ ướ ố ả ố ể ọ

Bác t ý b ng lòng. Ng i ân c n d n dò vi c làm ăn và vi c h c t pỏ ằ ườ ầ ặ ệ ệ ọ ậ cho các cháu. Nhân dân trong ngõ đã t i quây qu n tr c sân. Bác b c raớ ầ ướ ướ thăm h i và chúc T t bà con. M i ng i cùng m con ch Chín theo ti n Bácỏ ế ọ ườ ẹ ị ễ ra xe. Khi chi c xe t t lăn bánh, m y m con ch v y chào Bác, nh ng nétế ừ ừ ấ ẹ ị ẫ ư m t ch Chín v n bàng hoàng nh vi c Bác vào thăm T t nhà ch không rõ làặ ị ẫ ư ệ ế ị th t hay h .ậ ư

Trên xe v Ph Ch t ch, v ng trán mênh mông c a Ng i còn đ mề ủ ủ ị ầ ủ ườ ượ nh ng nét suy nghĩ. Tôi kh trình bày v i Bác:ữ ẽ ớ

- Th a Bác, năm nay Thành u Hà N i đã đ ra m i v n đ ng tr c pư ỷ ộ ề ườ ạ ồ ợ ấ cho các gia đình túng thi u.ế

Bác quay l i nhìn tôi r i b o:ạ ồ ả - Bác bi t, nh ng mu n cho m i ng i vui T t, tr c h t ph i lo cho aiế ư ố ọ ườ ế ướ ế ả

cũng có vi c làm. Ph i chú ý nh ng ng i có khó khăn đ c bi t.ệ ả ữ ườ ặ ệ K chuy n Bác H ể ệ ồ Sđd, T.4, tr. 11

3- [19.] Bác H v i Trung thu đ c l p đ u tiênồ ớ ộ ậ ầ Chi u hôm đó, th 6, ngày 21/9/1945 t c ngày 15/8 năm t D u, tan giề ứ ứ Ấ ậ ờ

làm vi c, Bác b o đ ng chí th ký v nhà tr c, còn Bác l i B c B phệ ả ồ ư ề ướ ở ạ ắ ộ ủ đ đón các em thi u nhi vui T t Trung thu.ể ế ế

Ngay t chi u, Bác đã cho m i đ ng chí Tr n Huy Li u, B tr ng Bừ ề ờ ồ ầ ệ ộ ưở ộ Tuyên truy n và m t đ ng chí ph trách thi u nhi c a Thanh niên đ n h i về ộ ồ ụ ế ủ ế ỏ ề t ch c Trung thu t i nay cho các em. Nghe báo cáo ch có ba đ a đi m xungổ ứ ố ỉ ị ể quanh B H đ bày mâm c cho hàng v n em, Bác b o các anh ch ph tráchờ ồ ể ỗ ạ ả ị ụ ph i t ch c th t khéo đ em nào cũng có ph n. V ch ng trình vui ch i,ả ổ ứ ậ ể ầ ề ươ ơ Bác khen là có nhi u c g ng v m t hình th c và căn d n là ph i đ m b oề ố ắ ề ặ ứ ặ ả ả ả an toàn, nh t là đ i v i các em nh .ấ ố ớ ỏ

Sau đó, Bác tr v phòng làm vi c c a mình trên căn gác 2 B c Bở ề ệ ủ ở ắ ộ ph . Nh ng ch c ch c Bác l i h i:ủ ư ố ố ạ ỏ

- Các em đã t p trung đ B H ch a?ậ ủ ở ờ ồ ư Trăng đã b t đ u lên. Bác H ra đ ng c a ng m đêm trăng và l ngắ ầ ồ ứ ở ử ắ ắ

nghe ti ng tr ng r n ràng t các đ ng ph v ng đ n. Ai mà bi t đ c ni mế ố ộ ừ ườ ố ọ ế ế ượ ề vui l n đêm nay c a Bác H , ng i chi n sĩ cách m ng đã bôn ba kh p nămớ ủ ồ ườ ế ạ ắ châu, b n b , n m m t năm gai, vào tù ra t i, ch nh m m t m c đích duyố ể ế ậ ộ ỉ ằ ộ ụ nh t là đem l i đ c l p cho T qu c, no m cho nhân dân và đ c bi t, cháyấ ạ ộ ậ ổ ố ấ ặ ệ b ng trong lòng Ng i là ni m mong c h nh phúc m no cho l p tr th .ỏ ườ ề ướ ạ ấ ớ ẻ ơ

Đêm nay, gi a lòng Hà N i, ngay trong Dinh Ch t ch, Bác H h i h pữ ộ ủ ị ồ ồ ộ chu n b đón ti p “B y con c ng” c a mình.ẩ ị ế ầ ư ủ

Tr c Trung thu m y hôm, Bác đã vi t m t lá th dài g i các em nhânướ ấ ế ộ ư ử ngày t u tr ng.ự ườ

­7­

… Li n sau đó, Bác l i vi t “Th g i các cháu thi u nhi” nhân d p T tề ạ ế ư ử ế ị ế

Trung thu. Th vi t tr c Trung thu m t tu n l đ k p đ n v i các em kh pư ế ướ ộ ầ ễ ể ị ế ớ ắ các mi n đ t n c. Bác H bao gi cũng chu đáo nh th .ề ấ ướ ồ ờ ư ế

Và đêm nay, Trung thu đã th c s đ n trong n i b i h i mong đ i c aự ự ế ỗ ồ ồ ợ ủ Bác. Theo ch ng trình thì đúng 21 gi các em m i đ n vui chung v i Bácươ ờ ớ ế ớ H . Th mà lúc này ch a đ n 20 gi Bác đã b n ch n đi l i trong phòng, xemồ ế ư ế ờ ồ ồ ạ l i đ c ng bài phát bi u lát n a s nói v i các em, xem l i nh ng t m nhạ ề ươ ể ữ ẽ ớ ạ ữ ấ ả lát n a Bác s t ng cho m i em m t t m… Th t khó mà hình dung đ c m tữ ẽ ặ ỗ ộ ấ ậ ượ ộ c già đã g n tu i 60, m t v Ch t ch n c, m t nhà ho t đ ng qu c t n iụ ầ ổ ộ ị ủ ị ướ ộ ạ ộ ố ế ổ ti ng, m t con ng i v n có b n lĩnh ung dung, bình th n trong m i tìnhế ộ ườ ố ả ả ọ hu ng, đêm nay l i nóng lòng ch đ i, g p g các em nh nh v y.ố ạ ờ ợ ặ ỡ ỏ ư ậ

H Hoàn Ki m t ng b ng náo nhi t. Nh ng bóng đi n l p lánh trongồ ế ư ừ ệ ữ ệ ấ các vòm cây. Hàng ngàn, hàng v n đèn gi y trên tay các em soi bóng xu ngạ ấ ố m t h . Trên đ nh Tháp Rùa r c sáng ánh đi n v i băng kh u hi u “Vi t Namặ ồ ỉ ự ệ ớ ẩ ệ ệ đ c l p”.ộ ậ

Đúng 20 gi , l Trung thu đ c l p đ u tiên b t đ u. Sau l chào c , m tờ ễ ộ ậ ầ ắ ầ ễ ờ ộ em đ i di n cho hàng v n thi u nhi Hà N i phát bi u ni m vui s ng đ cạ ệ ạ ế ộ ể ề ướ ượ tr thành ti u ch nhân c a đ t n c đ c l p. Ti p đó đ ng chí Tr n Huyở ể ủ ủ ấ ướ ộ ậ ế ồ ầ Li u, đ i di n Chính ph , tr nh tr ng đ c th c a Bác H g i thi u nhi, cănệ ạ ệ ủ ị ọ ọ ư ủ ồ ử ế d n các em c g ng h c t p đ x ng đáng v i s quan tâm, chăm sóc c aặ ố ắ ọ ậ ể ứ ớ ự ủ Bác.

Bu i l k t thúc, các đoàn đ i ngũ ch nh t đ u b c trong ti ng tr ngổ ễ ế ộ ỉ ề ề ướ ế ố vang vang h ng v B c B ph . D n đ u đoàn là nh ng đ i múa lân, múaướ ề ắ ộ ủ ẫ ầ ữ ộ s t cùng hàng ngàn, hàng v n chi c đèn gi y lung linh u n l n nh m tư ử ạ ế ấ ố ượ ư ộ dòng sông sao…

Đúng 21 gi các em có m t tr c B c B ph . Bác H xu t hi n t iờ ặ ướ ắ ộ ủ ồ ấ ệ ươ c i, thân thi t. Ti ng hoan hô nh s m d y. Ti ng tr ng r n ràng. S t l iườ ế ế ư ấ ậ ế ố ộ ư ử ạ nh y múa. T t c sung s ng hò reo. Chúc m ng Bác H kính yêu.ả ấ ả ướ ừ ồ

Bác H xúc đ ng b c xu ng th m đón các em, ti ng hoan hô l i d yồ ộ ướ ố ề ế ạ ậ lên. M t em đ ng tr c máy phóng thanh đ c l i chào m ng. Đ c xong em hôộ ứ ướ ọ ờ ừ ọ to “Bác H muôn năm!”. L p t c ti ng hô “Muôn năm” r n vang không ng t.ồ ậ ứ ế ề ớ

Bác H gi cao hai tay t ý cám n các em r i Bác l n l t đ n b t tayồ ơ ỏ ơ ồ ầ ượ ế ắ t ng em đ ng hàng đ u. C p m t c a Bác ánh lên m t ni m vui đ c bi t.ừ ứ ầ ặ ắ ủ ộ ề ặ ệ Trong lúc phía ngoài, các đoàn “xe tăng”, các binh sĩ c a Hai Bà Tr ng, c aở ủ ư ủ Đinh B Lĩnh, các đ i s t v i r t nhi u em đeo m t n … ùn ùn kéo vàoộ ộ ư ử ớ ấ ề ặ ạ dinh c a Ch t ch trong ti ng tr ng hò reo vang d y, khu v n Ph Ch t chủ ủ ị ế ố ậ ườ ủ ủ ị b ng nhiên im phăng ph c khi đ ng chí ph trách gi i thi u Bác H s nóiỗ ắ ồ ụ ớ ệ ồ ẽ chuy n v i các em.ệ ớ

B ng gi ng x Ngh có pha l n gi ng các mi n c a đ t n c, Bác thânằ ọ ứ ệ ẫ ọ ề ủ ấ ướ thi t trò chuy n v i các cháu: “Các cháu! Đây là l i Bác H nói chuy n…”ế ệ ớ ờ ồ ệ

Cu i cùng Bác nói: Tr c khi các cháu đi phá c , ta cùng nhau hô haiố ướ ỗ kh u hi u: “ẩ ệ Tr em Vi t Nam sung s ng!ẻ ệ ướ ”, “Vi t Nam đ c l p muôn năm!ệ ộ ậ ”.

­8­

Ti ng hô h ng ng c a các em r n vang c m t vùng tr i.ế ưở ứ ủ ề ả ộ ờ Trăng r m v ng v c to sáng. Ni m vui tràn ng p c Hà N i, Bác Hằ ằ ặ ả ề ậ ả ộ ồ

vui s ng đ ng nhìn các em vui ch i.ướ ứ ơ Ai hi u đ c h t ni m vui c a Bác H lúc này. Bao nhiêu năm xông phaể ượ ế ề ủ ồ

chi n đ u, ph i chăng Bác cũng ch mong c có giây phút sung s ng nhế ấ ả ỉ ướ ướ ư đêm nay.

“Tr em Vi t Nam sung s ng!” Kh u hi u đó c a Bác H cách đây 45ẻ ệ ướ ẩ ệ ủ ồ năm, v n đang là m c tiêu ph n đ u c a các th h hôm nay và mãi mãi maiẫ ụ ấ ấ ủ ế ệ sau.

Vũ Kỳ - Báo Hà N i m iộ ớ s ra ngày th t 03/10/1990ố ứ ư 4- [21.] Ba l n đ c g p Bác H .ầ ượ ặ ồ H Th Thu k : ồ ị ể Khi cháu trong Nam, cháu đ c nghe các chú đ c l i d y c a Bác H ,ở ượ ọ ờ ạ ủ ồ

cháu càng th ng nh Bác nhi u. Cháu và các b n cháu mong sao n c nhàươ ớ ề ạ ướ th ng nh t, cùng đ ng bào mi n Nam đón Bác vào thăm. Qua th i gian chi nố ấ ồ ề ờ ế đ u, cháu đ c Đ ng, M t tr n cho ra mi n B c đ h c t p, cháu vinh dấ ượ ả ặ ậ ề ắ ể ọ ậ ự đ c g p Bác.ượ ặ

L n đ u cháu đ c g p Bác, Bác h i cháu đã bi t ch ch a. Cháu vòngầ ầ ượ ặ ỏ ế ữ ư tay tr l i Bác mà cháu nói không nên l i, vì cháu c m đ ng quá. Sau, cháu cả ờ ờ ả ộ ố g ng tr l i đ Bác nghe:ắ ả ờ ể

- D th a Bác, cháu ch a bi t ch nào . Vì gia đình cháu nghèo, ba máạ ư ư ế ữ ạ cháu m t s m, cháu đông em nên không đ c đi h c.ấ ớ ượ ọ

V a nói xong, cháu ng c lên nhìn Bác. Hai hàng n c m t Bác r ngừ ướ ướ ắ ư r ng làm cho cháu càng thêm c m đ ng h n.ư ả ộ ơ

L n th hai cháu đ c g p Bác. Bác h i cháu:ầ ứ ượ ặ ỏ - Đ ng bào mi n Nam đ u tranh và chi n đ u nh th nào?ồ ề ấ ế ấ ư ế Cháu li n đ ng lên vòng tay l i:ề ứ ạ - D , th a bác, đ ng bào mi n Nam đ u tranh không s gian kh ,ạ ư ồ ề ấ ợ ổ

chi n đ u không s b th ng, không s hy sinh, mà ch s mù hai m t, sauế ấ ợ ị ươ ợ ỉ ợ ắ này n c nhà th ng nh t, Bác vào thăm không nhìn th y Bác.ướ ố ấ ấ

Cháu ng c nhìn lên l i th y Bác r ng r ng n c m t. B a y Bác choướ ạ ấ ư ư ướ ắ ữ ấ cháu ăn c m. Cháu ng i bên Bác, Bác g p th c ăn cho cháu…ơ ồ ắ ứ

L n th ba, cháu đ c g p Bác h i tr ng Ba Đình. Cháu m ng rầ ứ ượ ặ ở ộ ườ ừ ỡ ch y l i ôm và hôn Bác. Bác h i cháu:ạ ạ ỏ

- Kỳ này cháu có ăn đ c c m không, ăn đ c m y bát?ượ ơ ượ ấ Cháu đáp: - D , th a Bác, cháu ăn đ c hai bát !ạ ư ượ ạ - Ăn th là ít đ y! C ăn nhi u cho kho vào.ế ấ ố ề ẻ Bác d n thêm cháu ph i gi gìn s c kho cho th t t t, đoàn k t t t,ặ ả ữ ứ ẻ ậ ố ế ố

th ng yêu đ ng đ i t t, ph i nghe l i các cô, các chú d y b o.ươ ồ ộ ố ả ờ ạ ả

­9­

Sau nh ng gi phút quý báu y cháu ra v , không mu n r i Bác, chữ ờ ấ ề ố ờ ỉ mong sao g n Bác luôn luôn.ầ

Ngày tháng qua đi, b nh c a cháu l i phát tri n, nên các chú đ a cháuệ ủ ạ ể ư vào vi n. Đ c tin y, Bác đi n vào thăm cháu. Lúc y b nh cháu quá n ng,ệ ượ ấ ệ ấ ệ ặ đ n khi cháu t nh d y, các chú nói l i, cháu vô cùng xúc đ ng, vì Bác baoế ỉ ậ ạ ộ nhiêu là công vi c mà Bác còn quan tâm đ n s c kho c a cháu. Th i gian sauệ ế ứ ẻ ủ ờ cháu xa Hà N i v tr ng h c, hàng ngày cháu luôn th c hi n l i Bác d y.ộ ề ườ ọ ự ệ ờ ạ

H Th Thuồ ị – Dũng sĩ thi u niên mi n Namế ề . Đ i đ i n Bácờ ờ ơ . NXB Kim Đ ng, Hà N i, 1970.ồ ộ

[23.] Nh ng khách “đ c bi t” c a Bác H .ữ ặ ệ ủ ồ Vào m t bu i sáng mùa thu tháng tám năm 1990, trong đoàn ng i kéoộ ổ ườ

dài vô t n vào thăm nhà sàn, n i Bác H kính y u đã t ng s ng và làm vi c,ậ ơ ồ ế ừ ố ệ có hai cha con ng i Pháp. Ng i ph n ngoài 50 tu i, g ng m t sáng, nườ ườ ụ ữ ổ ươ ặ ụ c i t i t n, dáng ng i m nh mai, đi bên ng i cha có g ng m t đônườ ươ ắ ườ ả ườ ươ ặ h u, ch t phác. Đó là hai cha con ông Ô-br c, m t gia đình ng i Pháp cóậ ấ ắ ộ ườ nhi u k ni m sâu s c v i Bác H . Ng i ph n m nh mai kia là Ê-li-da-ề ỷ ệ ắ ớ ồ ườ ụ ữ ả bét, ng i con gái đ đ u c a Bác H . Đi cùng v i dòng ng i ng m nhìnườ ỡ ầ ủ ồ ớ ườ ắ v n cây ao cá, d ng chân h i lâu bên nhà sàn, ông Ô-br c b o v i con gáiườ ừ ồ ắ ả ớ c a mình:ủ

- Đây là toàn b gia tài c a ng i cha đ đ u c a con đó, con có hi uộ ủ ườ ỡ ầ ủ ể không con?

Nh ng gi t l lăn trên má ch . Ch ng l Bác H – ng i cha đ đ uữ ọ ệ ị ẳ ẽ ồ ườ ỡ ầ c a ch không có m t cái gì khác ngoài căn nhà sàn đã đi vào huy n tho i vủ ị ộ ề ạ ề l i s ng trong sáng, gi n d , v n cây ao cá và thiên nhiên xanh ng t quanhố ố ả ị ườ ắ mình. Đi u khó tin nh ng có th t. M i đó mà đã 54 năm tr i. Bi t bao kề ư ậ ớ ờ ế ỷ ni m v Bác H kính yêu không bao gi phai m , nh t nhoà trong ký c c aệ ề ồ ờ ờ ạ ứ ủ m i thành viên trong gia đình ch . Nhìn nh ng em bé nh b y chim non vàoỗ ị ữ ư ầ Lăng vi ng Ng i, ch càng hi u sâu s c câu nói không ch Vi t Nam, mà ế ườ ị ể ắ ỉ ở ệ ở kh p m i n i trên trái đ t, n i Bác H đã t ng đ n, ai ai cũng thu c:ắ ọ ơ ấ ơ ồ ừ ế ộ

“Ai yêu nhi đ ng b ng Bác H Chí Minh”.ồ ằ ồ … Ngày y, khi ch m i ra đ i trong m t nhà h sinh m t làng thu cấ ị ớ ờ ộ ộ ở ộ ộ

ngo i ô Pa-ri. Lúc b y gi , Ch t ch H Chí Minh đang có m t trên đ t Phápạ ấ ờ ủ ị ồ ặ ấ v i t cách là m t th ng khách c a Chính ph Pháp. Báo chí xu t b n ớ ư ộ ượ ủ ủ ấ ả ở Th đô Pa-ri hoa l đ u trang tr ng in trên đ u trang nh t b c chân dung c aủ ệ ề ọ ầ ấ ứ ủ Bác H v i nh ng hàng tít l n trang tr ng.ồ ớ ữ ớ ọ

H i ngh Phông-ten-n -blô đang h p, Bác H là th ng khách, tâm tríộ ị ơ ọ ồ ượ Ng i luôn h ng t i vi c giành l i n n hoà bình, đ c l p cho dân t c, v nườ ướ ớ ệ ạ ề ộ ậ ộ ấ đ Nam B “là máu th t c a Vi t Nam”. trong toà lâu đài sang tr ng, Bácề ộ ị ủ ệ ở ọ H c m th y không tho i mái vì không có v n cây, thi u hoa lá, thiên nhiên.ồ ả ấ ả ườ ế Khi ông Ô-br c đ ngh Bác đ n t i ngôi nhà c kính c a ông ngo i viắ ề ị ế ở ạ ổ ủ ở ạ Pa-ri, Bác H đã nh n l i d n đ n 6 tu n l .ồ ậ ờ ọ ế ở ầ ễ

­10­

N i đây, c chi u chi u sau gi h i đàm, g p g v i các chính khách,ơ ứ ề ề ờ ộ ặ ỡ ớ Bác H th ng d t cháu Giăng Pi-e, 7 tu i, con trai đ u lòng c a ông bà Ô-ồ ườ ắ ổ ầ ủ br c ch nhà, đi d o ch i kh p làng, thăm h i đ i s ng c a bà con lao đ ng,ắ ủ ạ ơ ắ ỏ ờ ố ủ ộ nói chuy n v i ông lão tr ng hoa, vui đùa v i các em bé vùng ngo i ô. Cóệ ớ ồ ớ ạ bu i tr a, ông Ô-br c còn th y Bác H đang cùng con trai ông, Giăng Pi-eổ ư ắ ấ ồ ngh tr a thanh th n trên bãi c trong v n.ỉ ư ả ỏ ườ

Chính trong d p này, vào ngày 15/8/1946, gia đình ông Ô-br c đón m t tinị ắ ộ vui m i: cô con gái út v a chào đ i. Đ c tin này, Bác H ng i trên xe có hớ ừ ờ ượ ồ ồ ộ t ng đ n t n nhà h sinh chúc m ng bà Ô-br c và cháu bé m i sinh. Bác Hố ế ậ ộ ừ ắ ớ ồ đ t tên cho cháu bé là Ba-bét và nh n cháu làm con gái đ đ u c a Ng i.ặ ậ ỡ ầ ủ ườ

T ngày xa Pa-ri, xa vùng ngo i vi Pa-ri tr v n c, dù b n trăm côngừ ạ ở ề ướ ậ ngàn vi c, lãnh đ o nhân dân Vi t Nam trong công cu c tr ng kỳ khángệ ạ ệ ộ ườ chi n và nh ng năm hoà bình mi n B c cũng nh cu c đ u tranh ch ngế ữ ở ề ắ ư ộ ấ ố M gi i phóng mi n Nam, th ng nh t đ t n c, Bác H v n luôn dành tìnhỹ ả ề ố ấ ấ ướ ồ ẫ c m c a mình cho con gái đ đ u Ba-bét. Tháng 6/1967, ông Ô-br c đ cả ủ ỡ ầ ắ ượ H i đ ng các nhà bác h c th gi i h p Pa-ri nh chuy n đ n Ch t ch Hộ ồ ọ ế ớ ọ ở ờ ể ế ủ ị ồ Chí Minh m t b c thông đi p. G p l i ông Ô-br c gi a nh ng ngày Hà N iộ ứ ệ ặ ạ ắ ữ ữ ộ đang chi n đ u ch ng chi n tranh phá ho i b ng không quân c a đ qu cế ấ ố ế ạ ằ ủ ế ố M , Bác H r t vui và không quên h i thăm v ng i con gái đ đ u Ba-bétỹ ồ ấ ỏ ề ườ ỡ ầ c a mình. Ông Ô-br c chuy n cho Ng i món quà mà ch Ba-bét nh g i đ nủ ắ ể ườ ị ờ ử ế cha đ đ u: m t chi c h p vuông bên trong đ ng m t qu tr ng đ c làm tỡ ầ ộ ế ộ ự ộ ả ứ ượ ừ th đá quý. Theo ch cho bi t thì “qu tr ng đó là bi u hi n c a s s ng,ứ ị ế ả ứ ể ệ ủ ự ố t ng lai và hoàn h o. Cha đ đ u là hi n thân c a nh ng đi u đó”. Khi chiaươ ả ỡ ầ ệ ủ ữ ề tay, Bác H g i m t t m l a nh ông Ô-br c chuy n cho “con gái đ đ u c aồ ở ộ ấ ụ ờ ắ ể ỡ ầ ủ tôi đ cháu may áo c i”.ể ướ

Hàng năm ch Ba-bet v n g i th đ u cho Bác H . Ngày Bác qua đ i,ị ẫ ử ư ề ồ ờ cũng nh toàn th nhân dân Vi t Nam và nhân lo i yêu chu ng hoà bình, cư ể ệ ạ ộ ả gia đình ông Ô-br c vô cùng th ng ti c Ng i. Bao nhiêu k ni m, nh ngắ ươ ế ườ ỷ ệ ữ món quà Bác g i cho ch Ba-bét v n còn đó; b c nh nh c a Ng i, các conử ị ẫ ứ ả ỏ ủ ườ v t d th ng b ng ngà, b ng s , t m l a Bác g i đ ch may áo c i…v nậ ễ ươ ằ ằ ứ ấ ụ ử ể ị ướ ẫ còn đây. Và l n này, ch đ c sang thăm đ t n c, thăm n i , n i làm vi cầ ị ượ ấ ướ ơ ở ơ ệ c a ng i cha “đ đ u v tinh th n” c a mình…ủ ườ ỡ ầ ề ầ ủ

Khi nghe ch thuy t minh nói r ng hai hàng gh đá và b cá vàng là n iị ế ằ ế ể ơ Bác H th ng dùng đ ti p khách tí hon, “khách đ c bi t” c a mình, ch Ba-ồ ườ ể ế ặ ệ ủ ị bét n c m t tuôn trào. Ch l ng l ng i xu ng t m gh đá mát l nh, m tướ ắ ị ặ ẽ ồ ố ấ ế ạ ắ nhìn nh ng con cá vàng tung tăng b i l i trong b , th lòng mình trong nh ngữ ơ ộ ể ả ữ hoài ni m không bao gi quên v Ng i. Tình th ng bao là c a Bác v nệ ờ ề ườ ươ ủ ẫ dành cho t t c m i ng i, đ c bi t nh t v n là nh ng em nh “nh búp trênấ ả ọ ườ ặ ệ ấ ẫ ữ ỏ ư cành”. Ch Ba-bét cũng là m t trong nh ng “cháu bé” ngày nào đã đ c s iị ộ ữ ượ ưở

m b ng “muôn vàn tinh th ng yêu c a Bác”.ấ ằ ươ ủ Ngu n: ồ Kim Dung.

H Chí Minh bên Ng i to sángồ ườ ả , NXB Thanh niên, Hà N i, 1977. ộ 5- [25.] Quà c a Bác H t ng cháu.ủ ồ ặ

­11­

Ngày t t d ng l ch năm 1960, m i ng i lên Ph Ch t ch đ chúc T tế ươ ị ọ ườ ủ ủ ị ể ế Bác H . Các c quan, đoàn th trong n c, đoàn ngo i giao và U ban Qu cồ ơ ể ướ ạ ỷ ố t đ u đ n đông đ .ế ề ế ủ

V n trong b ka-ki gi n d , v i phong thái ung dung, ch đ ng, Bác đápẫ ộ ả ị ớ ủ ộ l vui v và nói l i chúc m ng.ễ ẻ ờ ừ

…Sau ti c ng t, Bác c m l y m t qu táo to cùng m t túi k o đ ngệ ọ ầ ấ ộ ả ộ ẹ ứ lên…

Bác đi đ n ch ông đ i s n Đ và h i:ế ỗ ạ ứ Ấ ộ ỏ - Ngài đ i s có đ a phu nhân sang đây không?ạ ứ ư V đ i s râu hùm, hàm én, l m li t oai phong là v y mà lúc y, vì vôị ạ ứ ẫ ệ ậ ấ

cùng xúc đ ng tr c vinh d b t ng , b ng l v lúng túng, p úng đáp:ộ ướ ự ấ ờ ỗ ộ ẻ ấ - Th a Ch t ch… c m n Ch t ch… Tôi ch đ a theo sang đây cháuư ủ ị ả ơ ủ ị ỉ ư

trai năm nay chín tu i.ổ - Th thì - Bác H nói – tôi g i ông mang v cho cháu qu táo này và g iế ồ ử ề ả ử

cháu nh ng cái hôn.ữ M i ng i đ u xúc đ ng và vô cùng c m ph c m t c ch v a thânọ ườ ề ộ ả ụ ộ ử ỉ ừ

m t, t nhiên c a H Ch t ch.ậ ự ủ ồ ủ ị R i quay l i phía khách n c ngoài, Bác nói:ồ ạ ướ - T t nh t, nhà các v ch ng thi u th gì. Nh ng xin các v hãy c mế ấ ở ị ẳ ế ứ ư ị ầ

l y chút hoa qu trên bàn và mang v g i là quà c a Bác H t ng các cháuấ ả ở ề ọ ủ ồ ặ nhà.ở

C phòng khách n ào nh n nh p h n lên. Khách n c ngoài, kháchả ồ ộ ị ẳ ướ trong n c ùa đ n bàn ti c c m l y lê, táo, bánh k o, nét m t h n h .ướ ế ệ ầ ấ ẹ ặ ớ ở

Theo câu chuy nệ Qu táo Bác Hả ồ. Sđđ,T.2.tr177. [26.] M t cu c đ i tho i sinh đ ng.ộ ộ ố ạ ộ M t l n, thăm tr i thi u nhi Ti p Kh c g n Pra-ha, Bác H đã có m tộ ầ ạ ế ệ ắ ầ ồ ộ

cu c đ i tho i sinh đ ng v i các cháu:ộ ố ạ ộ ớ - Các cháu thân m n! Các cháu có bi t Bác là ai không? ế ế - Ano (Có ). Strycek H ! (Bác H ). Các cháu ríu rít tr l i.ạ ồ ồ ả ờ - Bác t n c nào đ n? ừ ướ ế - Vi t Nam! T t c đ ng thanh nói to. ệ ấ ả ồ - Các cháu có yêu h c t p không? ọ ậ - Ano! - Có yêu lao đ ng không?ộ - Ano! - Bác H r t yêu các cháu. Các cháu có yêu Bác H không? ồ ấ ồ - Ano! Nhi u cháu chen nhau xin đ c hôn Bác, Bác c i đôn h u nói vui:ề ượ ườ ậ - Bác H g y, các cháu hôn Bác nhi u quá, Bác s g y h n. Các cháuồ ầ ề ẽ ầ ơ

hãy c đ i bi u đ n hôn Bác v y.ử ạ ể ế ậ

­12­

T t c c i ng t ngh o.ấ ả ườ ặ ẽ Lê Bá Thuyên – Ch t ch H Chí Minhủ ị ồ

s gi cho tình h u nghứ ả ữ ị, Sđđ,T.2,tr.181. [86.] Qu táo Bác H cho em bé.ả ồ Tháng 4 năm 1964, v i danh nghĩa là Ch t ch n c Vi t Nam Dân chớ ủ ị ướ ệ ủ

C ng hoà, Bác H sang Pháp đ đàm phán v i chính ph Pháp v nh ng v nộ ồ ể ớ ủ ề ữ ấ đ có liên quan đ n v n m nh c a đ t n c. ề ế ậ ệ ủ ấ ướ Ông Đ c Lý thành ph Pa-ri mố ố ở ti c long tr ng thi t đãi Bác H . Tr c khi ra v , Ng i ch n l y m t quệ ọ ế ồ ướ ề ườ ọ ấ ộ ả táo đ p trên bàn, b vào túi. M i ng i, k c ông Đ c Lý đ u kinh ng c chúẹ ỏ ọ ườ ể ả ố ề ạ ý t i vi c y, ng c nhiên và không gi u đ c s tò mò. Khi Bác H b c raớ ệ ấ ạ ấ ượ ự ồ ướ kh i phòng, r t đông bà con Vi t ki u và c ng i Pháp n a đang đ ng đónỏ ấ ệ ề ả ườ ữ ứ Bác. Bác chào m i ng i. Khi Bác trông th y m t bà m b m t cháu nh cọ ườ ấ ộ ẹ ế ộ ỏ ố lách đám đông l i g n, Bác li n gi tay b cháu bé và đ a cho cháu bé quạ ầ ề ơ ế ư ả táo. C ch c a Bác H đã làm nh ng ng i có m t đó t ch tò mò ng cử ỉ ủ ồ ữ ườ ặ ở ừ ỗ ạ nhiên đ n ch vui m ng và c m ph c v t m lòng yêu tr c a Bác.ế ỗ ừ ả ụ ề ấ ẻ ủ

Trích trong “Bác H v i thi u nhi và Ph nồ ớ ế ụ ữ”. Sđđ,tr.103.

[27.] Cháu c a Bác H .ủ ồ V a là ng i lo toan th h n i ti p cho t ng lai, v a là ng i thânừ ườ ế ệ ố ế ươ ừ ườ

chăm lo cho con cháu, có l cũng vì v y, mà dân ta, già tr , l n bé đ u g iẽ ậ ẻ ớ ề ọ Ng i là Bác. Mà không ch nhân dân ta!ườ ỉ

Rô-met Chăn-đra, nguyên Ch t ch H i đ ng hoà bình th gi i đã phátủ ị ộ ồ ế ớ bi u trong d p d H i ngh qu c t “Vi t Nam và th gi i” nh ng l i chânể ị ự ộ ị ố ế ệ ế ớ ữ ờ tình, thân thi t: “ Vi t Nam, các b n t x ng r t đúng mình là cháu c a Bácế Ở ệ ạ ự ư ấ ủ H . Các b n đã cho phép chúng tôi thay m t hàng trăm tri u nhân dân th gi iồ ạ ặ ệ ế ớ đ c có m t hôm nay t i đây. Chúng tôi yêu c u các b n thêm m t đ c ânượ ặ ạ ầ ạ ộ ặ n a: Mong các b n, nh ng ng i cháu c a Bác H cho phép chúng tôi t cácữ ạ ữ ườ ủ ồ ừ n i trên th gi i đ u đ c t nh n là cháu c a Bác H . T t c chúng ta, cháuơ ế ớ ề ượ ự ậ ủ ồ ấ ả c a Bác H t t c các n c trên th gi i, s t p h p l i đ gi ng caoủ ồ ở ấ ả ướ ế ớ ẽ ậ ợ ạ ể ươ ng n c H Chí Minh ti n lên nh ng th ng l i m i h n n a”.ọ ờ ồ ế ữ ắ ợ ớ ơ ữ

Cháu c a Bác H .ủ ồ Bác H c a các cháu.ồ ủ Ng i suy nghĩ v tu i tr chúng taườ ề ổ ẻ ,

H i t ng c a ồ ưở ủ Vũ Kỳ, Sđđ,T.2.tr.186. 6- [38.] Bác H đ n v i các cháu m côi tr i Kim Đ ng.ồ ế ớ ồ ở ạ ồ M t sáng đ p tr i, Bác H đã đ n v i các cháu tr i Kim Đ ng. Ngayộ ẹ ờ ồ ế ớ ở ạ ồ

t phút đ t chân đ n c ng tr i nhìn b rào dăng dây thép gai, trong m t Bácừ ặ ế ổ ạ ờ ắ hi n lên s nh c nh i. Nói v i các cán b ph trách gi ng Bác nh nhàng,ệ ự ứ ố ớ ộ ụ ọ ẹ nh ng vô cùng th m thía:ư ấ

- Đây là n i nuôi d y các cháu m côi, đ c mang tên li t sĩ Kim Đ ng,ơ ạ ồ ượ ệ ồ sao các cô, các chú l i rào dây thép gai nh m t nhà tù th này?ạ ư ộ ế

Chú Thu n th a:ậ ư

­13­

- D th a Bác, c ng i c a th i đ i cũ đ l i đ y !ạ ư ơ ơ ủ ờ ạ ể ạ ấ ạ Bác l c đ u: Các cô, các chú ph i tháo g đám dây thép gai ngay. Chắ ầ ả ỡ ế

đ cũ nhóm các cháu vào đây, chúng ta ti p t c nuôi d y vì t ng lai c a cácộ ế ụ ạ ươ ủ cháu.

Bác đi vào t ng căn phòng , phòng ăn, phòng h c, n i các cháu vuiừ ở ọ ơ ch i. Bác khen “Đ c cái g n gàng, ngăn n p, s ch s ”, nh ng còn – Bác h iơ ượ ọ ắ ạ ẽ ư ỏ cán b ph trách tr i – còn th nào, các cô, các chú bi t không?ộ ụ ạ ế ế

M i ng i nhìn Bác, v a xúc đ ng v a lúng túng. R i chú Thu n m nhọ ườ ừ ộ ừ ồ ậ ạ d n đáp:ạ

- Th a Bác, các cháu tr i còn ch t ch i .ư ở ạ ậ ộ ạ Bác H m m c i: ồ ỉ ườ - Chú nói m i đúng có m t ph n nh thôi. Đ i v i các cháu m côi, đi uớ ộ ầ ỏ ố ớ ồ ề

l n nh t là ph i bù đ p tình th ng. Các cháu đã không còn b , m thì các cô,ớ ấ ả ắ ươ ố ẹ các chú đây là b , là m c a các cháu. Các cô, các chú nuôi d y các cháu ph iở ố ẹ ủ ạ ả đem lòng làm m , làm cha mà c x , mà săn sóc, mà d y b o. Bác th y đây,ẹ ư ử ạ ả ấ ở đ i v i các cháu, còn cái v “tr i lính”, thi u cái m cúng c a gia đình. D yố ớ ẻ ạ ế ấ ủ ạ cho các cháu vào khuôn phép, s ng có k lu t, tr t t là đúng. Nh ng khôngố ỷ ậ ậ ự ư đ c đ các cháu m t cái h n nhiên, m t cái vui t i, tho i mái. Đ ng bi nượ ể ấ ồ ấ ươ ả ừ ế các cháu thành các “ông c non”. Các cô, các chú ph i làm sao cho các cháuụ ả th y tr i Kim Đ ng là gia đình c a các cháu, đi xa các cháu nh , lúc nhà cácấ ạ ồ ủ ớ ở cháu vui. Đ c nh v y thì c n gì ph i rào dây thép gai, ph i canh phòngượ ư ậ ầ ả ả nghiêm ng t v i các cháu?ặ ớ

Bác l i h i: ạ ỏ - Nh ng cháu kém có nhi u không?ữ ề - Th a bác, còn nhi u l m .ư ề ắ ạ - Nhi u là bao nhiêu?ề Đ ng chí ph trách h i b i r i. Bác nói ngay:ồ ụ ơ ố ố - Qu n lý các cháu thì c n bi t c th t ng cháu m t, bi t ch c ch n cáiả ầ ế ụ ể ừ ộ ế ắ ắ

d , cái hay c a m i đ a. Có nh v y thì d y m i có k t qu t t.ở ủ ỗ ứ ư ậ ạ ớ ế ả ố Bác b o chú Thu n đ ng bên:ả ậ ứ - Cho Bác g p cháu nào kém nh t tr i.ặ ấ ạ Em Qu c đ ng khoanh tay tr c m t Bác, Bác cúi xu ng vu t ve nhèố ứ ướ ặ ố ố

nh tóc em. Bác h i:ẹ ỏ - Tên cháu là gì? - Th a Bác, tên cháu là Qu c l i !ư ố ủ ạ Bác nhìn em, ái ng i:ạ - Ai đ t cho cháu cái tên y?ặ ấ - D th a, các b n g i cháu th .ạ ư ạ ọ ế ạ - Vì sao các b n g i cháu là Qu c l i?ạ ọ ố ủ - Th a Bác…Cháu…Cháu hay tr n tr i. Cháu chui qua hàng rào, l i vàoư ố ạ ủ

các ngõ ph .ố ạ

­14­

- Sao cháu không ch u trong tr i mà l i tr n ra bên ngoài? ị ở ạ ạ ố - Th a Bác… trong tr i kh c c l m .ư ở ạ ổ ự ắ ạ - Kh c c nh th nào?ổ ự ư ế - D chúng cháu b gò bó đ th .ạ ị ủ ứ ạ - Cháu nói rõ s gò bó cho Bác nghe nào?ự - Th a Bác…ư Qu c nhìn Bác H mà n c m t trào ra, ngh n ngào không nói lên l i.ố ồ ướ ắ ẹ ờ

Bác xoa đ u em, Bác đã hi u th u t t c , dù em ch a nói ra đ c nh ng đi uầ ể ấ ấ ả ư ượ ữ ề mu n th a v i Bác, Bác khuyên Qu c: “T nay cháu ph i ph n đ u b cái tênố ư ớ ố ừ ả ấ ấ ỏ “l i”, gi l i cái tên Qu c…”. ủ ữ ạ ố N c m t càng giàn giũa trên hai má Qu c.ướ ắ ố

Bác H c m tay em Qu c đi ra ch c tr i đang t p h p đón đ i Bác.ồ ầ ố ỗ ả ạ ậ ợ ợ Bác thân m t k cho các em nghe m t s g ng t t c a thi u nhi trong khángậ ể ộ ố ươ ố ủ ế chi n ch ng Pháp, g ng t t c a thi u nhi Liên Xô và các n c b n. Cácế ố ươ ố ủ ế ở ướ ạ em đã không c m đ c n c m t khi nghe Bác k v th i niên thi u c aầ ượ ướ ắ ể ề ờ ế ủ Bác, Bác đã t ng thèm m t cái đ ch i, c ao m t b qu n áo m i đ m cừ ộ ồ ơ ướ ộ ộ ầ ớ ể ặ T t. Bác cũng đã m côi m t năm lên chín, lên m i. ế ồ ẹ ừ ườ Bác đã ph i b emả ế trèo tr o bên hông đi xin s a cho em sau ngày m qua đ i.ẹ ữ ẹ ờ

Bác căn d n các em nh ông d n cháu:ặ ư ặ - Các cháu ph i vâng l i các cô, các chú ph trách. Thi u nhi thì ph iả ờ ụ ế ả

ngoan, ph i th t thà, l phép v i ng i l n, kính tr ng ng i già, giúp đả ậ ễ ớ ườ ớ ọ ườ ỡ ng i tàn t t y u đau. Các cháu trong t p th v i nhau càng ph i yêuườ ậ ế ở ậ ể ớ ả th ng nhau nh anh ch em ru t th t. Và ph i dũng c m s a ch a nh ngươ ư ị ộ ị ả ả ử ữ ữ khuy t đi m, nh ng thói h t t x u đ l n lên làm ng i ch c a đ t n c,ế ể ữ ư ậ ấ ể ớ ườ ủ ủ ấ ướ đ ng đ mình là cái gánh n ng c a xã h i…ừ ể ặ ủ ộ

R i Bác b o:ồ ả - Các cháu có h a làm đ c đi u Bác căn d n không nào?ứ ượ ề ặ M t ti ng “có” vang lên, đ u kh p và sôi n i. Bác còn d n thêm các emộ ế ề ắ ổ ặ

là, noi g ng dũng c m c a li t sĩ Kim Đ ng trong h c t p và rèn luy n, emươ ả ủ ệ ồ ọ ậ ệ nào đ t k t qu t t, đ c ban ph trách báo lên Bác, Bác s g i ph n th ng.ạ ế ả ố ượ ụ ẽ ử ầ ưở Và Bác thân m t h n: “N u c tr i cùng ti n b v t b c, Bác s còn vậ ẹ ế ả ạ ế ộ ượ ậ ẽ ề thăm các cháu nhi u l n n a”.ề ầ ữ

Ngày hôm y, Bác đã đ l i r t nhi u quà đ chia cho các em. Nh nấ ể ạ ấ ề ể ậ ph n quà c a Bác cho, nhi u em đã không ăn, c t làm k ni m.ầ ủ ề ấ ỷ ệ

T hôm đó trong t ng đôi m t c a các em, ng i lên ni m vui nh n quàừ ừ ắ ủ ờ ề ậ Bác. Em Qu c không l i ra ngoài tr i n a mà gi gìn mình nh gi gìn kố ủ ạ ữ ữ ư ữ ỷ ni m quà Bác trong tráiệ tim.

S n Tùng, Hoa râm b tơ ụ , Sđđ,T.2,tr.212. 7- [40.] Bác H Pác Bó.ồ ở Ngày m ng 3 t t, năm Tân T , t c ngày mùng 8 tháng 2 năm 1941 Bác vồ ế ị ứ ề

đ n Pác Bó. Pác Bó thu c xã Tr ng Hà, huy n Hà Qu ng. N i đây núi r ngế ộ ườ ệ ả ơ ừ trùng đi p và đ a th hi m tr r t có l i cho ho t đ ng bí m t c a cán bệ ị ế ể ở ấ ợ ạ ộ ậ ủ ộ Vi t Minh, nhi u c s cách m ng vùng Pác Bó đã đ c xây d ng v ngệ ề ơ ở ạ ở ượ ự ữ

­15­

ch c. Gia đình c Máy Lỳ là m t trong nh ng c s chúng tôi ch n làm n iắ ụ ộ ữ ơ ở ọ ơ đ Bác và làm vi c. Gia đình ch có ba ng i, c ông, c bà và cô con gái.ể ở ệ ỉ ườ ụ ụ Nhà không đ c r ng nh ng thoáng mát, ngay bìa r ng và kín đáo, đi l i r tượ ộ ư ừ ạ ấ thu n ti n. Gia đình đón ti p Bác và chúng tôi r t thân m t.ậ ệ ế ấ ậ

Sau b a c m t t chi u m ng 3, Bác đã ch th chúng tôi ph i nghiên c uữ ơ ế ề ồ ỉ ị ả ứ t ng n i và làm vi c cho thích h p và kín đáo h n. Bác nói đ i ý: “ đâyừ ơ ở ệ ợ ơ ạ Ở d a vào dân thì có nhi u thu n l i nh ng cũng có cái không l i c cho yêuự ề ậ ợ ư ợ ả c u ho t đ ng bí m t c a ta mà cũng không ti n cho sinh ho t c a dân, nênầ ạ ộ ậ ủ ệ ạ ủ ph i “sáu sán” thôi…”. “Sáu sán” ti ng đ a ph ng có nghĩa là vào núi. Mà đãả ế ị ươ là vào núi thì ph i hang ho c d ng lán…Và ngay t i hôm đó bên b p l aả ở ặ ự ố ế ử nhà sàn, Bác h i c Máy Lỳ đây có ch nào m a không h t t i không? Nhỏ ụ ở ỗ ư ắ ớ ư v y chúng tôi hi u ý Bác là ph i hang. Chúng tôi bàn cách tìm hang. Cậ ể ả ở ụ Máy Lỳ cho bi t, gia đình c có m t cái hang sâu và r t kín dùng lánh n n khiế ụ ộ ấ ạ có bi n (có ph v c p, gi t). Sáng hôm sau (ngày m ng 4 t t), chúng tôiế ỉ ề ướ ế ồ ế m i Bác đi xem hang nhà c Máy Lỳ, Bác ng ngay. Chúng tôi quy t đ nh ti nờ ụ ư ế ị ế hành công tác chu n b vào hang. Anh Phùng Chí Kiên giao cho tôi liên h v iẩ ị ệ ớ c s đ chu n b các th . Anh Cáp, anh L c đ c phân công tr l i hangơ ở ể ẩ ị ứ ộ ượ ở ạ nghiên c u thêm l i vào, đ ng ra và tình hình c th trong hang.ứ ố ườ ụ ể

C Máy Lỳ cho chúng tôi m n 5 t m ván g nghi n. Ván h i ng n nênụ ượ ấ ỗ ế ơ ắ khi kê đ ng ph i n m h i co m i đ ch cho 5 ng i. Chúng tôi ch t câyể ủ ả ằ ơ ớ ủ ỗ ườ ặ làm m t cái giá trên có ộ ti pế n a đ Bác và anh em đ t túi đ ng qu n áo.ứ ể ặ ự ầ

Ngày 5 t t thì Bác và chúng tôi d n vào hang. Cùng hang v i Bác cóế ọ ở ớ anh Phùng Chí Kiên, Hoàng Sâm, Th An, anh Cáp, anh L c và tôi. Nhómế ộ công tác c a chúng tôi do anh Phùng Chí Kiên ph trách, còn các anh Qu củ ụ ố Vân, Đ c Thanh (t c Đàm Minh Vi n) là đ ng dây liên l c đ ng th i phứ ứ ễ ườ ạ ồ ờ ụ trách l c l ng vũ trang b o v vòng ngoài.ự ượ ả ệ

hang đ c ít lâu, chúng tôi th y trong ng i r t m t. S c kho c aỞ ượ ấ ườ ấ ệ ứ ẻ ủ Bác lúc đó cũng không đ c t t l m. Ng i g y, n c da x u, ăn u ng khamượ ố ắ ườ ầ ướ ấ ố kh mà Bác l i làm vi c căng th ng nên chúng tôi r t lo.ổ ạ ệ ẳ ấ

Tuy nói là b o v Bác, nh ng th c ch t Bác l i là ng i d y chúng tôiả ệ ư ự ấ ạ ườ ạ r t nhi u trong công tác b o v . Bác quan tâm giáo d c chúng tôi chi li t ngấ ề ả ệ ụ ừ vi c r t b ích. Nh ng vi c ti p xúc v i dân tr c h t ph i đ c nhân dânệ ấ ổ ữ ệ ế ớ ướ ế ả ượ quý m n, tin t ng nh ng đ ng th i ph i có câu chuy n hoá trang h p lýế ưở ư ồ ờ ả ệ ợ đ m b o gi gìn bí m t công vi c cách m ng đang làm. Và th c t chúng tôiả ả ữ ậ ệ ạ ự ế đã làm t t l i Bác d y. Nh ng c s cách m ng vùng Pác Bó ngay c nhố ờ ạ ữ ơ ở ạ ở ả ư anh Đ i Lâm cũng ch bi t có cán b Trung ng quan tr ng v nh ng khôngạ ỉ ế ộ ươ ọ ề ư bi t có bao nhiêu ng i, c th là ai và hi n nay đâu.ế ườ ụ ể ệ ở

Còn chuy n nh n l ng th c do dân giúp đ , Bác d y m i lúc ph i cóệ ậ ươ ự ỡ ạ ỗ ả gi gi c, cách làm, cách đi l i khác nhau không đ đ ch n m đ c quy lu tờ ấ ạ ể ị ắ ượ ậ ho t đ ng c a ta, ngày nh n l ng th c chuy n đ n ph i luôn thay đ i; mangạ ộ ủ ậ ươ ự ể ế ả ổ l ng th c trên đ ng ph i hoá trang h p lý và đ ng đi ph i có h ng thayươ ự ườ ả ợ ườ ả ướ đ i luôn. G o và mu i do các c s v n đ ng quyên góp không nên t p trungổ ạ ố ơ ở ậ ộ ậ đ m t nhà, ph i phân tán m i n i m t ít. Đ dùng cho h u c n m n c aể ở ộ ả ỗ ơ ộ ồ ậ ầ ượ ủ

­16­

dân ph i m i nhà m t th , th m chí có th ph i m n nhi u nhà…Bác k choả ỗ ộ ứ ậ ứ ả ượ ề ể chúng tôi nghe r t nhi u nh ng m u chuy n v đ i ho t đ ng c a Bác khi cònấ ề ữ ẩ ệ ề ờ ạ ộ ủ

n c ngoài, n i dung m i chuy n tuy x y ra các n c khác nhau nh ngở ướ ộ ỗ ệ ả ở ướ ư đ u nh m giáo d c chúng tôi ý th c gi bí m t. Cu i cùng Bác d y: “Trongề ằ ụ ứ ữ ậ ố ạ đi u ki n và hoàn c nh cách m ng n c ta hi n nay, bí m t ph i đ c coi làề ệ ả ạ ướ ệ ậ ả ượ nguyên t c trong m i ho t đ ng c a Đ ng…”.ắ ọ ạ ộ ủ ả

Tuy nói lúc đó Pác Bó là khu v c an toàn h n các khu khác trong vùng,ự ơ nh ng l i là n i k đ ch luôn dòm ngó, tìm ki m, t ch c ph c kích các ngư ạ ơ ẻ ị ế ổ ứ ụ ả đ ng nghi có cán b ta đi qua. Cách n i Bác v phía b n Lũng 10 cây s ,ườ ộ ơ ề ả ố chúng d ng đ n v i h n m t trung đ i lính dõng do Pháp ch huy t ch cự ồ ớ ơ ộ ộ ỉ ổ ứ tu n tra, ki m soát, b t b ho c càn quét nh ng b n nghi có cán b ta ho tầ ể ắ ớ ặ ữ ả ộ ạ đ ng. Đ ng th i ho t đ ng c a b n ph lúc này cũng r t táo t n nên chúng tôiộ ồ ờ ạ ộ ủ ọ ỉ ấ ợ càng lo l ng, trăn tr v nhi m v b o v Bác.ắ ở ề ệ ụ ả ệ

H ng ngày sau gi làm vi c bu i chi u, Bác th ng đi d o leo núi,ằ ờ ệ ổ ề ườ ạ nh ng th c ra là Bác đi n m tình hình khu v c, ph n l n anh em chúng tôiư ự ắ ự ầ ớ ho t đ ng vùng này lâu nay quen v i l i su i trèo đèo nh ng đôi lúc ph iạ ộ ở ớ ộ ố ư ả v a đi, v a ch y theo k p Bác. Có nhi u vi c r t đ n gi n nh ng khi Bác h iừ ừ ạ ị ề ệ ấ ơ ả ư ỏ anh em chúng tôi không tr l i đ c. Cũng có vi c chúng tôi đã làm nh ng khiả ờ ượ ệ ư nghe Bác gi ng gi i m i bi t mình còn đ n gi n và kh d i quá. Ý th c c nhả ả ớ ế ơ ả ờ ạ ứ ả giác có nghĩ đ n nh ng cách gi bí m t còn tuỳ ti n, non kém. Bác d y chúngế ư ữ ậ ệ ạ tôi ho t đ ng vùng núi, dân th a, khi đi công tác t t nh t là ph i đem theoạ ộ ở ư ố ấ ả c m n m. Nh v y v a đ c vi c mà không gây phi n hà cho dân. K đ chơ ắ ư ậ ừ ượ ệ ề ẻ ị l i r t tinh quái, đâu mà chúng ch ng cài ng i vào. Nh ng bang tá, tr ngạ ấ ở ẳ ườ ữ ưở b n,…và ngay c nh ng gia đình dân t c s ng ven đ ng đi, đ ch th ngả ả ữ ộ ố ườ ị ườ dùng v t ch t nh b c hoa xoè, mu i, v i đ mua chu c làm ch đi m. Mìnhậ ấ ư ạ ố ả ể ộ ỉ ể ph i sâu sát giáo d c ý th c ng h cách m ng cho đ ng bào, nh ng ph i chúả ụ ứ ủ ộ ạ ồ ư ả ý phát hi n tay chân c a chúng. Trên đ ng đi, khi ăn c m ph i tìm n i su iệ ủ ườ ơ ả ơ ố s ch s , ăn xong lá đùm c m ph i chôn sâu, ti n khi r a tay khoát cho n cạ ẽ ơ ả ệ ử ướ d i h t nh ng h t c m vãi xu ng su i, cá đ c ăn mà ta l i xoá đ c d uộ ế ữ ạ ơ ố ố ượ ạ ượ ấ v t làm cho k đ ch có m t cũng nh mù. Ho t đ ng bí m t ph i “lai vô nh,ế ẻ ị ắ ư ạ ộ ậ ả ả kh vô hình”. Chúng ta đ n đ ch không bi t mà rút đi chúng cũng không hay,ứ ế ị ế thì m i b o v đ c mình và có nhi u thu n l i di t đ ch.ớ ả ệ ượ ề ậ ợ ệ ị

T i đây l c l ng cách m ng s phát tri n. K đ ch l i tìm m i cáchớ ự ượ ạ ẽ ể ẻ ị ạ ọ tiêu di t l c l ng cách m ng. Tình hình s căng th ng và ph c t p h nệ ự ượ ạ ẽ ẳ ứ ạ ơ nhi u. Chúng ta v a ph i chi n đ u v a tăng gia s n xu t và làm nhà ngoàiề ừ ả ế ấ ừ ả ấ r ng đ …Tăng gia ho c làm nhà cũng ph i bi t gi bí m t. Tr ng rau hayừ ể ở ặ ả ế ữ ậ ồ gieo b p cũng ph i làm đúng ki u cách c a dân t c n i mình . Làm lán ắ ả ể ủ ộ ơ ở ở cũng ph i gi ng ki u lán c a đ ng bào. N u ta làm khác đi là đ ch và b n x uả ố ể ủ ồ ế ị ọ ấ s phát hi n đ c ngay. Khi làm lán cũng ph i bi t tính toán sao cho có l iẽ ệ ượ ả ế ợ đôi đ ng. M i lán ch nên làm đ cho 1 đ n 2 ng i là cùng. N i làm lánườ ỗ ỉ ủ ế ườ ở ơ ph i xem xét v a l i cho vi c quan sát phát hi n đ ch t xa nh ng đ ng th iả ừ ợ ệ ệ ị ừ ư ồ ờ ph i có đ ng rút khi b vây. Li p che chung quanh lán không nên dùng n aả ườ ị ế ứ đan v ng ch c mà nên l y c tranh t t n p l i thành t m đ th ng. Tr ngữ ắ ấ ỏ ế ẹ ạ ấ ể ư ườ h p b đ ch vây ho c đ n g n m i phát hi n thì ch vi c lách nh qua li pợ ị ị ặ ế ầ ớ ệ ỉ ệ ẹ ế

­17­

tranh cho d dàng. Mu n b o v Đ ng, tr c h t m i thành viên ph i suyễ ố ả ệ ả ướ ế ỗ ả nghĩ t b o v mình. Nghĩ l i nh ng năm tr c đây, khi Đ ng b kh ng b ,ự ả ệ ạ ữ ướ ả ị ủ ố nhi u đ ng chí b b t b tù t i và hy sinh, anh em chúng tôi càng th m thía l iề ồ ị ắ ớ ộ ấ ờ Bác d y.ạ

hang đ n tu n th hai, chúng tôi th y tình hình s c kho c a Bác cóỞ ế ầ ứ ấ ứ ẻ ủ hi n t ng m t m i h n. Chúng tôi ai n y đ u lo l ng cho s c kho c a Bác.ệ ượ ệ ỏ ơ ấ ề ắ ứ ẻ ủ Có hôm d n v sinh, anh Hoàng Sâm phát hi n th y r n đ c chui vào hang,ọ ệ ệ ấ ắ ộ n m d i t m ph n ngay ch Bác. Hàng ngày Bác v n m i mi t làm vi c, ítằ ướ ấ ả ỗ ẫ ả ế ệ khi th y Bác r nh r i. M i bu i đi d o, chúng tôi v n th y Bác nhanh nh n,ấ ả ỗ ỗ ổ ạ ẫ ấ ẹ vui v ho t bát nên cũng yên lòng. C dăm ba ngày c Máy Lỳ l i đem l ngẻ ạ ứ ụ ạ ươ th c vào m t l n. Bác ti p c r t thân m t và chuy n trò th t vui v . Ngay cự ộ ầ ế ụ ấ ậ ệ ậ ẻ ả c Máy Lỳ cũng không bi t Bác là ai. M t l n trong câu chuy n vui, c h i tênụ ế ộ ầ ệ ụ ỏ Bác, Bác c i r i ch m rãi gi i thích: “Sáu sán” là vào núi còn có nghĩa là “Thuườ ồ ậ ả S n”. Tên tôi là “Thu S n”. T đó m i l n g p c Máy Lỳ th ng chào Bácơ ơ ừ ỗ ầ ặ ụ ườ b ng câu chào ké Thu S n (Già Thu). Chúng tôi và m t s anh em khác cũng tằ ơ ộ ố ừ đó dùng cái tên “Già Thu” đ gi i thích cho các đ ng chí khác khi b h i v Bácể ả ồ ị ỏ ề mà theo nguyên t c không đ c nói rõ h n.ắ ượ ơ

Chúng tôi có ý đ nh làm lán đ Bác , đ m b o s c kho h n. Khi báoị ể ở ả ả ứ ẻ ơ cáo ý đ nh đó, đ c Bác đ ng ý, chúng tôi r t m ng. Công vi c chu n bị ượ ồ ấ ừ ệ ẩ ị đ c kh n tr ng ti n hành. Vi c tìm m t đ a đi m đ làm lán theo ý Bácượ ẩ ươ ế ệ ộ ị ể ể d y cũng r t khó. M t hôm sau gi làm vi c bu i chi u Bác đi d o đ n m tạ ấ ộ ờ ệ ổ ề ạ ế ộ đo n su i cách c a hang không xa. Bác d ng l i quan sát và g i ý ch nàyạ ố ử ừ ạ ợ ỗ n u làm lán thì ti n nh t. N i Bác ch là m t kho ng đ t b ng ngay c nhế ở ệ ấ ơ ỉ ộ ả ấ ằ ạ b su i. Con su i n c r t trong và ngay b có nhi u t ng đá to và đ p. Ph iờ ố ố ướ ấ ờ ề ả ẹ ả đi ng c theo dòng ch y m i vào đ c c a hang n i Bác . Nh ng đ ng ượ ả ớ ượ ủ ơ ở ư ứ ở đây nhìn lên thì l i không th y đ c c a hang. Khi có bi n, có th theo dòngạ ấ ượ ử ế ể su i rút vào hang ho c lên tri n núi có r ng cây r m cũng r t ti n.ố ặ ề ừ ậ ấ ệ

Th là chúng tôi b t tay vào công vi c d ng lán ngay. Lán r ng ch v aế ắ ệ ự ộ ỉ ừ chi c chi u đôi. C a lán h ng xu ng con đ ng mòn d i thung lũng.ế ế ử ướ ố ườ ướ Chung quanh cũng dùng c tranh thay li p n a nh l i Bác d y, nh ng bênỏ ế ứ ư ờ ạ ư ngoài có treo m t s tàu lá c trông gi ng nh nh ng cái lán canh n ng c aộ ố ọ ố ư ữ ươ ủ đ ng bào. Anh L c h ng d n chúng tôi vào r ng l y n a tép (lo i n a chồ ộ ướ ẫ ừ ấ ứ ạ ứ ỉ l n b ng ngón chân cái), vót nh n làm hàng rào chung quanh. Anh gi i thíchớ ằ ọ ả đây là kinh nghi m c a đ ng bào dân t c th ng dùng lo i cây này đ ràoệ ủ ồ ộ ườ ạ ể v n nhà vì con h trông th y s .ườ ổ ấ ợ

Lán làm xong, chúng tôi m i Bác ra xem. Bác r t ng và ngay ngày hômờ ấ ư sau, anh Kiên m i Bác xu ng lán và làm vi c. Bác đ ng ý và ch ban ngàyờ ố ở ệ ồ ỉ xu ng lán làm vi c, ăn ngh , còn ban đêm l i vào hang.ố ệ ỉ ạ

L ng th c do đ ng bào giúp đ th ng là g o ngô (b p b ) xay nhươ ự ồ ỡ ườ ạ ắ ẹ ỏ và mu i. Có hôm th y g o g n h t, Bác b o chúng tôi n u cháo ngô (cháoố ấ ạ ầ ế ả ấ b ) ăn thay b a. Còn rau xanh ch y u là măng t ki m trong r ng. Có hômẹ ữ ủ ế ự ế ừ câu đ c con cá ho c hái đ c ít rau r n (lo i gi ng cây d ng x m c venượ ặ ượ ớ ạ ố ươ ỉ ọ b su i) thì b a ăn đ c c i thi n và ngon mi ng h n. M t hôm Bác vàờ ố ữ ượ ả ệ ệ ơ ộ

­18­

chúng tôi đang ăn cháo ngô, có ng i nói đùa đây là bánh đúc, thì Bác ung dungườ đ c m y câu th :ọ ấ ơ

Sáng ra b su i t i vào hangờ ố ố Cháo b rau măng v n s n sàng.ẹ ẫ ẵ Bàn đá chông chênh d ch s Đ ngị ử ả Cu c đ i cách m ng th t là sang…ộ ờ ạ ậ Th Bác làm hi n th c v i cu c s ng quá, chúng tôi m i ng i đ c l iơ ệ ự ớ ộ ố ỗ ườ ọ ạ

m t câu và gi i nghĩa luôn. Đ n l t anh Hoàng Sâm đ c câuộ ả ế ượ ọ “Bàn đá chông chênh d ch s Đ ng” thì t t c ai cũng c i vang.ị ử ả ấ ả ườ

Th t v y, tôi chen vào: Đúng hòn đá chông chênh th t, nh ng v ng l mậ ậ ậ ư ữ ắ đ y. Th mà có hôm anh Kiên th y Bác ng i làm vi c l i s Bác ngã.ấ ế ấ ồ ệ ạ ợ

Chúng tôi vui v tranh nhau và đ c đi đ c l i nh ng câu th c a Bác.ẻ ọ ọ ạ ữ ơ ủ Bác nhìn chúng tôi c i hi n h u và v i gi ng m áp, Bác nói:ườ ề ậ ớ ọ ấ

- Thôi các chú ăn ti p đi k o cháo b ngu i m t!...ế ẻ ẹ ộ ấ T xuân Tân T năm y, đ n xuân M u Thìn năm nay th m tho t đã ngótừ ị ấ ế ậ ấ ắ

g n n a th k trôi qua. Th mà có d p g p l i, th y nh m i hôm qua. Bácầ ử ế ỷ ế ị ặ ạ ấ ư ớ đã đi xa, nh ng bi t bao k ni m sâu s c trong cu c đ i ng i chi n sĩ b oư ế ỷ ệ ắ ộ ờ ườ ế ả v Bác mãi mãi là nh ng bài h c truy n th ng v vang không bao gi phai.ệ ữ ọ ề ố ẻ ờ

Lê Qu ng Báả 1 k , ể Cao Bá Sanh ghi trong Nh ng chuy n vui và c m đ ng v H Ch t chữ ệ ả ộ ề ồ ủ ị .

NXB Công an nhân dân, Hà N i, 2000.ộ 8- [45.] Tháng Tám năm 1945 Hà N i.ở ộ Đ u năm 1941, Bác H v n c tr c ti p lãnh đ o cách m ng.ầ ồ ề ướ ự ế ạ ạ Ngày 19 tháng 8 năm 1945, Hà N i kh i nghĩa giành chính quy n, r iộ ở ề ồ

l n l t đ n các t nh khác trong c n c. Cu i tháng 8 năm 1945, Th ng vầ ượ ế ỉ ả ướ ố ườ ụ Trung ng quy t đ nh đ a Bác H v Th đô Hà N i đ lãnh đ o, gi v ngươ ế ị ư ồ ề ủ ộ ể ạ ữ ữ và c ng c chính quy n non tr . Lúc y, Bác m và r t g y. Chúng tôi mua ítủ ố ề ẻ ấ ố ấ ầ tim gan n u cháo cho Bác. Nh ng có th do không may mua ph i tim gan c aấ ư ể ả ủ l n g o nên Bác l i lên c n s t cao. Trên đ ng v Hà N i, có lúc m t quá,ợ ạ ạ ơ ố ườ ề ộ ệ Bác không đi đ c, anh em dùng v i và đòn tre làm cáng. N m trên cáng,ượ ả ằ ng i s t h m h p nh ng Bác v n th y vui vì đi t i đâu cũng th y c đ saoườ ố ầ ậ ư ẫ ấ ớ ấ ờ ỏ vàng và đ ng bào hào h ng hô vang: “ ng h Vi t Minh”, “Ch t ch H Chíồ ứ Ủ ộ ệ ủ ị ồ Minh muôn năm”. Chi u 25 tháng 8, v đ n ngo i thành Hà N i, Bác d ng l iề ề ế ạ ộ ừ ạ

làng Phú Gia. Chi u t i Ch Nh t, 26 tháng 8 năm 1945, đ ng chí Tr ngở ề ố ủ ậ ồ ườ Chinh đ n đón Bác. Hà N i h ng h c khí th cách m ng. Kh p ph ph ngế ộ ừ ự ế ạ ắ ố ườ tràn ng p ni m hân hoan v i c đ sao vàng. Ít ai đ ý đ n m t chi c xe cũ,ậ ề ớ ờ ỏ ể ế ộ ế màu đen ch Bác ch y t phía Chèm, d c theo đê Yên Ph , xu ng d c Hàngở ạ ừ ọ ụ ố ố Than, qua ph Hàng Gi y r i r Hàng Mã v đ n tr c s nhà 35 Hàng Cân.ố ấ ồ ẽ ề ế ướ ố Xe đ a Bác vào c ng sau, r i Bác lên th ng gác 2 nhà 48 ph Hàng Ngang.ư ổ ồ ẳ ố Đây là ngôi nhà 3 t ng c a ông Tr nh Văn Bô, m t th ng gia l n c a Hà N iầ ủ ị ộ ươ ớ ủ ộ và là c s c a cách m ng. Nhà xây ch c ch n, r t ti n cho công tác b o v .ơ ở ủ ạ ắ ắ ấ ệ ả ệ 1 Sau  là cấp tướng trong quân  đội nhân  dân  Việt Nam.

­19­

T ng 1 và t ng 3 ch nhà dành đ và bán hàng. Còn t ng 2 giành cho cáchầ ầ ủ ể ở ầ m ng. Lúc này, ch nhà ch a bi t ng i cách m ng đó chính là Ch t ch Hạ ủ ư ế ườ ạ ủ ị ồ Chí Minh. Đi lên, đi xu ng nhi u, ch nhà ch th y m t c già dáng ng iố ề ủ ỉ ấ ộ ụ ườ g y nh ng nhanh nh n, có đôi m t sáng l th ng. Sau này ch nhà m i bi tầ ư ẹ ắ ạ ườ ủ ớ ế ngôi nhà c a mình có vinh d đ c đón ti p Ch t ch H Chí Minh. Ngayủ ự ượ ế ủ ị ồ chi u t i hôm sau, 27 tháng 8, tôi (t c Vũ Kỳ) đ c Trung ng ch n làm thề ố ứ ượ ươ ọ ư ký cho Bác. Bác thân m t h i tôi:ậ ỏ

- Chú tên gì? Tôi th a:ư - Cháu tên C n (tên c a tôi h i đó).ầ ạ ủ ồ Có l tôi xúc đ ng nói không rõ nên Bác nghe thành C n. Bác trìu m nẽ ộ ẩ ế

b o:ả - C n à, C n là c n th n. R t t t.ẩ ẩ ẩ ậ ấ ố Sáng hôm sau, Bác l i h i tên tôi, tôi th a r t rõ:ạ ỏ ư ấ - Cháu là C n .ầ ạ Bác t ra r t vui và nói ngay:ỏ ấ - C n thì càng t t. C n là c n, ki m, liêm, chính.ầ ố ầ ầ ệ Đó cũng là đi u mong mu n c a Bác v ph m ch t, đ o đ c c a ng iề ố ủ ề ẩ ấ ạ ứ ủ ườ

cán b mà nh ng năm sau này m i d p g p cán b , m i khi đ n thăm các l pộ ữ ỗ ị ặ ộ ỗ ế ớ hu n luy n, Bác đ u căn d n m i ng i ph i th c hi n c n, ki m, liêm,ấ ệ ề ặ ọ ườ ả ự ệ ầ ệ chính.

Trong căn nhà 48 ph Hàng Ngang, ch nhà dùng căn phòng phía sau trênố ủ t ng 2 làm phòng ăn. Gi a phòng kê m t chi c bàn g dài và to, quanh bàn cóầ ữ ộ ế ỗ 8 chi c gh t a đ m m m. Bác dùng bàn này đ làm vi c v i các đ ng chíế ế ự ệ ề ể ệ ớ ồ Th ng v Trung ng. Cu i phòng kê m t chi c bàn tròn. N i đây Bác dùngườ ụ ươ ố ộ ế ơ làm bàn ăn. Trong cu c s ng hàng ngày, Bác không dành cho mình m t s uộ ố ộ ự ư đãi nào. Bác là t m g ng sáng v đ c tính gi n d c a ng i cán b cáchấ ươ ề ứ ả ị ủ ườ ộ m ng. Bác th ng ng i làm vi c trên chi c bàn kê sát t ng b c d xanhạ ườ ồ ệ ế ườ ọ ạ màu lá m , v a đ đ t p gi y bút và chi c máy ch nh Bác mang t chi nạ ừ ủ ể ậ ấ ế ữ ỏ ừ ế khu v . Trong nh ng ngày này, Bác dành nhi u th i gian và tâm trí cho vi cề ữ ề ờ ệ so n th o b n Tuyên ngôn Đ c l p. Hàng ngày Bác d y s m t p th d c, sauạ ả ả ộ ậ ậ ớ ậ ể ụ đó ng i vào bàn và đánh máy luôn b n th o. Ban đêm, Bác cũng th c r tồ ả ả ứ ấ khuya, tr m ngâm suy nghĩ v nh ng n i dung trong b n th o Tuyên ngônầ ề ữ ộ ả ả Đ c l p. Sáng 29 tháng 8, Bác chuy n đ n B c B ph làm vi c. đây, Bácộ ậ ể ế ắ ộ ủ ệ Ở ti p t c hoàn ch nh b n Tuyên ngôn Đ c l p. Sau m y ngày s t, tuy s c khoế ụ ỉ ả ộ ậ ấ ố ứ ẻ gi m sút trông th y, nh ng s c làm vi c c a Bác thì v n phi th ng. Đêm 29ả ấ ư ứ ệ ủ ẫ ườ tháng 8, Bác th c khuya h n bình th ng vì ngày 02 tháng 9 đã c n k . Bácứ ơ ườ ậ ề vi t r i l i s a. Nh ng lúc suy nghĩ căng th ng nh t Bác th ng đ t tay lênế ồ ạ ử ữ ẳ ấ ườ ặ trán và đôi m t sáng lên khi nhìn th y nh ng dòng ch nh có h n v a đ cắ ấ ữ ữ ư ồ ừ ượ vi t ra, khi thì nhìn vào đêm t i nh tìm m t đi u gì đó mà ch riêng Bác m iế ố ư ộ ề ỉ ớ hi u.ể

­20­

Cho đ n ngày 30 tháng 8, b n Tuyên ngôn Đ c l p đ c d th o xong,ế ả ộ ậ ượ ự ả Bác đ a ra tranh th ý ki n các đ ng chí Trung ng.ư ủ ế ồ ươ

Sáng 31 tháng 8, Bác h i tôi:ỏ - Chú C n có bi t Qu ng tr ng d đ nh h p mít tinh nh th nàoầ ế ả ườ ự ị ọ ư ế

không? R i Bác b o tôi v phác th o b n đ cho Bác. Xem b n đ xong, Bácồ ả ẽ ả ả ồ ả ồ

h i:ỏ - Li u đ c bao nhiêu ng i?ệ ượ ườ Tôi th a v i Bác:ư ớ - Đ c vài ch c v n ng i đ y .ượ ụ ạ ườ ấ ạ Bác h i ti p:ỏ ế Th các chú đ nh b trí đ đ ng bào đi v sinh đâu?ế ị ố ể ồ ệ ở Tôi s ng s tr c câu h i c a Bác và lúng túng không bi t tr l i nhữ ờ ướ ỏ ủ ế ả ờ ư

th nào, thì Bác nói ti p:ế ế - Vi c nh , nh ng n u không chú ý b trí cho t t thì r t d m t tr t t .ệ ỏ ư ế ố ố ấ ễ ấ ậ ự

Chú có bi t không, H ng C ng, công nhân lao đ ng bi u tình thì chínhế ở ươ ả ộ ể quy n Anh ch a gi i quy t, nh ng khi công nhân v sinh đi đình công thìề ư ả ế ư ệ chính quy n Anh ph i gi i quy t ngay. Vì đã có l n gi i quy t ch m, rácề ả ả ế ầ ả ế ậ r i b n th u ng p đ ng ph .ưở ẩ ỉ ậ ườ ố

Ti p đó, Bác d n tôi nói v i Ban t ch c n u tr i m a thì k t thúc mítế ặ ớ ổ ứ ế ờ ư ế tinh s m h n, tránh cho đ ng bào kh i b t, nh t là đ i v i các c già vàớ ơ ồ ỏ ị ướ ấ ố ớ ụ các cháu nh .ỏ

Th t h nh phúc bi t bao cho nhân dân Vi t Nam khi đ c bi t v đ ngậ ạ ế ệ ượ ế ị ứ đ u Chính ph Vi t Nam Dân ch C ng hoà non tr ch tr c khi đ c b nầ ủ ệ ủ ộ ẻ ỉ ướ ọ ả Tuyên ngôn Đ c l p vài gi v n chăm lo đ n nh ng cái nh nh t trong đ iộ ậ ờ ẫ ế ữ ỏ ấ ờ s ng. ố

Ngày 02 tháng 9 năm 1945 đi vào l ch s dân t c Vi t Nam nh m t m cị ử ộ ệ ư ộ ố son chói l i: khai sinh ra n c Vi t Nam Dân ch C ng hoà. T i Qu ngọ ướ ệ ủ ộ ạ ả tr ng Ba Đình, khi đ c b n Tuyên ngôn Đ c l p, đ n đo n t cáo t i ác c aườ ọ ả ộ ậ ế ạ ố ộ ủ phát xít Nh t, c bi n ng i im phăng ph c. Nghĩ đ ng bào nghe mình nóiậ ả ể ườ ắ ồ ti ng Ngh An không rõ và quên c mình là Ch t ch n c đang tr nh tr ngế ệ ả ủ ị ướ ị ọ đ c Tuyên ngôn Đ c l p, Bác ng ng đ c c t ti ng h i r t thân m t:ọ ộ ậ ừ ọ ấ ế ỏ ấ ậ

- Đ ng bào nghe rõ ti ng tôi không?ồ ế Ti ng tr l i: “Có” nh s m d y. Ch a bao gi và ch a đâu, ng i taế ả ờ ư ấ ậ ư ờ ư ở ườ

l i th y tình c m gi a lãnh đ o cao nh t và dân chúng g n gũi và thân th ngạ ấ ả ữ ạ ấ ầ ươ đ n th ! K t thúc cu c mít tinh, ra v nh ng m i ng i v n nh đ c nhìnế ế ế ộ ề ư ọ ườ ẫ ư ượ th y ánh m t, v n nh nghe th y gi ng nói m áp và hi n h u c a Bác.ấ ắ ẫ ư ấ ọ ấ ề ậ ủ

Vũ Kỳ k , ể Huy n Tímề và T Nên ử ghi Truy n k v Bác H nh ng ch ng đ ng Tr ng kỳ kháng chi nệ ể ề ồ ữ ặ ườ ườ ế

Nxb CTQG, Hà N i, 2001ộ 9- [44.] D i g c đa Tân trào.ướ ố

­21­

Qua m y ngày l i su i, t t r ng, v t đèo, đoàn đ i bi u Hà N i doấ ộ ố ắ ừ ượ ạ ể ộ đ ng chí Hoàng Đ o Thuý d n đ u đã t i cây đa Tân Trào, đi m liên l c cu iồ ạ ẫ ầ ớ ể ạ ố cùng.

Toàn đoàn khá m t, ng i ngh d i g c đa, có liên l c đón và m i n cệ ồ ỉ ướ ố ạ ờ ướ chè t i.ươ

Toàn đoàn đang ng m nhìn chi n khu v i s c m kích, hào hùng – B iắ ế ớ ự ả ở r ng già hùng vĩ, núi non tr m m c. V a lúc y, t b n g n đó, m t đoànừ ầ ặ ừ ấ ừ ả ầ ộ ng i đi ra, ng i qu n áo Tày, ng i qu n áo Dao. D n đ u đoàn ng i làườ ườ ầ ườ ầ ẫ ầ ườ m t c già m c qu n áo Tày, đ i mũ s i màu chàm, tay ch ng g y. Đ cộ ụ ặ ầ ộ ợ ố ậ ượ bi t, đó là nhân dân đ a ph ng ra đón đoàn đ i bi u Hà N i.ế ị ươ ạ ể ộ

Đoàn đ i bi u Hà N i v i đ ng lên chào m ng nhân dân đ a ph ng.ạ ể ộ ộ ứ ừ ị ươ Sau phút chào h i vui v , đ ng chí Hoàng Đ o Thuý c đ ng chí Nguy n Tài,ỏ ẻ ồ ạ ử ồ ễ u viên dân v n c a đoàn ra nói chuy n cùng nhân dân đ a ph ng. Còn cỷ ậ ủ ệ ị ươ ả đoàn xin phép đ c ng i ngh d i g c đa li n đó đ ch th ng c p.ượ ồ ỉ ướ ố ề ể ờ ượ ấ

Đ c g p đ ng bào chi n khu, v i ni m t hào là đ i bi u c a Hàượ ặ ồ ở ế ớ ề ự ạ ể ủ N i đi d Qu c dân Đ i h i (8/1945), đ ng chí Nguy n Tài dùng h t khộ ự ố ạ ộ ồ ễ ế ả năng tuyên truy n c a mình đ nói chuy n v i đ ng bàoề ủ ể ệ ớ ồ : nào là t i ác c aộ ủ Pháp cùng Nh t xâm l c n c ta, c p bóc thóc lúa, đ hàng tri u đ ng bàoậ ượ ướ ướ ể ệ ồ ta b ch t đói; nào là phát xít Đ c đã đ u hàng; H ng quân Liên Xô đã đánh tanị ế ứ ầ ồ đ o quân Quan Đông c a Nh t; nào là l c l ng Vi t Minh ta Hà N i r tạ ủ ậ ự ượ ệ ở ộ ấ m nh, kh p n c cũng r t m nh. Th i c n i d y giành đ c l p đã t i, vv...ạ ắ ướ ấ ạ ờ ơ ổ ậ ộ ậ ớ Chúng ta l i có lãnh t Nguy n Ái Qu c lãnh đ o...ạ ụ ễ ố ạ

Đ ng chí Nguy n Tài v a nói t i đây thì c già - ng i d n đ u đoànồ ễ ừ ớ ụ ườ ẫ ầ nhân dân đ a ph ng v tay ng t l i, nhân dân cũng v tay hoan hô theo. Ôngị ươ ỗ ắ ờ ỗ c ra hi u, m t n đ i bi u t trong đoàn nhân dân đ ng ra đáp l i: “Nhânụ ệ ộ ữ ạ ể ừ ứ ờ dân Tân Trào r t c m n đoàn đ i bi u Hà N i đã v d Đ i h i. Đ i bi uấ ả ơ ạ ể ộ ề ự ạ ộ ạ ể v a r i đã nói chuy n v i nhân dân nhi u ý hay, l i đ p. Dân đây cũngừ ồ ệ ớ ề ờ ẹ ở đ c cán b Vi t Minh, nh t là ông Ké d y b o nhi u. H p v i ý c a đ iượ ộ ệ ấ ạ ả ề ợ ớ ủ ạ bi u v a nói. Nh v y là xuôi ng c m t lòng c u n c. Chúc các đ i bi uể ừ ư ậ ượ ộ ứ ướ ạ ể Hà N i thu nhi u k t qu ”.ộ ề ế ả

N đ i bi u phát bi u xong, thì nhân dân tr v b n. Đoàn đ i bi u Hàữ ạ ể ể ở ề ả ạ ể N i cũng đ ng d y, đôi bên v y chào nhau.ộ ứ ậ ẫ

Ông c v y đ ng chí Nguy n Tài l i g n, c m tay nh d t đi. V a đi,ụ ẫ ồ ễ ạ ầ ầ ư ắ ừ v a h i:ừ ỏ

- Đ ng chí th y n đ i bi u nói th nào?ồ ấ ữ ạ ể ế - D , n đ ng chí y nói ng n, nh ng th hi n trình đ khá cao. Cháuạ ữ ồ ấ ắ ư ể ệ ộ

đang băn khoăn là mình nói h i th a…ơ ừ Ông Ké t m t m c i, nh nhàng b o đ ng chí Tài:ủ ỉ ườ ẹ ả ồ - Chú c n nh là Hà N i b đ ch chi m tr c, trên này b đ ch chi m sau.ầ ớ ộ ị ị ế ướ ị ị ế

Bây gi trên này l i đ c gi i phóng tr c, Hà N i v n b quân gi c c pờ ạ ượ ả ướ ộ ẫ ị ặ ướ n c th ng tr . Cho nên ng i đi sau không nên ch đ ng cho ng i điướ ố ị ườ ỉ ườ ườ tr c.ướ

­22­

Đ ng chí Nguy n Tài gi t mình nhìn ông Ké: Tr i i! Ông già mi n núiồ ễ ậ ờ ơ ề g y gò, m nh kh nh kia nói đ n gi n nh ng đ y ý nghĩa: “Ng i đi sau saoầ ả ả ơ ả ư ầ ườ l i ch đ ng cho ng i đi tr c”. Đ ng chí Nguy n Tài v i vàng n m ch tạ ỉ ườ ườ ướ ồ ễ ộ ắ ặ tay ông già: “Cháu hi u ra r i !”. Nhìn theo bóng ông c b c đi, Nguy nể ồ ạ ụ ướ ễ Tài th m nghĩ: “Vi t Minh mình có nh ng s c m nh, chính là nh ng conầ ệ ữ ứ ạ ở ữ ng i này đây”.ườ

Th y đ ng chí Nguy n Tài đi theo ông Ké m t lát r i b n th n đ ng l i,ấ ồ ễ ộ ồ ầ ầ ứ ạ đ ng chí Hoàng Đ o Thuý li n t i g n và h i: “Ông Ké b o gì, mà c u ng nồ ạ ề ớ ầ ỏ ả ậ ẩ ng ra v y?”.ơ ậ

Đ ng chí Nguy n Tài k l i l i ông Ké. Đ ng chí Hoàng Đ o Thuý g tồ ễ ể ạ ờ ồ ạ ậ đ u b o: “Ph i nh c nh anh ch em mình, trò chuy n v i dân vùng gi iầ ả ả ắ ở ị ệ ớ ả phóng, ph i c n tr ng”. Nhìn theo bóng ông c , r i đ ng chí Thuý th m thìả ẩ ọ ụ ồ ồ ầ v i đ ng chí Tài: “Không khéo ông Ké y chính là c Nguy n Ái Qu c đ y!”.ớ ồ ấ ụ ễ ố ấ

Đ n ngày khai m c Qu c dân Đ i h i, nh ng băn khoăn đó c a haiế ạ ố ạ ộ ữ ủ đ ng chí m i đ c rõ ràng: Ông Ké y chính là c Nguy n Ái Qu c.ồ ớ ượ ấ ụ ễ ố

Ng c Châuọ , Nh ng ngày đ c g n Bácữ ượ ầ , NXB Quân đ i nhân dân, Hà N i, 2001.ộ ộ [57.] Đánh nó xong r i ta ph i làm gì?ồ ả Trong cu c mít tinh, có chút v n nào tôi đ u đ a ra c (t vi c phát xítộ ố ề ư ả ừ ệ

Đ c đã b đánh g c, t i s suy vong c a phát xít Nh t, mâu thu n Nh t - Phápứ ị ụ ớ ự ủ ậ ẫ ậ v.v…).

Đang đà thao thao b t tuy t, tôi b ng th y ch Chi h i h p ghé tai tôiấ ệ ỗ ấ ị ồ ộ th m thì:ầ

- “Đ ng chí già” đang đ ng nghe đ y. Ch c đ ng chí y đ n t đ u.ồ ứ ấ ắ ồ ấ ế ừ ầ Tôi gi t thót mình, t nhiên kh p ng i nóng ran lên.ậ ự ắ ườ B ng “đ ng chí già” t trong đám đông b c ra. Ng i v n m c bỗ ồ ừ ướ ườ ẫ ặ ộ

qu n áo chàm nh m i khi. Dùng ti ng đ a ph ng, Ng i h i:ầ ư ọ ế ị ươ ườ ỏ - Đ ng bào nghe cán b nói có hay không?ồ ộ - Hay l !ớ - Đ ng bào có bi t cán b nói cái gì không?ồ ế ộ - Á dà…à, cán b nói cái hay, cái t t mà, nói dài mà, không nh h t đâu!ộ ố ớ ế Đi ng ng i, tôi t ng đ t d i chân mình có th b s t. Quay l i nhìnế ườ ưở ấ ướ ể ị ụ ạ

ch Chi, thì m t ch cũng đ nh g c chín, t ng gi t m hôi đang l m t m n iị ặ ị ỏ ư ấ ừ ọ ồ ấ ấ ơ tóc mai.

Cũng may, “đ ng chí già” không h i chúng tôi câu nào, Đ ng chí ch yêuồ ỏ ồ ỉ c u đ ng bào đ ng v v i, đ đ ng chí nói l i cho d nh thôi. Đ c đ ngầ ồ ừ ề ộ ể ồ ạ ễ ớ ượ ồ bào ng thu n, đ ng chí li n h i:ư ậ ồ ề ỏ

- Nh t và b n quan l i c a nó bây gi so v i Pháp và b n quan l i c aậ ọ ạ ủ ờ ớ ọ ạ ủ Pháp ngày tr c, th nào?ướ ế

- Pháp nh con h , con báo thì Nh t cũng nh b n con báo con h thôi.ư ổ ậ ư ọ ổ - B n quan c a Pháp tr c là b n quan c a Nh t đ y mà.ọ ủ ướ ọ ủ ậ ấ

­23­

- R n l t xác v n là r n thôi.ắ ộ ẫ ắ - Không ph i r n l t xác đâu. Chó săn đ i ch đ y!ả ắ ộ ổ ủ ấ “Đ ng chí già” l i h i:ồ ạ ỏ - Dân ta có th đ cho con r n, con h ăn th t mình không?ể ể ắ ổ ị - Không! - Đ ng bào cùng c t ti ng tr l i.ồ ấ ế ả ờ R i t các c già t i các thanh niên nam n thi nhau k chuy n gi cồ ừ ụ ớ ữ ể ệ ặ

gi t ng i, tù đày, thu n ng, b t lính, b t phu v.v… Nh ng đi u h k raế ườ ế ặ ắ ắ ữ ề ọ ể còn sâu s c, cay đ ng h n nh ng đi u tôi v a nói, vì nó đ u là nh ng s vi cắ ắ ơ ữ ề ừ ề ữ ự ệ ngay trong đ a ph ng, nhân dân đã m t th y tai nghe và chính h k l i.ị ươ ắ ấ ọ ể ạ

Ch cho đ ng bào ng t l i. “Đ ng chí già” k t lu n:ờ ồ ớ ờ ồ ế ậ - Ta ph i quy t tâm đánh Nh t, quy t tâm tr b n quan l i c a chúngả ế ậ ế ừ ọ ạ ủ

đ c u l y n c mình. Đ ng bào đ ng ý không?ể ứ ấ ướ ồ ồ Ti ng hô “đánh” vang lên. “Đ ng chí già” l i ch m t thanh niên r tế ồ ạ ỉ ộ ấ

kho , h i:ẻ ỏ - M t ng i kho nh anh này, đánh đ c không?ộ ườ ẻ ư ượ Đ ng bào c i lên. M t ng i nói:ồ ườ ồ ộ ườ - Không đánh đ c đâu! Nó đông đ y, l i có súng to, súng nh nhi uượ ấ ạ ỏ ề

mà. - Th c n c m t lòng, Kinh, Th , Mán, Mèo cùng đ ng d y đánh cóế ả ướ ộ ổ ứ ậ

đ c không?ượ - Đ c, đánh đ c! M i ng i cùng m t lòng thì s gì Nh t, s gì Tây.ượ ượ ọ ườ ộ ợ ậ ợ

Th y nó ch t thì b n quan tay sai c a nó cũng ch t thôi!ấ ế ọ ủ ế - Đánh nó xong r i ta ph i làm gì?ồ ả Đ ng bào ng ngác nhìn nhau. Lúc y “Đ ng chí già” m i nói thêm:ồ ơ ấ ồ ớ - Đánh xong r i ta không l p l i cái quan n a, vì ta bi t nó ác l m!ồ ậ ạ ữ ế ắ Đ ng bào đ u nói:ồ ề - Ph i, ph i!ả ả - Ta xem trong dân ta, ai t t và gi i thì mình ch n ng i y đ giúp dân,ố ỏ ọ ườ ấ ể

lo làm ăn, sao cho dân có c m no, áo m, ai cũng đ c h c hành. M i dân t c,ơ ấ ượ ọ ọ ộ m i ng i th ng nhau nh anh em ru t m t nhà.ọ ườ ươ ư ộ ộ

T t c c t ti ng reo lên:ấ ả ấ ế - Ái dà, đ c th thì s ng ch t m t thôi!ượ ế ướ ế ấ M t m i ng i đ u sáng lên, ng m nhìn “Đ ng chí già” nh mu n u ngắ ọ ườ ề ắ ồ ư ố ố

t ng l i. “Đ ng chí già” l i h i:ừ ờ ồ ạ ỏ - Đ ng bào nh ch a?ồ ớ ư - Nh r i, nh r i.ớ ồ ớ ồ “Đ ng chí già” còn d n thêm v vi c phòng gian, ch ng gi c, cách giồ ặ ề ệ ố ặ ữ

“ba không” (không nghe, không th y, không bi t).ấ ế Cu c mit tinh k t thúc, “Đ ng chí già” cùng tôi và ch Chi tr v . D cộ ế ồ ị ở ề ọ

đ ng “Đ ng chí già” b o tôi:ườ ồ ả

­24­

- L n sau nói chuy n đâu, ph i hi u rõ trình đ dân n i y, ph i nóiầ ệ ở ả ể ộ ơ ấ ả làm sao cho thi t th c, đ đ ng bào d hi u, d nh thì đ ng bào m i theoế ự ể ồ ễ ể ễ ớ ồ ớ mình đ c.ượ

Tôi và ch Chi đ u vâng l i. T i ch r , ch cho “Đ ng chí già” điị ề ờ ớ ỗ ẽ ờ ồ khu t, tôi m i b o ch Chi:ấ ớ ả ị

- Đ c m t bài h c th m thía. Không rõ “Đ ng chí già” ng i Kinh hayượ ộ ọ ấ ồ ườ ng i Th .ườ ổ

Trích trong cu n ố K chuy n Bác H ể ệ ồ Sđd, T.4, tr.30 10- [46.] Ch t ch n c cũng không có đ c quy nủ ị ướ ặ ề Đ u năm 1946, c n c ta ti n hành cu c Tuy n c b u Qu c h i đ uầ ả ướ ế ộ ể ử ầ ố ộ ầ

tiên. G n đ n ngày b u c , t i Hà N i - là n i Bác H ra ng c - có 118ầ ế ầ ử ạ ộ ơ ồ ứ ử Ch t ch U ban nhân dân và đ i bi u các gi i hàng xã đã công b m t b nủ ị ỷ ạ ể ớ ố ộ ả đ ngh : “Yêu c u c H Chí Minh không ph i ra ng c trong cu c T ngề ị ầ ụ ồ ả ứ ử ộ ổ tuy n c s p t i. Chúng tôi suy tôn và ng h vĩnh vi n c H Chí Minh làể ử ắ ớ ủ ộ ễ ụ ồ Ch t ch c a n c Vi t Nam Dân ch C ng hoà”.ủ ị ủ ướ ệ ủ ộ

T nhi u n i trong c n c, đ ng bào vi t th đ ngh Bác không c nừ ề ơ ả ướ ồ ế ư ề ị ầ ra ng c m t t nh nào, nhân dân c n c đ ng thanh nh t trí c Bác Hứ ử ở ộ ỉ ả ướ ồ ấ ử ồ vào Qu c h i.ố ộ

Tr c tình c m tin yêu đó c a nhân dân, Bác vi t m t b c th ng nướ ả ủ ế ộ ứ ư ắ c m t đ ng bào và đ ngh đ ng bào đ cho Bác th c hi n quy n công dânả ạ ồ ề ị ồ ể ự ệ ề c a mình: “Tôi là m t công dân c a n c Vi t Nam Dân ch C ng hoà, nênủ ộ ủ ướ ệ ủ ộ tôi không th v t kh i th l c a T ng tuy n c đã đ nh. Tôi ra ng c ể ượ ỏ ể ệ ủ ổ ể ử ị ứ ử ở Hà N i nên cũng không th ra ng c n i nào n a. Xin c m t đ ng bào đãộ ể ứ ử ở ơ ữ ả ạ ồ có lòng yêu tôi và yêu c u toàn th đ ng bào hãy làm tròn nhi m v ng iầ ể ồ ệ ụ ườ công dân trong cu c T ng tuy n c s p t i”.ộ ổ ể ử ắ ớ

Sau ngày hoà bình l p l i, có l n Bác đi thăm m t ngôi chùa c , v sậ ạ ầ ộ ổ ị ư ch trì ra đón và kh n kho n xin Bác đ ng c i dép khi vào trong chùa. Bácủ ẩ ả ừ ở không đ ng ý và l ng l làm đúng nh ng quy đ nh nh khách th p ph ngồ ặ ẽ ữ ị ư ậ ươ đ n l chùa. Trên đ ng t chùa v , khi vào đ n thành ph , xe Bác đ n m tế ễ ườ ừ ề ế ố ế ộ ngã t thì v a lúc đó đèn đ b t. S ph đông, xe d ng lâu, đ ng chí b o vư ừ ỏ ậ ợ ố ừ ồ ả ệ đ nh ch y l i đ ngh đ ng chí công an giao thông b t đèn xanh đ Bác đi,ị ạ ạ ề ị ồ ậ ể Bác hi u ý ngăn l i:ể ạ

- Các chú không đ c làm th , ph i tôn tr ng và g ng m u ch p hànhượ ế ả ọ ươ ẫ ấ lu t l giao thông. Không đ c b t lu t pháp giành quy n u tiên cho mình.ậ ệ ượ ắ ậ ề ư

Nguy n Dungễ , trong Bác H v i chi n sĩồ ớ ế , t p 1ậ Nxb QĐND, Hà N i, 2001ộ

[76.] Không ai đ c vào đâyượ Sách “H Chí Minh biên niên ti u s ”, t p 10, do Vi n Nghiên c u chồ ể ử ậ ệ ứ ủ

nghĩa Mác - Lê nin và t t ng H Chí Minh biên so n, Nhà xu t b n Chínhư ưở ồ ạ ấ ả tr qu c gia n hành năm 1996, trang 334, có đo n:ị ố ấ ạ

­25­

“Ngày 27 tháng 4 năm 1969, Ch t ch H Chí Minh nghe hai đ ng chí: Lêủ ị ồ ồ Đ c Anh và Chu Huy Mân báo cáo công vi c, sau đó Ng i m i hai đ ng chíứ ệ ườ ờ ồ

l i ăn c m v i Ng i”.ở ạ ơ ớ ườ Sáng hôm y, Ch t ch H Chí Minh đi b phi u b u H i đ ng nhân dânấ ủ ị ồ ỏ ế ầ ộ ồ

c p huy n, xã,… Ng i b phi u t i hòm phi u s 6, đ n v 1, ti u khu 1,ấ ệ ườ ỏ ế ạ ế ố ơ ị ể khu ph Ba Đình, Hà N i, đ t t i Nhà thuy n H Tây.ố ộ ặ ạ ề ồ

Khi Bác H đ n, trong Nhà thuy n đã có nhi u c tri đang b phi u. Tồ ế ề ề ử ỏ ế ổ b u c th y Bác đ n, ra hi u đ đ ng bào t m d ng và t o “đi u ki n” đầ ử ấ ế ệ ể ồ ạ ừ ạ ề ệ ể Bác b phi u tr c. Bi t ý, Bác nói “sòng ph ng”:ỏ ế ướ ế ẳ

- Ai đ n tr c, vi t tr c, Bác đ n sau, bác ch . Bác ch cho đ n hàngế ướ ế ướ ế ờ ờ ế mình, m i nh n phi u và vào “bu ng” phi u.ớ ậ ế ồ ế

Nhà báo Ma C ng ch t nghĩ là “h nh phúc m t đ i c a ng i làmườ ợ ạ ộ ờ ủ ườ báo”, “c h i ngàn năm có m t” và v i gi máy lên b m, r t nhanh, Ch t chơ ộ ộ ộ ơ ấ ấ ủ ị H Chí Minh l y tay che phi u l i, nói v i Ma C ng:ồ ấ ế ạ ớ ườ

- Không ai đ c vào đây. Đây là phòng vi t phi u kín c a c tri. Ph iượ ế ế ủ ử ả đ m b o t do và bí m t cho công dân.ả ả ự ậ

Nhà báo buông máy, nh ng v n th y h nh phúc.ư ẫ ấ ạ Theo l i k c a các đ ng chí g n Bác, tr c khi đi b u c Bác khôngờ ể ủ ồ ở ầ ướ ầ ử

cho ai “g i ý” c , Bác nói:ợ ả - y, đ ng có “lãnh đ o” Bác nhé. Bác không bi t đ ng u h ng d nẤ ừ ạ ế ả ỷ ướ ẫ

danh sách đ ai, xoá ai đâu nhé. Đ a lý l ch c a nh ng ng i ng c đây để ư ị ủ ữ ườ ứ ử ể Bác xem. Có chú nào d bu i ng c viên trình bày ý ki n v i c tri, nói l iự ổ ứ ử ế ớ ử ạ đ Bác cân nh c, Bác t b u.ể ắ ự ầ

Theo Nguy n Vi t H ng ễ ệ ồ Sđd, tr. 83 11- [94.] T m lòng Bác H v i chi n sĩ.ấ ồ ớ ế Đ i v i chi n sĩ là nh ng ng i hy sinh nhi u nh t cho dân t c, Bácố ớ ế ữ ườ ề ấ ộ

H th ng dành cho anh em s chăm lo, săn sóc ân tình, chu đáo nh t.ồ ườ ự ấ Mùa đông, th ng anh em chi n sĩ rét m t r ng núi hay b ng bi n,ươ ế ướ ở ừ ư ề

Bác đem t m áo l a c a mình đ c đ ng bào t ng, bán đ u giá đ l y ti nấ ụ ủ ượ ồ ặ ấ ể ấ ề mua áo m g i cho các chi n sĩ.ấ ử ế

Bác th ng nói: “Chi n sĩ còn đói kh , tôi ăn ngon sao đ c!”. “Chi nườ ế ổ ượ ế sĩ còn rách r i, mình m c th này cũng đ y đ l m r i!”.ướ ặ ế ầ ủ ắ ồ

Mùa hè năm y (1967), tr i Hà N i r t nóng. S c kho c a Bác H đãấ ờ ộ ấ ứ ẻ ủ ồ kém, th n kinh tu i già cũng suy nh c, d b toát m hôi, t đ m, có ngàyầ ổ ượ ễ ị ồ ướ ầ ph i thay m y l n qu n áo, có khi hong t i ch , r i l i thay ngay. Bác khôngả ấ ầ ầ ạ ỗ ồ ạ cho dùng máy đi u hoà nhi t đ . Bác b o: mùi nó mùi hôi l m, Bác khôngề ệ ộ ả ắ ch u đ c! (Bác không dùng nên nói v y thôi, ch máy đã có nút x th m).ị ượ ậ ứ ả ơ

Th y tr i oi b c quá, Bác nói v i đ ng chí Vũ Kỳ:ấ ờ ứ ớ ồ - N ng nóng th này, các chú b đ i tr c phòng không trên nóc h iắ ế ộ ộ ự ộ

tr ng Ba Đình thì ch u sao đ c? Các chú y có đ n c u ng không? Chúườ ị ượ ấ ủ ướ ố th lên tìm hi u xem th nào, v cho Bác bi t.ử ể ế ề ế

­26­

Đ ng chí Vũ Kỳ lên, đ c bi t trên đó có m t t súng máy 14 ly 5. ồ ượ ế ộ ổ Ụ cát s sài, n u đ ch b n vào thì ch có hy sinh, r t nguy hi m.ơ ế ị ắ ỉ ấ ể

Tr i n ng chói, đ ng m t lúc mà hoa c m t. Đ ng chí Vũ Kỳ h i:ờ ắ ứ ộ ả ắ ồ ỏ - Các đ ng chí có n c ng t u ng không?ồ ướ ọ ố - N c chè th ng còn ch a có, l y đâu ra n c ng t!ướ ườ ư ấ ướ ọ - D i h i tr ng th y có n c ng t c mà!ướ ộ ườ ấ ướ ọ ơ - Đ y là dành cho các “ông bà” đ n h p m i đ c u ng, còn b n tôiấ ế ọ ớ ượ ố ọ

l y đâu ra!ấ Đ ng chí Vũ Kỳ v nói l i v i Bác, Bác g i đi n ngay cho đ ng chíồ ề ạ ớ ọ ệ ồ

Văn Ti n Dũng:ế - Sao các chú không lo đ n c u ng cho các chi n sĩ tr c phòngủ ướ ố ế ự

không? Nghe nói súng trên nóc h i tr ng Ba Đình r t s sài, chú ph i loụ ộ ườ ấ ơ ả s a ngay đ đ m b o an toàn cho chi n sĩ trong chi n đ u!ử ể ả ả ế ế ấ

Sau đó Bác b o đ ng chí Vũ Kỳ đi l y s ti t ki m c a Bác, xem ti nả ồ ấ ổ ế ệ ủ ề ti t ki m c a Bác còn bao nhiêu.ế ệ ủ

T i sao Bác có ti n ti t ki m? L ng Bác cao nh t n c, nh ng hàngạ ề ế ệ ươ ấ ướ ư tháng cũng ch đ tiêu. M i chi phí cho sinh ho t c a Bác, t cái ch i lông gà,ỉ ủ ọ ạ ủ ừ ổ đ u ghi vào l ng c .ề ươ ả

Ti n ti t ki m c a Bác là do các báo tr nhu n bút cho Bác. Bác vi tề ế ệ ủ ả ậ ế báo nhi u, có năm hàng trăm bài. Các báo g i đ n bao nhiêu, văn phòng đ uề ử ế ề g i vào s ti t ki m c a Bác. Trong kháng chi n ch ng th c dân Pháp, Bácử ổ ế ệ ủ ế ố ự cũng đã có ti n ti t ki m. Đ n d p T t Nguyên Đán, Bác l i đem chia cho cánề ế ệ ế ị ế ạ b các c quan chung quanh Bác, mua l n đ đón xuân.ộ ơ ợ ể

Đ ng chí Vũ Kỳ xem s và báo cáo:ồ ổ - Th a Bác, còn l i t t c h n 25.000 đ ng (lúc đó là m t món ti n r tư ạ ấ ả ơ ồ ộ ề ấ

l n, t ng đ ng v i kho ng 60 l ng vàng).ớ ươ ươ ớ ả ạ Bác b o:ả - Chú chuy n ngay s ti n đó cho B T ng tham m u và nói: đó là quàể ố ề ộ ổ ư

c a Bác t ng đ mua n c ng t cho anh em chi n sĩ tr c phòng không u ng,ủ ặ ể ướ ọ ế ự ố không ph i ch cho nh ng chi n sĩ Ba Đình, mà cho t t c các chi n sĩ đangả ỉ ữ ế ở ấ ả ế tr c trên mâm pháo kh p mi n B c. N u s ti n đó không đ thì yêu c uự ở ắ ề ắ ế ố ề ủ ầ đ a ph ng nào có b đ i phòng không tr c chi n góp s c vào cùng lo!ị ươ ộ ộ ự ế ứ

V sau, B T l nh Phòng không Không quân báo cáo l i cho Vănề ộ ư ệ ạ phòng Ph Ch t ch bi t: “S ti n c a Bác đ mua n c u ng cho b đ iủ ủ ị ế ố ề ủ ủ ướ ố ộ ộ phòng không, không quân đ c m t tu n!ượ ộ ầ

Tr n Đ c Hi uầ ứ ế (theo l i k c a đ ng chí Vũ Kỳ)ờ ể ủ ồ Trích trong “Bác H , con ng i và phong cáchồ ườ ”

T p 1, Nxb Lao đ ng, H.1993ậ ộ [48.] Tăng tiêu chu n cho chi n sĩẩ ế

­27­

Năm 1952, khi vùng t do đã đ c m r ng sau nhi u chi n d ch l n cácự ượ ở ộ ề ế ị ớ đ i đoàn ch l c đã đ c thành l p. Chính sách thu nông nghi p đ c banạ ủ ự ượ ậ ế ệ ượ hành, nhân dân nhi u vùng ra s c đóng góp thu nông nghi p đ nuôi quân.ề ứ ế ệ ể

Bác đ ngh tăng g p đôi tiêu chu n cho b đ i (lúc đó chi n sĩ đ cề ị ấ ẩ ộ ộ ế ượ tiêu chu n 1 kg g o/ngày, k c ăn và tiêu v t), cán b thì đ c h n.ẩ ạ ể ả ặ ộ ượ ơ

Ch tr ng đó đ c ph bi n t i T ng c c H u c n và C c Quânủ ươ ượ ổ ế ớ ổ ụ ậ ầ ụ l ng. Các đ ng chí quân l ng nhi u l n làm đ án trình Bác, căn c vàoươ ồ ươ ề ầ ề ứ th c t thóc có trong kho và tính toán cân đ i v i B Tài chính, thì tăng g pự ế ố ớ ộ ấ đôi cho cán b t trung đ i phó tr lên, còn chi n sĩ thì thêm hai l ng, t c làộ ừ ộ ở ế ạ ứ m i ngày đ c tiêu chu n 1,2 kg g o.ỗ ượ ẩ ạ

Tôi th y nhi u đêm Bác thao th c v v n đ này. Có l n đ n phiên tôiấ ề ứ ề ấ ề ầ ế tr c, Bác h i: “S c trai nh chú m i b a ăn m y bát c m thì no?”. Lúc y ănự ỏ ứ ư ỗ ữ ấ ơ ấ u ng ch ng có gì, ch y u là c m. Tôi hi u tâm tr ng Bác h i là có ý, nên đãố ẳ ủ ế ơ ể ạ ỏ th a th c:ư ự

- Th a Bác, nh s c cháu m i b a ăn 5 bát m i no.ư ư ứ ỗ ữ ớ - 5 bát c m ph i m t b bò đ y g o là 0,33 kg, ngày ba b a, riêng ăn đãơ ả ộ ơ ầ ạ ữ

là 1kg r i.ồ Vào m t đêm tháng Ch p năm đó, tr i rét nh c t th t. Tôi thu mình trongộ ạ ờ ư ắ ị

chi c áo d chi n l i ph m đ ng d i nhà sàn c a Bác. Ánh đèn trên sàn nhàế ạ ế ợ ẩ ứ ướ ủ v n sáng. Kho ng 1 gi sáng gì đó có ti ng l p x p trên sàn n a, tôi đoán Bácẫ ả ờ ế ẹ ẹ ứ l i suy t đi u gì, xu ng h i tôi đây.ạ ư ề ố ỏ

Đúng nh d đoán, ch h n m t phút sau Bác đã đ ng c nh tôi, Bác đ aư ự ỉ ơ ộ ứ ạ ư cho tôi m t đi u thu c lá hút cho đ rét r i h i:ộ ế ố ỡ ồ ỏ

- Chú ăn c m chi u lúc m y gi ?ơ ề ấ ờ - Th a Bác lúc 5 gi r i !ư ờ ưỡ ạ - Chú đã đói ch a?ư Bi t là không th nói d i Bác đ c, tôi thú th t:ế ể ố ượ ậ - Th a Bác đói r i !ư ồ ạ Bác vui h n lên nh tìm ra m t v t quý và nói - gi ng nói đ y th ngẳ ư ộ ậ ọ ầ ươ

yêu. - Đúng r i, chú b o v h u ph ng mà lúc này đói, thì các chi n sĩồ ả ệ ở ậ ươ ế

công đ n, ph c kích quân đ ch, vào lúc này ch c ch n s đói g p đôi. V yồ ụ ị ắ ắ ẽ ấ ậ m i chú ch có 1,2 kg g o thì đánh gi c sao n i.ỗ ỉ ạ ặ ổ

Bác lên sàn r i quay l i r t nhanh đ a cho tôi m t b p ngô n p lu c r tồ ạ ấ ư ộ ắ ế ộ ấ to.

- Ph n c a chú đây, chú ăn đi cho đ đói đ làm nhi m v .ầ ủ ỡ ể ệ ụ Tôi bi t không th t ch i, nên c m b p ngô ăn, trong b ng v n bănế ể ừ ố ầ ắ ụ ẫ

khoăn không bi t đêm nay Bác đã ăn gì ch a?ế ư Khi nhà sàn đã t t đèn, tôi li c nhìn đ ng h thì đã 2 gi sáng. Nh ng gìắ ế ồ ồ ờ ữ

di n ra ti p đó thì tôi không rõ, ch bi t r ng đ u tháng sau các chi n sĩ b oễ ế ỉ ế ằ ầ ế ả v chúng tôi cũng đ c tăng tiêu chu n 2 kg g o/ngày.ệ ượ ẩ ạ

­28­

H Vũồ , theo l i k c a đ ng chí ờ ể ủ ồ Ma Văn Trường, Trong Bác H v i chi n sĩồ ớ ế , t p 2 - NXB QĐND, Hà N i, 2001ậ ộ

[92.] Chú ngã có đau không? Vào đ u năm 1954, ti t tr i đã sang xuân, nh ng Vi t B c v n cònầ ế ờ ư ở ệ ắ ẫ

rét. Gió B c th i m nh, m a phùn lâm râm gây nên cái l nh bu t, Bác v nắ ổ ạ ư ạ ố ẫ làm vi c r t khuya. Bác khoác chi c áo bông đã cũ, mi ng ng m đi u thu c láệ ấ ế ệ ậ ế ố th nh tho ng l i h ng lên, ti ng máy ch lách tách, lách tách đ u đ u…ỉ ả ạ ồ ế ữ ề ề

Tr i l nh, nh ng đ c đ ng gác bên Bác, tôi th y lòng mình nh đ cờ ạ ư ượ ứ ấ ư ượ s i m lên. Tôi nh b c chân đi vòng quanh lán. M t l n v a đi, v a nghĩ,ưở ấ ẹ ướ ộ ầ ừ ừ tôi b th t chân xu ng m t cái h tránh máy bay. Tôi đang tìm cách đ lênị ụ ố ộ ố ể kh i h , ch t nghe có ti ng b c chân v phía mình. Có ti ng h i:ỏ ố ợ ế ướ ề ế ỏ

- Chú nào ngã đ y?ấ Ch a k p nh n ra ai, thì tôi đã th y hai tay Bác lu n vào hai nách, chòmư ị ậ ấ ồ

râu c a Bác ch m vào má tôi. Tôi c tr n tĩnh l i đ nói m t l i thì gi t mìnhủ ạ ố ấ ạ ể ộ ờ ậ khi th y Bác không khoác áo bông, Bác đi t t, m t chân có gu c, m t chânấ ấ ộ ố ộ không, n c m t tôi trào ra. V a kéo, Bác v a h i:ướ ắ ừ ừ ỏ

- Chú ngã có đau không? Bác s kh p ng i tôi, n n chân, n n tay tôi. R i Bác nói:ờ ắ ườ ắ ắ ồ - Chú ngã th đau l m. Chú c ng i xu ng đây bóp chân cho đ đau.ế ắ ứ ồ ố ỡ

Ng i xu ng! Ng i xu ng!ồ ố ồ ố Tôi bàng hoàng c ng i, không tin tai mình n a. Có th t là Bác nóiả ườ ở ữ ậ

nh v y không! Bác i! Bác th ng chúng cháu quá!ư ậ ơ ươ Tôi tr l i Bác:ả ờ - Th a Bác, cháu không vi c gì . R i tôi c g ng b c đi đ Bác yênư ệ ạ ồ ố ắ ướ ể

lòng. Bác c i hi n h u và căn d n: “B t c làm vi c gì chú cũng ph i c nườ ề ậ ặ ấ ứ ệ ả ẩ

th n”. R i Bác quay vào.ậ ồ Tôi đ ng nhìn theo Bác cho đ n lúc l i nghe ti ng máy ch c a Bác kêuứ ế ạ ế ữ ủ

lên lách tách, đ u đ u trên nhà sàn gi a đêm Vi t B c.ề ề ữ ệ ắ ND (theo l i k c a ờ ể ủ Ngô Văn Núi)

Trích trong “Bác H , con ng i và phong cáchồ ườ ” T p 2, Nxb Lao đ ng, H.1993ậ ộ

[75.] Câu chuy n v 3 chi c ba lôệ ề ế Trong nh ng ngày s ng Vi t B c, m i l n Bác đi công tác, có haiữ ố ở ệ ắ ỗ ầ

đ ng chí đi cùng. Vì s Bác m t, nên hai đ ng chí đ nh mang h ba lô cho Bác,ồ ợ ệ ồ ị ộ nh ng Bác nói:ư

- Đi đ ng r ng, leo núi ai mà ch ng m t, t p trung đ v t cho m tườ ừ ẳ ệ ậ ồ ậ ộ ng i mang đi thì ng i đó càng chóng m t. C phân ra m i ng i mang m tườ ườ ệ ứ ỗ ườ ộ ít.

Khi m i th đã đ c phân ra cho vào 3 ba lô r i, Bác còn h i thêm:ọ ứ ượ ồ ỏ - Các chú đã chia đ u r i ch ?ề ồ ứ

­29­

Hai đ ng chí tr l i:ồ ả ờ - Th a Bác, r i !ư ồ ạ Ba ng i lên đ ng, qua m t ch ng, m i ng i d ng chân, Bác đ nườ ườ ộ ặ ọ ườ ừ ế

ch đ ng chí bên c nh, xách chi c ba lô lên.ỗ ồ ạ ế - T i sao ba lô c a chú n ng mà Bác l i nh .ạ ủ ặ ạ ẹ Sau đó, Bác m c 3 chi c ba lô ra xem thì th y ba lô c a Bác nh nh t,ở ả ế ấ ủ ẹ ấ

ch có chăn, màn. Bác không đ ng ý và nói:ỉ ồ - Ch có lao đ ng th t s m i đem l i h nh phúc cho con ng i.ỉ ộ ậ ự ớ ạ ạ ườ Hai đ ng chí kia l i ph i san đ u các th vào 3 chi c ba lô.ồ ạ ả ề ứ ế

Tr n Th L iầ ị ợ (s u t m) Sđd, tr. 82ư ầ [77.] Bát chè x đôiẻ Đ ng chí liên l c đi công văn 10 gi đêm m i đ n. Bác g i mang ra m tồ ạ ờ ớ ế ọ ộ

bát, m t thìa con. R i Bác đem bát chè đ u đen, đ ng phèn, mà anh em ph cộ ồ ậ ườ ụ v v a mang lên, x m t n a cho đ ng chí liên l c.ụ ừ ẻ ộ ử ồ ạ

- Cháu ăn đi! Th y đ ng chí liên l c ng n ng i, l i có ti ng đ ng h ng bên ngoài,ấ ồ ạ ầ ạ ạ ế ằ ắ

Bác gi c:ụ - Ăn đi, Bác cùng ăn… Cám n Bác, đ ng chí liên l c ra v . Ra kh i nhà sàn, xu ng sân, đ ngơ ồ ạ ề ỏ ố ồ

chí c p d ng b m vào vai anh lính thông tin:ấ ưỡ ấ - C u chán quá. C ngày Bác có bát chè đ b i d ng làm đêm mà c uậ ả ể ồ ưỡ ậ

l i ăn m t m t n a.ạ ấ ộ ử - Kh quá, anh i! Em có sung s ng gì đâu. Th ng Bác, em v a ănổ ơ ướ ươ ừ

v a r t n c m t, nh ng không ăn l i s Bác không vui, mà ăn thì bi t ch cừ ớ ướ ắ ư ạ ợ ế ắ là các anh m ng m r i…ắ ỏ ồ

Theo Th y Xuânủ , Sđd, tr 85. 12- [52.] Các chú có báo không? Ông c b t tay chúng tôi và h i:ụ ắ ỏ - Các chú là t v thôn đây?ự ệ - D .ạ Ông c li n ch tay vào các đ ng chí cùng đi, nói:ụ ề ỉ ồ - Các chú đây là Gi i phóng quân.ả Lâu nay ba ti ng Gi i phóng quân có s c thu hút mãnh li t đ i v i tôi.ế ả ứ ệ ố ớ

H ng ngày c đ ng trên đê, h ng v dãy núi Tam Đ o, tôi ao c sao cóằ ứ ứ ướ ề ả ướ cánh đ bay t i chi n khu Tuyên - Thái mà s ng cu c s ng chi n đ u và tể ớ ế ố ộ ố ế ấ ự do trên y. Tôi đã nhi u l n đ ngh c p trên cho thoát ly đ tham gia Gi iấ ề ầ ề ị ấ ể ả phóng quân, nh ng ch a đ c. Gi đây tr c m t tôi là nh ng con ng i yư ư ượ ờ ướ ặ ữ ườ ấ đang t i c i b t tay mình. Tôi không sao nén đ c c m đ ng tr c nh ngươ ườ ắ ượ ả ộ ướ ữ đ ng chí m i g p l n đ u này, đ c bi t là c già trong đoàn.ồ ớ ặ ầ ầ ặ ệ ụ

­30­

Sau phút chào h i, chúng tôi m i ông c v tr s t v c a chúng tôiỏ ờ ụ ề ụ ở ự ệ ủ trong thôn. T i c ng thôn, ông c d ng l i xem các kh u hi u k trên b cớ ổ ụ ừ ạ ẩ ệ ẻ ứ t ng. Ch t nhìn th y hàng dây c căng tr c c ng thôn, ông c b ng nhiênườ ợ ấ ờ ướ ổ ụ ỗ h i:ỏ

- Sao các chú làm c c a ta nh h n c c a các n c đ ng minh?ờ ủ ỏ ơ ờ ủ ướ ồ Chúng tôi cùng nhìn lên, thì ra c c a ta nh h n c c a các n c đ ngờ ủ ỏ ơ ờ ủ ướ ồ

minh th t!ậ M t đ ng chí trong chúng tôi th a v i c :ộ ồ ư ớ ụ - D , gi y đ và gi y vàng nhân dân ta mua làm c nhi u quá nên thi uạ ấ ỏ ấ ờ ề ế

! Vì mu n cho đ , nên chúng cháu ph i c t b đi m t chút .ạ ố ủ ả ắ ỏ ộ ạ - Không nên - ông c kh l c đ u và b o. Các chú ph i hi u là: Cáchụ ẽ ắ ầ ả ả ể

m ng đã thành công, n c ta đã giành đ c đ c l p và ngang hàng v i cácạ ướ ượ ộ ậ ớ n c khác, vì v y c c a ta ph i b ng c c a các n c. Có th m i t rõ chíướ ậ ờ ủ ả ằ ờ ủ ướ ế ớ ỏ t c ng, t tr ng c a mình.ự ườ ự ọ ủ

Chúng tôi đ u vâng l i, m t đ ng chí t v v i trèo lên l y dây cề ờ ộ ồ ự ệ ộ ấ ờ xu ng đ s a l i.ố ể ử ạ

V t i tr s c a đ i t v (nói là tr s , th t ra ch là m t ngôi mi uề ớ ụ ở ủ ộ ự ệ ụ ở ậ ỉ ộ ế g n đình làng tôi, c ngôi mi u b y gi ch có 2 cái ph n đ chúng tôi nghầ ả ế ấ ờ ỉ ả ể ỉ m i khi đi tu n tra, canh gác v ; s dĩ chúng tôi ch n n i đây là c t đ yênỗ ầ ề ở ọ ơ ố ể tĩnh và ch đ n t i s chuy n sang đ a đi m khác), tôi v i đi lên tr c, toanờ ế ố ẽ ể ị ể ộ ướ tr i chi u, nh ng ông c g t đi và th n nhiên ng i xu ng ph n. Hai đ ng chíả ế ư ụ ạ ả ồ ố ả ồ Gi i phóng quân cùng anh em t v chúng tôi gác phía ngoài. S còn l i thìả ự ệ ố ạ vào ngh chi c ph n k bên.ỉ ở ế ả ề

Tôi mang b đ trà t i. Quen nh ti p khách nhà, tôi toan rót n c raộ ồ ớ ư ế ở ướ chén. Ông c b o:ụ ả

- Cháu c đ đ y, ai khát s rót u ng, không nên rót s n.ứ ể ấ ẽ ố ẵ Tôi vâng l i. Ông c l i h i: ờ ụ ạ ỏ - Các chú có báo không? - D , có .ạ ạ Tôi v i mang t i cho ông c t báo ộ ớ ụ ờ C gi i phóng ờ ả chúng tôi v a muaừ

ban sáng. Ông c ch đ u bài r i giao cho m t đ ng chí Gi i phóng quân đ c,ụ ỉ ầ ồ ộ ồ ả ọ các đ ng chí khác cùng ng i quây qu n l ng nghe. Ông c v a nghe, v aồ ồ ầ ắ ụ ừ ừ th nh tho ng ghi gì đó vào s tay. Có lúc ông c d ng l i, nêu câu h i đ cácỉ ả ổ ụ ừ ạ ỏ ể đ ng chí Gi i phóng quân nêu ý ki n, r i c gi ng gi i thêm sau đó m i choồ ả ế ồ ụ ả ả ớ đ c ti p.ọ ế

K chuy n Bác H ể ệ ồ Sđd, T.4,tr.17 [95.] Các chú đ Bác thuy t minh cho.ể ế Khi còn ho t đ ng chi n khu Vi t B c, Bác th ng xem phim cùngạ ộ ở ế ệ ắ ườ

các đ ng chí ph c v trong c quan. Đó là nh ng gi phút, Bác cháu tho i máiồ ụ ụ ơ ữ ờ ả sau hàng tu n, hàng tháng làm vi c trong nh ng hoàn c nh thi u th n, căngầ ệ ữ ả ế ố th ng.ẳ

­31­

M t l n, máy chi u phim đã ch y đ u đ u, trên màn nh di n ra nh ngộ ầ ế ạ ề ề ả ễ ữ c nh n i ti p nhau, ti ng đ i tho i c a các nhân v t sôi n i…, nh ng ng iả ố ế ế ố ạ ủ ậ ổ ư ườ xem thì không ai hi u gì c , vì đó là phim n c ngoài mà không có thuy tể ả ướ ế minh.

Nh bi t rõ yêu c u c a m i ng i, Bác h i đ ng chí ph trách chi uư ế ầ ủ ọ ườ ỏ ồ ụ ế phim:

- Sao chú không thuy t minh cho m i ng i nghe?ế ọ ườ Đ ng chí ph trách th a v i Bác là phim m i nh p v , không có b nồ ụ ư ớ ớ ậ ề ả

thuy t minh đi kèm. Nh ng vì th c hi n l ch chi u phim do c quan quy đ nhế ư ự ệ ị ế ơ ị nên c th c hi n ch ng trình…ứ ự ệ ươ

V i n c i đôn h u, Bác nói:ớ ụ ườ ậ - Chú đ Bác thuy t minh cho…ể ế Bác c m micrô, tóm t t đo n phim v a chi u và tr c ti p thuy t minhầ ắ ạ ừ ế ự ế ế

h t b phim. M i ng i càng thêm m n ph c Bác.ế ộ ọ ườ ế ụ Hoà bình l p l i, c quan c a Bác chuy n v Hà N i. L ch chi u phimậ ạ ơ ủ ể ề ộ ị ế

trong c quan Bác v n đ c duy trì.ơ ẫ ượ Th ng vào t i th 7, t i phòng l n ngôi nhà Ph Ch t ch có ch ngườ ố ứ ạ ớ ủ ủ ị ươ

trình chi u phim.ế T i y, nghe th y có phim hay, ng i xem khá đông.ố ấ ấ ườ Đúng gi , Bác t i. Ng i ra hi u cho m i ng i ng ng v tay r iờ ớ ườ ệ ọ ườ ừ ỗ ồ

nhanh nh n ng i vào gh . M t s cháu nh tíu tít quanh Bác.ẹ ồ ế ộ ố ỏ Bu i chi u phim: ổ ế “Hoàng t Cóc”ử b t đ u. M i ng i tr t t theo dõiắ ầ ọ ườ ậ ự

phim. Song l n này, đ ng chí thuy t minh ch a xem tr c, nên nhi u đo nầ ồ ế ư ướ ề ạ l i thuy t minh và hình nh không ăn nh p v i nhau. Ng i xem khó theo dõi.ờ ế ả ậ ớ ườ Có ng i xì xào, phàn nàn… Nhi u ng i quay l i ch đ t máy chi u có ýườ ề ườ ạ ỗ ặ ế ch đ i…ờ ợ

Hi u rõ hoàn c nh, Bác b o đ ng chí thuy t minh:ể ả ả ồ ế - Chú thuy t minh nh v y làm m t c cái hay c a b phim. Chú đế ư ậ ấ ả ủ ộ ể

Bác thuy t minh cho.ế Nói r i, Bác c m micrô chăm chú theo dõi hình nh, l ng nghe đ iồ ầ ả ắ ố

tho i và thuy t minh tr c ti p b phim Pháp này. M i ng i chăm chú theoạ ế ự ế ộ ọ ườ dõi. Có lúc Bác gi i thích thêm. L i thuy t minh rõ ràng, ng n g n. Gi ng Bácả ờ ế ắ ọ ọ

m áp g i c m… Ng i xem h ng c lên màn nh.ấ ợ ả ườ ướ ả ả C nh cung đi n huy hoàng c a nhà vua… Hoàng t b n cung đ ch nả ệ ủ ử ắ ể ọ

v . Mũi tên trúng m t con Cóc. Cóc nói ti ng ng i. Nàng Cóc yêu c u hoàngợ ộ ế ườ ầ t đ a mình v Cung.ử ư ề

Hoàng t bu n bã vì ph i s ng chung v i nàng Cóc. Song có đi u l là,ừ ồ ả ố ớ ề ạ t khi chung phòng v i nàng Cóc, hoàng t đ c ăn nh ng b a ăn ngon h nừ ớ ử ượ ữ ữ ơ y n ti c tr c đây, nhà c a luôn luôn đ c ngăn n p s ch, đ p. Hoàng t bíế ệ ướ ử ượ ắ ạ ẹ ử m t theo dõi. Cu i cùng, nàng Cóc hi n nguyên hình là m t cô gái đ p, duyênậ ố ệ ộ ẹ dáng. T đó hai ng i s ng cu c đ i h nh phúc…ừ ườ ố ộ ờ ạ

­32­

Phim k t thúc. Nh th ng l , m i ng i h ng v Bác ch đ i m tế ư ườ ệ ọ ườ ướ ề ờ ợ ộ l i, m t ý c a Bác, Bác h i m i ng i:ờ ộ ủ ỏ ọ ườ

- Phim có hay không? - D , hay l m ! M i ng i đ ng thanh tr l i.ạ ắ ạ ọ ườ ồ ả ờ Bác l i h i:ạ ỏ - Hay vì sao? Và không đ i câu tr l i, Bác gi i thích luôn:ợ ả ờ ả - Hay vì có n i dung t t. Câu chuy n răn m i ng i mu n có l a đôiộ ố ệ ọ ườ ố ứ

h nh phúc, thì đ ng quá l thu c vào hình th c bên ngoài; c n ph i có cái đ pạ ừ ệ ộ ứ ầ ả ẹ bên trong, cái đ p b n ch t, v ph m giá con ng i. Các tài t đóng khéo,ẹ ả ấ ề ẩ ườ ử màu s c đ p, tình ti t h p d n…ắ ẹ ế ấ ẫ

Ng i xem hôm y hi u thêm v n i dung phim, v Bác. Làm vi c gìườ ấ ể ề ộ ề ệ Bác cũng đem l i đi u b ích cho m i ng i, ph c v m i ng i…ạ ề ổ ọ ườ ụ ụ ọ ườ

Nguyên Lê Trích trong “Bác H , con ng i và phong cáchồ ườ ”

T p 3, Nxb Lao đ ng, H.1993ậ ộ 13- [53.] Các chú nói có lý nh ng ch a h p lýư ư ợ … Các đ ng chí B Chính tr đ u tham gia ý ki n đ u g i l i cho Bác.ồ ộ ị ề ế ề ử ạ

Bác xem và b o đ ng chí Vũ Kỳ l y b n c a đ ng chí Tr ng Chinh làm b nả ồ ấ ả ủ ồ ườ ả g c, vì b n này có nhi u ý ki n thi t th c, sau đó b sung các ý t nh ng b nố ả ề ế ế ự ổ ừ ữ ả c a các đ ng chí khác. S a xong Bác cho đi đánh máy l i và ngày 30/1 m iủ ồ ử ạ ờ đ ng chí ph trách tuyên hu n sang cùng Bác soát l i l n cu i. Đ ng chíồ ụ ấ ạ ầ ố ồ tuyên hu n đ c xong, c i g ng, nói:ấ ọ ườ ượ

- Th a Bác, so v i b n bên Tuyên hu n g i sang, Bác s a l i h u h t .ư ớ ả ấ ử ử ạ ầ ế ạ Bác c i đ l ng:ườ ộ ượ - Bác có s a nh ng các ý chính trong bài Bác có s a đâu.ử ư ử Đ ng chí ph trách tuyên hu n th a:ồ ụ ấ ư - Th a Bác, cán b Đ ng ta nói chung là t t. Ch có m t s ít thoái hóaư ộ ả ố ỉ ộ ố

bi n ch t. Bác đ t đ u đ nh v y thì m nh quá, xin Bác đ a v “Nâng caoế ấ ặ ầ ề ư ậ ạ ư ề đ o đ c cách m ng” lên tr c, v “Quét s ch ch nghĩa cá nhân” xu ng sauạ ứ ạ ướ ế ạ ủ ố

!ạ Bác quay sang h i đ ng chí Vũ Kỳ:ỏ ồ - Ý ki n chú th nào?ế ế Đ ng chí Vũ Kỳ th a v i Bác là đ ng ý v i đ ngh c a đ ng chí tuyênồ ư ớ ồ ớ ề ị ủ ồ

hu n. Nghe xong Bác nói:ấ - Các chú có lý, nh ng ch a h p lý. Bác mu n h i đi u này. Gia đình cácư ư ợ ố ỏ ề

chú ti t ki m mua đ c m t b bàn gh và gi ng t m i. V y tr c khi bêế ệ ượ ộ ộ ế ườ ủ ớ ậ ướ vào phòng, các chú có khênh đ cũ ra quét s ch s hay c đ rác b n th u màồ ạ ẽ ứ ể ẩ ỉ kê bàn gh , gi ng t m i vào?ế ườ ủ ớ

Ng ng m t lát, Bác ti p:ừ ộ ế

­33­

- Vì các chú là đa s . Bác đ ng ý nh ng b , đ i l i đ u đ “Nâng caoố ồ ượ ộ ổ ạ ầ ề đ o đ c cách m ng, quét s ch ch nghĩa cá nhân”, nh ng trong bài d t khoátạ ứ ạ ạ ủ ư ứ gi nguyên ý: “Quét s ch ch nghĩa cá nhân, nâng cao đ o đ c cách m ng”. ữ ạ ủ ạ ứ ạ

K chuy n Bác H ể ệ ồ Sđd, T.4,tr.19 [54.] Chú nói đúng, nh ng ch a đư ư ủ Nghiêm ngh nhìn chúng tôi m t l t, Bác l i h i:ị ộ ượ ạ ỏ - Hòa bình l p l i, nhi m v c a các chú là gì?ậ ạ ệ ụ ủ Đ ng chí Tân, cán b đ i đ i, đáp:ồ ộ ạ ộ - Th a Bác, b đ i chúng cháu ph i ti p t c cùng nhân dân tr gian, tíchư ộ ộ ả ế ụ ừ

c c s n xu t và tích c c h c t p quân s , chính tr , văn hóa. Riêng đoàn chúngự ả ấ ự ọ ậ ự ị cháu có nhi m v b o v Trung ng Đ ng, Chính ph t i Hà N i .ệ ụ ả ệ ươ ả ủ ạ ộ ạ

Bác g t đ u:ậ ầ - Chú nói đúng, nh ng ch a đ . Các chú còn ph i cùng nhân dân đ uư ư ủ ả ấ

tranh th c hi n c i cách ru ng đ t, tăng gia, ch ng đói, ch ng l t. Ph i xâyự ệ ả ộ ấ ố ố ụ ả d ng quân đ i l n m nh b ng cách h c t p chính tr , văn hóa, quân s choự ộ ớ ạ ằ ọ ậ ị ự gi i và s n sàng chi n đ u. Ph i đ phòng m i âm m u, th đo n c a kỏ ẵ ế ấ ả ề ọ ư ủ ạ ủ ẻ đ ch.ị

Sau khi đã gi i thích c n k v Hi p đ nh Gi -ne-v , Bác l i h i m tả ặ ẽ ề ệ ị ơ ơ ạ ỏ ộ l n n a:ầ ữ

- Các chú còn gì th c m c n a không?ắ ắ ữ “K chuy n Bác H ” ể ệ ồ Sđd, T.4, tr.24

[55.] Chú tr l i cho rõ h n!ả ờ ơ Sau khi thăm xong khu nhà , chúng tôi đ a Bác t i h i tr ng, đ ngở ư ớ ộ ườ ồ

th i cũng là câu l c b c a đ n v . Th y n n g ch trong h i tr ng đ c anhờ ạ ộ ủ ơ ị ấ ề ạ ộ ườ ượ em lau r t s ch, Bác c i dép đ ngoài th m, đi chân không vào h i tr ng.ấ ạ ở ể ở ề ộ ườ Chúng tôi cũng làm theo Ng i. Th y v y, Bác b o:ườ ấ ậ ả

- Nên đ cái gì lau chân, v a s ch nhà, v a đ p m t.ể ừ ạ ừ ẹ ắ B c vào trong h i tr ng, Bác đ a m t nhìn chung quanh m t l t, đướ ộ ườ ư ắ ộ ượ ể

xem cách b trí h i tr ng và phòng đ c sách. Sau đó, Ng i l n l t xemố ộ ườ ọ ườ ầ ượ các b c v và bích báo c a các chi n sĩ. Bác chú ý nh ng bài nói v kinhứ ẽ ủ ế ữ ề nghi m h c t p quân s , chính tr , văn hóa, thành tích tăng gia… Bác khen:ệ ọ ậ ự ị

- Các b c v và bích báo đ u t t, nh ng thi u m c phê bình!ứ ẽ ề ố ư ế ụ T i gi a h i tr ng, Bác nhìn lên kh u hi u d i nh Ng i và b o:ớ ữ ộ ườ ẩ ệ ướ ả ườ ả - Ch vi t đ p. Nh ng là nh ng ch gì? - Nói xong, Bác li n đ c” “Hữ ế ẹ ư ữ ữ ề ọ ồ

Ch t ch mu n n m”.ủ ị ố ằ Phê bình mà chúng tôi v n không sao nh n đ c c i. Bác cũng c i.ẫ ị ượ ườ ườ

Đuôi m t c a Ng i nheo h n l i, chòm râu rung rung. ắ ủ ườ ẳ ạ - Th a Bác, chúng cháu vi t kh u hi u “H Ch t ch muôn năm” đ y !ư ế ẩ ệ ồ ủ ị ấ ạ

S vì đánh d u s gi m m t m thu t nên vi t nh th . - Đó là l i đ ngợ ấ ẽ ả ấ ỹ ậ ế ư ế ạ ờ ồ chí Minh, ng i chi n sĩ v a tòng quân năm 1961. L n đ u g p Bác, th yườ ế ừ ầ ầ ặ ấ Bác đ c kh u hi u nh th , Minh t ng Bác đ c th t, v i trình bày l i.ọ ẩ ệ ư ế ưở ọ ậ ộ ạ

­34­

Bác nhìn Minh, âu y m h i:ế ỏ - Chú bao nhiêu tu i?ổ - Th a Bác, cháu 18 !ư ạ - Chú nhà làm gì? Gia đình hi n nay th nào?ở ệ ế - D , cháu nhà đi h c và giúp b m cháu làm trong h p tác xã ! Bạ ở ọ ố ẹ ợ ạ ố

cháu tr c là c nông, sau Cách m ng tháng Tám đi b đ i, m i ph c viênướ ố ạ ộ ộ ớ ụ năm 1959 !ạ

- Chú h c l p m y?ọ ớ ấ - D , cháu h c l p 9…ạ ọ ớ Bác ch vào b n đ Vi t Nam treo trên t ng và b o Minh:ỉ ả ồ ệ ườ ả - Cháu ch cho Bác xem âm m u M - Di m dùng ch t đ c hóa h c ỉ ư ỹ ệ ấ ộ ọ ở

mi n Nam Vi t Nam nh th nào, tác h i ra sao?ề ệ ư ế ạ Minh tr l i xong, Bác g t đ u t v hài lòng:ả ờ ậ ầ ỏ ẻ - Chú hi u đúng! Nên làm cho anh em khác cũng hi u nh mình.ể ể ư Nh c Minh xong, Bác quay l i h i tôi:ắ ạ ỏ - Lúc nhà chú làm gì?ở - Ngày bé cháu đi cho đ a ch , l n lên đ c ng i anh xin cho vào h cở ị ủ ớ ượ ườ ọ

vi c nhà máy xe l a Gia Lâm. Kháng chi n cháu tham gia đ i nghĩa quânệ ở ử ế ộ H ng Hà, r i sau chuy n sang s đoàn Quân tiên phong !ồ ồ ể ư ạ

Bác quay l i h i Minh:ạ ỏ - Chú nghĩ nh th nào khi th y mình h c h t l p 9 và trung đoànư ế ấ ọ ế ớ

tr ng c a chú tr c làm công nhân?ưở ủ ướ Minh suy nghĩ có v khó khăn, đôi lông mày thanh thanh nhíu l i. Má l iẻ ạ ạ

đ b ng lên. Cu i cùng Minh tr l i g ng:ỏ ừ ố ả ờ ượ - Th a Bác, đó là nh có s lãnh đ o c a Đ ng và quân đ i ta ti n lênư ờ ự ạ ủ ả ộ ế

chính quy hi n đ i !ệ ạ ạ Có ti ng xì xào, Bác ra hi u gi tr t t r i ch th ng sĩ Bình, ng iế ệ ữ ậ ự ồ ỉ ượ ườ

chi n sĩ tình nguy n:ế ệ - Chú tr l i cho rõ h n!ả ờ ơ R p chân đ ng nghiêm l i, v t tin, Bình th a:ậ ứ ạ ẻ ự ư - Đó là b n ch t c a ch đ ta, m t khác cũng nói rõ quân đ i ta là c aả ấ ủ ế ộ ặ ộ ủ

qu n chúng nhân dân lao đ ng, công nông là ch l c c a cách m ng.ầ ộ ủ ự ủ ạ - Chú h c l p m y? - Bác h i ti p đ ng chí Bình.ọ ớ ấ ỏ ế ồ - D , cháu h c l p 5 ! - Bình h i th n, thanh minh thêm: Cháu vào bạ ọ ớ ạ ơ ẹ ộ

đ i m i đ c h c !ộ ớ ượ ọ ạ Bác d n:ặ - Hai chú c n h c t p l n nhau, giúp nhau đ cùng ti n b .ầ ọ ậ ẫ ể ế ộ

K chuy n Bác H ể ệ ồ Sđd, T.4, tr.24 14- [58.] Đ c Bác đ i tên.ượ ổ

­35­

- Sao chú l i tên là Th u?ạ ể Không nén n i xúc đ ng. Th u l ng ng i đi, n c m t trào ra.ổ ộ ể ặ ườ ướ ắ Bác đ a cho Th u m t chén n c, Th u ngh n ngào k l i v i Bác tìnhư ể ộ ướ ể ẹ ể ạ ớ

c nh riêng c a mình.ả ủ Nhà Th u nghèo l m. Lúc nh Th u đ c cha m đ t tên là “th ng cuể ắ ỏ ể ượ ẹ ặ ằ

N y”. Th u cũng bi t r ng tên đó không hay, nh ng quanh xóm, b n tr cùngậ ể ế ằ ư ọ ẻ c nh nghèo nh Th u, tên cũng x u v y thôi. Ch có con nhà giàu m i có tênả ư ể ấ ậ ỉ ớ đ p! R i đ n năm 1945, m Th u ch t đói, cha Th u ph i b ng b d t díuẹ ồ ế ẹ ể ế ể ả ồ ế ắ con ng c dòng sông Lam, sang t n bên Lào ki m s ng. C c c quá, khôngượ ậ ế ố ơ ự nuôi n i các con, cha Th u ph i bán các em cho nhà giàu. Còn Th u thì langổ ể ả ể thang th t tha th t th u, đ u đ ng xó ch ki m ăn. Cũng t đó, ng i taấ ấ ể ầ ườ ợ ế ừ ườ quen g i nó là “th ng Th u” và th là cái tên “th ng N y” mà cha m nó đ tọ ằ ể ế ằ ậ ẹ ặ ra cũng m t n t.ấ ố

Vào b đ i, chi n đ u dũng c m, tr thành Chi n sĩ thi đua, Th u v nộ ộ ế ấ ả ở ế ể ẫ gi cái tên cũ.ữ

L ng nghe Th u k xong, Bác r t xúc đ ng. Ng i c m tay Th u vàắ ể ể ấ ộ ườ ầ ể nói:

- Bác cháu ta làm cách m ng đ xoá b ki p s ng cũ, xây d ng cu c đ iạ ể ỏ ế ố ự ộ ờ m i, chú nên đ t tên m i đ th hi n s thay đ i c a cu c đ i mình.ớ ặ ớ ể ể ệ ự ổ ủ ộ ờ

Bác ng ng l i, nhìn các chi n sĩ m t l t. Các chi n sĩ, nh t là Th u,ừ ờ ế ộ ượ ế ấ ể cùng nhìn Bác chăm chú ch đ i.ờ ợ

Bác nói ti p:ế - T nay chú Th u s tên là Th o. Nh th v a gi đ c v n cũ, l i cóừ ể ẽ ả ư ế ừ ữ ượ ầ ạ

ý nghĩa hi u th o v i nhân dân.ế ả ớ Th u c m đ ng và sung s ng nh n tên m i: Nguy n Văn Th o.ể ả ộ ướ ậ ớ ễ ả Sau đ ng chí Th o, g p đ ng chí Thái Doãn Thi p. Bác l i h i:ồ ả ặ ồ ế ạ ỏ - Sao tên chú l i nh tên con gái v y:ạ ư ậ Câu h i c a Bác làm Thi p x u h .ỏ ủ ế ấ ổ - Th a Bác, cháu không rõ !ư ạ Bác nói: - Các c đ t tên là có ý l m và bao gi cũng gi i thích cho con cháu ngheụ ặ ắ ờ ả

ý nghĩa tên c a mình.ủ - Th a Bác, cháu nghe cha m cháu nói là vì hi m hoi, lúc m i sinh cháuư ẹ ế ớ

l i g y y u và trông nh con gái, nên m i l y tên con gái đ đ t tên cho cháuạ ầ ế ư ớ ấ ể ặ !ạ

Bác c i và nói:ườ - , th m i đúng - Bác nhìn Thi p và nói ti p - Bây gi chú là chi n sĩỪ ế ớ ế ế ờ ế

b o v - chi n sĩ b o v thì không nh ng ph i dũng c m, c nh giác, thôngả ệ ế ả ệ ữ ả ả ả minh, t n tu , mà còn ph i l ch thi p n a. Cho nên đ i tên “Thi p” thành tênậ ỵ ả ị ệ ữ ổ ế “Thi p” là h n.ệ ơ

­36­

Thi p ph n kh i nh n ngay cái tên m i mà Bác v a đ t cho: Thái Doãnế ấ ở ậ ớ ừ ặ Thi p.ệ

Trích trong cu n ố K chuy n Bác H ể ệ ồ Sđd, T.4, tr.33 [60.] Nh n tên m i.ậ ớ M t đ ng chí trong chúng tôi h i Bác:ộ ồ ỏ - Th a Bác, chúng cháu nghĩ mãi v n ch a rõ t i sao ph i đánh tr ngư ẫ ư ạ ả ườ

kỳ, vì đánh tr ng kỳ thì h i ng i, h i c a l m!ườ ạ ườ ạ ủ ắ Bác phân tích cho chúng tôi rõ các m t l i h i, r i l y m t ví d :ặ ợ ạ ồ ấ ộ ụ - S c ta lúc này nh trai m i sáu, mà gi c nh m t lão già qu quy t,ứ ư ườ ặ ư ộ ỷ ệ

đ c ác. N u ta c y s c đánh b a sao ch c th ng đ c! Ph i v a đánh v aộ ế ậ ứ ừ ắ ắ ượ ả ừ ừ nuôi s c cho mình l n lên. Khi s c đã kho , gi c đã suy y u, già c i, ta m iứ ớ ứ ẻ ặ ế ỗ ớ l a th qu t ngã, nh v y có ch c th ng không?ừ ế ậ ư ậ ắ ắ

Bác d ng l i nhìn chúng tôi. Và khi th y chúng tôi đã nh n th c đ c,ừ ạ ấ ậ ứ ượ Bác k t lu n:ế ậ

- Vì v y m i nói tr ng kỳ kháng chi n nh t đ nh th ng l i.ậ ớ ườ ế ấ ị ắ ợ Sau đó, Bác b o chúng tôi:ả - Các chú đây m i ng i m t tên, khó g i, d l bí m t. Đ d g i,ở ỗ ườ ộ ọ ễ ộ ậ ể ễ ọ

đ gi bí m t và cũng th hi n quy t tâm kháng chi n c a chúng ta, t nayể ữ ậ ể ệ ế ế ủ ừ Bác đ t cho các chú tên m i theo câu Bác v a nói. Các chú có đ ng ý không?ặ ớ ừ ồ

- D ! - chúng tôi đ u ph n kh i nh n tên m i.ạ ề ấ ở ậ ớ Bác ch vào tôi và l n l t đ t tên cho t ng đ ng chí. T đó tám anh emỉ ầ ượ ặ ừ ồ ừ

chúng tôi có tên m i là: Tr ng, Kỳ, Kháng, Chi n, Nh t, Đ nh, Th ng, L i.ớ ườ ế ấ ị ắ ợ Trích trong cu n ố K chuy n Bác H ể ệ ồ Sđd, T.4, tr.40

15- [64.] Bài th n i ti ng c a Bác H căn d n thanh niên đ c ra đ iơ ổ ế ủ ồ ặ ượ ờ nh th nào.ư ế

Đ i thanh niên xung phong công tác trung ng đ u tiên thành l p ngàyộ ươ ầ ậ 15/7/1950 theo ch th c a Trung ng Đ ng và H Ch t ch. Sau khi ph c vỉ ị ủ ươ ả ồ ủ ị ụ ụ chi n d ch Biên gi i, Đ i đ c giao nhi m v b o v tuy n đ ng quanế ị ớ ộ ượ ệ ụ ả ệ ế ườ tr ng: Cao B ng - B c C n - Thái Nguyên. Đ i đã đ c t ch c thành nhi uọ ằ ắ ạ ộ ượ ổ ứ ề Liên phân đ i r i quân d c tuy n đ ng và nh n nhi m v bám tr nh ngộ ả ọ ế ườ ậ ệ ụ ụ ữ n i hi m y u. Liên phân đ i TNXP 321 c a chúng tôi đ c nh n tr ng tráchơ ể ế ộ ủ ượ ậ ọ b o v c u Nà Cù (thu c huy n B ch Thông, t nh B c C n), n m trên tuy nả ệ ầ ộ ệ ạ ỉ ắ ạ ằ ế đ ng t th xã B c C n đi Cao B ng. C u Nà Cù lúc này không nh ng đãườ ừ ị ắ ạ ằ ầ ữ tr thành m c tiêu ném bom b n phá c a máy bay đ ch, mà còn có nguy c bở ụ ắ ủ ị ơ ị n c lũ cu n trôi.ướ ố

Trung tu n tháng 9/1950ầ 1, chúng tôi đ c tin báo có đ ng chí Tr n Đăngượ ồ ầ Ninh, Ch nhi m T ng c c Cung c p (nay là T ng c c H u c n) s đ nủ ệ ổ ụ ấ ổ ụ ậ ầ ẽ ế thăm đ n v . Đêm hôm đó, chúng tôi t ch c l a tr i trong r ng Nà Tu đ đónơ ị ổ ứ ử ạ ừ ể khách. V a trông th y ánh đèn pin th p thoáng t ngoài c a r ng đi vào, đoánừ ấ ấ ừ ử ừ là khách đã đ n, tôi cho anh ch em v tay hoan hô: "Hoan hô đ ng chí Tr nế ị ỗ ồ ầ Đăng Ninh". Khách vào t i n i, đ nh th n nhìn l i, t t c chúng tôi đ u s ngớ ơ ị ầ ạ ấ ả ề ữ 1 H ồ Chí Minh  toàn tập, Nxb  Chính trị Qu ốc gia 1995, T.6, tr.95

­37­

s tr c ni m h nh phúc th t b t ng : Bác H đ n thăm. Hàng ngũ c aờ ướ ề ạ ậ ấ ờ ồ ế ủ chúng tôi tr nên xáo đ ng…, nh ng do vi c gi bí m t đã ăn sâu vào ý th cở ộ ư ệ ữ ậ ứ t ng ng i nên trong hàng ngũ cũng ch truy n đi nh ng ti ng reo khe kh :ừ ườ ỉ ề ữ ế ẽ "Bác H ! Bác H !". Rõ ràng Bác đang tr c m t mà chúng tôi c ng nhồ ồ ở ướ ắ ứ ỡ ư m t gi c chiêm bao! Bác v n gi n d v i b qu n áo bà ba màu nâu, chi cộ ấ ẫ ả ị ớ ộ ầ ế khăn quàng c che kín c chòm râu. Đi bên c nh Bác là đ ng chí Tr n Đăngổ ả ạ ồ ầ Ninh.

Bác t i c i nhìn chúng tôi và gi tay ra hi u:ươ ườ ơ ệ - Các cháu ng i c xu ng.ồ ả ố Chúng tôi đ u răm r p nghe theo l i Bác, im l ng ng i xu ng.ề ắ ờ ặ ồ ố Nh ng câu đ u tiên Bác h i chúng tôi là nh ng l i h i thăm ân c n vữ ầ ỏ ữ ờ ỏ ầ ề

tình hình đ i s ng c a đ n v .ờ ố ủ ơ ị Bác h i: - Các cháu ăn u ng có đ no không?ỏ ố ủ - Th a Bác có !ư ạ - Các cháu có đ mu i ăn không?ủ ố - Th a Bác đ !ư ủ ạ - Qu n áo, chăn màn, thu c phòng b nh ch a b nh có đ không?ầ ố ệ ữ ệ ủ - Th a Bác đ !ư ủ ạ Qua n c i hi n h u trên nét m t c a Bác, chúng tôi th y Bác bi tụ ườ ề ậ ặ ủ ấ ế

th a là chúng tôi nói d i đ Bác vui lòng.ừ ố ể Bác đã đ c đ ng chí Ch nhi m T ng c c Cung c p báo cáo đ y đượ ồ ủ ệ ổ ụ ấ ầ ủ

v ch đ c p phát l ng th c, thu c men, quân trang cho TNXP còn thi uề ế ộ ấ ươ ự ố ế th n. Bác l i h i:ố ạ ỏ

- Các cháu có bi t Đ ng Lao đ ng Vi t Nam không?ế ả ộ ệ - Th a Bác có !ư ạ Sau đó Bác l i h i ti p:ạ ỏ ế - Đ ng Lao đ ng Vi t Nam v i Đ ng C ng s n Đông D ng khác nhauả ộ ệ ớ ả ộ ả ươ

đi m nào?ở ể M t s ng i trong chúng tôi đ c Bác ki m tra tr c ti p toát m hôi,ộ ố ườ ượ ể ự ế ồ

nên tr l i r t lúng túng.ả ờ ấ Sau đó b ng nh ng câu ng n g n, Bác đã truy n đ t tinh th n Nghằ ữ ắ ọ ề ạ ầ ị

quy t Đ i h i Đ ng l n th II v a m i h p v vi c đ i tên Đ ng C ng s nế ạ ộ ả ầ ứ ừ ớ ọ ề ệ ổ ả ộ ả Đông D ng thành Đ ng Lao đ ng Vi t Nam. Ti p đó Bác nh c nh :ươ ả ộ ệ ế ắ ở

- L n sau cái gì không bi t các cháu ph i nói không bi t, không bi t màầ ế ả ế ế nói bi t là gi u d t.ế ấ ố

R i Bác đ t ng t h i ti p:ồ ộ ộ ỏ ế - Đào núi có khó không? Chúng tôi ai cũng dè d t không dám tr l i ào ào nh tr c n a. Th làặ ả ờ ư ướ ữ ế

Ng i tr l i: khó, ng i s nói khó b cho là t t ng ng i khó nên tr l iườ ả ờ ườ ợ ị ư ưở ạ ả ờ không khó.

­38­

Tr l i xong mà c n m n p s Bác h i thêm. Bác ch a k t lu n mà h iả ờ ứ ơ ớ ợ ỏ ư ế ậ ỏ thêm chúng tôi:

- Có ai dám đào núi không? Và ch đ nh m t đ i viên gái ng i ngày tr c m t Bác, đ ng chí nàyỉ ị ộ ộ ồ ướ ặ ồ

m nh d n đ ng lên th a:ạ ạ ứ ư - Th a Bác có ! TNXP chúng cháu ngày ngày v n đang đào núi đ đ mư ạ ẫ ể ả

b o giao thông đ y ! (H i b y gi chúng tôi đào núi b ng cu c, x ng, khôngả ấ ạ ồ ấ ờ ằ ố ẻ đ c c gi i hoá nh bây gi ). Nghe xong, Bác c i:ượ ơ ớ ư ờ ườ

- Đào núi không khó là không đúng, nh ng khó mà con ng i v n dámư ườ ẫ làm và làm đ c. Ch c n cái gì?ượ ỉ ầ

Chúng tôi đã bình tĩnh, l y l i đ c tinh th n và m nh d n h n lên, thiấ ạ ượ ầ ạ ạ ẳ nhau gi tay lên phát bi t, có ng i tr l i "c n quy t tâm cao", có ng iơ ế ườ ả ờ ầ ế ườ "c n kiên gan b n chí", "c n v t khó v t kh ", có ng i "c n xung phongầ ề ầ ượ ượ ổ ườ ầ dũng c m", toàn là nh ng kh u hi u hành đ ng c a TNXP chúng tôi h i đó.ả ữ ẩ ệ ộ ủ ồ

Bác đ ng viên chúng tôi:ộ - Các cháu tr l i đ u đúng c : Tóm l i vi c gì khó m y cũng làm đ c,ả ờ ề ả ạ ệ ấ ượ

ch c n quy t chí. T c ng ta có câu: "Có công mài s t có ngày nên kim". Đỉ ầ ế ụ ữ ắ ể ghi nh bu i nói chuy n c a Bác cháu ta hôm nay, Bác t ng các cháu m y câuớ ổ ệ ủ ặ ấ th :ơ

Không có vi c gì khóệ Ch s lòng không b nỉ ợ ề Đào núi và l p bi nấ ể Quy t chí t làm nên.ế ắ

Đ c xong m i câu th , Bác l i b o chúng tôi đ ng thanh nh c l i. Cu iọ ỗ ơ ạ ả ồ ắ ạ ố cùng Bác ch đ nh ỉ ị tôi nh c l i c bài th cho t t c đ n v nghe. Th t mayắ ạ ả ơ ấ ả ơ ị ậ m n, tôi đã nh c trôi ch y không sai ch nào.ắ ắ ả ữ

Gi a r ng đêm khuya, d i ánh l a b p bùng, Bác cùng chúng tôi hoàữ ừ ướ ử ậ nh p theo bài ca "Nh c tu i xanh". Chúng tôi hát hào h ng, say mê. Đ n khiị ạ ổ ứ ế bài hát đ c hát l i l n th hai, nhìn l i thì không th y Bác đâu n a! Bác xu tượ ạ ầ ứ ạ ấ ữ ấ hi n và ra đi nh m t ông tiên trong chuy n c tích huy n tho i. Đám thanhệ ư ộ ệ ổ ề ạ niên chúng tôi ng n ng nu i ti c h i lâu.ẩ ơ ố ế ồ

Bài th n i ti ng c a Bác H căn d n thanh niên đ c ra đ i nh thơ ổ ế ủ ồ ặ ượ ờ ư ế đó. R t m c m c, gi n d nh ng l i vô cùng sâu s c. Bài th đã là ngu n cấ ộ ạ ả ị ư ạ ắ ơ ồ ổ vũ, đ ng viên l p l p TNXP chúng tôi lao vào cu c kháng chi n và ki n qu c.ộ ớ ớ ộ ế ế ố Sau này m i khi g p khó khăn, hình nh c a Bác H và b n câu th c a Bácỗ ặ ả ủ ồ ố ơ ủ l i đ c tái hi n trong lòng chúng tôi, ti p cho chúng tôi thêm s c m nh đạ ượ ệ ế ứ ạ ể v t qua.ượ

Trích trong cu n ố K chuy n Bác H ể ệ ồ Sđd, T.4,tr.57 16- [66.] Các cháu hát đ c bài ượ K t đoànế ch ?ứ Bác đi v phía chúng tôi. Các đ ng chí ban t ch c ca nh c th y Bác,ề ồ ổ ứ ạ ấ

khách qu c t và các đ ng chí cùng đi đông quá, v i ch y lo đi tìm gh choố ế ồ ộ ạ ế

­39­

Bác và các đ i bi u. Nh ng gom góp l i cũng ch đ c ch c cái, ai ng i, aiạ ể ư ạ ỉ ượ ụ ồ không?

V a lúc đó, Bác đã nhanh nh n b c t i, hình nh vi c gi i quy t linhừ ẹ ướ ớ ư ệ ả ế ho t các khó khăn dù l n, dù nh đã thành thói quen đ i v i Bác. Bác c i v iạ ớ ỏ ố ớ ườ ớ chúng tôi r i ng i ngay xu ng bãi có phía tr c. Các đ i bi u Đ ng b n điồ ồ ố ướ ạ ể ả ạ sau đ u theo Bác mà ng i c xu ng c . Ban t ch c th phào, trút đ c m iề ồ ả ố ỏ ổ ứ ở ượ ố lo. S gh ít i đã chu n b đâm ra th a.ố ế ỏ ẩ ị ừ

Anh Nguy n H u Hi u ch huy chúng tôi trình bài ca ng i Đ ng và caễ ữ ế ỉ ợ ả ng i Bác. Ch a bao gi chúng tôi bi u di n trong tr ng thái say mê đ n th !ợ ư ờ ể ễ ạ ế ế

Âm h ng bài hát ca ng i Bác ch a d t, ni m say mê c a chúng tôiưở ợ ư ứ ề ủ ch a k p l ng xu ng thì Bác đ ng lên, ti n v phía chúng tôi. Chúng tôi sungư ị ắ ố ứ ế ề s ng ch nghe ti ng nói h n h u c a Bác mà ph n l n chúng tôi ch đ cướ ờ ế ồ ậ ủ ầ ớ ỉ ượ nghe qua loa truy n thanh.ề

Nh ng không, Bác không nói chuy n v i chúng tôi mà đ n g n b c chư ệ ớ ế ầ ụ ỉ huy r i b c lên. Và tr c n i thích đ n mu n reo lên c a chúng tôi, Bácồ ướ ướ ỗ ế ố ủ c m l y đũa ch huy c a anh Nguy n H u Hi u.ầ ấ ỉ ủ ễ ữ ế

Chúng tôi càng thích thú khi th y các đ ng chí b n xôn xao kinh ng c.ấ ồ ạ ạ Nhi u v đ ng lên, r i t t c cùng đ ng lên đ nhìn Bác cho rõ h n.ề ị ứ ồ ấ ả ứ ể ơ

Các đ ng chí b n ng c nhiên là ph i, vì trong quá trình ho t đ ng c aồ ạ ạ ả ạ ộ ủ Bác, m i ng i ch bi t Bác đã t ng tr i qua nhi u ngành ngh , nh ng có aiọ ườ ỉ ế ừ ả ề ề ư nghe nói Bác ch huy dàn nh c bao gi đâu, mà đây l i là m t dàn nh c giaoỉ ạ ờ ạ ộ ạ h ng hi n đ i v i c kh i h p x ng ngót nghìn ng i.ưở ệ ạ ớ ả ố ợ ướ ườ

Bác v n đi m tĩnh h i chúng tôi:ẫ ề ỏ - Các cháu hát đ c bài ượ K t đoànế ch ?ứ Và chúng tôi đã đàn và hát bài K t đoànế d i s ch huy c a Bác.ướ ự ỉ ủ Bác không nói l i d y b o gì khác đ i v i chúng tôi, Bác ch b t nh pờ ạ ả ố ớ ỉ ắ ị

cho chúng tôi hát bài K t đoànế ; chính là chúng tôi đã hát lên l i d y b o c aờ ạ ả ủ Bác.

Theo Văn Long (Nhà th )ơ

[67.] Thanh niên ph i g ng m u trong đoàn k t và k lu tả ươ ẫ ế ỷ ậ L n nào g p Bác, câu đ u tiên Bác th ng h i là: "Th các chú có đoànầ ặ ầ ườ ỏ ế

k t không, có th ng yêu nhau không?" r i Bác d n: "Thanh niên ph i g ngế ươ ồ ặ ả ươ m u trong đoàn k t và k lu t".ẫ ế ỷ ậ

C chi đoàn đã l y l i nói đó c a Bác làm n i dung tu d ng. M i khiả ấ ờ ủ ộ ưỡ ỗ có gì va ch m, kém g n bó v i nhau, anh ch em l i r t ân h n là ch a x ngạ ắ ớ ị ạ ấ ậ ư ứ đáng v i l i Bác d n, có anh ch em khóc n c n vì h i h n ch a th c hi nớ ờ ặ ị ứ ở ố ậ ư ự ệ đ c theo đúng l i Bác.ượ ờ

Có l n Bác h i tôi: "Trong chi đoàn cháu, có đoàn viên nào có t t ngầ ỏ ư ưở mu n làm "ngôi sao" không?".ố

­40­

Tôi còn đang lúng túng, Bác đã b o: "Bi u di n th t hay đ ph c vả ể ễ ậ ể ụ ụ nhân dân đ c nhi u là t t. Nh ng n u có t t ng mu n làm "ngôi sao" thìượ ề ố ư ế ư ưở ố ngôi sao có khi t , có khi l n, lúc ngôi sao l n thì l i bu n. Trong đoàn cháuỏ ặ ặ ạ ồ có thanh niên nào có t t ng mu n làm "ngôi sao" thì cháu ph i giúp đ ".ư ưở ố ả ỡ

L n cu i cùng tôi đ c g p Bác là vào tháng 7… Sau khi đi di n Pháp,ầ ố ượ ặ ễ ở Ý, Angiêri, Liên Xô, Trung Qu c… v , c đoàn l i đ c quây qu n quanhố ề ả ạ ượ ầ Bác. Tôi là Phó tr ng đoàn, nên cũng đ c đ n g p Bác và báo cáo v i Bácưở ượ ế ặ ớ là Angriêri cũng nh Pháp, Ý…, c m i l n ti t m c c a ta hay, h vở ư ở ở ứ ỗ ầ ế ụ ủ ọ ỗ tay đ n v nhà hát và hô: Vi t Nam - H Chí Minh, Vi t Nam - Đi n Biênế ỡ ệ ồ ệ ệ Ph .ủ

Bác vui v b o:ẻ ả - Th là ng i ta hoan nghênh các cháu, các cháu có h ch mũi lên không?ế ườ ế

(Bác đ a tay đ y mũi lên).ư ẩ C đoàn c i r và ai n y đ u hi u đó là Bác có ý răn b o.ả ườ ộ ấ ề ể ả Xong Bác b o: "Ng i ta hoan hô các cháu, hay hoan hô Bác là ng i taả ườ ườ

hoan hô c a dân t c mình, c dân t c Vi t Nam anh hùng…".ủ ộ ả ộ ệ Theo Thuý Quỳnh (Di n viên múa) Sđd, T.4, tr. 84ễ

[69.] S ra đ i c a m t bài thự ờ ủ ộ ơ Nh ng năm đ u cách m ng, trong hoàn c nh đ t n c còn nhi u khóữ ầ ạ ả ấ ướ ề

khăn, Bác ph i chăm lo trăm công ngàn vi c. Nhân dân ta ai cũng lo cho s cả ệ ứ kho c a Bác. Nhi u ng i v i t cách cá nhân, t p th đã dành th i gi đ nẻ ủ ề ườ ớ ư ậ ể ờ ờ ế thăm B c B ph - n i và làm vi c c a Chính ph ta h i đó - thăm s cắ ộ ủ ơ ở ệ ủ ủ ồ ứ kho c a Bác. Lúc b y gi , vi c đ n thăm v Ch t ch n c không đ n n iẻ ủ ấ ờ ệ ế ị ủ ị ướ ế ỗ ph i qua nhi u th t c phi n ph c r c r i.ả ề ủ ụ ề ứ ắ ố

Nhân chuy n vào Thanh Hóa có vi c riêng, n thi sĩ H ng Ph ng đãế ệ ữ ằ ươ nghĩ làm sao khi v ph i có món quà đ y ý nghĩa đ n thăm s c kho c a Bác.ề ả ầ ế ứ ẻ ủ T i Thanh Hóa có lo i cam làng Giang ngon n i ti ng. Nhà th li n ch n muaạ ạ ổ ế ơ ề ọ ch c qu v bi u Bác.ụ ả ề ế

Ng i trên xe tr v Hà N i, v a kh kh ôm túi cam, v a nghĩ đ nồ ở ề ộ ừ ư ư ừ ế ngày mai vào B c B ph g p Bác nên nói câu gì, và nói th nào cho ph iắ ộ ủ ặ ế ả phép v i Bác. H ng Ph ng nh m ngay m t bài th :ớ ằ ươ ẩ ộ ơ

Cam ngon Thanh Hoá v n dòngố Kính dâng Ch t ch t lòng m n yêuủ ị ỏ ế Đ ng cay C tr i đã nhi uắ ụ ả ề Ng t bùi tr i tr đ đi u t đâyọ ờ ả ủ ề ừ Cùng qu c dân h ng nh ng ngàyố ưở ữ T do h nh phúc tràn đ y tr i Namự ạ ầ ờ Anh hùng t m t giang sanỏ ặ L u danh thiên c v vang gi ng nòi.ư ổ ẻ ố Sáng hôm sau, nhà th c n th n gói cam vào gi y đ p, trân tr ng chépơ ẩ ậ ấ ẹ ọ

l i bài th r i đ n B c B ph thăm Bác.ạ ơ ồ ế ắ ộ ủ

­41­

V a đ n c ng, bà li n đ c đ ng chí b o v ch đ ng vào phòng làmừ ế ổ ề ượ ồ ả ệ ỉ ườ vi c c a Bác. Nh ng lúc đó Bác còn b n ti p m t v khách n c ngoài ệ ủ ư ậ ế ộ ị ướ ở phòng ti p khách. Đ ng chí văn phòng b o nhà th ng i ch m t lát. Nh ngế ồ ả ơ ồ ờ ộ ư nhà th th y Bác b n quá, không mu n làm phi n Bác, bèn g i cam và bài thơ ấ ậ ố ề ử ơ l i r i xin phép ra v .ạ ồ ề

Sau khi ti n chân ng i khách n c ngoài, Bác tr l i văn phòng vàễ ườ ướ ở ạ bi t bà khách đã v r i. Nhìn gói cam và đ c bài th , Bác r t c m đ ng,ế ề ồ ọ ơ ấ ả ộ nh ng l i không bi t tên và đ a ch c a khách, Bác li n làm m t bài th đăngư ạ ế ị ỉ ủ ề ộ ơ Báo Ph n đ tr l i. Bài th đ là "T ng cam":ụ ữ ể ả ờ ơ ề ặ

C m n bà bi u gói camả ơ ế Nh n thì không đ ng, t làm sao đâyậ ặ ừ Ăn qu nh k tr ng câyả ớ ẻ ồ Ph i chăng kh t n đ n ngày cam lai.ả ổ ậ ế Bài th bày t l i c m n, đ ng th i nhân đó nêu lên bài h c đ o đ cơ ỏ ờ ả ơ ồ ờ ọ ạ ứ

t m t câu t c ng r t quen thu c và kh ng đ nh ni m tin vào th ng l i s pừ ộ ụ ữ ấ ộ ẳ ị ề ắ ợ ắ t i.ớ

M y ch c năm qua, bài th đã đi vào lòng m i ng i, nh ng ít ai chú ýấ ụ ơ ọ ườ ư đ n chi ti t bà bi u gói cam - m t chi ti t g i c m h ng cho s ra đ i m t bàiế ế ế ộ ế ợ ả ứ ự ờ ộ th có giá tr c a Bác.ơ ị ủ

Trích trong cu n ố K chuy n Bác H ể ệ ồ Sđd, T.4. tr. 104

17- [79.] Th i gian quý báu l m.ờ ắ Sinh th i, Bác H c a chúng ta yêu cái gì nh t, ghét cái gì nh t? Kờ ồ ủ ấ ấ ể

cũng h i khó tr l i cho th t chính xác, b i ta không có thói quen "t b ch"ơ ả ờ ậ ở ở ự ạ và kín đáo, ý nh v n là m t đ c đi m c a l i ng x ph ng Đông.ị ố ộ ặ ể ủ ố ứ ử ươ

Tuy nhiên, theo dõi qua tác ph m, ho t đ ng và sinh ho t đ i th ng,ẩ ạ ộ ạ ờ ườ đi u ta có th th y rõ cái mà Ng i ghét nh t, "ghét cay, ghét đ ng, ghét vàoề ể ấ ườ ấ ắ t n tâm" là các thói quan liêu, tham nhũng, xa hoa, lãng phí ti n b c và th iậ ề ạ ờ gian c a nhân dân.ủ

m t m c đ khác, th p h n, nh ng ng i có đi u ki n ti p xúc vàỞ ộ ứ ộ ấ ơ ữ ườ ề ệ ế làm vi c v i Bác H , đ u th y rõ nh t là Bác r t khó ch u khi th y cán bệ ớ ồ ề ấ ấ ấ ị ấ ộ làm vi c không đúng gi .ệ ờ

Năm 1945, m đ u bài nói chuy n t i l t t nghi p khóa V Tr ngở ầ ệ ạ ễ ố ệ ườ hu n luy n cán b Vi t Nam, Ng i th ng th n góp ý: "Trong gi y m i t iấ ệ ộ ệ ườ ẳ ắ ấ ờ ớ đây nói 8 gi b t đ u, bây gi 8 gi 10 phút r i mà nhi u ng i ch a đ n.ờ ắ ầ ờ ờ ồ ề ườ ư ế Tôi khuyên anh em ph i làm vi c cho đúng gi , vì th i gian quý báu l m".ả ệ ờ ờ ắ

Trong kháng chi n ch ng Pháp, m t đ ng chí c p t ng đ n làm vi cế ố ộ ồ ấ ướ ế ệ v i Bác sai h n m t 15 phút, t t nhiên là có lý do: m a to, su i lũ, ng a khôngớ ẹ ấ ấ ư ố ự qua đ c. Bác b o:ượ ả

­42­

- Chú làm t ng mà ch m đi m t 15 phút thì b đ i c a chú s hi pướ ậ ấ ộ ộ ủ ẽ ệ đ ng sai đi bao nhiêu? Hôm nay chú đã ch quan, không chu n b đ y đ cácồ ủ ẩ ị ầ ủ ph ng án, nên chú đã không giành đ c ch đ ng.ươ ượ ủ ộ

M t l n khác, Bác và đ ng bào ph i đ i m t đ ng chí cán b đ n độ ầ ồ ả ợ ộ ồ ộ ế ể b t đ u cu c h p. Bác h i:ắ ầ ộ ọ ỏ

- Chú đ n ch m m y phút?ế ậ ấ - Th a Bác, ch m m t 10 phút !ư ậ ấ ạ - Chú tính th không đúng, 10 phút c a chú ph i nhân v i 500 ng iế ủ ả ớ ườ

đ i đây.ợ ở Bác quý th i gian c a mình bao nhiêu thì cũng quý th i gian c a ng iờ ủ ờ ủ ườ

khác b y nhiêu, vì v y th ng không bao gi đ b t c ai ph i đ i mình.ấ ậ ườ ờ ể ấ ứ ả ợ Năm 1953, Bác quy t đ nh đ n thăm l p ch nh hu n c a anh ch em triế ị ế ớ ỉ ấ ủ ị

th c, lúc đó đang b c vào cu c đ u tranh t t ng gay go. Tin vui đ n làmứ ướ ộ ấ ư ưở ế náo n c c l p h c, m i ng i h i h p ch đ i.ứ ả ớ ọ ọ ườ ồ ộ ờ ợ

B ng chuy n tr i đ t ng t, mây đen ùn ùn kéo t i, r i m t c n m aỗ ể ờ ộ ộ ớ ồ ộ ơ ư d n d p, x i x , t i đ t, t i tr i, hai ba ti ng đ ng h không d t. Ai cũngồ ậ ố ả ố ấ ố ờ ế ồ ồ ứ xuýt xoa, ti c r : m a th này, Bác đ n sao đ c n a, tr i h i quá.ế ẻ ư ế ế ượ ữ ờ ạ

Gi a lúc tr i đang trút n c, lòng ng i đang th t v ng, thì t ngoàiữ ờ ướ ườ ấ ọ ừ hiên l p h c có ti ng rì rào, r i b t lên thành ti ng reo át c ti ng m a ngàn,ớ ọ ế ồ ậ ế ả ế ư su i lũ:ố

- Bác đ n r i, anh em i! Bác đ n r i!ế ồ ơ ế ồ Trong chi c áo m a t sũng n c, qu n s n đ n quá đ u g i, đ u đ iế ư ướ ướ ầ ắ ế ầ ố ầ ộ

nón, Bác hi n ra gi a ni m ng c nhiên, hân hoan và sung s ng c a t t cệ ữ ề ạ ướ ủ ấ ả m i ng i.ọ ườ

V sau, anh em đ c bi t: gi a lúc Bác chu n b đ n thăm l p thì tr iề ượ ế ữ ẩ ị ế ớ ờ đ m a to. Các đ ng chí làm vi c bên c nh Bác đ ngh Bác cho báo hoãnổ ư ồ ệ ạ ề ị đ n m t bu i khác. Có đ ng chí đ ngh t p trung l p h c m t đ a đi mế ộ ổ ồ ề ị ậ ớ ọ ở ộ ị ể g n n i c a Bác…ầ ơ ở ủ

Nh ng Bác không đ ng ý: "Đã h n thì ph i đ n, đ n cho đúng gi , đ iư ồ ẹ ả ế ế ờ ợ tr i t nh thì bi t đ n khi nào? Thà ch m t mình Bác và m t vài chú n a ch uờ ạ ế ế ỉ ộ ộ ữ ị

t còn h n đ c l p h c ph i ch u ng công!".ướ ơ ể ả ớ ọ ả ờ ổ Ba năm sau, gi a th đô Hà N i đang vào xuân, câu chuy n có thêmữ ủ ộ ệ

m t đo n m i. Vào d p t t c truy n c a dân t c, hàng trăm đ i bi u cácộ ạ ớ ị ế ổ ề ủ ộ ạ ể t ng l p nhân dân th đô t p trung t i U ban Hành chính thành ph đ lênầ ớ ủ ậ ạ ỷ ố ể chúc t t Bác H . S p đ n gi lên đ ng, tr i b ng đ m a nh trút. Gi a lúcế ồ ắ ế ờ ườ ờ ỗ ổ ư ư ữ m i ng i còn đang lúng túng thu x p ph ng ti n cho đoàn đi đ Bác kh iọ ườ ế ươ ệ ể ỏ ph i ch lâu thì b ng x ch, m t chi c xe đ u tr c c a. Bác H t trên xeả ờ ỗ ị ộ ế ậ ướ ử ồ ừ b c xu ng, c m ô đi vào, l n l t b t tay, chúc t t m i ng i, trong n i b tướ ố ầ ầ ượ ắ ế ỗ ườ ỗ ấ ng r ng r ng c m đ ng c a các đ i bi u.ờ ư ư ả ộ ủ ạ ể

Thì ra, th y tr i m a to, thông c m v i khó khăn c a ban t ch c vàấ ờ ư ả ớ ủ ổ ứ không mu n các đ i bi u vì mình mà v t v , Bác ch đ ng, t thân đ n t iố ạ ể ấ ả ủ ộ ự ế ạ ch chúc t t các đ i bi u tr c. Th t đúng là m i h ng tâm c a m t lãnh tỗ ế ạ ể ướ ậ ố ằ ủ ộ ụ

­43­

su t đ i quên mình, ch nghĩ đ n nhân dân, cho đ n t n phút lâm chung, v nố ờ ỉ ế ế ậ ẫ không quên d n l i: "Sau khi tôi đã qua đ i, ch nên t ch c đi u phúng linhặ ạ ờ ớ ổ ứ ế đình, đ kh i lãng phí th i gi và ti n b c c a nhân dân".ể ỏ ờ ờ ề ạ ủ

Song Thành (Theo l i k c a đ ng chí ờ ể ủ ồ Huy Vân) Trong cu n ố "Bác H , con ng i và phong cách"ồ ườ ,

NXB Lao đ ng, H. 1993, T.1.ộ [110.] ng bi n nhanh gi c nào cũng th ng.Ứ ế ặ ắ Nhân d p đón các đ ng chí mi n Nam ra thăm mi n B c vào d p T tị ồ ở ề ề ắ ị ế

Nguyên đán, Văn phòng Trung ng Đ ng t ch c b a c m thân m t..ươ ả ổ ứ ữ ơ ậ Các đ ng chí và gia đình đ c m i đã đ n d đông đ . Riêng còn thi uồ ượ ờ ế ự ủ ế

gia đình Đ i t ng Võ Nguyên Giáp, Ban T ch c có ý đ i m t lát…ạ ướ ổ ứ ợ ộ Bác b o: “Đúng gi ta đi ăn c m, ai t i ch m đ ph n”.ả ờ ơ ớ ậ ể ầ Đang lúc m i ng i chu n b nâng c c thì Đ i t ng Võ Nguyên Giápọ ườ ẩ ị ố ạ ướ

và gia đình t i. Bi t ch m, Đ i t ng m c dù m c quân ph c v n v i b haiớ ế ậ ạ ướ ặ ặ ụ ẫ ộ ế cháu nh kh n tr ng b c vào phòng. V đ ng chí cùng cháu l n theo sauỏ ẩ ươ ướ ợ ồ ớ v i vã…ộ

Th y Đ i t ng, Bác xem gi r i nói: “Chú Văn ch m 5 phút? Đ iấ ạ ướ ờ ồ ậ ạ t ng cũng ch m gi à?”…ướ ậ ờ

Đ i t ng v i đ t hai cháu xu ng r i l i tr c Bác đ ng nghiêm nói:ạ ướ ộ ặ ố ồ ạ ướ ứ - Th a Bác, riêng quân ch l c thì c đ ng d dàng. Song còn “l cư ủ ự ơ ộ ễ ự

l ng dân quân du kích” đông đ o th này c đ ng khó quá !ượ ả ế ơ ộ ạ Bác c i và khen:ườ - Gi i! Chú ng bi n nhanh nh v y, n u n m v ng l c l ng c aỏ ứ ế ư ậ ế ắ ữ ự ượ ủ

mình thì gi c nào cũng th ng.ặ ắ Nói r i Bác ch vào bàn ăn:ồ ỉ - Xung tr n!ậ M i ng i cùng c i c lên và theo Bác vào “tr n”.ọ ườ ườ ồ ả ậ

Minh Hi nề Trích trong “Bác H v i chi n sĩồ ớ ế ” Nxb QĐND, H.1994

18- [81.] Bác có ph i là vua đâu?ả Có m t s ng i có ngôi cao, ch c c , s ng trong s tr ng v ng, chi uộ ố ườ ứ ả ố ự ọ ọ ề

chu ng c a m i ng i, th ng xuyên đ c h ng s u đãi đ c bi t, lâuộ ủ ọ ườ ườ ượ ưở ự ư ặ ệ d n cũng quen đi mà không h bi t r ng mình đã nhi m ph i thói đ c quy n,ầ ề ế ằ ễ ả ặ ề đ c l i.ặ ợ

Su t đ i tâm ni m là ng i công b c c a nhân dân, lo tr c thiên hố ờ ệ ườ ộ ủ ướ ạ vui sau thiên h , Bác H c a chúng ta luôn luôn hòa mình vào cu c s ngạ ồ ủ ộ ố chung c a đ ng bào, đ ng chí, không nh n b t c m t s u tiên nào c aủ ồ ồ ậ ấ ứ ộ ự ư ủ ng i khác dành cho mình.ườ

Kháng chi n toàn qu c bùng n , nhi u nhân sĩ, trí th c cao tu i theoế ố ổ ề ứ ổ Bác lên Vi t B c, đi kháng chi n, đèo cao, su i sâu, đ ng bùn l y, nhi u vệ ắ ế ố ườ ầ ề ị ph i n m cáng. Anh em ph c v lo Bác m t cũng đ ngh Bác lên cáng, Bácả ằ ụ ụ ệ ề ị

­44­

g t đi: Bác còn kho , còn đi đ c, các chú có nhi m v đ a Bác đi nh thạ ẻ ượ ệ ụ ư ư ế này là t t r i.ố ồ

Năm 1950, Bác H đi chi n d ch biên gi i. Chuy n đi dài ngày, gianồ ế ị ớ ế kh . Anh em c nh v ki m đ c m t con ng a, m i Bác lên, Bác c i:ổ ả ệ ế ượ ộ ự ờ ườ chúng ta có 7 ng i, ng a ch có m t con, Bác c i sao ti n?ườ ự ỉ ộ ưỡ ệ

Anh em v a kh n kho n: chúng cháu còn tr , Bác đã cao tu i, đ ngừ ẩ ả ẻ ổ ườ xa, vi c nhi u, … Không n t ch i, Bác tr l i:ệ ề ỡ ừ ố ả ờ

- Thôi đ c, các chú c mang ng a theo đ nó đ h ba lô, g o n cượ ứ ự ể ỡ ộ ạ ướ và th c ăn. Trên đ ng đi, ai m t thì c i. Bác m t, Bác cũng s c i.ứ ườ ệ ưỡ ệ ẽ ưỡ

Cu i năm 1961, Bác v thăm xã Vĩnh Thành, huy n Yên Thành, t nhố ề ệ ỉ Ngh An, m t xã có phong trào tr ng cây t t. T i m t ng n đ i th p, Bácệ ộ ồ ố ạ ộ ọ ồ ấ đ ng nói chuy n v i nhân dân trong xã. Tr i đã g n tr a, tuy đã sang đông màứ ệ ớ ờ ầ ư n ng còn gay g t. Nhìn Bác đ ng gi a n ng tr a, ai cũng băn khoăn. Đ ng chíắ ắ ứ ữ ắ ư ồ Ch t ch huy n cho tìm m n đ c chi c ô, đ nh gi ng lên che n ng choủ ị ệ ượ ượ ế ị ươ ắ Bác, thì Bác quay l i h i:ạ ỏ

- Th chú có đ ô che cho t t c đ ng bào không? Thôi, c t đi, Bác cóế ủ ấ ả ồ ấ ph i là vua đâu?ả

M t l n, trong b a ăn, đ ng chí ph c v d n lên cho Bác m t đĩa cáộ ầ ữ ồ ụ ụ ọ ộ anh vũ, m t lo i cá sông quý hi m th ng ch có khúc sông H ng đo nộ ạ ế ườ ỉ ở ồ ạ B ch H c - Vi t Trì. Nhìn đĩa cá bi t ngay là c a hi m, Bác khen và b o:ạ ạ ệ ế ủ ế ả

- Cá ngon quá, th mà chú Tô (t c đ ng chí Ph m Văn Đ ng) l i điế ứ ồ ạ ồ ạ v ng. Thôi, các chú đ đ n chi u đ ng chí Tô v cùng th ng th c.ắ ể ế ề ồ ề ưở ứ

Mi ng ngon không bao gi Bác ch u ăn m t mình. Chia s ng t bùi làế ờ ị ộ ẻ ọ th , t ng chuy n cũng s qua đi. Nh ng đ n b a sau, trong mâm c m l i cóế ưở ệ ẽ ư ế ữ ơ ạ món cá hôm tr c. Nhìn đĩa cá, Bác hi u ngay và t ra không b ng lòng.ướ ể ỏ ằ

- Bác có ph i là vua đâu mà ph i cung v i ti n!ả ả ớ ế R i Ng i kiên quy t b t mang đi không ăn n a. Nh Bác đã t ng nói,ồ ườ ế ắ ữ ư ừ

đ i ai ch ng thích ăn ngon, m c đ p, nh ng n u mi ng ngon đó l i đánhở ờ ẳ ặ ẹ ư ế ế ạ đ i b ng s m t nh c, phi n hà c a ng i khác thì Bác đâu có ch p nh n.ổ ằ ự ệ ọ ề ủ ườ ấ ậ

Nh ng anh em công tác trong Ph Ch t ch hàng ngày v n th ng đi l iữ ủ ủ ị ẫ ườ ạ b ng xe đ p, th nh tho ng có g p Bác đi b . Nhìn th y Bác, m i ng i đ uằ ạ ỉ ả ặ ộ ấ ọ ườ ề xu ng d t xe ch Bác đi qua r i m i lên xe đi ti p. Th y v y, Bác th ngố ắ ờ ồ ớ ế ấ ậ ườ khoát tay ra hi u b o anh em c đi ti p, không c n xu ng xe. Nh ng ai có thệ ả ứ ế ầ ố ư ể cho phép mình ng i trên xe khi Bác đi b . M t l n, Bác g i đ ng chí v aồ ộ ộ ầ ọ ồ ừ xu ng d t xe l i g n và b o:ố ắ ạ ầ ả

- Các chú có công vi c c a mình nên c ti p t c đ p xe mà đi. Bác đâuệ ủ ứ ế ụ ạ có ph i là cái đ n có bi n "h mã" tr c đ ai đi qua cũng ph i xu ng xe,ả ề ể ạ ở ướ ể ả ố xu ng ng a?ố ự

Lão T có nói: "Tr i đ t s dĩ có th dài và lâu vì không s ng cho mìnhử ờ ấ ở ể ố nên m i đ c tr ng sinh. Thánh nhân đ t thân mình sau mà l i lên tr c,ớ ượ ườ ặ ở ạ ướ đ t thân mình ngoài mà l i còn". Bác H s ng quên mình, không nghĩ đ nặ ở ạ ồ ố ế mình mà l i tr thành s ng mãi. L i Lão T th t sâu s c l m thay!ạ ở ố ờ ử ậ ắ ắ

­45­

Tr n Hi uầ ế Trong cu n ố "Bác H , con ng i và phong cách"ồ ườ ,

T p 1, NXB Lao đ ng, H. 1993.ậ ộ [63.] T ng Th t ng bó hoa này thì t t l m!ặ ủ ướ ố ắ Chúng tôi v a t i phòng đ i thì Ng i t phòng riêng b c ra. Th yừ ớ ợ ườ ừ ướ ấ

chúng tôi, Ng i t i c i nói:ườ ươ ườ - A! Năm m i Bác m ng các chú thêm m t tu i! Bác g i các chú l iớ ừ ộ ổ ử ờ

chúc m ng năm m i đ c m nh kho , s n xu t, ti t ki m t t t i các c , cácừ ớ ượ ạ ẻ ả ấ ế ệ ố ớ ụ thím, các cháu nhà!ở

R i Bác khen:ồ - Năm m i có khác, trông chú nào cũng đ p trai!ớ ẹ Th y đ ng chí đ i bi u c m bó hoa b c ra, Bác bào ngay:ấ ồ ạ ể ầ ướ - Các chú th t khéo v chuy n! Bác v i các chú s ng bên nhau hàngậ ẽ ệ ớ ố

ngày, vi c gì ph i hoa!ệ ả Ng i ng ng l i, cùng chúng tôi c i vui r i nói ti p:ườ ừ ạ ườ ồ ế - Dáng ch ng cho Bác ăn c T t mà đ n tay không thì ng i, ph i không?ừ ỗ ế ế ạ ả

Các chú tr ng đ c nhi u rau t t, sao không ch n nh ng cây nào đ p, t t,ồ ượ ề ố ọ ữ ẹ ố tr ng vào ch u c nh mang t i bi u Bác. Bác s đ t nó tr c phòng khách.ồ ậ ả ớ ế ẽ ặ ở ướ Khách t i Bác s gi i thi u là các chú tr ng, h t T t các chú l i mang rau vớ ẽ ớ ệ ồ ế ế ạ ề dùng. Th là Bác có quà t ng, các chú đ c tuyên truy n mà l i ch ng m t gìế ặ ượ ề ạ ẳ ấ c ! Nh v y có t t h n không?ả ư ậ ố ơ

Chúng tôi đ a m t nhìn nhau th t là ng ng ng p. Đ đ i bi u t ng hoaư ắ ậ ượ ậ ể ạ ể ặ Bác lúc này cũng d , mà mang v cũng d …ở ề ở

May sao Bác g th bí cho chúng tôi, Ng i b o:ỡ ế ườ ả - Các chú mua đ c hoa đ p đ y! Ta mang sang chúc t t Th t ng đi!ượ ẹ ấ ế ủ ướ

T ng Th t ng bó hoa này thì t t l m!ặ ủ ướ ố ắ M ng quá chúng tôi reo lên, theo Ng i sang chúc t t đ ng chí Thừ ườ ế ồ ủ

t ng.ướ G n t i nhà đ ng chí Th t ng, Bác vui v nói to lên:ầ ớ ồ ủ ướ ẻ - Năm m i, các chi n sĩ, cán b t i chúc t t Th t ng. Chúc Th t ngớ ế ộ ớ ế ủ ướ ủ ướ

m nh kho , cùng nhân dân giành nhi u th ng l i m i!ạ ẻ ề ắ ợ ớ Đ ng chí Th t ng nghe th y gi ng nói c a Bác, v i vàng t trong nhàồ ủ ướ ấ ọ ủ ộ ừ

b c ra đón, nét m t Th t ng vui v , sung s ng, đáp l l i l i chúc m ngướ ặ ủ ướ ẻ ướ ễ ạ ờ ừ c a Bác. Và, k t năm y c 30 T t là chúng tôi l i ch n b n cây b p c i,ủ ể ừ ấ ứ ế ạ ọ ố ắ ả b n cây su hào, lo i to nh t, đ p nh t trong v n đ a t i chúc t t Bác. Bácố ạ ấ ẹ ấ ườ ư ớ ế đem đ t hai bên b c l i vào phòng khách, xen l n v i nh ng g c qu t, g cặ ở ậ ố ẫ ớ ữ ố ấ ố đào.

Ai nhìn th y qu t đ , đào h ng bên c nh nh ng cây su hào, b p c i,ấ ấ ỏ ồ ạ ữ ắ ả xanh m n m n cũng khen là đ p.ơ ở ẹ

Trích trong cu n ố K chuy n Bác Hể ệ ồ Sđd, T.4, tr.48

­46­

19- [82.] T đôi dép đ n chi c xe ô tôừ ế ế Đôi dép c a Bác "ra đ i" vào năm 1947, đ c "ch t o"t m t chi củ ờ ượ ế ạ ừ ộ ế

l p ôtô quân s c a th c dân Pháp b b đ i ta ph c kích t i Vi t B c. ố ự ủ ự ị ộ ộ ụ ạ ệ ắ Đôi dép đo c t không dày l m, quai tr c to b n, quai sau nh r t v aắ ắ ướ ả ỏ ấ ừ

chân Bác. Trên đ ng công tác, Bác nói vui v i anh em cán b đi cùng:ườ ớ ộ - Đây là đôi hài v n d m trong chuy n c tích ngày x a… Đôi hài th nạ ặ ệ ổ ư ầ

đ t, đi đ n đâu mà ch ng đ c.ấ ế ẳ ượ Ch ng nh ng khi "hành quân" mà c mùa đông, Bác đi thêm đôi t t choẳ ữ ả ấ

m chân, ti p khách trong n c, khách qu c t v n th ng th y Bác đi đôiấ ế ướ ố ế ẫ ườ ấ dép y.ấ

G p su i ho c tr i m a tr n, bùn n c vào dép khó đi, Bác t t dépặ ố ặ ờ ư ơ ướ ụ xách tay. Đi thăm bà con nông dân, s i chân trên các cánh đ ng đang c y, đangả ồ ấ v g t, Bác l i x n qu n cao l i ru ng, tay xách ho c nách k p đôi dép…ụ ặ ạ ắ ầ ộ ộ ặ ẹ

M i m t năm r i v n đôi dép y… Các đ ng chí c nh v cũng đã đôiườ ộ ồ ẫ ấ ồ ả ệ ba l n "xin" Bác đ i dép nh ng Bác b o "v n còn đi đ c".ầ ổ ư ả ẫ ượ

Cho đ n m t l n đi thăm n Đ , khi Bác lên máy bay, ng i trong bu ngế ộ ầ Ấ ộ ồ ồ riêng thì anh em l p m o gi u dép đi, đ s n m t đôi gi y m i…ậ ẹ ấ ể ẵ ộ ầ ớ

Máy bay h cánh xu ng Niu Đê-li. Bác tìm dép. Anh em th a:ạ ố ư - Có l đã c t xu ng khoang hàng c a máy bay r i… Th a Bác…ẽ ấ ố ủ ồ ư Bác ôn t n nói:ồ - Bác bi t các chú c t dép c a Bác đi ch gì. N c ta còn ch a đ cế ấ ủ ứ ướ ư ượ

đ c l p hoàn toàn. Nhân dân ta còn khó khăn. Bác đi dép cao su nh ng bênộ ậ ư trong l i có đôi t t m i th là đ l m mà v n l ch s …ạ ấ ớ ế ủ ắ ẫ ị ự

Th là các ông "tham m u con" ph i tr l i dép đ Bác đi vì d i đ tế ư ả ả ạ ể ướ ấ ch nhà đang nóng lòng ch đ i…ủ ờ ợ

Trong su t th i gian n Đ , các chính khách, nhà báo, quay phim,ố ờ ở Ấ ộ ch p nh l i r t quan tâm đ n đôi dép c a Bác. H cúi xu ng s n p quaiụ ả ạ ấ ế ủ ọ ố ờ ắ dép, thi nhau b m máy t nhi u góc đ , ghi ghi chép chép… làm anh em c nhấ ừ ề ộ ả v l i ph i m t phen xem ch ng và b o v "đôi hài th n kỳ" y.ệ ạ ả ộ ừ ả ệ ầ ấ

Năm 1960, Bác đ n thăm m t đ n v H i quân nhân dân Vi t Nam.ế ộ ơ ị ả ệ V n đôi dép "thâm niên y". Bác đi thăm n i ăn, ch n , tr i chăn nuôi c aẫ ấ ơ ố ở ạ ủ đ n v . Cán b và chi n sĩ r ng r n kéo theo, ai cũng mu n chen chân, v tơ ị ộ ế ồ ắ ố ượ lên đ đ c g n Bác, Bác vui c i n m tay chi n sĩ này, v vai chi n sĩ khác.ể ượ ầ ườ ắ ế ỗ ế B ng Bác d ng l i:ỗ ừ ạ

- Thôi, các cháu d m làm t t quai dép c a Bác r i…ẫ ụ ủ ồ Nghe Bác nói, c đám d ng l i cúi xu ng yên l ng nhìn đôi dép r i l iả ừ ạ ố ặ ồ ạ

n ào lên:ồ - Th a Bác, cháu, đ cháu s a…ư ể ử - Th a Bác, cháu, cháu có "rút dép" đây…ư

­47­

Nhao nhác, m ĩ nh th , nh ng đ ng chí c nh v ch đ ng c i vìầ ư ế ư ồ ả ệ ỉ ứ ườ bi t đôi dép c a Bác đã ph i đóng đinh r i, có "rút" cũng vô ích…ế ủ ả ồ

Bác c i nói:ườ - Cũng ph i đ Bác đ n ch g c cây kia, có ch d a mà đ ng đã ch !ả ể ế ỗ ố ỗ ự ứ ứ Bác "l p x p" l t đôi dép đ n g c cây, m t tay v n vào cây, m t chânẹ ẹ ế ế ố ộ ị ộ

co lên tháo dép ra, "thách th c":ứ - Đây! Cháu nào gi i thì ch a h dép cho Bác…ỏ ữ ộ M t anh nhanh tay giành l y chi c dép, gi lên nh ng ng ra, lúngộ ấ ế ơ ư ớ

túng. Anh bên c nh li c th y, "v t vây" ch y bi n…ạ ế ấ ượ ạ ế Bác ph i gi c:ả ụ - kìa, ng m mãi th , nhanh lên cho Bác còn đi ch . Anh chi n sĩ lúcƠ ắ ế ứ ế

nãy ch y đi đã tr l i v i chi c búa con, m y cái đinh:ạ ở ạ ớ ế ấ - Tôi, đ tôi s a dép…ể ử M i ng i dãn ra. Phút ch c, chi c dép đã đ c ch a xong.ọ ườ ố ế ượ ữ Nh ng chi n sĩ không đ c may m n ch a dép phàn nàn:ữ ế ượ ắ ữ - T i dép c a Bác cũ quá, Th a Bác, Bác thay dép đi …ạ ủ ư ạ Bác nhìn các chi n sĩ nói:ế - Các cháu nói đúng… nh ng ch đúng m t ph n… Đôi dép c a Bác cũư ỉ ộ ầ ủ

nh ng nó ch m i t t quai. Cháu đã ch a l i ch c ch n cho Bác th này thìư ỉ ớ ụ ữ ạ ắ ắ ế còn "th " l m! Mua đôi dép khác ch ng đáng là bao, nh ng khi ch a c n thi tọ ắ ẳ ư ư ầ ế cũng ch a nên… Ta ph i ti t ki m vì đ t n c ta còn nghèo…ư ả ế ệ ấ ướ

Đôi dép cá nhân đã v y, còn "đôi dép" ô tô c a Bác cũng th !.ậ ủ ế Chi c xe "Pa-bi t-đa" s n xu t t i Liên Xô Bác v n đi, đã cũ, Vănế ế ả ấ ạ ẫ

phòng xin "đ i" xe khác, "đ i m i" h n, t t h n, nh ng Bác không ch u:ổ ờ ớ ơ ố ơ ư ị - Xe c a Bác h ng r i à?ủ ỏ ồ Anh em th a r ng ch a h ng, nh ng mu n thay xe đ Bác đi nhanhư ằ ư ỏ ư ố ể

h n, êm h n.ơ ơ Bác nói: - Ai thích nhanh, thích êm thì đ i…ổ Hôm sau đ n gi đi làm, không bi t là xe h ng th t hay "ai" xui màế ờ ế ỏ ậ

Bác đ ng đ i bên xe mà xe c "ì" ra. Bác c i b o đ ng chí lái xe:ứ ợ ứ ườ ả ồ - Máy móc có tr c tr c, chú c bình tĩnh s a. S a xong Bác cháu ta điụ ặ ứ ử ử

cũng k p…ị Vài phút sau, xe n máy…ổ Bác l i c i nói v i đ ng chí lái xe, c nh v : ạ ườ ớ ồ ả ệ - Th là xe v n còn t t!ế ẫ ố

Minh Anh (theo đ ng chíồ Phan Văn Xoàn, C c c nh vụ ả ệ) Trích trong cu n ố "Bác H v i chi n sĩ" ồ ớ ế NXB Quân đ i nhân dân, H. 1994.ộ

[72.] Vi c chi tiêu c a Bác Hệ ủ ồ

­48­

Các đ ng chí g n Bác đ u cho bi t Bác r t ti t ki m. Có đôi t t ráchồ ở ầ ề ế ấ ế ệ ấ đã vá đi, vá l i m y l n Bác cũng không dùng t t m i. Bác nói:ạ ấ ầ ấ ớ

- Cái gì còn dùng đ c nên dùng. B đi không nên…ượ ỏ Khi t t rách ch a k p vá, anh em đ a đôi m i đ Bác dùng, Bác xoayấ ư ị ư ớ ể

ch rách vào bên trong r i c i xí xoá:ỗ ồ ườ - Đ y, có trông th y rách n a đâu…ấ ấ ữ Có qu chu i h i n u, anh cán b chê không ăn, Bác l y dao g t ph nả ố ơ ẫ ộ ấ ọ ầ

n u đi, bóc ăn ngon lành, r i nói:ẫ ồ - chi n khu có đ c qu chu i này cũng đã quý…Ở ế ượ ả ố Câu nói và vi c làm c a Bác làm đ ng chí cán b "khi p vía", h i h nệ ủ ồ ộ ế ố ậ

mãi. Dù cho đã làm đ n Ch t ch n c, su t trong nh ng năm Vi t B c, ế ủ ị ướ ố ữ ở ệ ắ ở

Hà N i, Bác ch a bao gi "có ti n" (nh anh em cán b , chi n sĩ công tácộ ư ờ ề ư ộ ế quanh Bác th ng nh n xét).ườ ậ

Th c t l ch s cho th y r ng: su t cu c đ i ho t đ ng c a Bác ự ế ị ử ấ ằ ố ộ ờ ạ ộ ủ ở n c ngoài, Bác g p r t nhi u khó khăn v tài chính do nh ng nguyên nhânướ ặ ấ ề ề ữ khác nhau. Đ c đ ng nào, ch y u do lao đ ng t thân mà có, Bác dành choượ ồ ủ ế ộ ự công tác cách m ng. Bác chi tiêu r t dè x n, cân nh c t ng xu. Liên hoanạ ấ ẻ ắ ừ m ng thành l p Đ ng cũng ch có bát c m, món xào, tô canh, đĩa cá. Chiêu đãiừ ậ ả ỉ ơ đ ng chí Lý B i Qu n, ng i Trung Qu c, ng i đã mua chi c máy ch tồ ộ ầ ườ ố ườ ế ữ ừ H i Phòng v t ng mình (năm 1939), Bác cũng ch "khao m t món canh và 2ả ề ặ ỉ ộ đĩa th c ăn, thêm hai l ng r u, t ng c ng ch a h t m t đ ng b c".ứ ạ ượ ổ ộ ư ế ộ ồ ạ

T th t đãi mình "khi nghe tin H ng quân b t s ng 33 v n quân Hítle ự ế ồ ắ ố ạ ở Xtalingrát năm 1943", t i nhà tù, trong túi ch còn v n v n m t đ ng b c, Bácạ ỉ ẻ ẹ ộ ồ ạ đã "nh ng i lính gác mua giùm cho ít k o và d u ch qu y". Sau khi ph nờ ườ ẹ ầ ả ẩ ấ kh i hô m y kh u hi u hoan nghênh th ng l i c a Liên Xô, Bác "ng i m tở ấ ẩ ệ ắ ợ ủ ồ ộ mình, chén t c, chén thù r t đàng hoàng vui v "…ạ ấ ẻ

Năm 1957, Bác v thăm Ngh Tĩnh, khi ăn c m chung v i đ ng chíề ệ ơ ớ ồ Nguy n Sĩ Qu , Nguy n Chí Thanh, Hoàng Văn Di m, Bác đã đ b t ra ngoàiễ ế ễ ệ ể ớ mâm m y món ăn, r i nói: "Ăn h t l y thêm, không ăn h t đ ng i khác ăn,ấ ồ ế ấ ế ể ườ đ ng đ ng i ta ăn th a c a mình".ừ ể ườ ừ ủ

Có th d n ra nhi u n a nh ng ví d v cách chi tiêu, s d ng ti nể ẫ ề ữ ữ ụ ề ử ụ ề b c, c s v t ch t c a Bác, r t "mâu thu n th ng nh t": ch t chiu, t n ti nạ ơ ở ậ ấ ủ ấ ẫ ố ấ ắ ầ ệ nh ng v n r ng rãi, không hoang phí mà cũng không keo ki t, "ki bo".ư ẫ ộ ệ

Th gi i, loài ng i t hào v Bác. Là ng i Vi t Nam, đ ng h ngế ớ ườ ự ề ườ ệ ồ ươ c a Bác, chúng ta c n t hào bi t bao! Cách ng x c a Bác v i ti n tài, v iủ ầ ự ế ứ ử ủ ớ ề ớ cái ăn, cái m c, v i c s v t ch t nói chung đâu có ph i là cao quá mà chúngặ ớ ơ ở ậ ấ ả ta không h c t p đ c, đâu có ph i là m t toà thành c m uy nghiêm mà chúngọ ậ ượ ả ộ ấ ta không đ t chân lên đ c th m b c, dù là b c th m th nh t?ặ ượ ề ậ ậ ề ứ ấ

Theo Nguy n Vi t H ngễ ệ ồ M t s l i d y và m u chuy n v t m g ng đ o đ c c a Ch t ch H Chíộ ố ờ ạ ẩ ể ề ấ ươ ạ ứ ủ ủ ị ồ

Minh,

­49­

NXB Chính tr qu c gia, Hà N i. 2007, tr.76.ị ố ộ [107.] Thi đua v lòng yêu n c thì chúng ta th ng.ề ướ ắ Nh ng b c nh c a Bác H chúng ta bi t đ c đ n ngày nay, th ngữ ứ ả ủ ồ ế ượ ế ườ

là không th y Bác m c Com-plê, th t cla-vát. Nh l i kho ng tháng 10 nămấ ặ ắ ớ ạ ả 1945, khi đi thăm t nh Thái Bình, Bác g p m t đ i viên b o v chân đi gi yỉ ặ ộ ộ ả ệ ầ gh t, th t l ng to b n (b y gi g i là xanh-tuya-rông…) và th t c cla-vátệ ắ ư ả ấ ờ ọ ắ ả n a. Bác d ng l i nói:ữ ừ ạ

- Chú mà cũng ph i th t cái này à?ả ắ Trong B c B ph , th y có m t s cán b t chi n khu m i v đãắ ộ ủ ấ ộ ố ộ ừ ế ớ ề

“xúng xính”, Bác nh nhàng:ẹ - Trông các chú ra dáng ng i thành ph r i…ườ ố ồ Bác bao gi cũng mong đ ng bào ai cũng có c m ăn, áo m c, đ c h cờ ồ ơ ặ ượ ọ

hành. R i Bác còn mong các cháu có áo đ p, c già có khăn l a… Bác khôngồ ẹ ụ ụ bao gi l y ý c a mình áp đ t cho ng i khác, không b t ai c ph i theoờ ấ ủ ặ ườ ắ ứ ả mình.

L n sang thăm m t n c b n, m t cán b ngo i giao xin phép ra ph .ầ ộ ướ ạ ộ ộ ạ ố Bác b t cán b đó m c qu n áo, th t cla- vát nghiêm ch nh r i m i cho phépắ ộ ặ ầ ắ ỉ ồ ớ đi.

Bác nói: - Đ i s ng khá h n thì ăn m c cũng đ c khá lên. Nh ng ph i tuỳờ ố ơ ặ ượ ư ả

c nh, tuỳ th i.ả ờ “Th i” và “c nh” năm 1945 là đa s đ ng bào ta v a qua 80 năm b ápờ ả ố ồ ừ ị

b c nô l , qua c n đói t D u, v a b l t bão, mi ng c m, c khoai ch a đứ ệ ơ Ấ ậ ừ ị ụ ế ơ ủ ư ủ ăn, áo không đ m c. Th mà các cán b - là nh ng đ y t c a nhân dân, nhủ ặ ế ộ ữ ầ ớ ủ ư l i Bác d y - l i m c nh ng b qu n áo sang tr ng, đ t ti n, không ph i lúc,ờ ạ ạ ặ ữ ộ ầ ọ ắ ề ả thì “khó coi”. Khi Bác đi thăm đ ng bào nông dân, Bác đi dép, t i ru ng, Bácồ ớ ộ b dép, s n qu n l i ru ng, tát n c v i bà con. Trong khi đó, có anh cán b ,ỏ ắ ầ ộ ộ ướ ớ ộ đi gi y bóng loáng, ch có th đ ng trên b h i thăm.ầ ỉ ể ứ ờ ỏ

Báo Nhân dân ngày 18/5/1994, có đăng m t bài, n i dung tóm t t nhộ ộ ắ ư sau:

Chuy n r ng vào kho ng cu i tháng 4 năm 1946, do tình hình th c dânệ ằ ả ố ự Pháp không ch u t b ý đ xâm l c tr l i Vi t Nam, đ t o đi u ki n,ị ừ ỏ ồ ượ ở ạ ệ ể ạ ề ệ th i gian chu n b kháng chi n, Bác và phái đoàn do Th t ng Ph m Vănờ ẩ ị ế ủ ướ ạ Đ ng làm tr ng đoàn, sang thăm Pháp đi u đình v i Chính ph Pháp.ồ ưở ề ớ ủ

Tr c ngày ra đi, v n th y Bác làm vi c theo đúng th i gian bi u đãướ ẫ ấ ệ ờ ể đ nh, ch ng th y Bác “s m s a gì”. Trong khi đó, m t s cán b trong pháiị ẳ ấ ắ ử ộ ố ộ đoàn lo tìm hi u “m t” Pa-ri, lo may m c nh ng b com-plê, s -mi, cla-vát,ể ố ặ ữ ộ ơ đóng gi y m i, và có ng i còn lo c kho n n c hoa.ầ ớ ườ ả ả ướ

Vi c làm y c a các cán b cũng là đi u t t. Nh ng có đi u ch c là cácệ ấ ủ ộ ề ố ư ề ắ “v ” đi h i xa, hay có th h i “ n ào”, có v nh m t cu c thi đua may s m.ị ơ ể ơ ồ ẻ ư ộ ộ ắ Chuy n đó đ n t i Bác.ệ ế ạ

Th ng yêu, bình đ ng, nh ng không th không nh c nh , Bác nói:ươ ẳ ư ể ắ ở

­50­

- Các chú mu n thi đua v i T ng th ng, Th t ng n c ngoài v ănố ớ ổ ố ủ ướ ướ ề m c thì thua h thôi. Bác cháu ta thi đua v i h v lòng yêu n c, th ng dânặ ọ ớ ọ ề ướ ươ thì ta m i th ng.ớ ắ

Nguy n Vi t H ngễ ệ ồ Trích trong “Bác H , con ng i và phong cáchồ ườ ”

T p 4, Nxb Lao đ ng, H.1993ậ ộ 20- [89.] Đ o đ c ng i ăn c m.ạ ứ ườ ơ M t chi n sĩ b o v Bác - sau này đ c phong quân hàm c p t ng - cóộ ế ả ệ ượ ấ ướ

l n nói r ng: ầ ằ “Bác th ng d y quân dân ta “c n, ki m, liêm, chính, chí công vô t ”,ườ ạ ầ ệ ư

Bác d y ph i làm g ng tr c. Bác d y ph i nêu cao đ o đ c cách m ng. Cóạ ả ươ ướ ạ ả ạ ứ ạ cán b nghĩ r ng “đ o đ c” cách m ng là đ áp d ng trong công tác thôi. B nộ ằ ạ ứ ạ ể ụ ả thân tôi, đ c g n Bác th y ngay trong khi ăn c m, Bác cũng đã d y choượ ầ ấ ơ ạ chúng tôi th nào là “đ o đ c”.ế ạ ứ

Th nh t, Bác không bao gi đòi h i là Ch t ch n c ph i đ c ăn thứ ấ ờ ỏ ủ ị ướ ả ượ ứ này, th kia. Kháng chi n gian kh đã đành là Bác s ng nh m t ng i bìnhứ ế ổ ố ư ộ ườ th ng, khi hoà bình l p l i có đi u ki n Bác cũng không mu n coi mình làườ ậ ạ ề ệ ố “vua” có gì ngon, l là “c ng, hi n”.ạ ố ế

Th hai, món ăn c a Bác r t gi n d , toàn các món dân t c, t ng cà, cáứ ủ ấ ả ị ộ ươ kho… th ng là ch 3 món trong đó có bát canh, khá h n là 4-5 món thôi…ườ ỉ ơ

Th ba, Bác th ng b o chúng tôi, ăn món gì cho h t món y, khôngứ ườ ả ế ấ đ ng ụ đĩa vào các món khác. G p th c ăn ph i cho có ý. C t mi ng b cũngắ ứ ả ắ ế ơ ph i cho vuông v c. Nh l n đi khu 4, đ ng chí Bí th và Ch t ch Qu ngả ứ ớ ầ ồ ư ủ ị ả Bình ăn c m v i Bác, trong mâm có m t bát m m Ngh h i nhi u. Bác dùngơ ớ ộ ắ ệ ơ ề b a xong tr c, ng i bên mâm c m. Hai cán b t nh ăn ti p r i buông đũa.ữ ướ ồ ơ ộ ỉ ế ồ Bác nhìn bát m m nói:ắ

- Hai chú x bát m m ra, cho c m thêm vào ăn cho h t.ẻ ắ ơ ế Hai “quan đ u t nh” đành ph i ăn ti p v a no, v a m n… Chi u hômầ ỉ ả ế ừ ừ ặ ề

đó, hai đ ng chí đ a Bác đi thăm b bi n, tr i n ng, ăn m n nên khát n cồ ư ờ ể ờ ắ ặ ướ quá.

L n khác, m t cán b ngo i giao cao c p ng i Hà Tĩnh đ c ăn c mầ ộ ộ ạ ấ ườ ượ ơ v i Bác, đã g p m y c ng rau mu ng cu i cùng vào bát t ng ăn h t. T ngớ ắ ấ ọ ố ố ươ ế ưở là đã “hoàn thành nhi m v ” nào ng Bác l i nói:ệ ụ ờ ạ

- T ng Ngh đ ng bào cho Bác, ngon l m. Cháu cho thêm ít c m vàoươ ệ ồ ắ ơ bát “qu t” cho h t…ẹ ế

Th t , có món gì ngon không bao gi Bác ăn m t mình, Bác s choứ ư ờ ộ ẽ ng i này, ng i kia r i sau cùng m i đ n ph n mình, th ng là ph n ítườ ườ ồ ớ ế ầ ườ ầ nh t. Ăn xong thu x p bát đũa g n gàng, đ đ v t v cho ng i ph c v .ấ ế ọ ể ỡ ấ ả ườ ụ ụ

Th năm, tôi có c m giác là đôi khi ăn c m có nh ng giây phút Bác c mứ ả ơ ữ ầ đôi đũa, nâng bát c m. Bác nh t l v đi u gì đó. T ng nh Bác nghĩ đ nơ ư ư ự ề ề ưở ư ế đ ng bào, c già, em bé đói rách đâu đâu. T ng nh Bác nh l i nh ngồ ụ ở ưở ư ớ ạ ữ ngày lao đ ng x ng i ki m t ng m u bánh đ ăn, đ u ng, đ làm cáchộ ở ứ ườ ế ừ ẩ ể ể ố ể

­51­

m ng… Hay là Bác l i nghĩ đ n nh ng l n tù đày không có gì ăn. Th t khóạ ạ ế ữ ầ ậ hi u mà càng khó hi u, tôi l i càng th ng Bác quá, th ng quá. Bây gi vàoể ể ạ ươ ươ ờ nh ng b a ti c cao l ng, m v , r u bia th c ăn bày la li t, quái l tôi l iữ ữ ệ ươ ỹ ị ượ ứ ệ ạ ạ nh đ n Bác r i… có ăn cũng ch ng th y ngon nh khi x a ng i vào mâmớ ế ồ ẳ ấ ư ư ồ c m đ m b c v i Bác”.ơ ạ ạ ớ

Trích trong cu n “ố T m lòng c a Bácấ ủ ” Sđd, tr.107 [93.] Ăn no r i hãy đ n làm vi c.ồ ế ệ Anh em, b n bè, h hàng lâu ngày g p nhau, cùng u ng m t chén r u,ạ ọ ặ ố ộ ượ

ăn v i nhau m t b a c m cũng là vi c th ng tình. Cái chính là t m lòngớ ộ ữ ơ ệ ườ ở ấ trung th c, tình nghĩa, kính tr ng, yêu th ng nhau ch không nên “khách m tự ọ ươ ứ ộ kh a m i” tranh th chi tiêu “ti n chùa” x láng. Khách không nên vì c ngứ ườ ủ ề ả ươ v “g i ý” khéo đ ch nhà “nghênh ti p”.ị ợ ể ủ ế

Anh em g n Bác cho bi t, dù trong kháng chi n Vi t B c, hay khiở ầ ế ế ở ệ ắ đã v Hà N i, k c trong nh ng năm ch ng M , c u n c, h đi công tácề ộ ể ả ữ ố ỹ ứ ướ ễ xa, g n, là nh t đ nh Bác “b t” mang c m đi theo. Khi c m n m, đ n c ngô,ầ ấ ị ắ ơ ơ ắ ộ ả mì. Khi là bánh mì v i th c ăn ngu i. Ch có canh là cho vào phích đ đ nớ ứ ộ ỉ ể ế b a, Bác dùng cho nóng.ữ

Nh l n v thăm t nh Thái Bình, T nh u và U ban nhân dân c nàiớ ầ ề ỉ ỉ ỷ ỷ ố Bác l i ăn c m. Bác nói: “Đi thăm t nh l t còn ăn u ng n i gì”. Nói xong,ở ạ ơ ỉ ụ ố ỗ Bác l i th ng cán b vì đã có c m s n. Bác g i đ ng chí c nh v đ a c mạ ươ ộ ơ ẵ ọ ồ ả ệ ư ơ n m th c ăn m n c a Bác đ n và b o:ắ ứ ặ ủ ế ả

- M i đ ng chí Bí th và Ch t ch đ n ăn c m v i Bác. Còn chú và bácờ ồ ư ủ ị ế ơ ớ sĩ sang mâm kia ăn c m v i cán b t nh.ơ ớ ộ ỉ

Th ng là đi công tác, đ n b a Bác cho d ng xe, ch n n i v ng, mát,ườ ế ữ ừ ọ ơ ắ s ch, Bác, cháu mang c m ra ăn. Làm vi c xong, Bác ch n gi ra v đ k p ănạ ơ ệ ọ ờ ề ể ị c m “ nhà”. N u không, l i có c m n u b a th hai mang theo.ơ ở ế ạ ơ ấ ữ ứ

Ch khi nào đâu, công tác lâu Bác m i ch u “ăn” c m đ a ph ng.ỉ ở ớ ị ơ ở ị ươ Bao gi Bác cũng d n “ch nhà”:ờ ặ ủ

- Đoàn Bác đi có t ng này ng i. N u đ c, ch ăn t ng này, t ngừ ườ ế ượ ỉ ừ ừ này…

Dù không nghe l i Bác, ch nhà d n “c ” ra, Bác cũng có cách riêngờ ủ ọ ỗ c a Bác. Bác nói v i anh em:ủ ớ

- Bác cháu ta ch ăn h t món này, món này thôi. Còn món này đ nguyên.ỉ ế ể Nhà ch thi t tha m i Bác dùng th món “cây nhà lá v n”, Bác cũngủ ế ờ ử ườ

ch g p vào bát anh em và bát mình m i ng i m t mi ng r i l i x p ngayỉ ắ ỗ ườ ộ ế ồ ạ ế ng n đĩa th c ăn y, kiên quy t đ ra ngoài mâm, ng i ngoài nhìn vào th yắ ứ ấ ế ể ườ ấ đĩa th c ăn v n nh nguyên v n. Bác nói v i cán b :ứ ẫ ư ẹ ớ ộ

- Ng i ta d n m t b a sang, Bác cháu mình có khi cũng ch ng ăn đâu,ườ ọ ộ ữ ẳ ch ng ăn h t. Nh ng đi r i đ l i cái ti ng: Đ y, Bác H đ n thăm cũng làmẳ ế ư ồ ể ạ ế ấ ồ ế c m th này, th n , cũng đi u đ ng ng i này, ng i n t giao t sang,ơ ế ế ọ ề ộ ườ ườ ọ ừ ế m t th i gian. Th là, t mình, Bác bao che cho cái chuy n xôi, th t… C ănấ ờ ế ự ệ ị ứ no r i đ n làm vi c.ồ ế ệ

­52­

Nguy n Vi t H ngễ ệ ồ Trích trong “Bác H , con ng i và phong cáchồ ườ ”

T p 4, Nxb Lao đ ng, H.1993ậ ộ [85.] Ai ăn thì ng i y tr ti nườ ấ ả ề Năm 1954, hoà bình l p l i trên n a n c. Đ ng bào các đ a ph ngậ ạ ử ướ ồ ị ươ

có s n v t gì quý đ u g i m t ít lên bi u Bác đ gi i thi u thành tích tăng giaả ậ ề ử ộ ế ể ớ ệ v i Ng i.ớ ườ

Trong m t b a c m, Bác th y có món cà Ngh , qu nh , cùi dòn, ngâmộ ữ ơ ấ ệ ả ỏ m m. B a y Bác ăn r t ngon. Hôm sau l i có món cà quê h ng. Bác ăn h tắ ữ ấ ấ ạ ươ ế vài ba qu . Th y th đ ng chí anh nuôi l i d n cà.ả ấ ế ồ ạ ọ

Bác h i:ỏ - Cà mu i mua hay ai cho th ?ố ế - Th a Bác, đ ng bào Ngh An đ a ra t ng Bác.ư ồ ệ ư ặ - Có nhi u không?ề - D , m t ô tô .ạ ộ ạ Bác ch m rãi nói:ậ - Th này nhé. Cà Ngh ăn r t ngon. Bác ăn m y b a li n là đ r i.ế ệ ấ ấ ữ ề ủ ồ

Bây gi ai mu n ăn n a thì tr ti n cho đ ng bào Ngh An.ờ ố ữ ả ề ồ ệ Đ ng chí chi n sĩ anh nuôi lùi ra nói:ồ ế - Ch t ch a! Đã b o mà.ế ư ả

Bích H nh "Bác H v i chi n sĩ"ạ ồ ớ ế T p 3, NXB Quân đ i nhân dân. H. 1998.ậ ộ

[83.] B a c m kháng chi nữ ơ ế Kho ng gi a năm 1952, Đoàn đ i bi u quân đ i g m 20 ng i tiêuả ữ ạ ể ộ ồ ườ

bi u c a các đ n v ch l c, b đ i đ a ph ng và dân quân du kích trong cể ủ ơ ị ủ ự ộ ộ ị ươ ả n c đ n Tuyên Quang d "Đ i h i liên hoan anh hùng chi n sĩ thi đua côngướ ế ự ạ ộ ế nông binh toàn qu c".ố

Tr c khi vào Đ i h i, Bác m i c m m i ng i. C Hoàng Hanh,ướ ạ ộ ờ ơ ọ ườ ụ Thi u t ng Tr n Đ i Nghĩa, anh Ngô Gia Kh m, ch Nguy n Th Chiên vàế ướ ầ ạ ả ị ễ ị m t em thi u nhi đ c Bác g i ng i cùng mâm v i Bác.ộ ế ượ ọ ồ ớ

Trên chi c bàn b ng tre n a s ch s , th c ăn đ c bày lên, có th t gà,ế ằ ứ ạ ẽ ứ ượ ị cá rán, d a chua, rau và c m t bát d a n u d m cá. Bác nói: "Đây là b a c mư ả ộ ư ấ ấ ữ ơ kháng chi n đ chúc m ng các chi n sĩ thi đua đã l p nhi u thành tích trongế ể ừ ế ậ ề s n xu t và chi n đ u. Trung ng Đ ng và Chính ph không có gì nhi u,ả ấ ế ấ ươ ả ủ ề ch toàn nh ng th do anh em trong c quan và Bác tr ng tr t, chăn nuôi thuỉ ữ ứ ơ ồ ọ hái đ c, m i c , các cô các chú ăn. Đã ăn là ăn th t no, ăn no đ đ s c thamượ ờ ụ ậ ể ủ ứ gia h i ngh , nghe hi u h t m i đi u v nói l i v i nhân dân. Nào, xin m i!ộ ị ể ế ọ ề ề ạ ớ ờ R i Bác c m đũa g p th c ăn vào bát cho t ng ng i.ồ ầ ắ ứ ừ ườ

Có đ ng chí nói: "Chao ôi! Bác th t chúng cháu nhi u món quá". Bácồ ế ề quay sang vui v nói: "T t c đây đ u là k t qu tăng gia s n xu t c a t pẻ ấ ả ề ế ả ả ấ ủ ậ th c quan: gà và cá là Bác t nuôi. Rau thì các cô các chú xem kìa - Bác chể ơ ự ỉ

­53­

tay ra kho ng đ t phía sau h i tr ng. Gi a tán cây cao, có m t kho ng n ngả ấ ộ ườ ữ ộ ả ắ r ng, nhìn rõ các lu ng rau xanh và giàn b u t i. Bác ti p: Rau th m, hànhộ ố ầ ươ ế ơ t i cũng không ph i mua. Hôm nay ch a gi t l n, đ H i ngh thành công, r iỏ ả ư ế ợ ể ộ ị ồ s khao chung m t b a.ẽ ộ ữ

M i ng i m i nghe Bác nói, không ai g p th c ăn. Bác l i v n vãọ ườ ả ắ ứ ạ ồ gi c: "Nào t t c ăn đi, ăn xong ta s nói chuy n v i nhau".ụ ấ ả ẽ ệ ớ

Có Bác cùng ăn, m i ng i ăn r t ngon lành, vui v . Trong b a ăn, nhìnọ ườ ấ ẻ ữ anh Ngô Gia Kh m có th ng t t tay, c m thìa xúc ăn th t v t v , Bác r mả ươ ậ ở ầ ậ ấ ả ơ r m n c m t và c g p cho anh đ u. Th y ch Chiên thích ăn cá, Bác h i:ớ ướ ắ ứ ắ ề ấ ị ỏ

- Quê cháu có nuôi cá không? - Th a Bác, không nuôi . Khi mu n ăn thì xách gi ra đ ng, ho c đánhư ạ ố ỏ ồ ặ

b t ao, h , sông.ắ ở ồ - đây, Bác và anh em trong c quan ch ngăn l i m t quãng su i, v yỞ ơ ỉ ạ ộ ố ậ

mà cá to th đ y.ế ấ Bác vui v h i chuy n m i ng i. B a ăn hôm y th t ngon mi ng,ẻ ỏ ệ ọ ườ ữ ấ ậ ệ

tho i mái và thân thi t.ả ế Trung Kiên Trích trong cu n “ố Bác H v i chi n sĩồ ớ ế "

NXB Quân đ i nhân dân, H. 1994.ộ 21- [116.] Đón vua hay đón Bác. H i còn bé, tôi đ c th y m t l n nhân dân huy n Thi u Hoá t ch cồ ượ ấ ộ ầ ệ ệ ổ ứ

đón B o Đ i đ n khánh thành tr ng ti u h c c a huy n.ả ạ ế ườ ể ọ ủ ệ Không bi t th đâu v , h d ng c ng chào b ng g , b ng mây, b ngế ợ ở ề ọ ự ổ ằ ỗ ằ ằ

cành d a, đan, cài hoa lá, vi t ch , treo c , giăng đèn r t công phu… Các quanừ ế ữ ờ ấ s t i t các xã xa v , mũ áo th ng xanh, giày hia xúng xính ch p tay ch đ i.ở ạ ừ ề ụ ắ ờ ợ Lính tráng súng ng canh gác nghiêm ng t. Trông đ n l m t…ố ặ ế ạ ắ

L n lên theo cách m ng, tôi đ c ch ng ki n m t s l n các c quan,ớ ạ ượ ứ ế ộ ố ầ ơ đ n v , đoàn th , h i ngh đón Bác…ơ ị ể ộ ị

L n Bác đ n d l k ni m thành l p quân đ i nhà khách qu c tầ ế ự ễ ỷ ệ ậ ộ ở ố ế trên đ ng Ph m Ngũ Lão. Bác t m t chi c xe không đ c đ p l m b cườ ạ ừ ộ ế ượ ẹ ắ ướ xu ng, anh em chúng tôi quên c k lu t ch y ra vây l y Bác. M y đ ng chíố ả ỷ ậ ạ ấ ấ ồ b o v xô b t chúng tôi ra. Bác ch nói nh nhàng:ả ệ ậ ỉ ẹ

- Các cháu đ Bác đi. Các chú đ ng làm th .ể ừ ế L n vào Vinh, sáng s m, hoa trong v n t i là th mà m i 9, 10 giầ ớ ườ ươ ế ớ ờ

đã rũ xu ng làm cho các v ch nhà héo h t c ru t gan.ố ị ủ ắ ả ộ Bác ra v n, c m cây hoa nh lên. Thì ra không ph i là cây hoa tr ngườ ầ ổ ả ồ

mà m i c m… Bác cũng nh nhàng nói:ớ ắ ẹ - Không nên làm th …ế Năm 1953, Trung ng H i Ph n m i Bác đ n thăm. Ch em hô hàoươ ộ ụ ữ ờ ế ị

quét nhà trong, v n ngoài, đ u c ng s ch s . Các ch căng m t kh u hi uườ ầ ổ ạ ẽ ị ộ ẩ ệ c t dán ch “H Chí Minh muôn năm” nh ng không dán các d u. L i m tắ ữ ồ ư ấ ạ ộ c ng chào k t lá, cài hoa r ng… Ai cũng b o nhau m c qu n áo th t đ p r iổ ế ừ ả ặ ầ ậ ẹ ồ

­54­

x p hai hàng, t c ng vào nhà nh ki u “hàng rào danh d ”, h i h p, chế ừ ổ ư ể ự ồ ộ ờ đ i…ợ

S ng s m Vi t B c đã tan, tr i đã đ p. Ch mãi không th y kháchươ ớ ệ ắ ờ ẹ ờ ấ đ n. Ch t ch H i đã s t ru t h t đi ra, l i đi vào. B ng có ti ng báo:ế ủ ị ộ ố ộ ế ạ ỗ ế

- Ch Xuy n i! Bác trong này r i!...ị ế ơ ở ồ Th là hàng rào danh d tan! Ùa vào trong nhà đã th y Bác đang thămế ự ấ

v n rau, gi ng n c… Bác b c ra c ng, Bác nói:ườ ế ướ ướ ổ - Chào các cô, các cháu. Vào nhà th y v ng. Bác đoán ngay là t t c ấ ắ ấ ả ở

ngoài này. Nhìn lên kh u hi u, Bác c i:ẩ ệ ườ - Ti ng Vi t ta có d u, phát âm r t hay, phân bi t rõ ràng. Dán ch thế ệ ấ ấ ệ ữ ế

này đ c th nào cũng đ c, sai ý c a mình đi.ọ ế ượ ủ Vào đ n H i tr ng Bác h i:ế ộ ườ ỏ - Các cô đón ai th ?ế M i ng i ng ra, không rõ ý Bác là th nào.ọ ườ ớ ế - Th a Bác, đón Bác đ y !ư ấ ạ Bác ôn t n nói:ồ - À ra th . Các cô đón Bác, ch có ph i đón ông vua, ông quan nào đâuế ứ ả

mà s a so n trang trí c u kỳ nh th !...ử ạ ầ ư ế Nghĩ th ng các ch m t vui, Bác “r ” sang chuy n khác khen:ươ ị ấ ẽ ệ - S ch s , g n gàng th ng xuyên hay ch đ c hôm nay thôi đ y!...ạ ẽ ọ ườ ỉ ượ ấ Bây gi các ch em m i dám “b t chuy n”:ờ ị ớ ắ ệ - D th a Bác, th ng xuyên .ạ ư ườ ạ

Th o H nhả ạ (Theo ch X và các anh H.Đ)ị Trích trong cu n: “ố T m lòng c a Bácấ ủ ”

Nxb Công an ND, H.2005 [78.] M t b a ăn t i c a Bácộ ữ ố ủ Tháng 4 năm 1946, gi a lúc đ t n c đang b b n công vi c, thì Bácữ ấ ướ ề ộ ệ

v n dành nh ng thì gi quý báu v Ninh Bình dàn x p nh ng v n đ đ i n i,ẫ ữ ờ ề ế ữ ấ ề ố ộ đ i ngo i có l i cho qu c gia. Vào kho ng ngày 10 đ n 12, Bác đi qua th xãố ạ ợ ố ả ế ị Ninh Bình đ xu ng Phát Di m. Lúc đó tôi là quy n Ch t ch U ban hànhể ố ệ ề ủ ị ỷ chính t nh. M t d p may hi m có đ c đón Bác v t nh, nghĩ v y, tôi m iỉ ộ ị ế ượ ề ỉ ậ ờ đ ng chí U viên th ký kiêm Phó ch t ch và Chánh Văn phòng đ n h i ý.ồ ỷ ư ủ ị ế ộ Hai đ ng chí cũng cùng chung m t ý nghĩ nh tôi.ồ ộ ư

Tôi phân công đ ng chí Phó Ch t ch huy đ ng nhân dân ra t p trungồ ủ ị ộ ậ đón Bác, đ ng chí Chánh Văn phòng chu n b c m m i Bác, còn tôi ph tráchồ ẩ ị ơ ờ ụ vi c d n d p văn phòng, chu n b ch ngh và ch ng cho Bác qua đêm.ệ ọ ẹ ẩ ị ỗ ỉ ỗ ủ

Qu nh tôi d đoán, sáu gi chi u thì xe Bác v đ n phía nam th xãả ư ự ờ ề ề ế ị Ninh Bình. Nhân dân đã v y c , hô kh u hi u r i ùa xu ng lòng đ ng đónẫ ờ ẩ ệ ồ ố ườ

­55­

Bác. Bác ra kh i xe v y chào nhân dân. Nhân lúc đó chúng tôi m i Bác vào trỏ ẫ ờ ụ s U ban hành chính t nh.ở ỷ ỉ

Tr c s nhi t tình c a nhân dân th xã, không n t ch i, Bác đã vàoướ ự ệ ủ ị ỡ ừ ố g p U ban hành chính t nh Ninh Bình.ặ ỷ ỉ

Đ n c ng c quan, Bác b o đ ng chí lái xe d ng l i r i xu ng đi b .ế ổ ơ ả ồ ừ ạ ồ ố ộ V a đi Bác v a h i tình hình đ i s ng c a nhân dân, đ c bi t đ ng bào ừ ừ ỏ ờ ố ủ ặ ệ ồ ở vùng công giáo. Chúng tôi báo cáo v i Bác v nh ng khó khăn trong t nh, m tớ ề ữ ỉ ộ s n i nông dân còn b đói.ố ơ ị

Bác căn d n chúng tôi ph i chú ý đoàn k t l ng giáo, đ ng viên bà conặ ả ế ươ ộ tích c c tăng gia s n xu t đ ch ng đói, chú ý công tác di t gi c d t, mự ả ấ ể ố ệ ặ ố ở nhi u l p bình dân h c v vào bu i tr a, bu i t i, v n đ ng bà con đi h c.ề ớ ọ ụ ổ ư ổ ố ậ ộ ọ

Chúng tôi m i Bác ngh l i c quan cho đ m t r i dùng b a t i. Th cờ ỉ ạ ơ ỡ ệ ồ ữ ố ự ra b a c m chúng tôi chu n b cho Bác không có gì ngoài m t con gà giò lu c,ữ ơ ẩ ị ộ ộ n c d m n u bí đao, vì lúc đó kinh phí c a U ban hành chính t nh cũng h tướ ấ ấ ủ ỷ ỉ ế s c khó khăn.ứ

Bác nói: - Hàng ngàn đ ng bào ta đang ch Bác ngoài kia, Bác không th ngh ồ ờ ể ỉ ở

đây đ ăn c m đ c vì 9 gi t i Bác đã có vi c Ch t ch ph . Bây gi cácể ơ ượ ờ ố ệ ở ủ ị ủ ờ chú giúp Bác: m t chú ra t p h p đ ng bào vào m t ngã t r ng g n đây độ ậ ợ ồ ộ ư ộ ầ ể Bác ra nói chuy n v i đ ng bào m i phút, m t chú ra c a hàng bánh muaệ ớ ồ ươ ộ ử cho Bác m t c p bánh giò. Còn các chú đi v i Bác thì tranh th ăn c m tr c.ộ ặ ớ ủ ơ ướ Nói chuy n xong, Bác ng c Hà N i ngay cho k p h n. Trong xe Bác s ănệ ượ ộ ị ẹ ẽ bánh v a đ t n kém, v a ti t ki m đ c th i gian cho Bác.ừ ỡ ố ừ ế ệ ượ ờ

Chúng tôi vâng l i Bác làm theo.ờ Nói chuy n v i đ ng bào Ninh Bình hôm đó, Bác nh n m nh:ệ ớ ồ ấ ạ - Đ ng bào chú ý đoàn k t l ng giáo vì âm m u c a k thù luôn tìmồ ế ươ ư ủ ẻ

cách chia r đ ng bào l ng giáo.ẽ ồ ươ - Đ ng bào tích c c tăng gia s n xu t ch ng gi c đói, ch ng gi c d t.ồ ự ả ấ ố ặ ố ặ ố - Đ ng bào chu n b tinh th n ch u đ ng gian kh đ ch ng gi c ngo iồ ẩ ị ầ ị ự ổ ể ố ặ ạ

xâm b o v T qu c.ả ệ ổ ố K t thúc, Bác h i:ế ỏ - Đ ng bào có đ ng ý th c hi n ba đi u tôi nêu ra không?ồ ồ ự ệ ề - Đ ng ý! Đ ng ý! H Ch t ch muôn năm.ồ ồ ồ ủ ị Hàng ngàn n m tay gân gu c gi lên h ng ng. Ti ng hô và ti ng vắ ố ơ ưở ứ ế ế ỗ

tay râm ran. Bác v y tay chào đ ng bào r i lên xe v Hà N i. Xe đi đ c m t quãngẫ ồ ồ ề ộ ượ ộ

Bác m i b t đ u dùng "b a ăn t i" c a mình.ớ ắ ầ ữ ố ủ Phí Văn Bái k , ể H Vũồ ghi

Trong cu n ố "Bác H , con ng i và phong cách"ồ ườ T p 1, NXB Lao đ ng, H. 1992.ậ ộ

­56­

22- [103.] Tình yêu th ng bao laươ 1 Đoàn chuyên gia y t C ng hoà Dân ch Đ c chúng tôi sang t i th đôế ộ ủ ứ ớ ủ

Hà N i vào ngày 2 tháng 2 năm 1956, sau m t th i gian ngót ba tu n đáp tàuộ ộ ờ ầ liên v n qu c t t thành ph Béc-lin. Chúng tôi c th y g m 35 ng i, doậ ố ế ừ ố ả ả ồ ườ Giáo s Ti n sĩ Ki c-s , nhà gi i ph u xu t s c làm tr ng đoàn. T t cư ế ế ơ ả ẫ ấ ắ ưở ấ ả chúng tôi sang Vi t Nam l n đ u và đ u t hào nh ng cũng đ u lo l ng, h iệ ầ ầ ề ự ư ề ắ ồ h p tr c nhi m v mà H i đ ng toàn qu c m t tr n dân t c đã giao cho làộ ướ ệ ụ ộ ồ ố ặ ậ ộ giúp trang b nhà th ng Ph Doãn, t c b nh vi n H u Ngh Vi t Nam -ị ươ ủ ứ ệ ệ ữ ị ệ C ng hoà Dân ch Đ c ngày nay, b ng nh ng máy móc và d ng c y t doộ ủ ứ ằ ữ ụ ụ ế nhân dân n c chúng tôi g i t ng nhân dân Vi t Nam anh em.ướ ử ặ ệ

Riêng tôi và m t vài anh ch em n a, trong đó có đ ng chí Thít-xkê, Tôn-ộ ị ữ ồ man, Đvê-s , Vít-xtu-ba có nhi m v hoàn thành x ng làm chân tay gi choơ ệ ụ ưở ả các đ ng chí th ng binh Vi t Nam.ồ ươ ệ

Tôi còn nh , nh ng ngày đ u t i Vi t Nam, th i ti t khá l nh và t tớ ữ ầ ớ ệ ờ ế ạ ế Nguyên Đán cũng s p đ n. C m t không khí nô n c chu n b T t. Chúng tôiắ ế ả ộ ứ ẩ ị ế đã đ c s ng v i các b n Vi t Nam trong không khí y và s không bao giượ ố ớ ạ ệ ấ ẽ ờ quên các món ăn dân t c, các phong t c, các trò vui trong T t c truy n. Riêngộ ụ ế ổ ề đ ng chí tr ng đoàn c a chúng tôi còn đ c h ng m t vinh d đ c bi tồ ưở ủ ượ ưở ộ ự ặ ệ cùng m t s b n qu c t ăn T t v i Bác H . Đi d v , đ ng chí đã k choộ ố ạ ố ế ế ớ ồ ự ề ồ ể chúng tôi nghe nhi u m u chuy n lý thú trong d p hi m có y và chúng tôiề ẩ ệ ị ế ấ đ u hy v ng r ng trong th i gian công tác Vi t Nam s có d p đ c trôngề ọ ằ ờ ở ệ ẽ ị ượ th y Ng i. Và, không ng là chúng tôi đã không nh ng đ c trông th y vấ ườ ờ ữ ượ ấ ị lãnh t kính yêu c a nhân dân Vi t Nam mà còn đ c th a chuy n v iụ ủ ệ ượ ư ệ ớ Ng i, đ c bên Ng i nhi u l n.ườ ượ ở ườ ề ầ

L n th nh t là t i mùng 9 tháng 6, chúng tôi đ c Bác m i đ n dầ ứ ấ ố ượ ờ ế ự cu c vui trong v n Ph Ch t ch do Ng i t ch c riêng cho các chuyên giaộ ườ ủ ủ ị ườ ổ ứ các n c xã h i ch nghĩa Châu Âu. Tôi nh đêm đ y Bác r t vui, coiướ ộ ủ ở ớ ấ ấ chúng tôi nh ng i quen thân đã lâu và chính vì v y, ngay t gi phút đ u,ư ườ ậ ừ ờ ầ chúng tôi đã hoàn toàn không c m th y nh ng ngăn cách gi a v lãnh đ o t iả ấ ữ ữ ị ạ ố cao c a m t Nhà n c v i nh ng công dân bình th ng. Bác đã k chúng tôiủ ộ ướ ớ ữ ườ ể nghe v nh ng ngày đ u kháng chi n ch ng th c dân Pháp, v nh ng đauề ữ ầ ế ố ự ề ữ th ng, m t mát mà nhân dân Vi t Nam ph i ch u đ ng đ giành cho đ cươ ấ ệ ả ị ự ể ượ n n đ c l p, t do chân chính c a mình. Bác nói: Bác thay m t Chính ph vàề ộ ậ ự ủ ặ ủ nhân dân Vi t Nam chào m ng nh ng ng i anh em xã h i ch nghĩa đã tệ ừ ữ ườ ộ ủ ừ nh ng ph ng tr i xa sang đây chung s c, chung lòng giúp đ nhân dân Vi tữ ươ ờ ứ ỡ ệ Nam trong công cu c xây d ng l i đ t n c. Bác ch nói có th , không đ cộ ự ạ ấ ướ ỉ ế ọ di n văn trang nghiêm gì c , cũng chính vì v y mà chúng tôi càng th m thíaễ ả ậ ấ nh ng đi u Bác mong mu n. Bác đã đi g p, nói chuy n v i t ng đoàn chuyênữ ề ố ặ ệ ớ ừ gia. V i đoàn chúng tôi, Bác cũng h i r t k v công vi c c a t ng nhóm,ớ ỏ ấ ỹ ề ệ ủ ừ t ng ng i. Bi t tôi ph trách nhóm ch nh hình, Bác d ng l i h i khá k vừ ườ ế ụ ỉ ừ ạ ỏ ỹ ề n i dung công vi c và d n n u có yêu c u gì thì c cho Bác bi t. Th y chúngộ ệ ặ ế ầ ứ ế ấ tôi còn r t tr , Bác h i thăm tình hình gia đình, v con ra sao. Tôi có th a v iấ ẻ ỏ ợ ư ớ Bác là tôi ch a xây d ng gia đình, ng i yêu c a tôi đang công tác th đôư ự ườ ủ ở ủ 1 Viết theo lời kể của đồng chí Quyn­thơ Ô­đơ, bác sĩ nổi tiếng khoa  chỉnh hình.

­57­

Béc-lin. Chúng tôi h a h n v i nhau là s làm l thành hôn sau chuy n điứ ẹ ớ ẽ ễ ế công tác này. Bác v vai thân m t nói: “Cho tôi g i l i thăm ng i b n gáiỗ ậ ử ờ ườ ạ thân yêu c a đ ng chí và mong hai ng i vi t th đ u cho nhau”. Tôi r t sungủ ồ ườ ế ư ề ấ s ng đ c chuy n l i thăm c a Ng i t i ng i yêu c a tôi. Trong chínướ ượ ể ờ ủ ườ ớ ườ ủ tháng công tác Vi t Nam, tôi đã vi t cho cô y nh ng b c th và đi u thú vở ệ ế ấ ữ ứ ư ề ị là cho đ n nay, nh ng b c th y v n còn gi đ c c . Bác cũng có h i thămế ữ ứ ư ấ ẫ ữ ượ ả ỏ đ ng chí Ác-nô Br c, ng i v a m i c i v đ c ba tháng thì nh n đ cồ ố ườ ừ ớ ướ ợ ượ ậ ượ l nh đi công tác Vi t Nam. Đ ng chí Br c báo cáo v i Bác r ng, lúc đ uệ ở ệ ồ ố ớ ằ ầ ng i v y cũng bu n, nh ng khi hi u rõ ý nghĩa công vi c mà ch ng sườ ợ ấ ồ ư ể ệ ồ ẽ làm thì l i vui v ngay…ạ ẻ

Cũng trong cu c vui y, Bác đã đ ngh t ng đ ng chí chuyên gia hátộ ấ ề ị ừ ồ m t bài dân ca c a n c mình. M đ u là ti ng hát êm d u c a m t n vănộ ủ ướ ở ầ ế ị ủ ộ ữ công Vi t Nam. Chúng tôi th y gay quá, b i vì làm th y thu c chúng tôi đâuệ ấ ở ầ ố có tài hát! Mà các chuyên gia n c khác cũng ch ng h n gì chúng tôi! Nh ngướ ẳ ơ ư r i ai cũng hát. Đoàn chúng tôi r t ân h n là không thu c m t bài dân ca nàoồ ấ ậ ộ ộ c , cho nên đã xin phép Bác hát bài “L đoàn Ten-l -man”, m t bài hát quenả ữ ơ ộ thu c c a nh ng ng i đã t ng chi n đ u Tây Ban Nha. Và Bác cũng g tộ ủ ữ ườ ừ ế ấ ở ậ đ u khen.ầ

Nh có l n g p y, đ c Bác H quan tâm, khuy n khích, tôi càng tờ ầ ặ ấ ượ ồ ế ự tin trong công vi c c a mình. Ch ng h n vi c m r ng x ng ch nh hình lúcệ ủ ẳ ạ ệ ở ộ ưở ỉ đ u không ph i là đã đ c nhi u đ ng chí Vi t Nam tán thành. Tôi đã trìnhầ ả ượ ề ồ ệ bày ý ki n c a tôi v i m t đ ng chí cán b cao c p c a Vi t Nam và khôngế ủ ớ ộ ồ ộ ấ ủ ệ ng Bác cũng bi t chuy n này. Cu i cùng ý ki n c a tôi đã đ c Bác, đ ngờ ế ệ ố ế ủ ượ ồ chí Tr ng Chinh h i y là T ng Bí th Đ ng và đ ng chí Th t ng Ph mườ ồ ấ ổ ư ả ồ ủ ướ ạ Văn Đ ng ng h .ồ ủ ộ

Ngày 28 tháng 7 năm 1956, nhân khánh thành B nh vi n H u ngh Vi tệ ệ ữ ị ệ Nam - C ng hoà Dân ch Đ c, Bác H đã t i thăm, mang đ n cho cán b ,ộ ủ ứ ồ ớ ế ộ công nhân viên Vi t Nam và C ng hoà Dân ch Đ c ni m ph n kh i đ cệ ộ ủ ứ ề ấ ở ặ bi t. Ti c r ng, tôi không có m t hôm đó vì b n đi công tác đ a ph ng.ệ ế ằ ặ ậ ị ươ Nh ng ít lâu sau, vào ngày 12 tháng 8, t i cu c chiêu đãi ti n Đoàn đ i bi uư ạ ộ ễ ạ ể M t tr n Dân t c n c C ng hoà Dân ch Đ c do đ ng chí Smít-xl d n đ uặ ậ ộ ướ ộ ủ ứ ồ ơ ẫ ầ đang thăm Vi t Nam, tôi sung s ng đ c g p l i Bác và có đi u ki n báoở ệ ướ ượ ặ ạ ề ệ cáo v i Ng i v công vi c c a chúng tôi. Tôi cũng không quên bày t ni mớ ườ ề ệ ủ ỏ ề xúc đ ng c a mình v s quan tâm c a Bác. Bác b o: “Chúng tôi c m n cácộ ủ ề ự ủ ả ả ơ đ ng chí m i đúng ch !”. Bác t ý quan tâm đ c bi t v i v n đ làm chân tayồ ớ ứ ỏ ặ ệ ớ ấ ề gi và công tác th ng binh xã h i nói chung. Qua nh ng đi u Ng i h i, tôiả ươ ộ ữ ề ườ ỏ nh n th y r t rõ tình c m yêu th ng c a Bác đ i v i anh em th ng binh.ậ ấ ấ ả ươ ủ ố ớ ươ Th t ra, tôi đã nh n th y đi u đó ngay t khi m t đ ng chí bác sĩ Vi t Namậ ậ ấ ề ừ ộ ồ ệ cho tôi xem b c th c a Bác H g i anh em th ng binh, b nh binh nămứ ư ủ ồ ử ươ ệ 1948. Lá th ng n, nh ng tràn đ y tình th ng yêu c a v cha già đ i v iư ắ ư ầ ươ ủ ị ố ớ nh ng ng i con u tú c a T qu c, đ ng th i th hi n n i dung h t s cữ ườ ư ủ ổ ố ồ ờ ể ệ ộ ế ứ đúng đ n đ i v i công tác th ng binh. Tôi nh mãi m t câu trong lá th đó:ắ ố ớ ươ ớ ộ ư “Tôi cùng đ ng bào luôn luôn nh đ n các đ ng chí”. V a qua, tôi đã đ c điồ ớ ế ồ ừ ượ nghiên c u tình hình công tác th ng binh trên toàn mi n B c, vào đ n t nứ ươ ề ắ ế ậ

­58­

khu gi i tuy n Vĩnh Linh, cho nên đã có th báo cáo v i Bác H m t s suyớ ế ở ể ớ ồ ộ ố nghĩ c a tôi. Bác t ng nói “Th ng binh tàn ch không ph ”, tôi nghĩ đó làủ ừ ươ ứ ế m t ý ki n h t s c quan tr ng, b i vì nó đ ng viên m nh m anh em th ngộ ế ế ứ ọ ở ộ ạ ẽ ươ binh luôn luôn nhìn th y tri n v ng c a đ i mình, nghĩa là có th tr thànhấ ể ọ ủ ờ ể ở ng i có ích cho xã h i. Bác H r t chú ý l ng nghe nh ng đi u tôi th a v iườ ộ ồ ấ ắ ữ ề ư ớ Ng i.ườ

Sau đó, Bác nhìn tôi v i v tr m ngâm:ớ ẻ ầ - Đ ng chí Ô-đ , đ ng chí có vui lòng vi t thành văn b n cho tôi nh ngồ ơ ồ ế ả ữ

ý ki n đ ng chí v a nói không?ế ồ ừ Tôi sung s ng đáp:ướ - D th a Bác, đ c !.ạ ư ượ ạ Bác t ý hài lòng. M t lát sau Ng i l i nói:ỏ ộ ườ ạ - Hay th này v y: tôi s đ ngh m t nhà báo c a chúng tôi đ n ghi l iế ậ ẽ ề ị ộ ủ ế ạ

nh ng ý ki n c a đ ng chí và cho đăng lên báo.ữ ế ủ ồ Tôi không ng đi u tôi nói l i có th có ích nh v y. Ít hôm sau, có m tờ ề ạ ể ư ậ ộ

đ ng chí báo Nhân dân đ n tìm g p tôi và chúng tôi đã làm vi c v i nhauồ ở ế ặ ệ ớ trong hai gi li n theo ch th c a Bác. Dĩ nhiên, tôi có th nói t m h n là khiờ ề ỉ ị ủ ể ỉ ỉ ơ th a chuy n v i Bác, và đã nói thêm v t m quan tr ng c a th d c th thaoư ệ ớ ề ầ ọ ủ ể ụ ể đ i v i s c kho c a anh em th ng binh - th t tình là nó còn quan tr ng h nố ớ ứ ẻ ủ ươ ậ ọ ơ c đ i v i ng i th ng - nó giúp anh em v ng tin s c l c mình, t th yả ố ớ ườ ườ ữ ở ứ ự ự ấ làm ch đ c s c kho c a mình, không b l thu c vào th ng t t hay trủ ượ ứ ẻ ủ ị ệ ộ ươ ậ ở ng i vì th ng t t. Tôi cũng trình bày m t s kinh nghi m v vi c d y nghạ ươ ậ ộ ố ệ ề ệ ạ ề cho th ng binh C ng hoà Dân ch và báo Nhân dân cũng gi i thi u l i.ươ ở ộ ủ ớ ệ ạ

Là m t th y thu c, tôi r t xúc đ ng tr c s quan tâm c a Bác đ i v iộ ầ ố ấ ộ ướ ự ủ ố ớ th ng binh, m t m i quan tâm ch a chan tình th ng yêu. Chính tình c m đóươ ộ ố ứ ươ ả c a Ng i đã đ ng viên tôi nhi u trong nh ng ngày công tác Vi t Namủ ườ ộ ề ữ ở ệ cũng nh trong su t quá trình công tác sau này c a tôi. Có th nói: Chúng tôiư ố ủ ể đã làm vi c v i t t c trái tim mình.ệ ớ ấ ả

Trích trong: “Bác H nh chúng tôi đã bi tồ ư ế ” Sđd, tr.158

[105.] Ng i Pháp, ng i Mườ ườ ỹ Tu n báo “Đây Paris” ra ngày 18/6/1946 là m t trong nh ng bài vi tầ ộ ữ ế

s m nh t, t ng đ i đ y đ nh t v phong cách c a Bác H .ớ ấ ươ ố ầ ủ ấ ề ủ ồ “Ch t ch n c Vi t Nam là m t ng i gi n d quá đ i. Quanh nămủ ị ướ ệ ộ ườ ả ị ỗ

ông ch m c m t b áo ka ki xoàng xĩnh và khi nh ng ng i c ng tác quanhỉ ặ ộ ộ ữ ườ ộ ông đ ý, nói v i ông r ng v i đ a v ông ngày nay, nhi u khi c n ph i m cể ớ ằ ớ ị ị ề ầ ả ặ cho đ c trang tr ng, thì ông ch m m c i tr l i:ượ ọ ỉ ỉ ườ ả ờ

Chúng ta t ng r ng chúng ta đ c quý tr ng vì có áo đ p m c, trongưở ằ ượ ọ ẹ ặ khi bao nhiêu đ ng bào mình tr n đang rét run trong thành ph và các vùngồ ầ ố quê”.

S ăn gi n d đ n c c đ , nh m t nhà n sĩ, đó là m t đ c tính rõự ở ả ị ế ự ộ ư ộ ẩ ộ ứ r t nh t c a Ch t ch H Chí Minh. M t tu n l ông nh n ăn m t b a, khôngệ ấ ủ ủ ị ồ ộ ầ ễ ị ộ ữ

­59­

ph i là đ hành h mình cho kh s mà là đ nêu m t t m g ng dè x n g oả ể ạ ổ ở ể ộ ấ ươ ẻ ạ cho đ ng bào đ ng làm gi m b t n n đói trong n c. H t th y m i ng iồ ặ ả ớ ạ ướ ế ả ọ ườ xung quanh đ u b t ch c hành đ ng đó c a ông.ề ắ ướ ộ ủ

Trong nh ng ngày th ng, ông th ng dùng c m B c B ph , ng iữ ườ ườ ơ ở ắ ộ ủ ồ chung v i h t th y m i ng i. Ng i ta th y quây qu n xung quanh bàn ăn:ớ ế ả ọ ườ ườ ấ ầ các b tr ng, nh ng th ký và c nh ng c u thi u niên ph c v bàn gi y.ộ ưở ữ ư ả ữ ậ ế ụ ụ ấ Nh có đ c tính gi n d c a ông mà khi ng i ăn v i m i ng i ông không làmờ ứ ả ị ủ ồ ớ ọ ườ cho ai ph i gi k nhi u quá, mà trái l i, không khí chung l ra, lúc nào cũngả ữ ẽ ề ạ ộ thân m t, cũng vui v , gây cho b a ăn m t v gia đình.ậ ẻ ữ ộ ẻ

Tính gi n d và thân m t c a ông còn bi u l ra trong nh ng bài di nả ị ậ ủ ể ộ ữ ễ văn. Không bao gi ông t v thông thái, v n r t r ng c a ông. Ông thôngờ ỏ ẻ ố ấ ộ ủ th o b y th ti ng khác nhau và nói đ c r t nhi u ti ng th âm, trái l i ôngạ ả ứ ế ượ ấ ề ế ổ ạ ch dùng nh ng câu nôm na, khi n cho m t ng i dù quê mùa ch t phác ngheỉ ữ ế ộ ườ ấ cũng hi u ngay đ c. Ngày ông vi t xã lu n cho Báo C u qu c, tr c khiể ượ ế ậ ứ ố ướ đem bài cho nhà in, bao gi ông cũng đem đ c cho m t s ng i không bi tờ ọ ộ ố ườ ế ch , ông già, bà già cùng nghe. N u ông th y thính gi t v không hi u m yữ ế ấ ả ỏ ẻ ể ấ nh ng ý t ng trong bài vi t l p t c ông vi t l i ngay bài khác. T t c đ cữ ưở ế ậ ứ ế ạ ấ ả ứ tính H Chí Minh bao g m trong m t c ch bé nh đó.ồ ồ ộ ử ỉ ỏ

Ch t ch H Chí Minh r t ghét thói khoa tr ng, văn v . M i bài di nủ ị ồ ấ ươ ẻ ỗ ễ văn c a ông là m t bài h c nh k t lu n b ng m t ý ki n đ o đ c. B iủ ộ ọ ỏ ế ậ ằ ộ ế ạ ứ ở nh ng ý t ng h t s c gi n đ n y mà bài di n văn c a ông có m t ti ngữ ưở ế ứ ả ơ ấ ễ ủ ộ ế vang l n trong gi i trí th c và dân chúng”.ớ ớ ứ

Hai m i lăm năm sau bài vi t trên, năm 1971 - sau khi Bác H đã m t,ươ ế ồ ấ m t ng i M - nhà báo, nhà văn Đây-vít Han-b c-st n trong cu n sách “H ”ộ ườ ỹ ớ ơ ố ồ c a mình, do Nhà xu t b n Răng-đôm Hao-s Niu-Oóc n hành đã vi t:ủ ấ ả ơ ở ấ ế

“… H Chí Minh là m t trong nh ng nhân v t kỳ l c a th i đ i này -ồ ộ ữ ậ ạ ủ ờ ạ H i gi ng Găng-đi, h i gi ng Lê-nin, hoàn toàn Vi t Nam. Có l h n b t kỳơ ố ơ ố ệ ẽ ơ ấ m t ng i nào khác c a th k này, đ i v i dân t c c a ông, và đ i v i cộ ườ ủ ế ỷ ố ớ ộ ủ ố ớ ả th gi i ông là hi n thân c a cu c cách m ng. Th nh ng đ i v i h u h tế ớ ệ ủ ộ ạ ế ư ố ớ ầ ế nông dân Vi t Nam, ông là bi u t ng c a cu c s ng, hy v ng, đ u tranh, hyệ ể ượ ủ ộ ố ọ ấ sinh và th ng l i c a h . Ông là m t ng i Vi t Nam l ch s , khiêm t n, nóiắ ợ ủ ọ ộ ườ ệ ị ự ố năng hoà nhã, không màng đ a v , luôn luôn m c qu n áo đ n gi n nh t - cáchị ị ặ ầ ơ ả ấ ăn m c c a ông không khác m y ng i nông dân nghèo nh t - m t phongặ ủ ấ ườ ấ ộ cách mà ph ng Tây đã ch gi u ông trong nhi u năm, c i ông thi u nghiươ ế ễ ề ườ ế th c quy n l c, không có đ ng ph c, không theo th i trang. Cho đ n m tứ ề ự ồ ụ ờ ế ộ ngày h m i t nh ng và nh n th y chính cái tính gi n d y, cái sùng bái sọ ớ ỉ ộ ậ ấ ả ị ấ ự gi n d y, cái kh năng hoà mình vào nhân dân y là c s cho s thành côngả ị ấ ả ấ ơ ở ự c a ông.ủ

Trong m t n c khi mà dân chúng đã th y nh ng ng i c m đ u đ tộ ướ ấ ữ ườ ầ ầ ạ t i m t đ a v nào đó r i tr thành “Tây” h n là “Vi t Nam”, b quy n l c,ớ ộ ị ị ồ ở ơ ệ ị ề ự ti n b c và l i s ng ph ng Tây làm th i nát; trong m t n c khi nh ngề ạ ố ố ươ ố ộ ướ ữ ng i đó đã ngoi lên khá cao thì không làm gì cho dân chúng c , l p t c b bánườ ả ậ ứ ị mình cho ng i n c ngoài, tính gi n d c a ông H là m t s c m nh. Đ a vườ ướ ả ị ủ ồ ộ ứ ạ ị ị

­60­

càng cao sang, ông càng gi n d và trong s ch. Hình nh ông luôn luôn giả ị ạ ư ữ đ c nh ng giá tr vĩnh c u c a ng i Vi t Nam: kính già, yêu tr , ghét ti nượ ữ ị ử ủ ườ ệ ẻ ề c a. Ông H không c tìm ki m cho mình nh ng cái trang s c quy n l c vìủ ồ ố ế ữ ứ ề ự ông t tin mình và m i quan h c a ông v i nhân dân, v i l ch s đ n n iự ở ở ố ệ ủ ớ ớ ị ử ế ỗ không c n nh ng pho t ng, nh ng cái c u, nh ng pho sách, nh ng t m nhầ ữ ượ ữ ầ ữ ữ ấ ả đ ch ng t đi u đó cho mình và cho thiên h bi t. Vi c ông t ch i s sùngể ứ ỏ ề ạ ế ệ ừ ố ự bái cá nhân là đ c bi t đáng chú ý trong cái xã h i kém phát tri n…”ặ ệ ộ ể

Nguy n Vi t H ngễ ệ ồ Trích trong “Bác H , con ng i và phong cáchồ ườ ”

T p 4, Nxb Lao đ ng, H.1993ậ ộ

23- [106.] Cái đuôi Tôn Ng Không.ộ M t cán b cao c p d l p Ch nh Đ ng Trung ng khoá 1, năm 1952ộ ộ ấ ự ớ ỉ ả ươ

t i Vi t B c nói v i chúng tôi:ạ ệ ắ ớ - Bây gi xem Tây Du Ký hay, đ p th t đ y nh ng mình v n nh mãiờ ẹ ậ ấ ư ẫ ớ

câu chuy n “ngoài” Tây Du Ký hay nh t mà mình đ c Bác H d y.ệ ấ ượ ồ ạ “Năm y, Bác đ n l p. Bác nói: “Các cô, các chú (bao gi Bác cũng g iấ ế ớ ờ ọ

các cô tr c, đ ng bào, chi n s tr c) h c đã căng th ng, nên Bác đ nghướ ồ ế ỹ ướ ọ ẳ ề ị t i nay ngh h c đ Bác cháu ta nói chuy n vui.ố ỉ ọ ể ệ

C l p v tay hoan hô, không khí l p h c sôi n i h n lên.ả ớ ỗ ớ ọ ổ ẳ Bác h i: “Trong các chú đây, ai đã đ c Tây Du Ký?” Nhi u cánh tayỏ ở ọ ề

gi lên. Bác nhìn ông Tôn Quang Phi t là nhà ho t đ ng cách m ng, ng i đãơ ệ ạ ộ ạ ườ tham gia sáng l p Đ ng Tân Vi t, b y gi là T ng Th ký U ban Th ngậ ả ệ ấ ờ ổ ư ỷ ườ tr c Qu c h i, Bác m i ông Phi t, đ ng h ng Ngh An lên k chuy n,ự ố ộ ờ ệ ồ ươ ệ ể ệ nh ng yêu c u ch đ c nói trong 15 phút. Ông Phi t m i “đi” đ c vài đo nư ầ ỉ ượ ệ ớ ượ ạ đã h t gi , đành thú th c “k v n t t khó l m” và ông Phi t “trêu” l i Bác:ế ờ ự ể ắ ắ ắ ệ ạ “xin m i Bác”.ờ

Bác c i, “thông c m” r i k :ườ ả ồ ể “T khi loài ng i có đ u óc t h u thì sinh ra nhi u thói h , t t x u.ừ ườ ầ ư ữ ề ư ậ ấ

Đ ng Tăng là m t v chân tu, b n ch t t t, có lòng nhân h u, có tính khoanườ ộ ị ả ấ ố ậ dung. Ông ta mu n ch ng áp b c, nh ng không có đ ng l i cách m ng d nố ố ứ ữ ườ ố ạ ẫ đ ng. Tin vào s c m nh c m hoá c a đ o Ph t, nên ông tình nguy n đi l yườ ứ ạ ả ủ ạ ậ ệ ấ Kinh Ph t đ truy n bá. Sau 14 năm tr i, t c là qua 5.048 ngày đêm, thày tròậ ể ề ờ ứ Đ ng Tăng v t 18 v n 8 ngàn d m đ ng, ch u đ ng 81 tai ng đ l yườ ượ ạ ặ ườ ị ự ươ ể ấ đ c 55 b kinh g m 5.048 quy n. Đó là pho truy n dài, đ u tranh gi a thi nượ ộ ồ ể ệ ấ ữ ệ và ác, chính nghĩa và phi nghĩa. Còn có th tìm th y Tây Du Ký nhi u v nể ấ ở ề ấ đ b ích n a. Đ ng Tăng là m t ng i có l p tr ng kiên đ nh, có b nề ổ ữ ườ ộ ườ ậ ườ ị ả lĩnh, t o đ c cái “b t bi n” đ đ i phó v i cái “v n bi n”.ạ ượ ấ ế ể ố ớ ạ ế

Còn Tôn Ng Không vì không tu thành đ o đ c nên v n còn cái đuôi.ộ ạ ượ ẫ Khi Tôn Ng Không bi n thành cái đình thì cái đuôi sau ph i hoá phép làmộ ế ở ả cái c t c . B n ma v ng th y l , t i sao c t c phía sau đình, phát hi n raộ ờ ọ ươ ấ ạ ạ ộ ờ ở ệ cái đuôi c a T Thiên Đ i Thánh nên không b m c l a, không vào đình n a,ủ ề ạ ị ắ ừ ữ nên m u c a h Tôn b th t b i…”.ư ủ ọ ị ấ ạ

­61­

Nghe đ n đây chúng tôi “s ” quá. Qu là đ c nghe m t b n “t ngế ợ ả ượ ộ ả ổ thu t” v giá tr v Tây Du Ký. Bi t ch c là Bác còn cái gì đó n a nên ch …ậ ề ị ề ế ắ ữ ờ

Bác nói ti p:ế “Ng i cách m ng chúng ta n u không tu d ng thì cũng có phen có cáiườ ạ ế ưỡ

đuôi y, dù nh s có ngày gây h u qu khôn l ng”…ấ ỏ ẽ ậ ả ườ C l p ng i im…ả ớ ồ

Nguy n Vi t H ngễ ệ ồ Trích trong “Bác H , con ng i và phong cáchồ ườ ”

Sđd, tr. 177 [111.] Ch “Quan liêu” vi t th nào?ữ ế ế Năm 1952, trong m t l n đ n thăm l p “ch nh hu n” chính tr cán bộ ầ ế ớ ỉ ấ ị ộ

trung, cao c p, anh em quây qu n xung quanh Bác, nghe Bác k chuy n, d nấ ầ ể ệ ặ dò.

Cu i bu i, Bác c m m t cái que nói:ố ổ ầ ộ - Các chú h c đã gi i, bây gi Bác đ ch này xem các chú có bi tọ ỏ ờ ố ữ ế

không nhé! Anh em h ng ng “Vâng ! Vâng !”. Ng i nào bi t ti ng Anh,ưở ứ ạ ạ ườ ế ế

ti ng Pháp, ti ng Trung Qu c thì “nh m” l i ki n th c c a mình, ng iế ế ố ẩ ạ ế ứ ủ ườ không bi t ti ng n c ngoài thì băn khoăn có ch gì khó mà l i không đ cế ế ướ ữ ạ ọ đ c nh ?ượ ỉ

Bác v m t g ch ngang trên m t đ t r i h i:ẽ ộ ạ ặ ấ ồ ỏ - Ch gì nào?ữ T ng ch “ph n”… ch “c đ i” nào ch ch đ y ai mà không bi t.ưở ữ ạ ữ ổ ạ ứ ữ ấ ế

C l p hò lên: Th a Bác, ch “nh t” .ả ớ ư ữ ấ ạ Bác khen: - Gi i đ y.ỏ ấ R i Bác l i g ch m t g ch n a d i ch nh t. Ch a k p h i, anh emồ ạ ạ ộ ạ ữ ướ ữ ấ ư ị ỏ

đã n lên:ồ - Ch “nh ” .ữ ị ạ Bác đ ng viên:ộ - Gi i l m…ỏ ắ Ng i l i g ch thêm m t g ch n a d i hai g ch cũ.ườ ạ ạ ộ ạ ữ ướ ạ - Ch “tam” …ữ ạ Bác c i:ườ - Khá l m.ắ R i Ng i v ch thêm m t v ch n a d i ch “tam”ồ ườ ạ ộ ạ ữ ướ ữ - Ch gì nào?ữ “Các v ” đ ng i ra, nhìn vào v ch đ u tiên thì v a ph i, v ch th haiị ớ ườ ạ ầ ừ ả ạ ứ

dài h n đã có h i l ch m t chút, v ch th ba dài h n tí n a cũng không đ cơ ơ ệ ộ ạ ứ ơ ữ ượ

­62­

“song song” cho l m, v ch th t dài nh t, có v đã “cong” l m r i… Ti ngắ ạ ứ ư ấ ẻ ắ ồ ế Pháp thì không ph i. Ti ng Hán ch “t ” vi t khác c !ả ế ữ ứ ế ơ

Bác gi c:ụ - Th nào? Các nhà “mác-xít”?ế Bác l i c m m t cái que v ch m t v ch, r i hai v ch d c t trên xu ngạ ầ ộ ạ ộ ạ ồ ạ ọ ừ ố

d i, ban đ u thì th ng đ ng, xu ng đ n v ch ngang th hai đã “queo”, v chướ ầ ẳ ứ ố ế ạ ứ ạ th ba thì “qu o”, v ch b n nh m t con giun, lo ng ngo ng nh cái đuôiứ ẹ ạ ố ư ộ ằ ằ ư chu t nh t…ộ ắ

Bác đ ng d y:ứ ậ - Ch u h t à? Có th mà không đoán ra… Các chú bi t c đ y…ị ế ế ế ả ấ Đ que xu ng đ t, Bác nói:ể ố ấ - Ch tr ng, chính sách, đ ng l i c a Đ ng đúng đ n… đ n t nh thìủ ươ ườ ố ủ ả ắ ế ỉ

đã h i cong, đ n huy n đã “t h u”, đ n xã đã sai l ch. Vì sao? Vì cán bơ ế ệ ả ữ ế ệ ộ không làm đúng, không n m ch c ch tr ng đ ng l i, không g n gũi dân,ắ ắ ủ ươ ườ ố ầ không ch u làm “đ y t nhân dân” mà ch mu n làm “quan cách m ng”. Choị ầ ớ ỉ ố ạ nên ch y là ch “quan liêu”. Các chú không h c nh ng bi t và v n làm. Cònữ ấ ữ ọ ư ế ẫ cái các chú h c, thì các chú l i ít làm…ọ ạ

H c viên c l p đ ng im, không dám nhìn vào Bác.ọ ả ớ ứ Nguy n H ng Nhung ễ ồ trích trong “Bác H v i chi n sồ ớ ế ỹ”

Nxb QĐND, H.1994 24- [117.] “Cách m ng” theo ý Bác H .ạ ồ Năm 1946, khi nêu lên kh u hi u “c n, ki m, liêm, chính, chí công vôẩ ệ ầ ệ

t ”, m t s cán b đã góp ý v i Ng i là nghe “nó cũ quá”. Bác đã gi i thích,ư ộ ố ộ ớ ườ ả đ i ý “không ph i cái gì cũng b ”.ạ ả ỏ

Năm 1947, chi n khu Vi t B c, v i tên ký là Tân Sinh, Bác vi t cu nở ế ệ ắ ớ ế ố “Đ i s ng m i”, xu t b n l n đ u tiên ngay trong năm đó.ờ ố ớ ấ ả ầ ầ

Trong trang đ u tiên đ c p t i “Đ i s ng m i”, tác gi vi t: “Khôngầ ề ậ ớ ờ ố ớ ả ế ph i cái gì cũ cũng b h t, không ph i cái gì cũng làm m i. Cái gì cũ là x u,ả ỏ ế ả ớ ấ thì ph i b . Thí d : ta ph i b h t tính l i bi ng, tham lam. Cái gì cũ khôngả ỏ ụ ả ỏ ế ườ ế x u nh ng phi n ph c thì ph i s a đ i l i cho h p lý. Thí d : đ n c c iấ ư ề ứ ả ử ổ ạ ợ ụ ơ ử ướ h i quá xa x , ta ph i gi m b t đi. “ỏ ỉ ả ả ớ Cái gì cũ mà t tố thì ph i phát tri n thêm.ả ể Thí d , ta ph i t ng thân, t ng ái, t n trung v i n c, t n hi u v i dânụ ả ươ ươ ậ ớ ướ ậ ế ớ h n khi tr c. ơ ướ Cái gì m i mà hayớ thì ta ph i làm. Thí d , ăn cho h p vả ụ ở ợ ệ sinh, làm vi c cho có ngăn n p”. Năm 1958, khi đ ng chí Giang Đ c Tu , Bíệ ắ ồ ứ ệ th T nh u Thái Bình đ n g p Bác t i Văn phòng Ch t ch ngày 20 tháng 10,ư ỉ ỷ ế ặ ạ ủ ị Bác d n: “Cách m ng ch xoá b cái x u, cái d và gi l i cái t t, cái hay”.ặ ạ ỉ ỏ ấ ở ữ ạ ố

Văn phòng H i đ ng B tr ng có l u tr m t bài nói chuy n c a Bác,ộ ồ ộ ưở ư ữ ộ ệ ủ nhan đ “Th c hành ti t ki m, ch ng tham ô lãng phí, ch ng b nh quan liêu”ề ự ế ệ ố ố ệ (ch a xác minh chính xác ngày tháng ra đ i c a văn ki n nên t m x p vàoư ờ ủ ệ ạ ế năm 1952).

Bác nói: “Cách m ng là tiêu di t nh ng cái x u, xây d ng nh ng cái gìạ ệ ữ ấ ự ữ t t”.ố

­63­

Bác th c s đã cho ta m t t m g ng sáng v l i nói và c v hànhự ự ộ ấ ươ ề ờ ả ề đ ng cách m ng.ộ ạ

Bác đã nghiên c u, đ i chi u, g n l c, xoá b t t c nh ng cái “x u”ứ ố ế ạ ọ ỏ ấ ả ữ ấ ngay trong lòng xã h i m i hi n đ i, văn minh nh t đ ng th i, đ ng th i đãộ ớ ệ ạ ấ ươ ờ ồ ờ phát hi n và gi l i t t c nh ng cái hay, t t, đ p c a l ch s phát tri n cácệ ữ ạ ấ ả ữ ố ẹ ủ ị ử ể dân t c trên th gi i, c , kim, đông, tây. Ng i đã th y đ c cái hay, cái t tộ ế ớ ổ ườ ấ ượ ố trong Ph t giáo, Thiên chúa giáo, trong Kh ng h c đ v n d ng vào cu c cáchậ ổ ọ ể ậ ụ ộ m ng Vi t Nam d i ánh sáng nh ng đi u hay, đi u t t c a ch nghĩa Mác -ạ ệ ướ ữ ề ề ố ủ ủ Lênin.

Bác cũng th y đ c trong t ng con ng i, t ng c ng đ ng ng i, tuyấ ượ ừ ườ ừ ộ ồ ườ “cũ”, tuy “x u”, nh ng v n có cái “t t” đ ph c v cách m ng, mà cái t tấ ư ẫ ố ể ụ ụ ạ ố trên h t “là lòng yêu T qu c, yêu n c, th ng nòi”. Cho nên, đã có nh ngế ổ ố ướ ươ ữ ng i làm quan to cho Pháp, cho tri u đình Hu , đã h c và ki m đ c nhi uườ ề ế ọ ế ượ ề ti n trên đ t n c “t b n”, nh ng nhà “t s n”, nh ng “đ a ch ”, nh ngề ấ ướ ư ả ữ ư ả ữ ị ủ ữ công dân s ng lâu, s ng sâu v i k đ ch, nh ng h v n th y đ c cái đi uố ố ớ ẻ ị ư ọ ẫ ấ ượ ề “cách m ng” Ch t ch H Chí Minh, tin và đi theo “C H ”.ạ ở ủ ị ồ ụ ồ

Ng i đã đ n vi ng và th p h ng đ n Bà Tri u t i Thanh Hoá,ườ ế ế ắ ươ ở ề ệ ạ thích các làn đi u dân ca Ngh Tĩnh, Vi t Nam, Pháp, Ý. Khi nói, khi vi t đ uệ ệ ệ ế ề dùng l i l , ch nghĩa gi n d , khi c n thi t cũng đã nêu lên nh ng ý hay c aờ ẽ ữ ả ị ầ ế ữ ủ T ng th ng Hoa Kỳ, dí d m c a ng i Anh, sâu s c c a Kh ng T . T t cổ ố ỏ ủ ườ ắ ủ ổ ử ấ ả nh ng đi u y và bi t bao đi u khác n a đâu có th nói là Bác “cũ”!.ữ ề ấ ế ề ữ ể

Bác đã t ng nói “M t đoàn th m nh thì cái t t ngày càng phát tri n, cáiừ ộ ể ạ ố ể d ngày càng b t đi. M t đi u t t ph i đ a ra cho t t c m i ng i cùng h c,ở ớ ộ ề ố ả ư ấ ả ọ ườ ọ m t đi u x u ph i đ a ra cho t t c m i ng i cùng bi t mà tránh”. Ng iộ ề ấ ả ư ấ ả ọ ườ ế ườ cũng đã d y r ng xoá đi u x u, làm đi u t t không th g p gáp đ c. Vì n uạ ằ ề ấ ề ố ể ấ ượ ế có n u c m cũng ph i 15 phút m i chín, hu ng chi là s a ch a c m t n cấ ơ ả ớ ố ử ữ ả ộ ướ đã 80 năm nô l , ng i t t có, ng i x u có, m t đám ru ng có lúa l i có c ,ệ ườ ố ườ ấ ộ ộ ạ ỏ mu n nh c cũng ph i vài ba gi m i xong”.ố ổ ỏ ả ờ ớ

Trong tình hình đ i m i c a n c ta hi n nay, c m t “Cách m ng, cáiổ ớ ủ ướ ệ ụ ừ ạ x u, cái t t”, nh t thi t cũng c n cho chúng ta suy nghĩ. M c a đón gió b nấ ố ấ ế ầ ở ử ố ph ng, không ph i “nh p” c nh ng đi u “m i”, “hi n đ i” nh ng l i x uươ ả ậ ả ữ ề ớ ệ ạ ư ạ ấ xa, đ i b i, có nh ng cái không t t c a “khách” mà chính h cũng b , t m l m,ồ ạ ữ ố ủ ọ ỏ ở ợ càng không ph i m t cu c “lo i b ” nh ng cái “cũ” đ p d n m t đi, cái m iả ộ ộ ạ ỏ ữ ẹ ầ ấ ớ ch a t t l i đang đ c o b , đang có “môi tr ng” sinh sôi, n y n . Đi u nàyư ố ạ ượ ế ườ ả ở ề làm cho nh ng ai đó, r t c c đoan, mu n tr l i hai đ u “cũ, cũ h t, m i, m iữ ấ ự ố ở ạ ầ ế ớ ớ h t; cũ x u h t, m i t t h t”. Đó là m t thái đ không “cách m ng”, nh l iế ấ ế ớ ố ế ộ ộ ạ ư ờ Bác d y.ạ

Theo cu n: “ố Nh l i Bác d yớ ờ ạ ” [88.] So sánh. Sách "S a đ i l i làm vi c" ký tên X.Y.Z c a Ch t ch H Chí Minhử ổ ố ệ ủ ủ ị ồ

vi t vào tháng 10/1947, đ c Nhà xu t b n S th t xu t b n l n đ u tiên vàoế ượ ấ ả ự ậ ấ ả ầ ầ năm 1948, l n th 7 vào năm 1959. T năm 1959 đ n nay, sách ch a có đi uầ ứ ừ ế ư ề ki n tái b n n a.ệ ả ữ

­64­

Ch ng V c a sách có tiêu đ “Cách lãnh đ o”. Ti t 3 c a ch ng nàyươ ủ ề ạ ế ủ ươ đ c Bác đ t tên “H c h i qu n chúng nh ng không theo đuôi qu n chúng”,ượ ặ ọ ỏ ầ ư ầ trong bài có đo n Bác nh n m nh r ng “Dân chúng đ ng lòng vi c gì cũngạ ấ ạ ằ ồ ệ làm đ c”, “Dân chúng không ng h vi c gì làm cũng không nên”. Dânượ ủ ộ ệ chúng s không tin chúng ta n u cán b không nhi t thành, khiêm t n, ch uẽ ế ộ ệ ố ị khó h c h i dân chúng, “Bi t, h không nói. Nói, h cũng không nói h t l i”ọ ỏ ế ọ ọ ế ờ

Đ c p đ n đ c đi m rõ nh t trong t t ng c a dân chúng là h hayề ậ ế ặ ể ấ ư ưở ủ ọ “so sánh”, Bác vi t r t c th : “H so sánh bây gi và h so sánh th i kỳ đãế ấ ụ ể ọ ờ ọ ờ qua. H so sánh t ng vi c và h so sánh toàn b . Do s so sánh, h th y chọ ừ ệ ọ ộ ự ọ ấ ỗ khác nhau, h th y m i mâu thu n. R i l i do đó, h k t lu n, h đ ra cáchọ ấ ố ẫ ồ ạ ọ ế ậ ọ ề gi i quy t”.ả ế

Trong khi vi t bài c a mình, Bác H cho bi t: “Dân chúng so sánh đúng,ế ủ ồ ế gi i quy t đúng”, là vì tai m t h nhi u, vi c gì h cũng nghe, cũng th y.ả ế ắ ọ ề ệ ọ ấ

Vì s so sánh k càng đó mà cách gi i quy t c a dân chúng bao giự ỹ ả ế ủ ờ cũng g n gàng, h p lý, công bình”, “Dân chúng cũng do cách so sánh đóọ ợ mà h bi t rõ ràng (cán b )…”ọ ế ộ

Bác còn d n: “Trong dân chúng, có nhi u t ng l p khác nhau, trình đặ ề ầ ớ ộ khác nhau, ý ki n khác nhau”, “C nhiên không ph i dân chúng nói gì, ta cũngế ố ả c nh m m t theo”.ứ ắ ắ

Và Bác H d y cán b cũng ph i bi t so sánh, “So đi sánh l i, s lòi raồ ạ ộ ả ế ạ ẽ m t ý ki n mà m i ng i đ u tán thành, ho c s đông ng i tán thành”,ộ ế ọ ườ ề ặ ố ườ “thành m t ý ki n đ y đ , ý ki n đó t c là cái kích th c nó t rõ s phátộ ế ầ ủ ế ứ ướ ỏ ự tri n trình đ c a dân chúng trong n i đó, trong lúc đó. Theo ý ki n đó màể ộ ủ ơ ế làm, nh t đ nh thành công”.ấ ị

“So đi sánh l i, phân tích rõ ràng là cách làm vi c có khoa h c”. Cu iạ ệ ọ ố cùng Bác H căn d n và mong mu n “làm nh th m i tránh kh i cái đ cồ ặ ố ư ế ớ ỏ ộ đoán, m i tránh kh i sai l m”.ớ ỏ ầ

Cán b là “Trung tâm c a v n đ ”, r ng c t c a t ch c, “cán bộ ủ ấ ề ườ ộ ủ ổ ứ ộ quy t đ nh t t c ”. C n ph i “so đi sánh l i” đ ch n đúng cán b c n choế ị ấ ả ầ ả ạ ể ọ ộ ầ Đ ng, cho quân đ i. “Làm nh th , chính sách cán b , nhân dân s nh t trí,ả ộ ư ế ộ ẽ ấ mà Đ ng ta s phát tri n r t mau chóng và v ng vàng”.ả ẽ ể ấ ữ

Đó là nh ng dòng ch k t lu n cu i cùng c a Bác H trong bài vi tữ ữ ế ậ ố ủ ồ ế năm 1947 y.ấ

Theo cu n “ố Nh l i Bác d yớ ờ ạ ” Sđd, tr.222 25- [84.] Quy n lao đ ng c a Bác ề ộ ủ

Vi t B c trong kháng chi n ch ng Pháp, Bác có vi c ph i đi gi aỞ ệ ắ ế ố ệ ả ữ m t ngày m a r t to. Anh em c nh v lo tìm ng a đ Bác đi cho đ m t. Bácộ ư ấ ả ệ ự ể ỡ ệ nói:

- Chúng ta có 7 ng i. Ng a ch có m t con, Bác đi sao ti n. Bác cháuườ ự ỉ ộ ệ ph i cùng đi b ch . Thôi, đem tr ng a cho dân.ả ộ ứ ả ự

Anh em n n nì mãi, Bác m i đ ng ý cho d n ng a theo đ mang đ đằ ớ ồ ẫ ự ể ỡ ồ đ c.ạ

­65­

an toàn khu, m c d u xa đ ch, nh ng m i l n chuy n đ a đi m, ngoàiỞ ặ ầ ị ư ỗ ầ ể ị ể vi c làm lán tr i, Bác cháu còn ph i đào h m, h . Bác th ng giúp đ cácệ ạ ả ầ ố ườ ỡ chi n s b o v v m u h m, cách c m x ng, phá đ t đá, n n “choòng”…ế ỹ ả ệ ẽ ẫ ầ ầ ẻ ấ ệ Ngay trong h m m i nhà, m i lán Bác đ u cho đào công s đ phòng máy bayầ ỗ ỗ ề ự ề t p kích b t ng , cây r ng đ xu ng. C m i ngày Bác đào m t ít, sau giậ ấ ờ ừ ổ ố ứ ỗ ộ ờ làm vi c vài ba bu i là xong. Ai mu n đ n giúp, Bác ngăn l i, không đ ng ýệ ổ ố ế ạ ồ và nói:

- Đây là quy n lao đ ng c a Bác. ề ộ ủ H ng D ng ồ ươ trích trong cu n “ố Bác H v i chi n sồ ớ ế ỹ”

T p3, Nxb Quân đ i nhân dân, H. 1998.ậ ộ [74.] Bác H tăng gia rau c iồ ả Mùa đông năm 1952, lúc đó tôi đang công tác Văn phòng Trung ngở ươ

Đ ng. Tr s c quan đóng t i đèo De (núi H ng). C quan Ph Ch t chả ụ ở ở ạ ồ ơ ủ ủ ị cũng sát ngay c nh đó. Sau h i ngh chính quy n l n th 5 (tháng 3/1952),ở ạ ộ ị ề ầ ứ Chính ph đã phát đ ng phong trào tăng gia, s n xu t, ti t ki m trong toànủ ộ ả ấ ế ệ qu c.ố

Trung ng, c quan này thi đua tăng gia v i c quan khác. Vì hai cỞ ươ ơ ớ ơ ơ quan g n nhau, tôi đ c công đoàn c ra thi đua v i c quan bên Ph Ch t ch.ầ ượ ử ớ ơ ủ ủ ị Bên Văn phòng Ph Ch t ch l i c Bác là đ i di n cá nhân thi đua tăng gia v iủ ủ ị ạ ử ạ ệ ớ c quan Văn phòng Trung ng.ơ ươ

Bu i l phát đ ng thi đua di n ra th t sôi n i. Tôi đang s c tr nên thayổ ễ ộ ễ ậ ổ ứ ẻ m t anh em đ ng lên thách th c thi đua cùng m t kho ng đ t nh nhau 36mặ ứ ứ ộ ả ấ ư 2, trong m t th i gian nh t đ nh tôi xin tr ng rau ăn v i s n l ng cao nh t. Bácộ ờ ấ ị ồ ớ ả ượ ấ cũng đ ng lên: Bác nh n thách th c thi đua tăng gia v i chú Thông, v i m nhứ ậ ứ ớ ớ ả đ t 36mấ 2 trong m t th i gian b ng nhau, đ t s n l ng rau nhi u h n chúộ ờ ằ ạ ả ượ ề ơ Thông. M i ng i v tay hoan hô. M t s đ ng chí xì xào: “M t cu c thi đuaọ ườ ỗ ộ ố ồ ộ ộ không cân s c. Bác v a già, v a b n nhi u vi c, đ ch sao đ c v i c uứ ừ ừ ậ ề ệ ị ượ ớ ậ Thông kho nh voi, tr ng rau đã quen”. Có ng i nêu: “Gi i th ng thi đuaẻ ư ồ ườ ả ưở là m t con gà tr ng 2 kg”. M i ng i l i hoan hô tán th ng. M y đ ng chí ộ ố ọ ườ ạ ưở ấ ồ ở Văn phòng Trung ng nói to: “Nh t đ nh chuy n này chúng ta đ c ăn th t gàươ ấ ị ế ượ ị c a Ph Ch t ch”. Bác nói vui: “Các chú mu n ăn gà c a Ch t ch thì ph iủ ủ ủ ị ố ủ ủ ị ả tích c c tăng gia đ có nhi u rau xanh cung c p cho nhà b p c quan”.ự ể ề ấ ế ơ

Tôi v suy nghĩ: đ ch c ăn và có năng su t cao thì tr ng c i c , vì c i cề ể ắ ấ ồ ả ủ ả ủ vùng này c r t to, r t n ng. Tôi trao đ i v i anh em công đoàn, m i ng iở ủ ấ ấ ặ ổ ớ ọ ườ ng h cho là sáng ki n.ủ ộ ế

Sau m t tu n, tôi đã làm đ t và tr ng xong 36mộ ầ ấ ồ 2 c i c . Ngay sát m nhả ủ ả đ t c a tôi, Bác và anh em bên Ph Ch t ch làm r t k , đ t nh , m n và s chấ ủ ủ ủ ị ấ ỹ ấ ỏ ị ạ c . H n m t tu n thì Bác reo h t c i mào gà (c i xanh lá xoan). Anh em Vănỏ ơ ộ ầ ạ ả ả phòng Ph Ch t ch làm ch đi ti u g n nhà và mua m t n i hông l n đủ ủ ị ỗ ể ầ ộ ồ ớ ể h ng n c ti u. Phía Văn phòng Trung ng tôi cũng huy đ ng anh em làmứ ướ ể ươ ộ nhà tiêu đ l y phân bón.ể ấ

Sau m t tu n các cây c i m c đ u và đ p. Bác l y n c ti u pha loãngộ ầ ả ọ ề ẹ ấ ướ ể t i. Còn tôi l y phân b c t i hoà ra t i. M i l n t i c c quan b t mũi.ướ ấ ắ ươ ướ ỗ ầ ướ ả ơ ị

­66­

Sau m t tháng, hai v t c i t t ngang nhau. Nhi u ng i ng h tôi choộ ạ ả ố ề ườ ủ ộ r ng tôi s th ng vì c c i l n r t nhanh.ằ ẽ ắ ủ ả ớ ấ

M t hôm Bác nh rau bán cho nhà b p ch đ c 15 kg. Bác đ l i nh ngộ ổ ế ỉ ượ ể ạ ữ cây to, kho , m i cây cách nhau ch ng hai gang. M t s anh em lo l ng vìẻ ỗ ừ ộ ố ắ th y v n rau Bác nh đi x xác mà ch đ c có 15 kg rau c i con. Ba bu iấ ườ ổ ơ ỉ ượ ả ổ chi u li n, sau gi làm vi c Bác đ u ra v n dùng chi c d m x i đ t cho c iề ề ờ ệ ề ườ ế ầ ớ ấ ả và t i n c gi i đ u.ướ ướ ả ề

Sau hai tháng 10 ngày thì c c i c a tôi đã to b ng b p tay và có cây đãủ ả ủ ằ ắ có n . Tôi nh và cân cho nhà b p đ c 60 kg. Tôi vui m ng vì th ng l i.ụ ổ ế ượ ừ ắ ợ Nh ng cũng lúc đó, cây c i mào gà c a Bác đã to b ng cái n m, c 5 ngàyư ả ủ ằ ơ ứ m t l n Bác t a tàu cân cho nhà b p kho ng 10 kg. Kỳ l thay c i mào gà càngộ ầ ỉ ế ả ạ ả t a cây càng l n, tàu càng to và càng tr lâu. Sau hai tháng r i c i m i cóỉ ớ ẻ ưỡ ả ớ ng ng. Lúc đó Bác nh c cây cho nhà b p mu i d a. Bác còn đem bi u cồ ổ ả ế ố ư ế ụ già dân t c g n đó 2 cây r t to làm gi ng. C già sung s ng khoe v i m iộ ầ ấ ố ụ ướ ớ ọ ng i: “Rau c i c H t t th t”.ườ ả ụ ồ ố ậ

M s nhà b p ra c ngở ổ ế ộ - C i con: 15 kgả - Tàu c i canh: 14 l n x 10 kg = 140 kgả ầ - Cây c i làm d a nén: 20 kgả ư C ng 175 kgộ V y tôi thua đã rõ ràng. Công đoàn Văn phòng Trung ng ph i n p conậ ươ ả ộ

gà tr ng nuôi đ c cho công đoàn Văn phòng Ph Ch t ch. Nh có rau tăngố ượ ủ ủ ị ờ gia mà c mùa đông mà nhà b p đ rau n u, không ph i ra dân mua. Bu iả ế ủ ấ ả ổ t ng k t th t vui v . Tôi đ ng d y xin nh n thua. Bác nói chuy n v i anh em:ổ ế ậ ẻ ứ ậ ậ ệ ớ khi tăng gia, các cô, các chú ph i l u ý b n đi u ki n: gi ng, c n, phân, n c.ả ư ố ề ệ ố ầ ướ Gi ng: nên ch n lo i rau tr ng m t l n, ăn nhi u l n, c c i d tr ng, năngố ọ ạ ồ ộ ầ ề ầ ủ ả ễ ồ su t cao nh ng ch ăn đ c m t l n thì không b ng c i mào gà, tr lâu, t a ănấ ư ỉ ượ ộ ầ ằ ả ẻ ỉ đ c nhi u l n. C n: ng i tr ng rau ph i chăm ch , ch n đúng th i vượ ề ầ ầ ườ ồ ả ỉ ọ ờ ụ tr ng lo i rau cho h p khí h u, rau m i t t. Vun x i ph i đúng cách. C i màoồ ạ ợ ậ ớ ố ớ ả ả gà khi t t c m i ngày x i m t l n cho r con đ t, chúng ra nhi u nhánh rố ứ ườ ớ ộ ầ ễ ứ ề ễ h n và hút đ c nhi u phân bón, mu i khoáng trong đ t. Phân: ph i ch n lo iơ ượ ề ố ấ ả ọ ạ phân bón thích h p. C i canh r t h p n c ti u pha loãng. Th phân t i chúợ ả ấ ợ ướ ể ứ ươ Thông bón cũng t t đ y nh ng m t v sinh l m. N c: ph i t i đ u và t iố ấ ư ấ ệ ắ ướ ả ướ ề ướ đ đ m rau m i tr lâu và xanh t t”.ủ ộ ẩ ớ ẻ ố

L n y thua Bác, tôi h t s c ch quan và rút ra đ c bài h c m i vầ ấ ế ứ ủ ượ ọ ớ ề tăng gia.

Nguy n Thôngễ k , ể H Vũồ ghi Sđd, tr.78

26- [99.] T m lòng c a Bác v i th ng binh, li t s ấ ủ ớ ươ ệ ỹ Ngày 10 tháng 3 năm 1946 báo C u qu c đăng th c a Ch t ch H Chíứ ố ư ủ ủ ị ồ

Minh g i đ ng bào Nam b . Trong th có đo n Ng i vi t: “Tôi xin kính c nử ồ ộ ư ạ ườ ế ẩ

­67­

cúi chào vong linh các anh ch em đã b thân vì n c và các đ ng bào đã hyị ỏ ướ ồ sinh trong cu c đ u tranh cho n c nhà. S hy sinh đó không ph i là u ng”.ộ ấ ướ ự ả ổ

Ti p sau đó, trong Th g i đ ng bào mi n Nam, Ch t ch H Chí Minhế ư ử ồ ề ủ ị ồ l i vi t: “Tôi nghiêng mình tr c anh h n nh ng chi n sĩ và đ ng bào Vi tạ ế ướ ồ ữ ế ồ ệ Nam đã vì T qu c mà hy sinh anh dũng”.ổ ố

H n n a tháng sau khi đi Pháp v , ngày 7 tháng 11 năm 1946, Ng i đãơ ử ề ườ đ n d l “Mùa đông binh sĩ” do H i liên hi p qu c dân Vi t Nam t ch cế ự ễ ộ ệ ố ệ ổ ứ t i Nhà hát l n thành ph Hà N i, v n đ ng đ ng bào h u ph ng đóngạ ớ ố ộ ậ ộ ồ ở ậ ươ góp ti n c a đ may áo tr n th cho chi n sĩ, th ng binh, b nh binh.ề ủ ể ấ ủ ế ươ ệ

Cu c kháng chi n toàn qu c ch ng Pháp đã thu hút nhi u thanh niênộ ế ố ố ề nam n tham gia quân đ i. M t s chi n sĩ đã hy sinh anh dũng, m t s n a làữ ộ ộ ố ế ộ ố ữ th ng binh b nh binh, đ i s ng g p nhi u khó khăn, m c d u anh ch emươ ệ ờ ố ặ ề ặ ầ ị tình nguy n ch u đ ng không kêu ca, phàn nàn.ệ ị ự

Tr c tình hình y, tháng 6 năm 1947, Ch t ch H Chí Minh đ nghướ ấ ủ ị ồ ề ị Chính ph ch n m t ngày nào đó trong năm làm “Ngày Th ng binh” đủ ọ ộ ươ ể đ ng bào ta có d p t lòng hi u nghĩa, yêu m n th ng binh. Có l - trồ ị ỏ ế ế ươ ẽ ừ nh ng ngày ngày k ni m qu c t - “Ngày Th ng binh” là ngày k ni mữ ỷ ệ ố ế ươ ỷ ệ trong n c đ u tiên đ c t ch c.ướ ầ ượ ổ ứ

H ng ng và đáp l i t m lòng c a Ch t ch H Chí Minh, m t h iưở ứ ạ ấ ủ ủ ị ồ ộ ộ ngh trù b đã khai m c t i xã Phú Minh, huy n Đ i T t nh Thái Nguyên g mị ị ạ ạ ệ ạ ừ ỉ ồ m t s đ i bi u Trung ng, khu và t nh. H i ngh nh t trí l y ngày 27ộ ố ạ ể ở ươ ỉ ộ ị ấ ấ tháng 7 hàng năm là Ngày Th ng binh Li t sĩ và t ch c ngay l n đ u trongươ ệ ổ ứ ầ ầ năm 1947.

Báo V qu c quânệ ố s 11, ra ngày 27 tháng 7 năm 1947 đã đăng th c aố ư ủ Ch t ch H Chí Minh g i Th ng tr c Ban t ch c “Ngày Th ng binh toànủ ị ồ ử ườ ự ổ ứ ươ qu c”. Đ u th Ng i vi t: “Đang khi T qu c lâm nguy, giang s n, số ầ ư ườ ế ổ ố ơ ự nghi p, m m , đ n chùa, nhà th c a t tiên ta b uy hi p. Cha m , anh em,ệ ồ ả ề ờ ủ ổ ị ế ẹ v con, ao v n, làng m c ta b nguy ng p. Ai là ng i xung phong tr c h tợ ườ ạ ị ậ ườ ướ ế đ ch ng c quân thù? Đó là nh ng chi n sĩ mà nay m t s đã thành raể ố ự ữ ế ộ ố th ng binh”.ươ

Ch t ch H Chí Minh gi i thích: “Th ng binh là ng i đã hy sinh giaủ ị ồ ả ươ ườ đình, hy sinh x ng máu đ b o v T qu c, b o v đ ng bào. Vì l i ích c aươ ể ả ệ ổ ố ả ệ ồ ợ ủ T qu c, c a đ ng bào mà các đ ng chí đó ch u m y u, què qu t. Vì v y,ổ ố ủ ồ ồ ị ố ế ặ ậ T qu c và đ ng bào ph i bi t n, ph i giúp đ nh ng ng i con anh dũngổ ố ồ ả ế ơ ả ỡ ữ ườ

y”.ấ Cu i th , Ng i v n đ ng đ ng bào nh ng c m s áo, giúp đố ư ườ ậ ộ ồ ườ ơ ẻ ỡ

th ng binh. B n thân Ng i đã xung phong góp chi c áo l a, m t thángươ ả ườ ế ụ ộ l ng và ti n ăn m t b a c a Ng i và c a t t c các nhân viên c a Phươ ề ộ ữ ủ ườ ủ ấ ả ủ ủ Ch t ch, t ng c ng là m t ngàn m t trăm hai m i b y đ ng (1.127 đ ng)ủ ị ổ ộ ộ ộ ươ ả ồ ồ đ t ng th ng binh.ể ặ ươ

Năm sau, ngày 27 tháng 7 năm 1948, trong m t th dài đ y tình th ngộ ư ầ ươ yêu, Bác nói: “N n ngo i xâm nh tr n l t to đe d a tràn ng p c non sôngạ ạ ư ậ ụ ọ ậ ả T qu c, đe d a cu n trôi c đ nh m nh, tài s n, chìm đ m c b m , vổ ố ọ ố ả ị ệ ả ắ ả ố ẹ ợ

­68­

con, dân ta. Trong c n nguy hi m y, s đông thanh niên yêu quý c a n c taơ ể ấ ố ủ ướ quy t đem x ng máu c a h đ p thành m t b c t ng đ ng, m t con đêế ươ ủ ọ ắ ộ ứ ườ ồ ộ v ng đ ngăn c n n n ngo i xâm tràn ng p T qu c, làm h i đ ng bào”.ữ ể ả ạ ạ ậ ổ ố ạ ồ

Ng i xót xa vi t: “H quy t li u ch t ch ng đ ch, đ cho T qu c vàườ ế ọ ế ề ế ố ị ể ổ ố đ ng bào s ng. Ngày nay, b m h m t m t ng i con yêu quý. V tr trồ ố ố ẹ ọ ấ ộ ườ ợ ẻ ở nên bà goá. Con d i tr nên m côi. Trên bàn th gia đình có thêm m t linh bàiạ ở ồ ờ ộ t sĩ. Tay chân tàn ph c a th ng binh s không m c l i đ c. Và nh ng tử ế ủ ươ ẽ ọ ạ ượ ữ ử sĩ s không th tái sinh”.ẽ ể

Trích trong cu n “T m lòng c a Bác”ố ấ ủ Nxb Công an nhân dân, H. 2005.

[97.] Đ Bác qu tể ạ Năm y, Bác đ n thăm tr i đi u d ng th ng binh Hà N i.ấ ế ạ ề ưỡ ươ ở ộ Tin Bác đ n nhanh chóng lan ra kh p tr i. Anh ch em th ng binh aiế ắ ạ ị ươ

cũng mu n len vào g n Bác, quên c n ng ph i dùng đ đi.ố ầ ả ạ ả ể Đang lúc Bác thăm h i s c kho th ng binh b ng m t đ ng chí h ngỏ ứ ẻ ươ ỗ ộ ồ ỏ

m t nh m t y tá d n đ n xin đ ng bên Bác. Đ ng chí Ninh đi v i Bác đ nhắ ờ ộ ẫ ế ứ ồ ớ ị b c l i đ đ ng chí y, nh ng Bác đã đi t i, gi hai tay ra đón. Đ ng chíướ ạ ỡ ồ ấ ư ớ ơ ồ th ng binh ôm ch m l y Bác ngh n ngào “Bác i!”. Bác l ng đi giây lát r iươ ầ ấ ẹ ơ ặ ồ m i ti p t c câu chuy n thăm h i.ớ ế ụ ệ ỏ

Bác đ n t ng gi ng anh ch em đau n ng h i thăm b nh t t đã đế ừ ườ ị ặ ỏ ệ ậ ỡ ch a, m i b a ăn đ c bao nhiêu bát c m. Hôm y, tr i nóng b c, Bác l yư ỗ ữ ượ ơ ấ ờ ứ ấ cái qu t gi y v n dùng qu t cho các th ng binh. Có ng i đ nh làm thay,ạ ấ ẫ ạ ươ ườ ị Bác nói:

- Đ Bác qu t.ể ạ Hôm y, lúc ra v Bác không vui.ấ ề Và có l vì th mà khi c quan đ nh l p máy đi u hoà nhi t đ n i Bácẽ ế ơ ị ắ ề ệ ộ ơ

, Bác b o đem ra cho các đ ng chí th ng binh.ở ả ồ ươ Nguyên Dung

Trích trong: “Bác H v i chi n sồ ớ ế ỹ” Nxb Quân đ i nhân dân, H. 1998, T.3.ộ

* Nh ng dòng ch đ .ữ ữ ỏ Vào m t ngày cu i năm 1963, đ ng chí H ng Long, U viên Ban Ch pộ ố ồ ồ ỷ ấ

hành Đ ng b Khu Gang thép Thái Nguyên khoá I (t tháng 8-1961 đ n thángả ộ ừ ế 7 năm 1964), T ng Giám đ c Công ty Gang thép Thái Nguyên (1970-1974)ổ ố đ c trao m t t gi y tr ng do Bác H vi t b ng bút bi đ yêu c u choượ ộ ờ ấ ắ ồ ế ằ ỏ ầ Ng i bi t m t s v n đ v Khu Gang thép tr c khi lên thăm.ườ ế ộ ố ấ ề ề ướ

Xúc đ ng tr c nh ng tình c m, s quan tâm sâu s c c a Ch t ch Hộ ướ ữ ả ự ắ ủ ủ ị ồ Chí Minh đ i v i Khu Gang thép, đ ng chí H ng Long đã vi t b n h i ký v iố ớ ồ ồ ế ả ồ ớ tiêu đ : Nh ng dòng ch đ . D i đây là n i dung b n h i ký:ề ữ ữ ỏ ướ ộ ả ồ

­69­

“Vào m t ngày tháng Ch p năm 1963, lò cao s 1 v a khánh thành xongộ ạ ố ừ đ c m y hôm, thì anh Đinh Đ c Thi n (Bí th Đ ng u , T ng Giám đ c)ượ ấ ứ ệ ư ả ỷ ổ ố cho tôi bi t là Bác s p lên thăm nhân dân Thái Nguyên và Khu Gang thép.ế ắ

Tin vui đ n làm tôi nh l i ngày m i m công tr ng, Bác H đã lênế ớ ạ ớ ở ườ ồ thăm Khu Gang thép hai l n, nh ng l n y n i đây v n còn đ i hoang và cầ ữ ầ ấ ơ ẫ ồ ỏ d i. Bây gi nhà máy đã vào s n xu t, nh ng khu nhà m i m c lên nguy ngaạ ờ ả ấ ữ ớ ọ nh m t thành ph .ư ộ ố

Cũng nh m i anh ch em cán b công nhân viên ch c đây đ u mongư ọ ị ộ ứ ở ề đ i ngày Bác H v thăm Khu Gang thép, nên khi đ c tin này, tôi r t xúcợ ồ ề ượ ấ đ ng.ộ

Anh Đinh Đ c Thi n đ a cho tôi xem m t t gi y tr ng đã g p t c nứ ệ ư ộ ờ ấ ắ ấ ư ẩ th n, r i nói:ậ ồ

- Đây là nh ng v n đ Bác c n bi t rõ tr c khi lên đây. Anh chu n bữ ấ ề ầ ế ướ ẩ ị thêm tình hình r i cùng đi v i anh T n lên tr c ti p g p Bác, xem Bác có h iồ ớ ấ ự ế ặ ỏ gì thêm không. T tay Bác vi t đ y!ự ế ấ

Tôi vô cùng xúc đ ng c ng m nghía mãi t gi y trên tay. Đó là m t tộ ứ ắ ờ ấ ộ ờ gi y tr ng không có dòng k , ch có m i b n dòng ch v n t t vi t b ngấ ắ ẻ ỉ ườ ố ữ ắ ắ ế ằ bút bi màu đ . Nguyên văn nh sau:ỏ ư

“Gang thép Thái Nguyên S đ.c. chuyên za.ố S cb k thu t - s cb khác.ố ỹ ậ ố S công nhân: trai, gái.ố Anh hùng lao đ ng - chi n sĩ thi đua.ộ ế Quân nhân chuy n ngành.ể Đ i lao đ ng xhcn.ộ ộ L ng cao nh t, th p nh t, trung bình.ươ ấ ấ ấ Tăng za t túc.ự Đ ng viên - Đoàn viên.ả Phong trào thi đua - u đi m - khuy t đi m.ư ể ế ể Ngày tháng b t đ u xây z ng.ắ ầ ự Quan h z a chuyên za và cb và công nhân.ệ ữ ộ Quân h z a cb v i nhau và v i cg nhân”.ệ ữ ớ ớ Tôi b i h i nhìn nh ng dòng ch Bác vi t và suy nghĩ: Bác b n trămồ ồ ữ ữ ế ậ

công nghìn vi c l n lao, nh ng Bác v n quan tâm đ n nhi u m t c a Khuệ ớ ư ẫ ế ề ặ ủ Gang thép, Bác mu n bi t t m c l ng th p nh t đ n t ng lu n rau, con gà,ố ế ừ ứ ươ ấ ấ ế ừ ố con l n tăng gia t túc c a nh ng công nhân, Bác mu n bi t đ n quan h gi aợ ự ủ ữ ố ế ế ệ ữ chúng tôi và các chuyên gia b n; gi a chúng tôi và công nhân nh th nào…ạ ữ ư ế

Tôi tr l i t gi y c a Bác cho anh Thi n. R i v chu n b lên ch anhả ạ ờ ấ ủ ệ ồ ề ẩ ị ỗ Chu Văn T n. Trên đ ng đi, tôi c nghĩ đ n nh ng đi u đang c n ph iấ ườ ứ ế ữ ề ầ ả chu n b đ tr c ti p báo cáo v i Bác, r i l i nghĩ đ n nh ng k ni m vẩ ị ể ự ế ớ ồ ạ ế ữ ỷ ệ ề

­70­

nh ng l n đ c g p Bác. T nhiên lòng tôi c x n xang xao đ ng m t ni mữ ầ ượ ặ ự ứ ố ộ ộ ề vui”.

Trích trong “Bác H v i Thái Nguyên - Thái Nguyên v i Bác Hồ ớ ớ ồ” Nxb Lý lu n Chính tr .ậ ị

--------------------------------

­71­

Đơn vị chủ quản: CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ THIÊN THI
Địa chỉ: 41-43 Trần Cao Văn, P6, Q3, HCM
giấy phép MXH: 102/GXN - TTĐT